Nederlandse queeraccounts zonder uitleg weer verwijderd van Instagram

De afgelopen weken zijn opnieuw tientallen tot mogelijk ruim honderd Instagram-accounts verwijderd die gelieerd zijn aan de Nederlandse lhbtqia+-gemeenschap. Het gaat onder meer om accounts van clubs, evenementenorganisaties en culturele initiatieven die sterk afhankelijk zijn van sociale media om hun publiek te bereiken. De betrokkenen geven aan dat zij nauwelijks tot geen uitleg hebben gekregen van Meta, het moederbedrijf van Instagram.

Dit is niet de eerste keer dat dit gebeurt. Ongeveer een half jaar geleden (daarover schreef The Guardian destijds) vond een vergelijkbare golf van verwijderingen plaats, waarbij tientallen accounts vrijwel gelijktijdig werden geschorst. Destijds erkende Meta dat een deel van die acties het gevolg was van fouten in geautomatiseerde moderatiesystemen. Sommige accounts werden later hersteld, maar het vertrouwen onder gebruikers en organisaties liep daarbij flinke schade op.

Opnieuw getroffen organisaties

Deze keer zijn onder andere accounts van Amsterdamse initiatieven zoals The Queer Agenda, Club Church, de gaysauna Nieuwezijds en club Tillatec getroffen. Opvallend is dat sommige van deze accounts eerder al waren verwijderd en na herstel extra voorzichtig te werk gingen met hun content. Toch zijn ze nu opnieuw verdwenen.

Beheerders geven aan dat zij vaak alleen een standaardmelding ontvangen waarin staat dat de communityrichtlijnen zijn overtreden. In sommige gevallen ontbreekt zelfs die minimale toelichting volledig. Daardoor blijft onduidelijk welke specifieke regels zouden zijn geschonden.

Gebrek aan transparantie en contact

Volgens digitale burgerrechtenorganisaties is dit problematisch. Europese regelgeving verplicht grote techplatforms namelijk om duidelijkheid te geven over moderatiebeslissingen. Gebruikers moeten weten waarom hun account wordt geschorst en moeten bovendien de mogelijkheid hebben om in beroep te gaan en contact te krijgen met een menselijke medewerker.

In de praktijk blijkt dat echter lastig. Veel getroffen organisaties melden dat bezwaren automatisch worden afgewezen zonder inhoudelijke reactie. Direct contact met Meta lijkt vrijwel onmogelijk, wat leidt tot frustratie en onzekerheid.

Mogelijke oorzaken blijven onduidelijk

Waarom juist deze accounts worden verwijderd, is niet helder. Er wordt gespeculeerd over meerdere mogelijke oorzaken:

• Geautomatiseerde moderatie (AI-systemen) die content verkeerd interpreteren, bijvoorbeeld rond naaktheid, seksualiteit of kunst.
• Massale rapportages door andere gebruikers of georganiseerde groepen.
• Strikte of inconsistente toepassing van platformregels.

Wat opvalt, is dat niet alle vergelijkbare accounts worden getroffen. Sommige queeraccounts blijven zonder problemen actief, terwijl andere plotseling verdwijnen. Dit versterkt het gevoel van willekeur.

Grote impact op gemeenschap en ondernemingen

Voor veel van deze organisaties is Instagram een essentieel communicatiemiddel. Vooral jongere doelgroepen – zoals Gen Z en millennials – gebruiken het platform om evenementen, feesten en bijeenkomsten te ontdekken.

Het verdwijnen van een account betekent dan ook meer dan alleen online zichtbaarheid verliezen:

• opgebouwde volgers (soms tienduizenden) raken in één klap kwijt;
• promotie van evenementen valt stil;
• inkomsten en bezoekersaantallen kunnen direct dalen;
• gemeenschapsvorming en veilige online ruimtes worden aangetast.

Zo verloor een Amsterdamse club in korte tijd een account met tienduizenden volgers, wat directe gevolgen had voor hun bereik en bedrijfsvoering.

Structurele zorgen over discriminatie en censuur

Internationale organisaties die online censuur monitoren signaleren dat vooral gemarginaliseerde groepen relatief vaak getroffen worden door dit soort moderatieproblemen. Content rond queer-identiteit, seksualiteit en nachtleven lijkt gevoeliger voor automatische filters.

Hoewel niet bewezen is dat er sprake is van opzettelijke discriminatie, wijzen critici op een patroon waarbij juist deze gemeenschappen disproportioneel geraakt worden. Dit kan leiden tot:

• zelfcensuur uit angst voor verwijdering;
• emotionele stress bij beheerders;
• verlies van veilige online ruimtes.

Reactie van Meta

Meta stelt dat het bedrijf zich inzet voor een inclusieve omgeving en dat de regels voor alle gebruikers gelijk zijn. Tegelijk erkent het dat fouten mogelijk zijn, vooral bij geautomatiseerde systemen. Het bedrijf zegt meldingen te onderzoeken wanneer deze onder de aandacht worden gebracht.

Breder probleem

Deze situatie laat een groter probleem zien binnen sociale media: de afhankelijkheid van platforms die tegelijkertijd weinig transparant en moeilijk bereikbaar zijn. Voor veel organisaties is er nauwelijks een alternatief met vergelijkbaar bereik, waardoor zij kwetsbaar blijven voor plotselinge en onduidelijke beslissingen van techbedrijven.

De terugkerende verwijderingen zorgen ervoor dat sommige gebruikers zich minder vrij voelen om zichzelf online te uiten. Wat voorheen een plek was voor verbinding en zichtbaarheid, wordt voor sommigen een bron van onzekerheid en wantrouwen.

Door: Drifter