FSFE dringt er bij de EU op aan Google te verplichten AI-functies op Android volledig verwijderbaar te maken

De Free Software Foundation Europe (FSFE) heeft de Europese Commissie gevraagd om strengere maatregelen te nemen tegen Google binnen het kader van de Digital Markets Act (DMA). Volgens de organisatie moeten Android-gebruikers volledige controle krijgen over vooraf geïnstalleerde AI-functies en moet Google worden verhinderd deze onderdelen automatisch opnieuw te installeren nadat gebruikers ze hebben verwijderd.

Daarnaast vindt de FSFE dat softwareontwikkelaars toegang moeten kunnen krijgen tot Android-functies voor interoperabiliteit zonder zich verplicht bij Google te registreren of contractuele afspraken met het bedrijf aan te gaan.

Bezorgdheid over automatisch geïnstalleerde AI-modellen

Volgens de FSFE is Google begonnen met het uitrollen van AI-gerelateerde software en modellen op Android-apparaten zonder dat gebruikers daar expliciet om hebben gevraagd. Wanneer gebruikers deze onderdelen verwijderen, zouden sommige componenten later automatisch opnieuw verschijnen.

Dat zou volgens de organisatie in strijd kunnen zijn met de doelstellingen van de Europese Digital Markets Act, die grote technologiebedrijven – zogenaamde "gatekeepers" – verplicht gebruikers de mogelijkheid te geven vooraf geïnstalleerde software daadwerkelijk te verwijderen.

De FSFE stelt dat een verwijderde toepassing of AI-component niet stilzwijgend opnieuw geactiveerd of opnieuw geïnstalleerd mag worden. Gebruikers zouden zelf moeten kunnen bepalen welke software op hun toestel aanwezig is.

Voorstellen van de FSFE aan de Europese Commissie

In haar bijdrage aan de lopende consultatie over Android-interoperabiliteit heeft de FSFE twee belangrijke voorstellen gedaan:

1. Volledige verwijderbaarheid van AI-componenten

Gebruikers moeten:

• vooraf geïnstalleerde AI-functies volledig kunnen verwijderen;
• kunnen voorkomen dat deze onderdelen automatisch terugkeren;
• controle behouden over welke software actief is op hun toestel.

Volgens de organisatie moet de Europese Commissie expliciet vastleggen dat bedrijven zoals Google geen mechanismen mogen gebruiken die verwijderde software later ongemerkt opnieuw activeren.

2. Vrije toegang tot interoperabiliteitsfuncties

De FSFE vindt dat ontwikkelaars geen:

• Google-account;
• Play Store-aanwezigheid;
• contract met Google;
• voorafgaande toestemming van Google

nodig zouden mogen hebben om gebruik te maken van Android-functies die interoperabiliteit mogelijk maken.

Volgens de organisatie moeten deze mogelijkheden openstaan voor alle ontwikkelaars, ook voor degenen die hun software verspreiden via alternatieve appwinkels zoals F-Droid of rechtstreeks via eigen websites.

Kritiek op verplichte ontwikkelaarsregistratie

Een belangrijk punt van zorg is Google's geplande Android Developer Certification Program, dat volgens de huidige plannen vanaf september 2026 wordt ingevoerd.

Onder dit systeem zouden ontwikkelaars zich bij Google moeten registreren voordat hun applicaties op gecertificeerde Android-apparaten kunnen worden geïnstalleerd. Daarbij zouden ontwikkelaars:

• persoonlijke gegevens moeten verstrekken;
• akkoord moeten gaan met contractuele voorwaarden van Google;
• mogelijk registratiekosten moeten betalen.

Volgens de FSFE is dit problematisch, vooral voor ontwikkelaars van vrije en open-source software die er bewust voor hebben gekozen buiten het ecosysteem van Google te opereren.

Mogelijke gevolgen voor vrije software

De organisatie waarschuwt dat verplichte identificatie risico's kan opleveren voor ontwikkelaars die werkzaam zijn in landen waar politieke druk, censuur of andere vormen van overheidscontrole bestaan. Wanneer een private onderneming zoals Google identiteitsgegevens verzamelt, kan dat volgens de FSFE leiden tot:

• verminderde anonimiteit;
• grotere risico's op toezicht;
• mogelijke intimidatie of represailles tegen ontwikkelaars.

Vooral projecten die draaien op vrijwillige bijdragers en onafhankelijke programmeurs zouden hierdoor geraakt kunnen worden.

Oproep tot strengere DMA-regels

Lucas Lasota, juridisch programmamanager van de FSFE, benadrukt dat interoperabiliteit los moet worden gekoppeld van verificatieprocedures die door grote platformbedrijven worden opgelegd.

Volgens hem zijn duidelijke en nauwkeurige regels noodzakelijk om te voorkomen dat zogeheten "gatekeepers" de bedoeling van de Europese wetgeving kunnen omzeilen. Interoperabiliteit moet volgens de organisatie niet alleen een theoretisch recht zijn, maar ook daadwerkelijk in de praktijk uitvoerbaar worden.

Door: Drifter