Europese Commissie vaardigt twee reeksen bindende specificatiemaatregelen uit aan Google in het kader van de Digital Markets Act

De Europese Commissie heeft Google, onderdeel van Alphabet, nieuwe verplichtingen opgelegd op grond van de Digital Markets Act (DMA). Met deze wet wil de Europese Unie voorkomen dat grote technologiebedrijven hun dominante marktpositie gebruiken om concurrenten te benadelen en innovatie te beperken. De maatregelen zijn bedoeld om eerlijke concurrentie te bevorderen op de markten voor online zoeken, mobiele besturingssystemen en kunstmatige intelligentie.

Zoekgegevens van Google

Een van de belangrijkste verplichtingen is dat Google vanaf januari 2027 bepaalde zoekgegevens uit Google Search moet delen met concurrerende zoekmachines. Het gaat hierbij niet om persoonlijke zoekgeschiedenissen van individuele gebruikers, maar om geanonimiseerde en geaggregeerde gegevens die inzicht geven in zoekopdrachten, zoekpatronen en de prestaties van de zoekmachine. Concurrenten kunnen deze informatie gebruiken om hun eigen zoekdiensten te verbeteren en zo beter te concurreren met Google, dat al jarenlang veruit de grootste speler is op de Europese zoekmachinemarkt.

De Europese Commissie benadrukt dat het delen van deze gegevens uitsluitend mag plaatsvinden wanneer de privacy van gebruikers volledig wordt beschermd. Daarom moeten alle gegevens zorgvuldig worden geanonimiseerd voordat ze beschikbaar worden gesteld. Gegevens waarmee individuele personen direct of indirect kunnen worden geïdentificeerd, mogen niet worden gedeeld. Daarnaast krijgt Google de mogelijkheid om aan te tonen dat bepaalde categorieën gegevens niet veilig kunnen worden vrijgegeven wanneer het delen daarvan aantoonbare en ernstige risico's oplevert voor de cyberveiligheid, de integriteit van de zoekinfrastructuur of de bescherming tegen misbruik. In dergelijke gevallen kan de Commissie besluiten dat specifieke gegevens niet hoeven te worden gedeeld.

Interoperabiliteit met Google Android

Naast de verplichtingen rond Google Search moet Google ook zijn Android-besturingssysteem verder openstellen voor concurrerende aanbieders van AI-assistenten. Deze nieuwe verplichtingen gaan vanaf juli 2027 gelden. Volgens de Europese Commissie beschikken concurrerende AI-diensten momenteel wel over enige toegang tot Android, maar zijn die mogelijkheden aanzienlijk beperkter dan de integratie die Google's eigen assistent heeft. Daardoor zouden alternatieve AI-assistenten minder goed kunnen concurreren.

De Commissie verlangt daarom dat gebruikers zelf kunnen bepalen welke AI-assistent als standaard wordt gebruikt op hun Android-apparaat. Externe AI-diensten moeten, mits de gebruiker daarvoor toestemming geeft, vergelijkbare systeemrechten kunnen krijgen als Google's eigen assistent. Dat betekent onder meer dat gebruikers een AI-assistent van een ander bedrijf via een gesproken commando moeten kunnen activeren, vergelijkbaar met "Hey Google". Ook moeten dergelijke AI-assistenten toegang kunnen krijgen tot functies waarmee zij namens de gebruiker praktische taken kunnen uitvoeren, zoals het plannen van afspraken, het versturen van berichten, het bedienen van slimme apparaten, het navigeren, het reserveren van een restaurant of het bestellen van een taxi of maaltijd. De uiteindelijke toegang blijft afhankelijk van de toestemming van de gebruiker en moet voldoen aan de Europese privacy- en beveiligingsregels.

Volgens de Europese Commissie is deze maatregel noodzakelijk omdat Android veruit het meest gebruikte mobiele besturingssysteem binnen de Europese Unie is. Ongeveer 60 procent van de Europese smartphonegebruikers beschikt over een Android-toestel. Wanneer concurrerende AI-assistenten geen gelijkwaardige toegang hebben tot de belangrijkste systeemfuncties van Android, ontstaat volgens Brussel een concurrentienadeel dat innovatie afremt en consumenten minder keuzevrijheid biedt.

De Commissie stelt dat de Digital Markets Act juist is ontworpen om dit soort marktafsluiting tegen te gaan. Grote digitale platformen die onder de DMA zijn aangewezen als zogenaamde 'gatekeepers' mogen hun eigen diensten niet structureel bevoordelen ten opzichte van concurrenten. Google behoort, net als onder meer Apple, Meta, Microsoft, Amazon en ByteDance, tot deze groep ondernemingen.

Wanneer Google niet tijdig aan de nieuwe verplichtingen voldoet, kan de Europese Commissie handhavend optreden. Daarbij kunnen zeer hoge boetes worden opgelegd. Onder de DMA kan een boete oplopen tot maximaal 10 procent van de wereldwijde jaaromzet van een onderneming. Bij herhaalde overtredingen kan dit percentage zelfs oplopen tot 20 procent. Daarnaast kan de Commissie aanvullende maatregelen opleggen wanneer structureel sprake blijft van overtredingen.

Het is niet de eerste keer dat de Europese Commissie grote technologiebedrijven verplicht hun platformen verder open te stellen voor concurrenten. Eerder werden ook Meta en Apple aangesproken op grond van de Digital Markets Act. Deze maatregelen zijn erop gericht ervoor te zorgen dat gebruikers gemakkelijker kunnen overstappen naar alternatieve diensten en dat ontwikkelaars en concurrenten eerlijker toegang krijgen tot belangrijke digitale ecosystemen.

Alphabet, het moederbedrijf van Google, heeft kritiek geuit op de nieuwe verplichtingen. Volgens het bedrijf kunnen de maatregelen negatieve gevolgen hebben voor de privacy en veiligheid van gebruikers. Google stelt dat het verplicht delen van zoekgegevens, zelfs wanneer deze zijn geanonimiseerd, zorgvuldig moet gebeuren om misbruik te voorkomen. Daarnaast waarschuwt het bedrijf dat het verder openstellen van Android voor AI-assistenten van derden extra veiligheidsrisico's met zich mee kan brengen. Volgens Google vervullen zowel het bedrijf zelf als smartphonefabrikanten een belangrijke rol bij het controleren van de toegang tot gevoelige systeemfuncties, zodat kwaadaardige apps minder kans krijgen om misbruik te maken van toestellen of gebruikersgegevens.

De Europese Commissie erkent dat veiligheid en privacy belangrijke voorwaarden zijn, maar stelt dat deze belangen kunnen worden beschermd zonder dat concurrentie wordt beperkt. Daarom moeten alle nieuwe mogelijkheden voor concurrerende AI-diensten worden ingericht met duidelijke toestemming van de gebruiker, passende beveiligingsmaatregelen en strikte naleving van de Europese privacywetgeving. Volgens Brussel zorgen de nieuwe regels uiteindelijk voor meer keuzevrijheid, meer innovatie en een eerlijker digitaal speelveld voor zowel bedrijven als consumenten binnen de Europese Unie.

Door: Drifter