De Europese Commissie heeft ChatGPT, Reddit en Roblox aangewezen als diensten die onder de strengste regels van de Europese Digital Services Act (DSA) vallen. ChatGPT is daarbij aangemerkt als een zeer grote onlinezoekmachine (VLOSE), terwijl Reddit en Roblox zijn aangewezen als zeer grote onlineplatforms (VLOP's).
De aanwijzing betekent dat deze diensten in de Europese Unie aan aanvullende verplichtingen moeten voldoen. De regels zijn vooral bedoeld om gebruikers beter te beschermen, risico's van onlineplatforms te beperken en ervoor te zorgen dat grote digitale diensten transparanter en zorgvuldiger omgaan met bijvoorbeeld illegale content, gebruikersrechten en de bescherming van minderjarigen.
Meer dan 45 miljoen gebruikers
De Europese Commissie heeft de drie diensten aangewezen omdat zij volgens hun eigen opgaven gemiddeld meer dan 45 miljoen maandelijkse gebruikers in de Europese Unie hebben. Die grens is van belang binnen de DSA: diensten die een zeer groot aantal gebruikers bereiken, kunnen door hun omvang en maatschappelijke invloed grotere risico's met zich meebrengen.
De DSA maakt daarom onderscheid tussen verschillende soorten online diensten. Voor de grootste platforms en zoekmachines gelden de meest uitgebreide verplichtingen. De Europese Commissie kan diensten die boven de wettelijke gebruikersdrempel uitkomen formeel aanwijzen als VLOP of VLOSE.
Bij een VLOP gaat het om een zeer groot onlineplatform waarop gebruikers bijvoorbeeld berichten, afbeeldingen, video's of andere informatie kunnen plaatsen of met elkaar kunnen delen. Een VLOSE is een zeer grote onlinezoekmachine die gebruikers helpt informatie op internet te vinden.
Wat verandert er voor ChatGPT, Reddit en Roblox?
De aanwijzing brengt extra verplichtingen met zich mee. De betreffende diensten moeten onder meer uitgebreider onderzoeken welke risico's hun systemen en diensten kunnen veroorzaken en vervolgens maatregelen nemen om die risico's zoveel mogelijk te beperken.
Daarbij wordt onder andere gekeken naar de verspreiding van illegale content, mogelijke risico's voor fundamentele rechten en de manier waarop gebruikers met de diensten omgaan. Ook de bescherming van minderjarigen vormt een belangrijk onderdeel van de aanvullende verplichtingen.
Voor de platforms betekent dit dat zij hun bestaande procedures, risobeoordelingen, moderatiesystemen en interne controles verder moeten aanpassen waar dat nodig is. De DSA verlangt daarbij niet simpelweg dat alle mogelijk schadelijke of ongewenste inhoud wordt verwijderd. Er gelden specifieke regels over onder meer illegale content, transparantie, gebruikersrechten en de manier waarop platforms hun systemen inzetten.
Extra aandacht voor minderjarigen
Een belangrijk onderdeel van de Europese regels is de bescherming van kinderen en jongeren. Grote onlineplatforms moeten rekening houden met de risico's die hun diensten voor minderjarigen kunnen opleveren.
Daarbij kunnen onder meer de manier waarop aanbevelingssystemen werken, de toegankelijkheid van bepaalde inhoud en de manier waarop advertenties aan gebruikers worden aangeboden een rol spelen. Platforms moeten passende maatregelen nemen wanneer uit hun risicoanalyses blijkt dat hun diensten minderjarigen kunnen schaden.
De DSA is daarmee onderdeel van een bredere Europese aanpak om de onlineomgeving veiliger en transparanter te maken, zonder dat daarmee automatisch alle risico's van het internet verdwijnen.
Strengere eisen aan risicoanalyses
VLOP's en VLOSE's moeten regelmatig uitgebreide risicoanalyses uitvoeren. Daarbij moeten zij niet alleen kijken naar de directe werking van hun diensten, maar ook naar mogelijke maatschappelijke gevolgen.
Onderzocht moet bijvoorbeeld worden hoe hun systemen kunnen bijdragen aan de verspreiding van illegale inhoud of andere schadelijke activiteiten. Ook moet aandacht worden besteed aan mogelijke gevolgen voor grondrechten, zoals vrijheid van meningsuiting en bescherming van persoonsgegevens.
Wanneer een platform belangrijke risico's constateert, moet het vervolgens maatregelen nemen om die risico's te beperken. De Europese Commissie kan daarbij controleren of die maatregelen daadwerkelijk passend en effectief zijn.
Toezicht door Europese en nationale toezichthouders
De Europese Commissie houdt samen met nationale digitale toezichthouders toezicht op de naleving van de DSA.
Voor zeer grote onlineplatforms en zoekmachines ligt een belangrijk deel van het toezicht rechtstreeks bij de Europese Commissie. Daarbij wordt samengewerkt met de bevoegde nationale toezichthouders van de lidstaten.
Voor ChatGPT en Reddit werkt de Commissie samen met de Ierse toezichthouder Coimisiún na Meán, omdat deze diensten voor de toepassing van de DSA onder de relevante Ierse toezichtstructuur vallen.
Roblox heeft zijn Europese vestiging in Nederland. Daardoor speelt de Nederlandse Autoriteit Consument & Markt (ACM) een belangrijke rol als nationale digitale toezichthouder. De Europese Commissie blijft bij aangewezen VLOP's en VLOSE's echter eveneens rechtstreeks betrokken bij het toezicht.
Wat kan de Europese Commissie doen bij overtredingen?
De DSA geeft toezichthouders verschillende mogelijkheden wanneer een zeer grote online dienst de Europese regels niet naleeft. Zij kunnen informatie opvragen, onderzoeken uitvoeren en maatregelen opleggen om overtredingen te beëindigen.
Bij ernstige of voortdurende overtredingen kunnen ook aanzienlijke financiële sancties volgen. De bedoeling daarvan is dat de regels niet alleen op papier bestaan, maar daadwerkelijk worden nageleefd door de grootste digitale diensten die in de EU actief zijn.
De Europese Commissie kan bovendien eisen dat bepaalde maatregelen worden genomen wanneer een platform onvoldoende doet om vastgestelde systeemrisico's te beperken.
Digital Services Act sinds 2023
De Digital Services Act is sinds 2023 van toepassing in de Europese Unie. De wet vormt een van de belangrijkste onderdelen van de Europese digitale regelgeving en heeft als doel een veiliger, eerlijker en transparanter digitaal landschap te creëren.
Voor kleinere online diensten gelden minder vergaande verplichtingen. Naarmate een dienst groter wordt, nemen de wettelijke verantwoordelijkheden toe. De zwaarste eisen zijn bedoeld voor VLOP's en VLOSE's, omdat deze diensten volgens de Europese wetgeving door hun enorme gebruikersbereik een grotere maatschappelijke impact kunnen hebben.
Inmiddels heeft de Europese Commissie tientallen zeer grote onlineplatforms en zoekmachines formeel aangewezen. Daaronder bevinden zich onder meer grote zoekmachines, sociale netwerken, online marktplaatsen, appwinkels en andere digitale platforms.
Met de toevoeging van ChatGPT, Reddit en Roblox wordt de groep opnieuw uitgebreid. Daarmee maakt de Europese Commissie duidelijk dat de DSA niet alleen betrekking heeft op traditionele sociale media en zoekmachines, maar ook op andere zeer grote digitale diensten die een belangrijke rol spelen in het online leven van Europese gebruikers.
Vier maanden om aan de aanvullende verplichtingen te voldoen
Na een formele aanwijzing als VLOP of VLOSE krijgen de betrokken diensten een periode om aan de aanvullende verplichtingen van de DSA te voldoen. Voor ChatGPT, Reddit en Roblox gaat het om een periode van vier maanden vanaf de aanwijzing.
Daarna moeten de diensten kunnen aantonen dat zij de specifieke verplichtingen die voor zeer grote onlineplatforms en zoekmachines gelden, daadwerkelijk naleven.
De aanwijzing betekent dus niet dat de diensten vanaf dat moment volledig nieuwe basisregels krijgen. Veel onderdelen van de DSA gelden al langer voor online diensten. Voor VLOP's en VLOSE's komen daar echter omvangrijkere en strengere verplichtingen bovenop.
Waarom de aanwijzing belangrijk is
De aanwijzing van ChatGPT, Reddit en Roblox is vooral belangrijk vanwege de schaal waarop deze diensten in Europa worden gebruikt. Met tientallen miljoenen gebruikers kunnen beslissingen over moderatie, aanbevelingssystemen, advertenties, informatievoorziening en gebruikersveiligheid gevolgen hebben voor een zeer groot deel van de Europese bevolking.
De Europese Commissie wil daarom dat de grootste digitale diensten niet alleen reageren op individuele meldingen van gebruikers, maar ook structureel onderzoeken welke risico's hun systemen veroorzaken. Zij moeten vervolgens maatregelen nemen om die risico's te beperken en hierover transparanter zijn.
De uitbreiding van de groep VLOP's en VLOSE's laat bovendien zien dat de Europese digitale regelgeving zich steeds verder richt op nieuwe vormen van online dienstverlening. Niet alleen klassieke sociale media en zoekmachines vallen eronder, maar ook grote platforms waarop gebruikers communiceren, gamen, informatie uitwisselen of gebruikmaken van AI-diensten.
Door: Drifter
Aanbevolen Reacties
Er zijn geen reacties om weer te geven.
Log in om te reageren
Je kunt een reactie achterlaten na het inloggen
Login met de gegevens die u gebruikt bij softtrack