Microsoft heeft in de eerste helft van 2025 al flink wat updates uitgebracht voor Windows 11. Toch is de grootste update van het jaar – versie 25H2 – pas gepland voor de tweede helft van 2025. Tot die tijd blijven maandelijkse updates echter nieuwe functies en verbeteringen toevoegen. Dit zijn de top 10 vernieuwingen die je nu al kunt proberen in de preview builds van Windows 11.

Let op: sommige functies zijn nog in ontwikkeling en kunnen worden aangepast of later beschikbaar komen in de stabiele versie.

1. Vernieuwd Startmenu

Microsoft werkt aan een compleet vernieuwd Startmenu. Op basis van veelgebruikersfeedback is het menu nu overzichtelijker, met een scrollbaar ontwerp en grotere formaten. Je kunt bovendien de hele 'Aanbevolen' sectie uitschakelen – een wens van veel gebruikers. Het nieuwe Startmenu is flexibeler en meer aanpasbaar, en kan voor veel Windows 10-gebruikers eindelijk reden zijn om over te stappen.

2. Adaptieve Energiebeheer (Adaptive Power Saver)

In plaats van simpelweg te reageren op je batterijpercentage, kijkt deze nieuwe energiebesparingsmodus naar de actieve belasting van je apparaat. Is je systeem niet druk bezig? Dan schakelt Windows automatisch over naar de zuinige modus – zonder dat je scherm gedimd wordt. Deze functie komt naar alle draagbare Windows-apparaten, zoals laptops, tablets en handhelds.

3. Kies zelf waar hardwaremeldingen verschijnen

Binnenkort kun je zelf bepalen waar meldingen zoals volume- en helderheidsaanpassingen (de zogenaamde flyouts) op het scherm worden weergegeven – bijvoorbeeld links bovenin of in het midden. Een kleine visuele wijziging, maar fijn voor wie zijn interface graag volledig naar wens inricht. Helaas blijft het nog steeds niet mogelijk om de taakbalk naar de zijkant van het scherm te verplaatsen.

4. 'Agentic' zoeken in Instellingen (Copilot+ functie)

Deze functie is voorlopig exclusief voor Copilot+ PC’s. Je kunt hier met natuurlijke taal aangeven wat er mis is, zoals: “Mijn muisaanwijzer is te klein”. Windows begrijpt dit en past het automatisch aan of leidt je naar de juiste instelling. Deze vorm van AI-ondersteuning brengt meer gebruiksgemak en minder frustratie bij het zoeken naar instellingen.

5. Grote klok in meldingen

Een subtiele maar welkome toevoeging: als je het meldingenpaneel of de kalender opent, zie je voortaan een grotere digitale klok – net als in Windows 10. Wie deze aanpassing niet kan waarderen, kan het eenvoudig uitschakelen via de instellingen.

6. Vergrendelschermwidgets aanpassen

Windows 11 laat je straks bepalen welke widgets er op je vergrendelscherm verschijnen. Denk aan enkel het weerbericht of het verkeer, zonder andere afleidende informatie. Deze optie komt onder Instellingen > Personalisatie > Vergrendelscherm, waar je eenvoudig kunt aan- of uitvinken wat je wel of niet wilt tonen.

7. Snelle systeemherstel (Quick Machine Recovery)

Microsoft introduceert een functie die van pas komt bij ernstige systeemproblemen. Als Windows niet meer opstart, kan het vanaf de herstelomgeving automatisch verbinding maken met Windows Update om noodzakelijke reparaties of patches binnen te halen. Dit is vooral belangrijk bij grote wereldwijde uitvalincidenten zoals die in 2024.

8. Geavanceerde instellingenpagina

De oude "Voor ontwikkelaars"-pagina in Instellingen wordt vervangen door "Geavanceerde instellingen". Hier krijg je toegang tot diepere systeemopties, zoals:

• Lange padnamen inschakelen
• Instellingen voor virtuele werkruimtes
• Source control-integratie voor Verkenner
• Terminal- en taakbalkinstellingen

De pagina is bovendien overzichtelijker, met logische onderverdelingen per onderdeel.

9. Zwarte Scherm des Doods

De klassieke Blue Screen of Death (BSOD) verdwijnt en maakt plaats voor een Black Screen of Death. Geen emoticon, QR-code of Windows-logo meer – enkel een duidelijke, sobere foutmelding. Dit moet het makkelijker maken om crashes te begrijpen en herleiden naar software- of hardwareproblemen, zonder direct Microsoft de schuld te geven.

10. Verbeteringen voor Passkeys

Microsoft werkt aan betere ondersteuning voor passkeys, de wachtwoordloze manier van inloggen. Vooral gebruikers van 1Password zullen profiteren: Windows kan voortaan je opgeslagen passkeys gebruiken én nieuwe opslaan voor websites. Deze integratie maakt inloggen sneller, veiliger en eenvoudiger – ook met Windows Hello.

Proberen?

Deze functies zijn beschikbaar in de nieuwste Insider Preview builds van Windows 11. Houd er rekening mee dat ze nog in ontwikkeling zijn en niet allemaal tegelijk of in hun huidige vorm naar het grote publiek komen. De officiële uitrol voor versie 25H2 wordt later in 2025 verwacht.

Door: Drifter

Tussen 14 en 17 juli vond een grootschalige internationale politieactie plaats onder de codenaam Operation Eastwood, gericht tegen het pro-Russische cybercriminelennetwerk NoName057(16). Deze actie werd gecoördineerd door Europol en Eurojust, en uitgevoerd door wetshandhavings- en justitiële autoriteiten uit onder meer Tsjechië, Frankrijk, Finland, Duitsland, Italië, Litouwen, Polen, Spanje, Zweden, Zwitserland, Nederland en de Verenigde Staten. Ook landen als België, Canada, Estland, Denemarken, Letland, Roemenië en Oekraïne leverden ondersteuning, evenals de Europese cyberveiligheidsinstantie ENISA en technische partners zoals ShadowServer en abuse.ch.

De operatie leidde tot de ontmanteling van een aanvalsinfrastructuur die wereldwijd uit meer dan honderd computersystemen bestond. Een aanzienlijk deel van de centrale servers van het netwerk werd offline gehaald. In totaal zijn er zeven arrestatiebevelen uitgevaardigd, waarvan zes door Duitsland tegen personen woonachtig in de Russische Federatie. Twee van deze verdachten worden beschouwd als hoofdorganisatoren van de activiteiten van NoName057(16). Vijf profielen van gezochte personen zijn gepubliceerd op de website EU Most Wanted.

Aangrijpen van individuen en ondersteuners

Honderden vermoedelijke aanhangers van het netwerk zijn persoonlijk benaderd via een populaire berichtenapp. In deze berichten werden zij geïnformeerd over hun mogelijke strafrechtelijke aansprakelijkheid volgens de nationale wetgeving van hun land. De meeste aanhangers zijn Russisch sprekende sympathisanten die gebruik maken van geautomatiseerde tools voor het uitvoeren van Distributed Denial-of-Service (DDoS)-aanvallen. Deze personen handelen doorgaans zonder centrale aansturing of geavanceerde technische kennis. Hun motivatie is grotendeels ideologisch of gebaseerd op beloningen.

Resultaten van Operatie Eastwood:

• 2 arrestaties: (1 voorlopige aanhouding in Frankrijk, 1 in Spanje)

• 7 arrestatiebevelen uitgevaardigd: (6 door Duitsland, 1 door Spanje)

• 24 huiszoekingen: (2 in Tsjechië, 1 in Frankrijk, 3 in Duitsland, 5 in Italië, 12 in Spanje, 1 in Polen)

• 13 ondervragingen: (2 in Duitsland, 1 in Frankrijk, 4 in Italië, 1 in Polen, 5 in Spanje)

• Meer dan 1.000 aanhangers geïdentificeerd en gewaarschuwd, waaronder 15 administrators

• Meer dan 100 servers wereldwijd offline gehaald

• Belangrijke infrastructuur van NoName057(16) uitgeschakeld

Gericht op Oekraïne en haar bondgenoten

NoName057(16) richtte zich oorspronkelijk op Oekraïne, maar breidde zijn aanvallen uit naar landen die Oekraïne steunen in de verdediging tegen de Russische invasie. De meeste doelwitten zijn NAVO-lidstaten of EU-landen.

In Duitsland vonden sinds november 2023 veertien golven van cyberaanvallen plaats, gericht op meer dan 250 instellingen en bedrijven. In Zwitserland werden in juni 2023 en juni 2024 aanvallen gelinkt aan het netwerk, respectievelijk tijdens een videotoespraak van de Oekraïense president aan het parlement en tijdens de Vredestop voor Oekraïne in Bürgenstock. Ook Nederland werd getroffen, onder meer tijdens de meest recente NAVO-top in 2024. Alle aanvallen konden tijdig worden gemitigeerd zonder grote verstoringen.

Internationale coördinatie

Europol speelde een centrale rol in de uitwisseling van informatie, coördinatie van acties en ondersteuning met forensische en crypto-tracking expertise. Er werden meer dan 30 overlegmomenten georganiseerd en een coördinatiecentrum werd opgezet tijdens de actieperiode, met vertegenwoordigers uit diverse landen. Daarnaast werd een Virtueel Commandocentrum opgezet om andere landen direct met het centrum in Den Haag te verbinden.

Ook Eurojust ondersteunde de operatie juridisch, door middel van het coördineren van Europese Onderzoeksbevelen en rechtshulpverzoeken. Op 15 juli stond Eurojust paraat om alle juridische zaken op het laatste moment te regelen.

De Joint Cybercrime Action Taskforce (J-CAT), een gespecialiseerd team van cyberliaisonofficieren binnen Europol, leverde additionele ondersteuning gedurende het hele onderzoek.

Manipulatie via gamificatie en cryptocurrency

Uit het onderzoek bleek dat NoName057(16) niet alleen ideologisch gemotiveerd was, maar ook gebruik maakte van gamificatie om jonge vrijwilligers te motiveren. Via pro-Russische kanalen, chats, forums en berichtenapps werden oproepen, handleidingen en updates gedeeld, vaak voorzien van spelachtige elementen zoals ranglijsten, badges en beloningen in cryptovaluta. Dit gaf deelnemers niet alleen financiële prikkels, maar ook een gevoel van status of erkenning.

Daarnaast werd gebruik gemaakt van het platform DDoSia, dat technische handelingen vereenvoudigde zodat ook minder ervaren gebruikers snel konden deelnemen aan aanvallen. Werving vond vaak plaats via online spelgemeenschappen of hackfora, waar bestaande leden hun netwerk inschakelden om nieuwe deelnemers te vinden.

Samenvatting

Operation Eastwood vormt een belangrijke internationale mijlpaal in de strijd tegen door staten gesteunde cybercriminaliteit. Het laat zien dat samenwerking tussen landen, instanties en de private sector kan leiden tot tastbare resultaten, zelfs tegen gedecentraliseerde netwerken van ideologisch gemotiveerde aanvallers. Hoewel NoName057(16) zwaar is getroffen, blijft waakzaamheid geboden: het netwerk had duizenden aanhangers, een eigen botnet en weet jongeren te bereiken via slimme online manipulatie.

Door: Drifter

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) is begonnen met intensieve controles op telefonische verkoop door met name telecom- en energiebedrijven. Deze stap volgt op een aanhoudende stroom van klachten van consumenten die zich storen aan ongevraagde verkoopgesprekken. De toezichthouder noemt telemarketing zonder voorafgaande toestemming "een van de grootste bronnen van frustratie onder consumenten" en wil daar nu definitief een eind aan maken.

Volgens de regels mogen bedrijven consumenten alleen telefonisch benaderen voor commerciële doeleinden als zij daar expliciet vooraf toestemming voor hebben gegeven. Bovendien moeten bedrijven kunnen aantonen dat zij deze toestemming daadwerkelijk hebben verkregen. In de praktijk blijkt dat veel bedrijven zich niet aan deze wettelijke verplichting houden, vooral in de telecom- en energiesector. Daarom heeft de ACM besloten om de handhaving van deze regels flink aan te scherpen.

Bedrijven kregen tot 1 juli de tijd om hun werkwijze aan te passen aan de regels. Inmiddels is deze termijn verstreken en is de ACM gestart met actieve controles om te kijken of bedrijven zich daadwerkelijk aan de wet houden.

"Consumenten klagen al jarenlang over ongewenste verkooptelefoontjes," aldus Edwin van Houten, directeur Consumenten bij de ACM. "Het is het onderwerp waarover wij veruit de meeste meldingen ontvangen. Met deze strikte controle willen we een eind maken aan deze aanhoudende overlast."

De toezichthouder benadrukt dat de aangescherpte regels niet alleen gelden voor telecom- en energiebedrijven, maar voor álle ondernemingen die gebruikmaken van telefonische werving. Elk bedrijf dat een consument wil bellen, moet vooraf aantoonbaar toestemming hebben verkregen. Het ontbreken van die toestemming kan leiden tot handhavend optreden.

Om naleving af te dwingen, dreigt de ACM met het opleggen van boetes of lasten onder dwangsom aan bedrijven die de regels blijven overtreden. Zij moeten kunnen aantonen dat zij voldoende maatregelen hebben getroffen om compliant te zijn met de wetgeving.

Een recent voorbeeld laat zien dat de ACM niet schroomt om daadwerkelijk op te treden: in juni werd telecomaanbieder VodafoneZiggo al aangesproken op overtredingen. Het bedrijf erkende zijn verantwoordelijkheid op het gebied van telefonische werving en beloofde beterschap.

Met deze aangescherpte aanpak wil de ACM duidelijk maken dat structurele overtredingen van de telemarketingregels niet langer worden getolereerd. Consumenten moeten erop kunnen vertrouwen dat zij niet meer ongevraagd worden lastiggevallen door verkopers aan de telefoon.

Meldingen van consumenten helpen de toezichthouder

Consumenten die last hebben van ongewenste verkooptelefoontjes kunnen dit blijven melden bij ACM ConsuWijzer, het consumentenloket van de ACM. Meldingen helpen de ACM om te weten waar het mis gaat en hoe zij effectief kan optreden.

Door: Drifter

Cybercriminelen gebruiken steeds geavanceerdere methodes om traditionele beveiligingsmaatregelen te omzeilen. Een recente ontdekking toont aan hoe het domeinnaamsysteem (DNS), oorspronkelijk ontworpen om domeinnamen aan IP-adressen te koppelen, misbruikt wordt als ongebruikelijk en moeilijk te detecteren opslagmedium voor malware.

Door kwaadaardige code op te splitsen in kleine fragmenten en deze te verbergen in DNS TXT-records, slagen aanvallers erin malware op afstand op te slaan en op te halen via een communicatiekanaal dat zelden volledig wordt gecontroleerd. Deze techniek maakt gebruik van reguliere DNS-verzoeken, wat het bijzonder lastig maakt voor traditionele beveiligingsoplossingen om het malafide gedrag te herkennen.

Techniek achter de aanval

De methode is relatief eenvoudig maar uiterst effectief. Het kwaadaardige bestand – vaak een uitvoerbare binary of script – wordt eerst vertaald naar een hexadecimale vorm. Vervolgens wordt deze hex-data opgesplitst in kleine segmenten en ondergebracht in de TXT-records van diverse subdomeinen. Door deze subdomeinen via standaard DNS-verzoeken op te roepen, worden de fragmenten opgehaald, opnieuw samengevoegd en omgezet naar de oorspronkelijke kwaadaardige inhoud.

Omdat DNS-verkeer meestal als “vertrouwd” wordt beschouwd en vaak niet grondig wordt geanalyseerd, vormt deze aanpak een ernstige blinde vlek in het beveiligingslandschap.

Versleutelde DNS verergert detectie

De situatie wordt complexer door het toenemende gebruik van versleutelde DNS-protocollen, zoals DNS over HTTPS (DoH) en DNS over TLS (DoT). Deze technieken beschermen de inhoud van DNS-verzoeken tegen afluisteren, maar beperken tegelijkertijd de zichtbaarheid voor netwerkbeheerders en beveiligingstools. Hierdoor is het voor organisaties veel moeilijker om verdachte DNS-activiteiten te onderscheiden van legitiem verkeer – zelfs wanneer zij gebruikmaken van interne resolvers.

Brede inzetbaarheid

Onderzoekers kwamen ook andere varianten tegen van deze aanpak. In sommige gevallen werden PowerShell-scripts via TXT-records verspreid, die fungeerden als zogeheten stagers: kleine loader-scripts die bij uitvoering aanvullende malware binnenhalen van andere domeinen. Dergelijke stagers maken vaak deel uit van complexe command-and-control (C2) infrastructuren zoals Covenant. Pas nadat een lokaal proces het script uitvoert, wordt het schadelijke gedrag geactiveerd.

Een opvallende vondst was het gebruik van DNS-records voor het uitvoeren van zogenaamde prompt-injecties, gericht op AI-systemen zoals chatbots. Door vooraf geïnjecteerde instructies te verbergen in DNS-records, kunnen aanvallers het gedrag van AI-modellen beïnvloeden zodra deze systemen de tekst analyseren. De opdrachten variëren van het manipuleren van systeemuitvoer tot instructies die kunnen leiden tot dataverlies of ongewenste acties.

DNS als dreigingsvector

Deze casus onderstreept dat DNS allang geen puur functioneel netwerkprotocol meer is, maar een potentieel gevaarlijke vector voor datadiefstal, malware-injectie en gedragsmanipulatie. Zolang zicht op DNS-verkeer ontbreekt of onvoldoende is ingericht, blijven criminelen gebruikmaken van deze digitale sluiproute. Organisaties doen er goed aan hun DNS-verkeer – inclusief TXT-records – structureel te monitoren, te loggen en te analyseren op afwijkende patronen.

De boodschap is duidelijk: DNS-verkeer verdient dezelfde waakzaamheid als elk ander netwerkprotocol. Alleen zo kan deze blinde vlek effectief worden gedicht.

Door: Drifter

De nieuwste versie van Flyby11 3.0 maakt het mogelijk om Windows 11 te installeren op pc’s die officieel niet compatibel zijn met het besturingssysteem van Microsoft. Dat betekent dat je oudere Windows 10-computer – ook al voldoet die niet aan de minimale eisen van Windows 11 – toch geüpgraded kan worden. Maar is dat wel verstandig?

Microsoft heeft onlangs de ondersteuning voor Windows 10 met een jaar verlengd, tot oktober 2026. Daarna komen er echter geen beveiligingsupdates meer, en dat maakt het risico op kwetsbaarheden steeds groter. Op dat moment moet je kiezen: overstappen naar een nieuw besturingssysteem of de veiligheid van je systeem in gevaar brengen.

Als je huidige pc te oud is en officieel niet geschikt is voor Windows 11, dan kun je het proberen met Flyby11, een gratis tool die inmiddels is bijgewerkt naar versie 3.0. Deze tool is beschikbaar via GitHub.

Wat is er nieuw in versie 3.0?

In de changelog van versie 3.0 staat dat Flyby11 nu ondersteuning biedt voor de Media Creation Tool als bron voor het downloaden van Windows 11. Dit biedt een voordeel als de standaard “Fido downloader” niet goed werkt of als de ISO-taal niet overeenkomt met jouw systeem. De Media Creation Tool downloadt de ISO namelijk altijd in de taal van je systeem en vergroot de kans dat je je bestanden, instellingen en apps kunt behouden tijdens de upgrade.

Met Flyby11 kun je dus Windows 11 installeren op apparaten zonder TPM (Trusted Platform Module), Secure Boot, of met een oudere processor. Dit zijn normaal gesproken harde eisen van Microsoft om Windows 11 te kunnen draaien, maar Flyby11 omzeilt deze controles.

Maar is het verstandig?

Hoewel Flyby11 technisch gezien werkt, wordt het gebruik ervan niet ondersteund door Microsoft. Beveiligingsexperts waarschuwen dan ook voor de risico’s. Volgens securityspecialist Mike Danseglio is het forceren van Windows 11 op niet-ondersteunde hardware – of vertrouwen op alternatieve beveiligingspatches voor Windows 10 na het einde van de officiële ondersteuning – sterk af te raden. Zijn oordeel is duidelijk: “Absoluut niet doen.”

Conclusie

Flyby11 is een handige tool voor wie koste wat kost Windows 11 wil draaien op een oudere pc. Het kan de levensduur van je apparaat verlengen en je toegang geven tot nieuwe functies. Maar het brengt ook risico’s met zich mee, vooral op het gebied van beveiliging en stabiliteit. Gebruik het dus alleen als je de gevaren begrijpt en bereid bent die te accepteren. Voor wie veiligheid en ondersteuning belangrijk vindt, blijft een officiële upgrade naar nieuwe hardware de veiligste keuze.

Door: Drifter

DuckDuckGo heeft een nieuwe functie geïntroduceerd waarmee gebruikers AI-gegenereerde afbeeldingen uit hun zoekresultaten kunnen filteren. Deze optie is direct beschikbaar binnen het tabblad 'Afbeeldingen' van de zoekmachine. Via het submenu ‘AI-afbeeldingen’ kunnen gebruikers zelf bepalen of zij dergelijke beelden willen zien of liever uitsluiten van hun zoekopdrachten.

De filter maakt gebruik van handmatig samengestelde, open-source lijsten die onder andere afkomstig zijn van projecten zoals uBlockOrigin. Deze lijsten bevatten bekende bronnen en patronen van AI-afbeeldingen, waardoor de zoekmachine in staat is veel van deze beelden te herkennen en te blokkeren. DuckDuckGo erkent echter dat deze methode niet waterdicht is: niet alle AI-beelden kunnen gegarandeerd worden herkend of gefilterd.

Voor gebruikers die surfen via het speciale domein noai.duckduckgo.com, is de filter standaard actief, waardoor AI-afbeeldingen automatisch uit de resultaten worden geweerd. Hiermee wil DuckDuckGo gebruikers de controle geven over de mate waarin zij in aanraking komen met door kunstmatige intelligentie gegenereerde content.

Hoewel DuckDuckGo zich met deze functie richt op transparantie en keuzevrijheid, benadrukt het bedrijf dat het zich niet afzet tegen AI als technologie. Sterker nog, het platform heeft recentelijk zelf AI-chatfunctionaliteit toegevoegd aan zijn diensten. De nieuwe afbeeldingfilter is dan ook vooral bedoeld om gebruikers een bewuste keuze te laten maken in hun online ervaring.

Door: Drifter

Nieuwe functies voortaan alleen nog beschikbaar voor Windows 11-gebruikers, zo laat Microsoft weten. Microsoft heeft opnieuw een aanpassing doorgevoerd in de manier waarop het omgaat met gebruikers van Microsoft 365 (voorheen Office 365) op Windows 10. Het bedrijf maakt duidelijk dat wie gebruik wil blijven maken van de nieuwste functies binnen Microsoft 365, vroeg of laat toch echt zal moeten overstappen naar Windows 11.

Zoals al langer bekend is, stopt Microsoft op 14 oktober 2025 definitief met de ondersteuning van Windows 10. Op diezelfde dag eindigt ook de reguliere ondersteuning van Microsoft 365-apps — zoals Word, Excel en Outlook — op Windows 10. Dat betekent niet dat deze apps direct stoppen met werken, maar de updates die ze nog krijgen zullen beperkt blijven tot beveiligingsupdates, en dat ook nog slechts tijdelijk.

Microsoft bevestigt dat beveiligingsupdates voor Microsoft 365 op Windows 10 nog worden geleverd tot 10 oktober 2028. Belangrijk is echter dat dit alleen beveiligingsupdates betreft — dus geen nieuwe functies of verbeteringen. Wat je vanaf dat moment hebt, is wat je houdt.

Microsoft verduidelijkt dit met een concreet voorbeeld:
“Apparaten die Microsoft 365-apps draaien op Windows 10 blijven functioneel tot versie 2608, die in augustus 2026 wordt uitgerold voor de zogeheten 'Current Channel', inclusief consumentenversies,” aldus het bedrijf. “Na die update blijven apparaten op versie 2608 steken. Ze ontvangen tot oktober 2028 nog beveiligingsupdates, maar krijgen geen nieuwe functies meer.”

Wat betekent dit in de praktijk? Gebruikers van Microsoft 365 op Windows 10 blijven achter wat betreft nieuwe functionaliteit — waaronder geavanceerde AI-hulpmiddelen voor het schrijven van teksten, maken van presentaties en automatisch analyseren van data. Deze nieuwe functies worden uitsluitend uitgerold op Windows 11.

De boodschap van Microsoft is duidelijk: wie bij wil blijven, stapt over. Windows 10-gebruikers worden met een zachte hand richting Windows 11 geleid. Of dit nu een aanmoediging is (de wortel) of een waarschuwing (de stok), laat zich raden. Maar de richting is helder: de toekomst van Microsoft 365 ligt op Windows 11.

Door: Drifter

Ingenieurs van het Massachusetts Institute of Technology (MIT) hebben een revolutionair apparaat ontwikkeld dat schoon drinkwater uit de lucht kan halen – volledig zonder elektriciteit. Dit innovatieve systeem is ontworpen voor gebieden waar water schaars is en traditionele bronnen zoals rivieren of meren onbetrouwbaar zijn of simpelweg ontbreken. Wereldwijd hebben meer dan 2,2 miljard mensen geen toegang tot veilig drinkwater. Alleen al in de Verenigde Staten kampen naar schatting 46 miljoen mensen met wateronzekerheid, omdat ze geen stromend water hebben of omdat hun water niet veilig is om te drinken.

Het apparaat, een zogeheten Atmospheric Water Harvesting Window (AWHW), werkt met een speciaal paneel van hydrogel dat qua uiterlijk lijkt op zwart bubbelplastic. De bolvormige ‘bubbels’ nemen ’s nachts waterdamp uit de lucht op, juist op het moment dat de luchtvochtigheid doorgaans het hoogst is. Overdag zorgt zonlicht ervoor dat de opgenomen damp verdampt binnenin de gel. Die damp condenseert vervolgens op een glazen oppervlak, waarna het verzamelde water via een buisje naar beneden druppelt als drinkbaar water.

Wat dit systeem bijzonder maakt, is dat het volledig passief werkt: het heeft geen externe stroombron nodig, geen batterijen, geen zonnepanelen. Het systeem functioneert volledig autonoom. Tijdens tests met een paneel van een meter in Death Valley, Californië – een van de droogste plekken in Noord-Amerika – werd dagelijks tussen de 57,0 en 161,5 milliliter water geoogst, bij een luchtvochtigheid van slechts 21 procent. Dit is beduidend meer dan eerdere passieve wateropvangsystemen tot nu toe hebben opgeleverd.

Volgens professor Xuanhe Zhao van MIT is dit een belangrijke stap in het opschalen van deze technologie. “We hebben nu een apparaat op meterschaal gebouwd dat toepasbaar is in gebieden met weinig middelen, zelfs waar geen zonnepaneel bereikbaar is. Het is een bewijs van wat er mogelijk is. In de toekomst kunnen mensen grotere versies maken of meerdere panelen naast elkaar installeren om voldoende drinkwater op te vangen en echt verschil te maken.”

Een belangrijk aandachtspunt bij deze technologie is de waterveiligheid. Veel traditionele hydrogels maken gebruik van hygroscopische zouten zoals lithiumchloride om meer waterdamp aan te trekken. Maar deze zouten kunnen in het opgevangen water terechtkomen, wat gezondheidsrisico’s met zich meebrengt. MIT’s onderzoekers losten dit op door glycerol toe te voegen, een stof die helpt het zout in de gel vast te houden. Uit testen bleek dat de concentratie lithiumionen in het opgevangen water lager bleef dan 0,06 delen per miljoen (ppm), ruim onder de veilige grens.

De koepelvormige structuur van de hydrogel verhoogt ook het effectieve oppervlak, waardoor meer waterdamp uit de lucht kan worden gehaald. Bovendien is het buitenste glas voorzien van een speciale polymeercoating die het glas extra koel houdt. Dat koele oppervlak bevordert de condensatie van waterdamp, wat de efficiëntie verhoogt.

“Dit is nog maar een eerste ontwerp, een bewijs van wat mogelijk is,” aldus Chang Liu, de hoofdauteur van het onderzoek, inmiddels verbonden aan de National University of Singapore. “We denken na over meer geavanceerde ontwerpen, zoals meerdere panelen in serie. Ook werken we aan een nieuwe generatie materialen om de prestaties verder te verbeteren.”

Het onderzoek, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Water, laat zien dat het systeem minstens een jaar meegaat en geschikt is voor langdurige inzet in extreme klimaten. De onderzoekers hopen dat verticale rijen van dit soort panelen in de toekomst complete huishoudens van schoon drinkwater kunnen voorzien – vooral in afgelegen, off-grid gebieden waar reguliere infrastructuur ontbreekt.

Door: Drifter

Versie 3.3.0 van UniGetUI is uitgebracht. Dit opensourceprogramma, voorheen bekend als WingetUI, biedt een gebruiksvriendelijke grafische interface voor verschillende populaire Windows-pakketbeheerders zoals Winget, Chocolatey en Scoop. Hiermee kunnen gebruikers eenvoudig software installeren, bijwerken en verwijderen zonder de commandline te hoeven gebruiken. UniGetUI ondersteunt meerdere talen, waaronder het Nederlands, heeft een donker thema en geeft meldingen wanneer updates voor geïnstalleerde programma’s beschikbaar zijn.

Belangrijkste vernieuwingen in versie 3.3.0

• Instelbare standaardopties per pakketbeheerder: Gebruikers kunnen nu specifieke standaardinstallatieopties instellen per ondersteunde package manager.
• Pre- en post-opdrachten: Het is mogelijk om opdrachten uit te voeren vóór en na installatie, updates of verwijdering van software.
• Afsluiten van processen voorafgaand aan bewerkingen: UniGetUI kan nu automatisch processen afsluiten voordat een pakket wordt geïnstalleerd, bijgewerkt of verwijderd.
• Cloud back-up en herstel via GitHub: Pakketlijsten kunnen worden opgeslagen en hersteld via GitHub Gists, wat handig is bij het overzetten naar een nieuw systeem.
• Bulk-download van installatiebestanden: Meerdere installatiebestanden kunnen tegelijk worden gedownload.
• Selectie van uitvoerbare bestanden: Gebruikers kunnen zelf het pad opgeven naar het uitvoerbare bestand van een pakketbeheerder.
• Verbeterd updatebeheer voor PowerShell 7: Oude versies van modules worden nu automatisch opgeschoond bij een update.
• Nieuwe opties in installatiedialoogvensters: De dialoogvensters voor installatieopties zijn verbeterd en intuïtiever gemaakt.
• Slimmere bestandsnaamherkenning bij downloads: Het programma herkent beter wat de naam van het gedownloade installatiebestand moet zijn.
• Nieuwe velden in pakketdetails: Er is nu een 'Afhankelijkheden'-veld toegevoegd, waarin afhankelijkheden van softwarepakketten worden getoond.
• Betere ondersteuning voor kleine venstergroottes: De interface past zich beter aan bij beperkte schermruimte.
• Zoekbalk verplaatst naar de titelbalk: Dit bespaart ruimte en geeft een nettere uitstraling.
• Verbeteringen aan werkbalk en foutafhandeling: De werkbalk is geoptimaliseerd en interne foutdetectie en -verwerking zijn verder verbeterd.

Veiligheidsverbeteringen

• Bepaalde geavanceerde functies, zoals pre/post-commando's en aangepaste opdrachtregels, zijn standaard uitgeschakeld en vereisen nu expliciete activering via een UAC-bevestiging.

• Softwarebundels met mogelijk risicovolle instellingen tonen een beveiligingsrapport.

• Er zijn beveiligingsmaatregelen genomen tegen mogelijke command-injection-kwetsbaarheden.

Overige aanpassingen en verbeteringen

• YAML- en XML-configuratiebestanden kunnen niet langer worden aangemaakt, wegens veiligheids- en compatibiliteitsredenen.

• Vertalingen worden nu dynamisch geladen via het Tolgee-platform.

• Verbeterde bronbeheerfuncties voor Winget.

• Diverse interne verbeteringen en bugfixes die zorgen voor hogere stabiliteit en betrouwbaarheid van de applicatie.

Met versie 3.3.0 blijft UniGetUI zich ontwikkelen als een krachtige en toegankelijke tool voor het beheer van softwarepakketten op Windows.

Door: Drifter

Files, een populaire bestandsbeheerder voor Windows 10 en 11, blijft zich ontwikkelen en bewijst opnieuw waarom het een van de beste alternatieven is voor de standaard Verkenner van Windows. De applicatie ziet er strak uit, sluit perfect aan bij het ontwerp van Windows 11, is gratis te gebruiken en wordt regelmatig voorzien van nieuwe functies. De nieuwste previewversie – versie 3.9.12 – brengt een aantal grote verbeteringen met zich mee, met als opvallendste toevoeging de introductie van de nieuwe Omnibalk, naast verbeteringen in zoeken en filteren.

Nieuwe Omnibalk: adresbalk en zoekfunctie in één

De Omnibalk vervangt in deze versie zowel de traditionele adresbalk als de zoekbalk en werkt op een vergelijkbare manier als de adresbalk in moderne webbrowsers. Standaard toont de balk een "breadcrumb"-navigatie, oftewel het huidige pad naar de map waarin je je bevindt, met snelle toegang tot iedere map in dat pad én de submappen daarvan.

Door op de Omnibalk te klikken (of de sneltoets Ctrl + L te gebruiken), kun je het pad bewerken of kopiëren, een nieuw pad plakken, of direct naar een andere locatie navigeren door deze in te typen. Dit maakt het wisselen tussen mappen een stuk sneller en intuïtiever.

Commandopalet en vernieuwd zoeken

Een andere handige toevoeging is het Commandopalet, dat je kunt openen met Ctrl + Shift + P. Hiermee krijg je snel toegang tot geavanceerde functies zonder met de muis door menu’s te hoeven klikken.

Zoeken is nu volledig geïntegreerd in de Omnibalk. De aparte zoekbalk is verdwenen, en je kunt een zoekopdracht starten door op de zoekknop in de Omnibalk te klikken of Ctrl + F te gebruiken. Dit zorgt voor een schonere interface zonder in te leveren op functionaliteit.

Slimmere filters en snellere prestaties

Ook het filtermechanisme is op de schop gegaan. In plaats van automatisch filteren tijdens het typen in de zoekbalk, beschikt Files nu over een aparte filterinterface. Hierdoor kun je sneller en gerichter filteren op bestanden en mappen, zonder verwarring tussen filteren en zoeken. Deze aanpak voelt logischer aan en levert betere prestaties.

Andere verbeteringen

Naast de vernieuwingen aan de gebruikersinterface zijn er nog enkele andere toevoegingen in versie 3.9.12:

• Integratie met OX Drive, een cloudopslagdienst.

• Gedeeltelijke ondersteuning voor rechts-naar-links (RTL) schrijfrichtingen, wat belangrijk is voor talen zoals Arabisch en Hebreeuws.

Beschikbaarheid

Files Preview 3.9.12 is gratis te downloaden via de officiële website van het project. Gebruikers die het project willen steunen, kunnen de previewversie ook kopen via de Microsoft Store.

Met deze update verstevigt Files zijn positie als een krachtig, modern en gebruiksvriendelijk alternatief voor de standaard Verkenner in Windows.

Door: Drifter

Het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) waarschuwt organisaties voor meerdere ernstige kwetsbaarheden in Microsoft SharePoint Server die momenteel actief worden misbruikt. Deze kwetsbaarheden vormen een reëel risico voor organisaties, aangezien aanvallers misbruik kunnen maken van deze lekken om ongeautoriseerde acties uit te voeren op kwetsbare servers.

Beschikbaarheid van patches

Microsoft heeft inmiddels beveiligingsupdates uitgebracht voor de volgende versies:

• Microsoft SharePoint Server Subscription Edition

• Microsoft SharePoint Server 2019

Deze updates verhelpen onder andere de recent ontdekte CVE-2025-53770 kwetsbaarheid. Het NCSC dringt er bij organisaties op aan om deze patches onverwijld te installeren. Microsoft heeft gedetailleerde instructies gepubliceerd over hoe deze updates toegepast moeten worden.

Voor Microsoft SharePoint Server 2016 is momenteel nog geen patch beschikbaar. Organisaties die deze versie gebruiken, wordt dringend geadviseerd om de mitigerende maatregelen toe te passen zoals beschreven in het door Microsoft opgestelde beveiligingsadvies. Het NCSC zal een update plaatsen zodra er een definitieve beveiligingsupdate beschikbaar komt voor deze versie.

Zero Day kwetsbaarheid – high/high dreigingsniveau

Het NCSC classificeert de situatie met een high/high beveiligingsadvies. De kwetsbaarheden betreffen onder meer een Zero Day kwetsbaarheid die actief wordt misbruikt en waarmee een aanvaller in staat is om ongeautoriseerde code uit te voeren op een on-premises SharePoint Server. Het betreft uitsluitend de on-premises versies – SharePoint Online (Microsoft 365) is niet kwetsbaar voor deze specifieke aanvalsvector.

Naast de Zero Day zijn er ook twee andere bekende kwetsbaarheden waarvoor Microsoft eerder al beveiligingsupdates heeft uitgebracht. Deze worden eveneens actief misbruikt. Het is van groot belang dat organisaties nagaan of deze updates al zijn geïnstalleerd. Zo niet, dan wordt geadviseerd om dit alsnog zo spoedig mogelijk te doen.

Verduidelijking ten aanzien van Citrix

Er is de afgelopen periode ook melding gemaakt van een beveiligingsincident in verband met kwetsbaarheden in Citrix NetScaler ADC en Gateway. Hierbij is onder meer het Openbaar Ministerie in het nieuws geweest. Hoewel de gevolgen van deze kwetsbaarheden vergelijkbaar kunnen zijn – namelijk volledige systeemovername – benadrukt het NCSC dat het om verschillende kwetsbaarheden gaat, in verschillende systemen, zonder onderlinge samenhang.

Aanbevelingen

• Controleer zo snel mogelijk welke versie van Microsoft SharePoint Server binnen de organisatie actief is.

• Installeer de beschikbare beveiligingsupdates direct voor SharePoint Server 2019 en Subscription Edition.

• Implementeer mitigerende maatregelen bij gebruik van SharePoint Server 2016 totdat een patch beschikbaar komt.

• Zorg dat eerder uitgebrachte updates met betrekking tot SharePoint-kwetsbaarheden zijn toegepast.

• Houd het NCSC en Microsoft in de gaten voor verdere updates en aanbevelingen.

Deze waarschuwing is van kracht zolang er actief misbruik wordt waargenomen. Organisaties wordt geadviseerd om verhoogde waakzaamheid te betrachten en hun IT-omgeving nauwlettend te monitoren op verdachte activiteiten.

Door: Drifter

Microsoft investeert strategisch in Europese taaltechnologie via een reeks nieuwe AI-initiatieven die focussen op meertalige taalmodellen, opensourcedata en de digitale ontsluiting van cultureel erfgoed. Deze initiatieven moeten AI-systemen beter afstemmen op de taalkundige en culturele diversiteit van Europa. Nederland speelt hierin een actieve rol met GPT-NL, een lokaal taalmodel dat gebouwd wordt op Nederlandse infrastructuur en getraind wordt op representatieve en juridisch verantwoorde data.

Tijdens een aankondiging in Parijs presenteerde Microsoft een breed Europees AI-programma dat een antwoord moet bieden op de dominantie van Engelstalige AI-technologieën. Het bedrijf zet in op verbeterde toegang tot hoogwaardige taalspecifieke datasets, samenwerking met academische en publieke instellingen, en investeringen in cloudinfrastructuur en lokale R&D-capaciteit. De focus ligt op het corrigeren van de scheve balans in AI-prestaties tussen het Engels en andere Europese talen.

De kern van deze aanpak is het verbeteren van meertalige representatie binnen zogeheten Large Language Models (LLM’s). Hoewel Engels wereldwijd slechts door een minderheid van de bevolking als moedertaal wordt gesproken, is het verantwoordelijk voor ongeveer de helft van alle webcontent. Deze oververtegenwoordiging heeft directe gevolgen voor de prestaties van taalmodellen, die aanzienlijk slechter scoren in ondervertegenwoordigde talen zoals Lets, Ests, Hongaars of modern Grieks—met prestatiedalingen die kunnen oplopen tot meer dan 25 procentpunten ten opzichte van het Engels.

Microsoft wil deze kloof dichten door gerichte inzet van haar Open Innovation Center en het AI for Good Lab, beide gevestigd in Straatsburg. Via deze kanalen werkt het bedrijf samen met onderzoeksinstellingen zoals het ICube-laboratorium van de Universiteit van Straatsburg. De samenwerking omvat toegang tot Azure-cloudcapaciteit, engineering-ondersteuning en de inzet van meer dan zeventig AI-specialisten uit het internationale Microsoft-netwerk.

Meertalige datasets en technologische vernieuwing

Een belangrijke stap in Microsofts strategie is het toegankelijk maken van hoogwaardige, meertalige datasets. Hiervoor wordt geput uit interne bronnen zoals tekstcorpora van GitHub, spraakdata, en documentatie, die vervolgens worden verrijkt en geannoteerd in samenwerking met moedertaalsprekers uit de desbetreffende regio’s. De ontsluiting gebeurt via open platforms als Hugging Face en Common Crawl, zodat onderzoekers en ontwikkelaars deze datasets breed kunnen inzetten.

Op technologisch vlak richt Microsoft zich op twee structurele problemen in de training van LLM’s: scriptafhankelijkheid en datakwaliteit. Bestaande tokenizers zijn veelal geoptimaliseerd voor het Latijnse alfabet, waardoor segmentatie van talen met andere schriften—zoals Arabisch, Cyrillisch of het Griekse alfabet—onnauwkeurig verloopt. Dit belemmert het vermogen van AI-modellen om patronen te herkennen in niet-Latijnse talen, wat leidt tot systematische vertekening.

Microsoft investeert daarom in script-onafhankelijke tokenisatiestrategieën, zoals byte-level tokenization en unified token encoders. Deze technieken moeten ervoor zorgen dat modellen onafhankelijk van schriftsoort op gelijke voet kunnen leren. Daarnaast ondersteunt het bedrijf het genereren van synthetische data die privacyvriendelijk zijn en waarbij gevoelige inhoud onder gecontroleerde voorwaarden wordt verwerkt.

Cultureel erfgoed en AI-integratie

Naast technische verbeteringen zet Microsoft ook in op het behoud en de digitale ontsluiting van Europees cultureel erfgoed. In samenwerking met het Franse Ministerie van Cultuur en technologiebedrijf Iconem werkt het aan de digitale reconstructie van monumenten zoals de Notre-Dame. Tevens worden datasets van nationale bibliotheken, archieven en musea beschikbaar gemaakt voor educatieve en AI-toepassingen. Deze integratie van cultureel erfgoed in AI-systemen weerspiegelt Microsofts overtuiging dat AI geen neutrale technologie is, maar ingebed moet zijn in de culturele en juridische context waarin het functioneert.

Nederland als voorbeeld met GPT-NL

Een concreet voorbeeld van deze visie op nationaal niveau is het GPT-NL-project in Nederland. Onder leiding van TNO, SURF en het Nederlands Forensisch Instituut (NFI), ontwikkelt een consortium een op Nederland toegespitst taalmodel. GPT-NL wordt gebouwd op lokale infrastructuur, met als doel een betrouwbaar, transparant en controleerbaar alternatief te bieden voor grootschalige, internationale taalmodellen.

Een belangrijke mijlpaal werd recent bereikt toen bekend werd dat onder meer nieuwsuitgevers en persbureau ANP meer dan 20 miljard tokens aan journalistieke content beschikbaar stellen voor modeltraining. Daarmee wordt het trainingscorpus verdubbeld, op basis van rechtmatig verkregen, auteursrechtelijk beschermde teksten. Uitgevers ontvangen hiervoor een passende vergoeding. Tegelijk zijn er technische en juridische afspraken gemaakt om te voorkomen dat bronmateriaal herleidbaar is in de gegenereerde output van het model.

GPT-NL richt zich in eerste instantie op toepassingen als samenvatten, versimpelen en informatie-extractie, en wordt ingezet binnen de overheid, media en onderzoekswereld. Het project onderstreept de groeiende wens binnen Europa om zelfbeschikking over AI te realiseren—niet alleen in termen van infrastructuur en data, maar ook in hoe taal, cultuur en ethiek hun weerslag vinden in de technologie.

Door: Drifter

Stel je voor: je persoonlijke gegevens — je adres, telefoonnummer, surfgeschiedenis, of zelfs wachtwoorden — worden niet alleen verhandeld door hackers in de schaduw van het internet, maar zijn nu gewoon te koop bij een Amerikaans bedrijf, voor een paar tientjes. Geen darknet, geen obscure fora, maar openlijk via een website, voor iedereen met een creditcard.

Het bedrijf in kwestie heet Farnsworth Intelligence, een startup opgericht door de 23-jarige Aidan Raney. Farnsworth profileert zich als een aanbieder van “open-source inlichtingen”, maar onder die vlag verkoopt het informatie die in veel gevallen rechtstreeks afkomstig lijkt te zijn uit datalekken — oftewel: gestolen gegevens. De basisdienst van het bedrijf, genaamd “Infostealers”, is via een website met dezelfde naam te benaderen: Infostealers.info. Voor slechts 50 dollar krijg je toegang tot een doorzoekbare databank met persoonlijke informatie van mensen uit de hele wereld, inclusief de VS.

En dit gaat verder dan de gegevens die je kunt vinden via zogeheten "people search"-sites, die sowieso al dubieus zijn. Wat Farnsworth verkoopt, is dieper, gevoeliger, en aantoonbaar afkomstig uit inbreuken op databases van bedrijven en online diensten — praktijken die vrijwel overal ter wereld als crimineel worden beschouwd. De informatie strekt zich uit tot aan ingevulde adresgegevens die je browser opslaat, maar via een uitgebreider pakket, het “Infostealer Data Platform”, kunnen ook gebruikersnamen en wachtwoorden worden geleverd. Inderdaad: wachtwoorden.

Hoewel dit geavanceerdere pakket zogenaamd niet voor iedereen toegankelijk is, volstaat het aanleveren van een “legitieme reden” om toegang te krijgen. Op de lijst van zogenaamd geldige toepassingen staan onder meer “privé-onderzoek”, “journalistiek”, “cybersecurity”, “wetshandhaving”, en zelfs “merkbescherming”. Maar nergens is sprake van een verplichte gerechtelijke bevel of enige controle op wie er toegang krijgt tot deze gevoelige data.

De website van Farnsworth doet er niet moeilijk over. Integendeel, het lijkt eerder trots op zijn dubieuze methoden. In een promotietekst schrijft het bedrijf dat het “beroemd is om zijn human intelligence capaciteiten” en beweert het zelfs een Noord-Koreaanse laptopfarm te hebben geïnfiltreerd via social engineering. Volgens dezelfde tekst heeft die actie bedrijven “miljoenen dollars” bespaard.

Het is op zichzelf niet ongebruikelijk dat gelekte gegevens circuleren op het internet of de donkere hoekjes van het dark web. Soms worden die gegevens gebruikt door beveiligingsbedrijven om klanten te waarschuwen dat hun gegevens zijn gelekt. Maar een bedrijf dat openlijk gestolen data verkoopt aan willekeurige derden, onder het mom van “open source intelligence”, is een heel ander verhaal. Zeker omdat er nauwelijks restricties lijken te zijn op wie de informatie koopt — of waarvoor.

En hoewel in veel landen bewijs dat op illegale wijze is verkregen niet toelaatbaar is in een strafzaak, biedt dat geen bescherming tegen misbruik in de praktijk. Een gewelddadige ex-partner, bijvoorbeeld, hoeft geen gerechtelijk bevel te overleggen om het meest recente adres van een slachtoffer te achterhalen via deze dienst. Dit soort misbruik is niet hypothetisch, het is een reëel risico. En de gevolgen voor kwetsbare groepen, activisten, journalisten, of simpelweg mensen die privacy belangrijk vinden, zijn groot.

Als techjournalist kan je geen uitspraken doen over de juridische status van deze praktijken — daar zijn advocaten voor. Maar als mens is het niet moeilijk om in te zien dat het massaal verzamelen en verhandelen van gestolen privégegevens, zonder enige waarborg of ethische overweging, ronduit gevaarlijk en moreel verwerpelijk is. Zoals Cooper Quintin van de Electronic Frontier Foundation het treffend verwoordde: “Het zou illegaal en immoreel zijn om gestolen telefoons te verkopen, zelfs als je ze zelf niet hebt gestolen — en ik zie niet in hoe dit anders is.” Farnsworth Intelligence en oprichter Aidan Raney zijn om commentaar gevraagd, maar gaven geen reactie.

Door: Drifter

De cyberdreiging in Nederland blijft in het tweede kwartaal van 2025 onverminderd hoog, met een opvallende piek in aanvallen op de zorgsector. Nieuwe cijfers laten zien dat Nederlandse organisaties gemiddeld 1117 keer per week doelwit waren van cyberaanvallen. De gezondheidszorg sprong daar in negatieve zin uit, met gemiddeld maar liefst 3138 aanvallen per week – een stijging die de kwetsbaarheid van deze sector pijnlijk blootlegt.

Ziekenhuizen en zorginstellingen blijven een populair doelwit vanwege hun beperkte IT-budgetten en de grote hoeveelheden gevoelige persoonsgegevens die ze verwerken. Cybercriminelen maken daar handig gebruik van door ransomware, datadiefstal en phishingcampagnes in te zetten om systemen te verstoren of gegevens te bemachtigen.

Explosieve groei phishingcampagnes via merkimitatie

Tegelijkertijd is er sprake van een duidelijke toename in phishingcampagnes waarbij kwaadwillenden zich voordoen als bekende merken. Vooral Booking.com en Spotify worden steeds vaker misbruikt in nepwebsites en frauduleuze e-mails. Onderzoekers zagen in het tweede kwartaal van 2025 meer dan 700 nieuwe domeinnamen verschijnen die sterk lijken op officiële pagina’s van Booking.com. Deze nepsites bootsen reserverings- of bevestigingspagina’s na en bevatten vaak persoonlijke informatie om gebruikers te misleiden tot interactie, zoals het invoeren van betaalgegevens of inloggegevens.

Ook Spotify werd opnieuw prominent ingezet in phishingaanvallen. Cybercriminelen maken gebruik van nagemaakte inlogpagina’s om gebruikersnamen, wachtwoorden en soms zelfs bankgegevens te verzamelen. De phishingberichten worden steeds realistischer en spelen in op het digitale gedrag van gebruikers. Vertrouwde merken als Microsoft, Google en Apple blijven het vaakst misbruikt, maar opvallend is de opmars van streaming- en reisdiensten in de phishing-top 10.

AI maakt phishing gevaarlijker en moeilijker te herkennen

De effectiviteit van phishingcampagnes neemt toe doordat aanvallers steeds vaker kunstmatige intelligentie inzetten. Hierdoor worden frauduleuze berichten overtuigender en moeilijker van echt te onderscheiden. Aanvallers gebruiken AI om overtuigende e-mails en websites te genereren die vrijwel identiek lijken aan die van legitieme merken. Niet alleen consumentenmerken zijn doelwit; ook communicatie die zogenaamd afkomstig is van cloudproviders, e-maildiensten of interne IT-afdelingen wordt vervalst.

Veelgebruikte methoden zijn onder andere e-mails over accountverificatie, meldingen over volle mailboxen of mislukte bezorgpogingen, die mensen ertoe aanzetten om op een link te klikken of gegevens in te voeren.

Advies aan gebruikers en organisaties

Gebruikers wordt dringend geadviseerd alert te blijven en kritisch te kijken naar de afzender en het webadres van binnenkomende berichten. Het gebruik van multi-factor authenticatie (MFA) is essentieel, evenals het niet invullen van persoonlijke gegevens op verdachte websites. Meld verdachte activiteiten of websites direct aan de betreffende organisatie of via gespecialiseerde meldpunten.

Andere sectoren ook onder druk

Naast de zorgsector zijn ook nutsbedrijven en de productiesector frequent doelwit van cyberaanvallen. Deze sectoren kampen met vergelijkbare uitdagingen op het gebied van cyberweerbaarheid en zijn aantrekkelijk voor aanvallers vanwege hun strategische en economische waarde.

De aanhoudende dreiging benadrukt de noodzaak voor organisaties in alle sectoren om hun digitale weerbaarheid te vergroten, meer te investeren in beveiligingstechnologie en medewerkers actief bewust te maken van de risico’s van phishing en andere cyberaanvallen.

Door: Drifter

Veel AI-chatbots zijn gestopt met het opnemen van medische disclaimers in hun antwoorden op gezondheidsvragen, blijkt uit een studie onder leiding van onderzoekers van de Stanford University School of Medicine. Dit roept ernstige zorgen op over het risico dat gebruikers potentieel onveilige of onjuiste adviezen klakkeloos kunnen opvolgen, in de veronderstelling dat ze betrouwbaar zijn.

De generatieve AI-systemen (genAI) die deze chatbots aansturen, staan erom bekend fouten te maken en informatie te verzinnen ("hallucinaties"). Sommige modellen negeren zelfs expliciete instructies of geven bewust misleidende informatie. Tot voor kort werd bij medische vragen vaak nog een duidelijke disclaimer toegevoegd: dat de chatbot geen arts is en geen vervanging vormt voor professioneel medisch advies.

Uit nieuw onderzoek blijkt echter dat deze medische disclaimers inmiddels grotendeels zijn verdwenen. Daarmee stijgt het risico dat mensen AI-adviezen ten onrechte als feitelijk of deskundig beschouwen. Opvallend is bovendien dat sommige AI-modellen inmiddels niet alleen vragen beantwoorden, maar ook diagnoses stellen – opnieuw zonder enige vorm van waarschuwing.

Het onderzoek, dat begon in 2023, werd geleid door Fulbright-onderzoeker Sonali Sharma. Ze merkte tijdens haar werk op dat AI-modellen die bijvoorbeeld mammogrammen analyseerden, vaak expliciet weigerden een oordeel te geven, met de melding: “Ik ben geen arts.” In 2024 en 2025 viel haar juist het omgekeerde op: disclaimers verdwenen, terwijl de modellen zelfverzekerder en overtuigender gingen klinken.

Sharma en haar team analyseerden in totaal 15 generaties AI-modellen, uitgebracht tussen 2022 en 2025, van onder andere OpenAI, Anthropic, DeepSeek, Google en xAI. In hun experimenten beantwoordden de modellen 500 medische vragen, zoals welke medicijnen veilig gecombineerd kunnen worden, en analyseerden ze 1.500 medische beelden, waaronder röntgenfoto’s van longen waarop mogelijk longontsteking zichtbaar was.

De afname van het gebruik van disclaimers bleek schokkend. In 2022 bevatte nog 26,3% van de tekstuele AI-uitvoer een medische disclaimer. In 2025 was dat aandeel gedaald tot minder dan 1%. Voor beeldmodellen (zogeheten VLM’s, die tekst en beeld combineren) daalde het percentage disclaimers van 19,6% in 2023 naar slechts 1,05% in 2025.

Kortom, de meeste publiek toegankelijke AI-modellen geven inmiddels medisch gerelateerde informatie zonder ook maar enige waarschuwing aan de gebruiker. En dat terwijl deze systemen niet ontwikkeld zijn voor medisch gebruik en vaak onnauwkeurige of foutieve informatie genereren.

Volgens de onderzoekers is dit een gevaarlijke ontwikkeling. Doordat de AI-modellen steeds vloeiender, overtuigender en zelfverzekerder antwoorden geven, groeit ook het risico dat mensen ze als betrouwbare, professionele bronnen gaan beschouwen. Het ontbreken van duidelijke waarschuwingen versterkt die schijn van autoriteit.

Om gebruikers te beschermen en verantwoord gebruik te stimuleren in medische of zorggerelateerde contexten, pleit Sharma ervoor dat AI-systemen opnieuw expliciete medische disclaimers opnemen. Die moeten afgestemd zijn op de inhoud van het antwoord, zodat gebruikers duidelijk begrijpen dat het geen vervanging is voor echt medisch advies.

“De antwoorden van deze systemen bevatten regelmatig onnauwkeurigheden,” stelt Sharma. “Daarom zijn veiligheidsmaatregelen zoals disclaimers essentieel om gebruikers eraan te herinneren dat deze informatie niet professioneel is gevalideerd en geen vervanging vormt voor medische expertise.”

Door: Drifter

Microsoft heeft de optionele update KB5062660 voor Windows 11 versie 24H2 uitgebracht. Deze update bevat een reeks nieuwe functies en verbeteringen die gericht zijn op veiligheid, gebruiksvriendelijkheid en integratie met AI-gestuurde tools.

Microsoft Recall nu beschikbaar in Europa

Een van de meest opvallende toevoegingen is de introductie van Recall voor gebruikers in Europa. Recall maakt het mogelijk om automatisch gegenereerde momentopnames van pc-activiteiten te exporteren naar vertrouwde apps of websites. Elke snapshot kan worden ontsleuteld met een unieke exportcode die slechts één keer wordt weergegeven bij de eerste activatie. Deze code wordt niet opgeslagen door Microsoft, waardoor de controle volledig bij de gebruiker ligt.

Via de instellingen is Recall handmatig te activeren. Er is bovendien een nieuwe optie toegevoegd om Recall volledig te resetten, inclusief het verwijderen van alle opgeslagen snapshots.

Uitbreiding Click to Do-functionaliteit

De update breidt ook de Click to Do-functionaliteit verder uit:

• Nieuw: de actie Practice in Reading Coach, waarmee gebruikers hun uitspraak en leesvaardigheid kunnen oefenen.

• Geselecteerde teksten kunnen nu worden geopend in Immersive Reader, een leesomgeving zonder afleiding met instelbare lettertypen, kleuren en voorleessnelheid.

• Draft with Copilot in Word laat gebruikers geselecteerde tekst direct omzetten in een concept – beschikbaar voor Microsoft 365 Copilot-gebruikers.

• Click to Do is nu ook geïntegreerd in Microsoft Teams, waar het ingezet kan worden voor het verzenden van berichten en het plannen van vergaderingen.

Instellingen-app met AI-agent

Op systemen met Copilot+ wordt de instellingen-app uitgebreid met een AI-gestuurde agent die gebruikmaakt van natuurlijke taal. Deze helpt gebruikers bij het vinden, wijzigen en automatiseren van instellingen. Op reguliere systemen is de zoekbalk in de instellingen-app voortaan gecentreerd, wat zorgt voor een betere toegankelijkheid.

Windows Resiliency Initiative: snellere systeemherstelopties

Onder de vlag van het Windows Resiliency Initiative introduceert Microsoft automatische herstelopties binnen de Windows Recovery Environment. Deze functie detecteert bekende en wijdverspreide problemen, en biedt gerichte oplossingen via Windows Update. Thuisgebruikers hebben deze functie standaard ingeschakeld. Daarnaast is de interface bij onverwachte herstarts visueel bijgewerkt, zodat deze beter aansluit bij de moderne stijl van Windows 11.

Startmenu en Snap-functie verbeterd

Ook het Startmenu is verder verfijnd. Systeembeheerders kunnen nu vaste pin-indelingen eenmalig toepassen, zonder dat gebruikers deze nadien kunnen wijzigen. De Snap-functie, waarmee vensters automatisch gerangschikt worden, heeft een meer intuïtieve interface gekregen, inclusief visuele tips bij onbedoelde activatie.

Verder zijn de instellingen voor Windows Search samengevoegd tot één centrale pagina, wat zorgt voor een overzichtelijkere gebruikerservaring.

Gamepad-toetsenbord en verbeterde invoer

Voor gamers is er nu een nieuwe gamepad-toetsenbordlay-out, waarmee onder andere een PIN kan worden ingevoerd tijdens het inloggen. Dit vergemakkelijkt de bediening op draagbare gaming-pc’s en Xbox-achtige apparaten.

De update bevat daarnaast verbeteringen aan invoermethoden voor traditionele Chinese en Indiase toetsenborden, evenals correcties voor bugs waarbij desktopiconen verdwenen bij app-updates en notificaties niet de juiste app naar de voorgrond brachten.

Probleemoplossingen en AI-verbeteringen

Een aantal bekende problemen uit eerdere versies zijn opgelost:

• Fouten in File Explorer, onder andere bij de synchronisatie met SharePoint-sites en het openen van contextmenu’s.

• Verbeterde systeemstabiliteit bij dagelijks gebruik.

• Visuele bugs en prestatieproblemen bij specifieke scenario’s.

Ook AI-componenten zijn geüpdatet. Er zijn verbeteringen doorgevoerd in:

• Image Search – verbeterde nauwkeurigheid bij het herkennen van visuele content.

• Content Extraction – betrouwbaardere gegevensverzameling uit documenten en afbeeldingen.

• Semantic Analysis – verbeterde contextuele verwerking van taal voor Copilot-functionaliteiten.

Tot slot bevat de update optimalisaties aan de Windows Servicing Stack via KB5064485, wat zorgt voor een betrouwbaardere installatie van toekomstige updates.

Uitrol en beschikbaarheid

De uitrol van deze update gebeurt gefaseerd. Dit betekent dat het enige tijd kan duren voordat alle systemen de update aangeboden krijgen via Windows Update. Volgens Microsoft zijn er geen bekende problemen gemeld in deze updateversie.

Door: Drifter

Microsoft rolt een nieuwe update uit voor de Link To Windows-app op Android waarmee je nu op afstand je Windows 11-pc kunt vergrendelen met slechts één tik op je smartphone. Deze functie komt goed van pas wanneer je je pc even onbeheerd achterlaat, maar je plots beseft dat je langer weg zult blijven dan gedacht.

In plaats van terug te lopen naar je computer om deze handmatig te vergrendelen, kun je eenvoudig je telefoon erbij pakken, de Link To Windows-app openen en op de nieuwe knop “Pc vergrendelen” tikken. Zodra je dit doet, wordt je pc automatisch vergrendeld – zonder dat je hem hoeft aan te raken. Opvallend is dat deze actie ook de verbinding tussen je telefoon en de pc via Phone Link verbreekt, totdat je je opnieuw aanmeldt op je computer.

Deze nieuwe functie vereist minimaal Link To Windows-versie 1.25071.165, maar lijkt nog niet voor alle gebruikers direct beschikbaar te zijn.

Geen Bluetooth nodig

Windows beschikt al jaren over dynamische vergrendeling, een functie waarmee het besturingssysteem automatisch vergrendelt zodra je telefoon buiten bereik raakt via Bluetooth. De nieuwe vergrendelingsoptie in de app werkt anders: je activeert het handmatig én het vereist géén Bluetooth-verbinding. Dit maakt het betrouwbaarder in situaties waarin Bluetooth niet stabiel is of niet gebruikt wordt.

De functie maakt deel uit van een volledig vernieuwde Link To Windows-interface, waarin nu alle belangrijke functies overzichtelijk zijn samengebracht. Zo kun je nu ook direct in de app je recent gedeelde bestanden en foto's bekijken, evenals recent gekopieerde tekst als je de functie voor klembordsynchronisatie hebt ingeschakeld. Bovendien kun je vanaf deze nieuwe centrale pagina ook bestanden en foto's delen van je telefoon naar je pc, én je telefoonscherm casten naar je computer. Voorheen moesten veel van deze acties op de pc zelf worden gestart, maar dat kan nu ook direct vanaf je Android-telefoon.

Phone Link breidt zich uit naar het Startmenu

Naast de app-update heeft Microsoft recent ook Phone Link geïntegreerd in het Startmenu van Windows 11. Dit betekent dat je zonder een aparte app te openen direct een overzicht ziet van je smartphone. Denk hierbij aan je recente meldingen, foto’s, berichten en oproepen. Je kunt ook snel bestanden naar je telefoon sturen via deze nieuwe interface.

Gebruikers van Samsung-toestellen profiteren van nog extra functies, zoals de mogelijkheid om automatisch verbinding te maken met het mobiele datanetwerk van je telefoon via het Wi-Fi-menu op je pc. Dit maakt het nóg eenvoudiger om verbonden te blijven, waar je ook bent.

Een steeds hechtere Windows-Android integratie

Microsoft zet vol in op Android als natuurlijke verlengstuk van de Windows-pc. De integratie tussen beide platforms is inmiddels zo diepgaand dat deze doet denken aan de naadloze samenwerking tussen een iPhone en een Mac. In sommige opzichten loopt Microsoft zelfs voorop – zoals met de mogelijkheid om je telefoonscherm volledig draadloos op je pc te spiegelen, iets wat Apple pas beperkt mogelijk maakt.

Vooral de mogelijkheid om telefoonmeldingen direct op je pc-scherm te zien, draagt sterk bij aan de productiviteit. Je blijft op de hoogte zonder dat je steeds je telefoon erbij hoeft te pakken.

De nieuwe optie om je pc vanaf je telefoon te vergrendelen, is opnieuw een slimme toevoeging die bijdraagt aan dat hogere productiviteitsniveau – én aan een veiliger gebruik van je systeem, waar je ook bent.

Door: Drifter

In oktober 2024 bracht Microsoft Windows 11 versie 24H2 uit, een update die gepaard ging met een aanzienlijke lijst aan bekende bugs en compatibiliteitsproblemen. Sindsdien werkt het bedrijf gestaag aan het verhelpen van deze problemen, waarbij het upgradeblokkades één voor één opheft. Op 24 juli 2025 heeft Microsoft opnieuw zo’n blokkade verwijderd, waardoor een bredere groep gebruikers – zowel van Windows 10 als oudere Windows 11-versies – nu toegang krijgt tot de nieuwste versie, vlak voor het einde van de ondersteuning voor Windows 10.

De onlangs opgeheven blokkade had betrekking op systemen waarop Easy Anti-Cheat (EAC) is geïnstalleerd. Dit is een anti-cheatsoftware die in veel populaire games wordt gebruikt, waaronder PUBG en Fortnite. Volgens de officiële documentatie betrof het probleem specifiek systemen met Intel Alder Lake of nieuwere processoren in combinatie met het vPro-platform, waarop oudere versies van Easy Anti-Cheat-drivers stonden die vóór april 2024 waren uitgebracht.

Deze systemen konden bij een upgrade naar Windows 11 24H2 crashen met een MEMORY_MANAGEMENT-fout, wat resulteerde in een zogenoemde "black screen of death" (voorheen blue screen of death). Die crashes traden echter alleen op als de betrokken spellen daadwerkelijk verouderde EAC-drivers gebruikten. Inactieve of geüpdatete games veroorzaakten doorgaans geen problemen.

De oorspronkelijke blokkade werd op 30 september 2024 ingesteld en bleef bijna tien maanden van kracht. Nu kunnen gebruikers van de getroffen systemen eindelijk upgraden via Windows Update, mits hun systeem verder compatibel is. Wel kan Windows Update je nog vragen bepaalde spellen bij te werken voordat de upgrade wordt uitgevoerd, als die nog oude EAC-drivers gebruiken.

Belangrijk om te vermelden is dat dit specifieke compatibiliteitsprobleem alleen voorkomt in Windows 11 versie 24H2. Oudere Windows 11-versies of Windows 10 zijn niet getroffen door deze fout, zelfs niet met dezelfde verouderde drivers.

Hoewel versie 24H2 nu voor meer gebruikers beschikbaar wordt, blijven er nog steeds andere upgradeblokkades bestaan. Microsoft onderzoekt en werkt nog aan oplossingen voor onder meer:

• Problemen met Intel Smart Sound Technology-drivers,

• Vastlopende applicaties bij gebruik van de camera,

• Verlies van audio-uitvoer op systemen met Dirac Audio,

• Fouten gerelateerd aan het sprotect.sys-stuurprogramma.

Intussen staat Windows 11 versie 25H2 gepland voor release over een paar maanden, maar versie 24H2 blijft voorlopig nog de focus van actieve compatibiliteitsherstelacties.

Gebruikers wordt geadviseerd om regelmatig te controleren op updates via Windows Update en ervoor te zorgen dat alle belangrijke drivers, met name van beveiligings- en gamecomponenten zoals Easy Anti-Cheat, up-to-date zijn.

Door: Drifter

Google breidt de mogelijkheden van de Photos-app verder uit met krachtige nieuwe AI-bewerkingsfuncties. Gebruikers kunnen binnenkort rechtstreeks vanuit hun galerij-app foto's automatisch laten aanpassen in verschillende stijlen, vergelijkbaar met hoe generatieve AI-modellen zoals die van ChatGPT al langer afbeeldingen transformeren. Deze functies zijn ontwikkeld met behulp van Gemini, Google's eigen geavanceerde AI-model.

Waar het bewerken van foto's met AI voorheen vaak gebeurde via externe tools of experimenten in platforms als ChatGPT, maakt Google deze technologie nu direct toegankelijk binnen de Photos-app. Gebruikers kunnen simpelweg een bestaande foto selecteren en kiezen uit vier artistieke stijlen: stripboek, anime, een 3D-renderstijl of een handgetekende look. Daarmee wordt het bewerken van foto's niet alleen eenvoudiger, maar ook aantrekkelijker voor een breed publiek dat niet bekend is met AI-tools.

De functies worden vanaf de komende weken gefaseerd uitgerold in de Verenigde Staten. Het is nog onduidelijk wanneer deze beschikbaar komen in andere regio’s, maar Google heeft aangegeven dat dit later dit jaar verwacht wordt.

Van foto naar video met één druk op de knop

Naast beeldtransformaties introduceert Google ook een videofunctie binnen Photos. Hiermee kunnen stilstaande foto's automatisch worden omgezet in korte videofragmenten. De functie is grotendeels geautomatiseerd: gebruikers selecteren een foto, kiezen een animatiestijl, en de AI genereert vervolgens een video.

Er zijn momenteel twee opties beschikbaar: subtiele bewegingen, waarbij lichte animaties zoals een zachte camerabeweging of bewegende achtergrond worden toegevoegd, en I’m feeling lucky, waarbij de AI zelf creatieve effecten toevoegt — denk aan vallende bladeren, lichtjes of confetti. Deze video’s worden gegenereerd met behulp van Google's Veo 2-model, een iets lichtere versie van het krachtigere Veo 3, dat momenteel nog beperkt beschikbaar is.

Hoewel gebruikers nog relatief weinig controle hebben over de uitkomst, is dit een eerste stap richting toegankelijk videobewerken met AI. De kwaliteit van de gegenereerde resultaten kan variëren, maar Google werkt naar eigen zeggen aan verdere verfijningen en uitgebreidere keuzemogelijkheden in toekomstige updates.

Voor gebruikers wereldwijd is het nog even afwachten, maar gezien het tempo van eerdere uitrolrondes, is de verwachting dat deze functies later dit jaar ook in Nederland en andere landen beschikbaar zullen zijn.

Door: Drifter

Gebruikers van Facebook en Instagram worden sinds deze week geconfronteerd met een duidelijke keuze: wil je betalen om geen advertenties meer te zien, of gebruik je de platforms gratis mét advertenties? Die keuze is niet vrijblijvend meer, maar verplicht. Wat betekent dit precies voor jouw gebruik van sociale media? En hoe kun je, zelfs als je niet betaalt, toch nog invloed houden op wat je te zien krijgt?

Waarom moet je nu kiezen?

Meta – het moederbedrijf van Facebook en Instagram – voert deze verplichte keuze door vanwege strengere privacywetgeving in Europa. Volgens deze regels mogen bedrijven niet zomaar je persoonlijke gegevens gebruiken voor advertentiedoeleinden. Als je een gratis dienst gebruikt waarbij advertenties op jou worden afgestemd, moet je daar expliciet toestemming voor geven.

Meta geeft gebruikers daarom twee opties: betaal voor een advertentievrije ervaring of geef toestemming voor het gebruik van je gegevens voor gepersonaliseerde advertenties.

Wat houdt het betaalde abonnement in?

Als je kiest voor een advertentievrije versie, betaal je maandelijks €7,99 via de app (of €5,99 via een browser). Dit bedrag geldt voor één account binnen het zogeheten Accountcentrum van Meta. Wil je meerdere accounts zonder advertenties gebruiken, dan komt er extra kosten bij.

Bij dit abonnement belooft Meta dat jouw gegevens niet worden gebruikt voor advertenties. Je krijgt dan geen gepersonaliseerde reclames meer te zien en je activiteit wordt niet gevolgd voor commerciële doeleinden binnen het platform.

Blijf je gratis? Dan gebruik je gegevens

Kies je ervoor om Facebook of Instagram gratis te blijven gebruiken, dan geef je Meta toestemming om je gegevens te gebruiken voor advertenties. Hierbij worden je profiel, je gedrag op het platform en je interacties met andere apps of websites meegenomen om advertenties op jou af te stemmen.

Je ervaring blijft grotendeels zoals je gewend bent, maar achter de schermen vallen de gegevensverwerkingen nu onder strengere Europese controle. Wil je iets meer privacy zonder volledig advertentievrij te gaan? Dan is er ook een tussenoptie.

Advertenties met minder personalisatie

Je kunt in je instellingen kiezen voor advertenties die minder zijn afgestemd op jouw gedrag. Hierbij wordt bijvoorbeeld geen gebruik meer gemaakt van je surfgedrag buiten Facebook of Instagram, of van eerdere interacties. Meta gebruikt dan alleen basisinformatie zoals leeftijd, geslacht, locatie en huidige activiteit. Deze optie is wat privacyvriendelijker en kun je op elk moment inschakelen via de Advertentie-instellingen.

Hoe houd je zelf controle over wat je ziet?

Ook als je kiest voor de gratis versie, kun je invloed uitoefenen op welke advertenties je te zien krijgt:

1. Advertentie-instellingen aanpassen

Ga naar de instellingen van je profiel en zoek naar Advertentie-instellingen of Advertentievoorkeuren. Daar zie je een lijst van interesses die Meta aan jou heeft gekoppeld. Je kunt deze handmatig aanpassen, verwijderen of nieuwe interesses toevoegen. Zo stuur je Meta bij over wat jij wel en niet relevant vindt.

2. Advertenties verbergen of rapporteren

Bij elke advertentie zie je een menu met de optie Waarom zie ik deze advertentie?. Hier lees je welke gegevens Meta heeft gebruikt om jou die advertentie te tonen, zoals interesses, locatie of eerdere interacties. Vanuit dit scherm kun je ook interesses aanpassen of irrelevante advertenties verbergen. Vervelende of ongepaste advertenties kun je rapporteren via hetzelfde menu.

3. Blokkeren van merken of onderwerpen

In je advertentie-instellingen kun je merken of thema’s blokkeren die je liever niet ziet. Dit voorkomt niet dat je advertenties te zien krijgt, maar zorgt er wel voor dat ze beter aansluiten op jouw voorkeuren en minder willekeurig aanvoelen.

Zijn er alternatieven zonder advertenties én zonder kosten?

Wil je liever helemaal geen advertenties én niet betalen? Dan zijn er slechts een beperkt aantal alternatieven. Volledig gratis én advertentievrije sociale media bestaan bijna niet. De meeste platforms draaien op advertenties of datahandel. Toch zijn er andere manieren:

• Mastodon, onderdeel van het zogenaamde Fediverse, werkt zonder advertenties en wordt beheerd door gemeenschappen. Het platform is open-source en advertentievrij, maar heeft een kleiner bereik en een andere gebruikerservaring.

• Daarnaast bestaan er nichefora en sociale netwerken die draaien op donaties of vrijwilligerswerk. Deze zijn vaak kleiner en meer gericht op specifieke interesses, maar bieden een rustiger alternatief.

Of je nu kiest voor een betaald abonnement of besluit gratis te blijven, het is goed om te weten dat je nog steeds invloed hebt op wat je ziet en hoe je gegevens worden gebruikt. Door je instellingen slim te beheren, kun je je ervaring op Facebook en Instagram beter laten aansluiten op je wensen – met of zonder advertenties.

Door: Drifter

Valve werkt aan een herontwerp van het Steam-winkelmenu en de zoekfunctie, en vraagt gebruikers om feedback. Het bedrijf blijft updates uitrollen voor zowel de Steam-client als de winkel, als onderdeel van een bredere moderniseringsslag. De nieuwste update is inmiddels beschikbaar in de bètaversie en richt zich op een complete vernieuwing van het menu bovenaan de winkelpagina’s, evenals de zoekbalk.

In het nieuwe ontwerp worden de huidige linkerzijbalk en de bekende blauwe menubalk samengevoegd tot één overzichtelijk menu. Deze nieuwe balk met menu en zoekfunctie zal op vrijwel elke pagina binnen het Steam-platform zichtbaar zijn. Wanneer je omlaag scrollt verdwijnt de balk automatisch, maar zodra je weer omhoog scrollt, verschijnt hij meteen opnieuw, zodat je snel toegang hebt tot belangrijke functies, ongeacht waar je bent op de pagina.

 Valve heeft veel van de bestaande navigatie-opties samengevoegd in overzichtelijke secties. Zo krijgen 'Bladeren', 'Aanbevelingen', 'Categorieën' en 'Tags' nu elk hun eigen plek in het hoofdmenu. Binnen deze secties vind je vervolgens bestemmingen die zijn afgestemd op jouw speelgedrag en gamebibliotheek. “Met deze veranderingen willen we de gebruikerservaring soepeler en persoonlijker maken,” legt Valve uit. “We merkten, samen met veel van onze spelers, dat sommige van de meest bezochte onderdelen van Steam lastig te vinden waren. Of je nu vaak games koopt of net begint met het opbouwen van je collectie, het nieuwe menu helpt je sneller te vinden wat je zoekt.”

De vernieuwde zoekfunctie – het zogeheten Enhanced Search Panel – voegt extra mogelijkheden toe. Er zijn aparte secties voor 'Populaire zoekopdrachten' en 'Recent bekeken', en je kunt nu ook zoeken op categorieën, tags, uitgevers en andere kenmerken. Daarnaast is er een link naar 'Geavanceerd zoeken' waarmee je gebruik kunt maken van uitgebreide filteropties, ideaal voor wie gerichter door de winkel wil bladeren. 

Wie deze nieuwe functies zelf wil proberen, kan overschakelen naar de bètaversie van de Steam-client. Dit doe je via Instellingen > Interface, waar je onder het kopje ‘Client Beta Deelname’ de nieuwste bètaversie kunt selecteren. Valve moedigt gebruikers aan om hun ervaringen en suggesties te delen via de speciale discussieruimte op Steam.

Door: Drifter

Wie het World Matchplay-toernooi volgt via de livestream van PDC TV, de online dienst van de Britse dartsbond, zal het al zijn opgevallen: het Nederlandse commentaar klinkt vreemd. Hoewel de stemmen aanvankelijk menselijk lijken, is bij nader luisteren goed te horen dat het hier niet om echte verslaggevers gaat. Het commentaar is namelijk volledig gegenereerd door kunstmatige intelligentie.

PDC TV experimenteert momenteel met real-time vertaling van het originele Engelse commentaar naar verschillende talen, waaronder Nederlands. De AI-technologie zet niet alleen de woorden om, maar bootst ook de stem en intonatie van een menselijke commentator na. “We proberen een zo natuurlijk mogelijke ervaring te bieden”, legt Jamie Banks, hoofd uitzendingen bij PDC TV, uit. “De stemmen zijn synthetisch, maar ontworpen om te klinken als echte verslaggevers. Dat maakt het verschil met traditionele robotstemmen.”

Toch blijven kijkers kritisch. Ondanks de poging om emoties na te bootsen, ontbreekt het volgens velen aan de spontaniteit en nuance die een menselijke commentator wél brengt. Mediawetenschapper Esther Hammelburg (Hogeschool van Amsterdam) legt uit waarom dat een belangrijk gemis is. “We onderschatten vaak hoeveel invloed stemgeluid heeft op de beleving van live televisie. Zeker bij sportwedstrijden is de emotionele lading van het commentaar essentieel voor het gevoel van betrokkenheid.”

Dat is ook de reden dat sportzender ESPN vooralsnog geen gebruik maakt van AI-commentaar. “Sport draait om beleving, om emotie”, zegt een woordvoerder. “Commentatoren reageren niet alleen op wat er gebeurt, maar plaatsen het ook in context. Ze geven uitleg bij scheidsrechterlijke beslissingen of benoemen opvallend gedrag van spelers of het publiek. Dat vereist menselijke inschatting en ervaring.”

Toch ziet PDC TV wel degelijk toekomst in de technologie, juist omdat het relatief eenvoudig is uit te breiden naar nieuwe markten. Volgens Banks blijft menselijke inbreng belangrijk, maar maakt AI het mogelijk om verslaggeving in veel meer talen aan te bieden dan nu haalbaar is. “In landen zoals Italië zijn commentatoren bekende mediapersonen. Daar blijft live commentaar mensenwerk. Maar in markten waar geen lokale verslaggevers beschikbaar zijn, biedt deze technologie een toegankelijke oplossing.”

Bij ESPN wordt met interesse gekeken naar de aanpak van PDC TV. “AI-commentaar kan een aanvulling zijn, bijvoorbeeld bij minder bekeken wedstrijden of in landen waar we nog geen lokale verslaggeving bieden. Maar voor onze kernuitzendingen blijft de menselijke factor voorlopig onmisbaar.”

Hammelburg waarschuwt daarnaast voor culturele verschillen. “De manier van verslaggeven varieert per land. In sommige landen zijn commentatoren uitbundig en energiek, terwijl andere landen juist kalmer commentaar waarderen. AI zal die culturele nuances nog lang niet volledig begrijpen. En voor een Nederlands publiek wil je niet alleen een vertaling, maar ook een herkenbare toon en referenties die passen bij onze sportbeleving.”

Ook technologische experts erkennen dat de technologie nog niet volwassen is. Sebastian Plasschaert, eigenaar van XS2Content, een Nederlands bedrijf dat werkt met AI-gegenereerde stemmen, merkt op dat zelfs de meest geavanceerde AI-stemmen nog hoorbare tekortkomingen hebben. “Een geoefend oor hoort het verschil direct. Intonatie, timing en emotie zijn nog altijd lastig volledig te vangen. Zelfs als het 95% goed is, kan die laatste 5% het verschil maken in de geloofwaardigheid.”

Niet alleen sportzenders experimenteren met AI-stemmen. Ook regionale omroepen zoals RTV Oost en Omroep Brabant testen inmiddels met AI-nieuwslezers. Plasschaert vindt het belangrijk dat bedrijven goed nadenken over de toepassing ervan. “AI kan zeker efficiëntie bieden, maar je moet transparant zijn. Gebruik het bij voorkeur eerst in minder kritieke tijdvakken, zoals de nacht. Zodra de kijker merkt dat een stem ‘nep’ is, verandert de hele beleving. Dat moet je serieus nemen.”

Kortom: AI-commentaar is een interessante technologische stap vooruit, maar voorlopig nog geen volwaardige vervanger voor menselijke verslaggevers. Het kan helpen om verslaggeving toegankelijker te maken in kleinere markten, maar emotie, context en culturele verfijning blijven voorlopig mensenwerk.

Door: Drifter

Microsoft heeft stilletjes toegegeven dat er stabiliteitsproblemen zijn met Windows 11 versie 24H2, vooral na de recente verplichte cumulatieve updates. Hoewel Windows 11 24H2 op zichzelf een verbetering is ten opzichte van eerdere versies, verliep de uitrol niet zonder problemen.

Updates veroorzaken systeemfouten en crashes

Bij een aantal gebruikers leidde de installatie van updates tot bekende foutmeldingen, zoals 0x800f0922, 0x80070002, 0x80070306 en 0x800f0991. In sommige gevallen mislukte de installatie volledig. Daarnaast kwamen er klachten binnen over plotselinge herstarts tijdens het gamen (o.a. bij Fortnite), en vastlopers van de taakbalk bij het ontwaken uit de slaapstand.

Een andere opvallende bug betrof foutieve waarschuwingen in de Windows Firewall (Event 2042: Config Read Failed), zichtbaar in de Event Viewer. Ook merkten gamers vertraging op bij het gebruik van Alt+Tab, wat leidde tot hinderlijke cursorlag in spellen zoals Fortnite en Counter-Strike: Global Offensive. De algemene systeemprestaties gingen bij sommige gebruikers achteruit, met name na de beveiligingsupdate van mei 2025.

Oorzaak blijkt update, niet Nvidia-drivers

Aanvankelijk werd gedacht dat de prestatieproblemen mogelijk samenhingen met nieuwe GeForce-drivers van Nvidia, die vaker bugs introduceren. Later werd echter duidelijk dat de recente Windows-updates zelf de boosdoener waren. Gebruikers meldden dat hun systemen trager aanvoelden na de juni-update van 2025 – applicaties reageerden trager of hingen volledig vast bij alledaags gebruik, zoals het wisselen tussen apps of het vergrendelen en weer ontgrendelen van het systeem.

Microsoft bevestigt en test oplossing

In een geüpdatete ondersteuningspagina voor Windows 11 KB5062660 – een optionele update die op 22 juli werd uitgebracht – bevestigt Microsoft dat de prestatieproblemen zijn veroorzaakt door eerdere updates, en dat deze nu zijn aangepakt:

“Deze update lost een probleem op dat in zeldzame gevallen optrad na installatie van de beveiligingsupdate van mei 2025 en latere updates, waarbij apparaten stabiliteitsproblemen konden ervaren.”

Hoewel Microsoft niet precies aangeeft wat de onderliggende oorzaak was, blijkt uit gebruikerservaringen dat systemen in bepaalde scenario’s volledig konden vastlopen. Bijvoorbeeld: bij het wisselen van programma’s zoals Word of het tijdelijk vergrendelen van de pc, reageerde de software niet meer na het hervatten.

Tijdens het gamen – vooral bij veelvuldig wisselen tussen game en bureaublad met Alt+Tab of de Start-knop – konden systemen traag worden of helemaal stoppen met reageren.

Verbeteringen merkbaar, definitieve fix op komst

Naast stabiliteitsverbeteringen bevat update KB5062660 ook nieuwe functies, zoals de introductie van Recall in Europa. Interne tests tonen aan dat onder andere het opstarten van het startscherm van Verkenner (Home-tab) nu sneller gaat – van meer dan 10 seconden in eerdere versies naar ongeveer 2 à 3 seconden nu.

Deze update is optioneel en wordt dus niet automatisch geïnstalleerd. De verbeteringen worden echter breed beschikbaar vanaf de Patch Tuesday van augustus 2025, die gepland staat op 12 augustus 2025.

Als je momenteel problemen ondervindt met prestaties of stabiliteit van Windows 11 24H2, kan het installeren van KB5062660 al verlichting bieden. Wil je liever wachten op een automatische fix, dan is het verstandig om na 12 augustus opnieuw updates te controleren.

Door: Drifter

OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, is wettelijk verplicht om alles wat je tegen de chatbot zegt openbaar te maken als daar een gerechtelijk bevel voor is. Sam Altman, CEO van OpenAI en het gezicht van ChatGPT, gaf in een recent interview zelf een overtuigend argument waarom je beter geen gebruik maakt van cloudgebaseerde AI-chatbots zoals ChatGPT – en in plaats daarvan beter een lokaal LLM (Large Language Model) op je eigen computer kunt draaien.

Tijdens een gesprek op de podcast van Theo Von wees Altman erop dat OpenAI momenteel alle gesprekken die je voert met ChatGPT bewaart. Dat varieert van alledaagse babbels tot uiterst persoonlijke en emotionele gesprekken. (Of je je diepste geheimen überhaupt met een chatbot zou moeten delen is natuurlijk een heel andere discussie.)

OpenAI stelt wel dat ze je gesprekken privé houden, maar er bestaat geen specifieke wetgeving die hen verplicht om deze chats te anonimiseren of jou te beschermen tegen juridische gevolgen. Simpel gezegd: als een rechtbank eist dat OpenAI jouw gesprekken overhandigt, dan zullen ze dat hoogstwaarschijnlijk doen. Denk bijvoorbeeld aan een echtscheidingszaak waarin blijkt dat iemand met ChatGPT heeft besproken of hij of zij een affaire moest beginnen — of iets nog ernstigers.

Altman zei daarover: “We hebben duidelijk behoefte aan een wettelijk of beleidsmatig kader voor AI.” Hij gaf aan dat vooral jongeren ChatGPT gebruiken als een soort vertrouwenspersoon of levenscoach, waarbij ze praten over relatieproblemen, mentale gezondheid, of ethische dilemma’s. Maar, zoals hij zelf erkent: “Als je praat met een therapeut, een advocaat of een arts, dan heb je wettelijke bescherming via beroepsgeheim. Bij ChatGPT bestaat zoiets nog niet.”

Hij waarschuwde: “Als je je meest gevoelige dingen aan ChatGPT vertelt, en er komt een rechtszaak, dan zouden wij verplicht kunnen worden om die gesprekken openbaar te maken.”

Dit werpt een belangrijk licht op de voordelen van het lokaal draaien van AI-modellen op je eigen computer. Privacy is vaak het grootste argument. Lokale chatbottoepassingen, zoals GPT4All, kun je installeren op een computer met een GPU of NPU, en er verschijnen steeds meer van dat soort modellen.

Een groot voordeel is dat je de gesprekken op je eigen systeem kunt houden, zonder dat ze ergens online worden opgeslagen. Je kunt ze opslaan, maar je bent tot niets verplicht — en als een gesprek te gevoelig wordt, kun je het direct verwijderen. Let wel: als je pc ooit doorzocht wordt op basis van een gerechtelijk bevel, kunnen die bestanden alsnog gevonden worden. Het opzettelijk wissen van bewijs is uiteraard illegaal.

Maar in principe is het volledig legaal om een AI-model lokaal te draaien en ermee te praten over alles wat je wilt. Toch blijft de belangrijkste boodschap: voor serieuze mentale of emotionele ondersteuning kun je nog altijd het best terecht bij een echte, menselijke, gekwalificeerde professional.

Dus: gebruik AI verstandig — en vertrouw niet blind op een chatbot voor de dingen die je normaal alleen met een advocaat, arts of therapeut zou delen.

Door: Drifter

Een aankomende videogame die volgens Sony tot in de kleinste details lijkt op de succesvolle Nederlandse game Horizon, ligt zwaar onder vuur. De Japanse elektronicagigant heeft het Chinese technologieconcern Tencent aangeklaagd en eist dat de ontwikkeling van het spel Light of Motiram onmiddellijk wordt stopgezet. Volgens Sony is er sprake van grove inbreuk op intellectuele eigendomsrechten.

De juridische aanklacht kan grote gevolgen hebben. Als de rechter Sony in het gelijk stelt, moet Tencent mogelijk de ontwikkeling aanpassen of het project zelfs volledig staken. Daarnaast eist Sony een schadevergoeding van 150.000 dollar per overtreden werk binnen de Horizon-franchise. Gezien het aantal elementen waarop volgens Sony inbreuk is gepleegd, kan de totale schadeclaim oplopen tot tientallen miljoenen euro’s.

Wat speelt er precies?

Centraal in het conflict staat Light of Motiram, een gratis te spelen game die later dit jaar moet verschijnen op PlayStation 5, pc, iOS en Android. Volgens Sony vertoont het spel opvallende overeenkomsten met haar prijswinnende Horizon-games, Horizon Zero Dawn en Horizon Forbidden West, ontwikkeld door het Amsterdamse Guerrilla Games.

Beide spellen spelen zich af in een post-apocalyptische wereld waarin mensen in primitieve stammen leven en jagen op mechanische dieren. Sony stelt dat Tencent deze unieke wereld, inclusief de visuele stijl, verhaalstructuur en gameplaymechanieken, vrijwel letterlijk heeft overgenomen.

De timing voedt de verdenkingen: Sony stelt dat Tencent begin 2024 nog een voorstel deed voor samenwerking aan een nieuwe Horizon-titel. Na de afwijzing zou Tencent al snel zijn eigen spel hebben aangekondigd, met talrijke inhoudelijke en stilistische parallellen.

Unieke elementen, maar te weinig?

Hoewel Tencent ook eigen gameplayelementen introduceert — zoals een uitgebreid crafting-systeem en online multiplayer, iets wat Horizon nog niet biedt — vindt Sony dat dit niet opweegt tegen de overgenomen concepten. De nadruk ligt op het feit dat het fundament van de game sterk is geleend van Horizon, iets dat in juridische termen wordt omschreven als een "slaafse kopie".

Groot belang voor Nederlandse game-industrie

De Horizon-franchise is met meer dan 35 miljoen verkochte exemplaren een van de meest succesvolle series op de PlayStation. Naast de hoofdgames verschenen ook een VR-spin-off (Call of the Mountain), een Lego-versie en er is een Netflix-film in de maak gebaseerd op Horizon Zero Dawn. Dankzij dit succes heeft Guerrilla Games zich als enige Nederlandse ontwikkelaar tussen de grote internationale spelers genesteld.

Een overwinning in deze zaak zou niet alleen Guerrilla Games beschermen, maar ook de waarde van Nederlandse creativiteit binnen de mondiale game-industrie bevestigen.

Rechter beslist over toekomst van Light of Motiram

De geplande release van Light of Motiram later dit jaar hangt nu aan een zijden draadje. Zowel Tencent als Sony hebben publiekelijk nog weinig losgelaten over het lopende geschil. Het is aan de rechter om te bepalen of de gelijkenissen juridisch gezien daadwerkelijk als inbreuk tellen.

Niet de enige zaak in de industrie

Sony staat overigens niet alleen. Ook Nintendo heeft juridische stappen gezet tegen de makers van Palworld, een game die in korte tijd miljoenen keren is verkocht en door veel gamers wordt omschreven als "Pokémon met geweren". Volgens Nintendo zijn de visuele overeenkomsten met officiële Pokémon-personages zo groot, dat er sprake is van merkinbreuk.

De zaak tegen Pocketpair, de ontwikkelaar van Palworld, wordt ondersteund door The Pokémon Company. Pocketpair zelf ontkent kennis te hebben van specifieke patenten die zijn overtreden en betreurt het dat het team nu wordt afgeleid van de gameontwikkeling.

Een signaal aan de industrie

Met deze rechtszaken willen zowel Sony als Nintendo een duidelijk signaal afgeven: het schaamteloos kopiëren van succesvolle titels wordt niet getolereerd, ook niet als er enkele nieuwe functies worden toegevoegd. In een industrie waarin creativiteit en originaliteit cruciaal zijn, komt de bescherming van intellectuele eigendom meer dan ooit centraal te staan.

Door: Drifter