Hoogleraar plantkunde verliest 2 jaar werk door één muisklik in ChatGPT

Met één enkele muisklik zag een Duitse professor twee jaar aan digitaal opgebouwd academisch werk verdwijnen. Het overkwam Marcel Bucher, hoogleraar plantkunde aan de Universiteit van Keulen. In een opiniestuk beschreef hij hoe afhankelijk hij was geworden van een online AI-werkruimte en hoe kwetsbaar die bleek toen een privacy-instelling werd aangepast.

Bucher gebruikte de betaalde versie van ChatGPT intensief als centrale digitale werkplek. Niet alleen voor het schrijven van e-mails of het voorbereiden van colleges, maar ook voor het uitwerken van examenopgaven, het structureren van onderzoeksnotities, het analyseren van feedback van studenten en het opstellen en herwerken van subsidieaanvragen. Hij werkte in langdurige, doorlopende gesprekken waarin eerdere ideeën telkens opnieuw werden opgeroepen, verfijnd en uitgebreid. Voor hem fungeerde het systeem als een soort dynamisch notitieboek en sparringpartner tegelijk.

Hij was zich er naar eigen zeggen goed van bewust dat taalmodellen soms fouten of verzinsels kunnen produceren. Daar hield hij rekening mee. Waar hij wél volledig op vertrouwde, was de continuïteit van zijn digitale werkruimte. Gesprekken bleven bewaard, projectstructuren groeiden organisch en hij kon op elk moment teruggrijpen naar eerdere versies van teksten of plannen. Dat gevoel van persistentie maakte dat hij steeds meer van zijn dagelijkse academische workflow in deze omgeving onderbracht.

In augustus besloot hij een privacy-instelling te wijzigen. Hij wilde testen wat er precies zou gebeuren als hij het gebruik van zijn gegevens voor trainings- en verbeterdoeleinden uitschakelde. Het leek een kleine, omkeerbare aanpassing in de instellingen, zonder duidelijke indicatie dat dit gevolgen zou hebben voor bestaande gegevens.

Na het bevestigen van die wijziging bleek echter dat zijn volledige chatgeschiedenis was verdwenen. Alle zorgvuldig opgebouwde gesprekken, mappen en thematische projectthreads waren leeg. Waar eerder honderden uitwisselingen en documentenachtige gesprekken stonden, zag hij nu enkel een blanco interface. Er verscheen geen expliciete waarschuwing vooraf dat deze actie tot verwijdering van bestaande data zou leiden, en er was ook geen herstelmogelijkheid achteraf zichtbaar.

In eerste instantie ging hij uit van een technische fout. Hij probeerde verschillende browsers, wisselde van apparaat, logde opnieuw in, activeerde de instelling weer, verwijderde lokale cachebestanden en installeerde de applicatie opnieuw. Niets bracht de gegevens terug.

Contact met de klantenservice bleek moeizaam. Aanvankelijk kreeg hij alleen geautomatiseerde antwoorden. Pas na herhaald aandringen kwam hij in contact met een menselijke medewerker. Die bevestigde uiteindelijk dat het grootste deel van de data permanent was verwijderd als gevolg van de aangepaste privacy-instelling, en dat herstel in de meeste gevallen niet mogelijk was.

Voor Bucher ging het niet om losse of vrijblijvende notities. Het betrof een uitgebreid, over twee jaar opgebouwd archief van werkdocumenten, conceptteksten, didactisch materiaal, onderzoeksstructuren en uitgewerkte ideeën. Omdat hij betaalde voor een professionele abonnementsvorm, was hij ervan uitgegaan dat deze gegevens duurzaam en betrouwbaar opgeslagen bleven, tenzij hij ze zelf expliciet zou verwijderen.

Het voorval onderstreept volgens hem hoe riskant het is om een externe, cloudgebaseerde AI-dienst als primaire en enige opslagplaats voor professioneel werk te gebruiken. Een wijziging in privacyvoorkeuren kan, afhankelijk van hoe het systeem is ingericht, betekenen dat eerder opgeslagen interacties volledig worden gewist om te garanderen dat er geen persoonlijke data achterblijft.

De kern van de les is dat zulke systemen primair als hulpmiddel en niet als archief moeten worden gezien. Wie ze inzet voor serieus of langdurig werk, doet er verstandig aan om cruciale inhoud regelmatig zelf te exporteren en lokaal of in een eigen, onafhankelijke opslagomgeving te bewaren. Digitale gemakzucht kan anders in één handeling omslaan in onomkeerbaar gegevensverlies.

Door: Drifter