Naar aanleiding van de tragische dood van de 17-jarige Lisa uit Abcoude is de app Redderr ontwikkeld door Mitchell Mooij en Thomas Gerrits. Het idee achter de app is eenvoudig maar krachtig: vrouwen (en mannen) die zich onveilig voelen, kunnen met één druk op de knop een noodsignaal uitsturen. Daarmee wordt hun live-locatie direct gedeeld met mensen in de buurt die zich als ‘redder’ hebben aangemeld.

Hoe werkt Redderr?

De app is bedoeld voor situaties waarin iemand wordt gevolgd of bedreigd, bijvoorbeeld tijdens het uitgaan of onderweg naar huis. Met één druk op de knop verstuurt de gebruiker een alarmsignaal.

• Omstanders binnen een straal van ongeveer één kilometer krijgen direct een melding met de locatie van de melder.

• Contactpersonen, zoals familie of een partner, ontvangen automatisch een sms-bericht.

• Het systeem moet ervoor zorgen dat hulp sneller ter plaatse is en dat een mogelijke belager wordt afgeschrikt.

Een koppeling met de politie is nog in onderzoek. Voorlopig blijft het aan de gebruiker zelf om eventueel ook 112 te bellen.

Wie kan zich aanmelden als redder?

Iedereen boven de 18 kan zich aanmelden. Om misbruik te voorkomen komen er ID-checks en kan een referentie, bijvoorbeeld een partner of vriend(in), worden opgegeven. Er wordt ook nagedacht over het verplicht stellen van een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG).

• Gebruikers die valse meldingen doen of zich misdragen, kunnen worden geblokkeerd.

• Er geldt een systeem van vertrouwen: wie een melding ontvangt, wordt geacht te helpen, niet om de situatie te misbruiken.

Privacy en veiligheid

Volgens experts ligt de kracht van de app in het snel mobiliseren van hulp, maar er zijn ook privacyrisico’s. De live-locatie en bewegingsdata van gebruikers moeten goed worden beveiligd, zodat deze niet in verkeerde handen vallen. De ontwikkelaars beloven stevige maatregelen te nemen om dat te voorkomen.

Geen burgerwacht

De app wil voorkomen dat er massaal mensen op een melding afkomen. Daarom wordt de melding verspreid totdat er maximaal vijf mensen onderweg zijn. Zo wordt eigenrichting vermeden. De bedoeling is om te ondersteunen en waar nodig hulpdiensten te waarschuwen, niet om zelf geweld te gebruiken.

Organisaties die zich inzetten voor een veilige publieke ruimte benadrukken dat omstanders vooral veilig en proportioneel moeten handelen. Soms kan het al helpen om iemand aan te spreken of zichtbaar in de buurt te blijven, zonder direct in te grijpen.

Binnenkort beschikbaar

Hoewel de app nog in ontwikkeling is, verwachten de bedenkers dat Redderr binnen enkele weken gratis te downloaden is. De reacties zijn overwegend positief: veel vrouwen zien er een nuttige toevoeging in, maar ook mannen willen zich massaal aanmelden als redder.

In Abcoude, waar het drama rondom Lisa plaatsvond, werd tijdens de feestweek een minuut stilte gehouden. De komst van Redderr geeft velen de hoop dat in de toekomst sneller en veiliger kan worden ingegrepen als iemand zich bedreigd voelt.

Door: Drifter

Google heeft aangekondigd dat de scanfunctie in Google Drive voor Android opnieuw een flinke update krijgt. De verbeteringen richten zich vooral op de gebruikservaring en de lay-out van de interface.

Allereerst krijgt de scanner een fris uiterlijk in lijn met Google’s Material 3-ontwerpstijl. Dit betekent een modernere en overzichtelijkere interface, waardoor het eenvoudiger wordt om documenten vast te leggen en te bewerken.

Bij het bewerken van gescande documenten worden de pagina-voorbeelden nu groter weergegeven, zodat gebruikers in één oogopslag meer van hun document zien. De knoppen voor functies zoals bijsnijden, roteren, filters toepassen of het document verbeteren met AI zijn verplaatst van de onderkant naar net onder de paginavoorbeelden. Dit zorgt voor een logischere en snellere bediening.

Daarnaast is het UI-ontwerp verder geoptimaliseerd: opties om een pagina te verwijderen of een foto opnieuw te maken zijn beter vindbaar. Ook is de vernieuwde miniatuurcarrousel voorzien van Material 3-elementen. Hiermee kun je eenvoudig door pagina’s bladeren en de volgorde aanpassen door te slepen en neer te zetten.

De scanfunctie in Google Drive bestaat al jaren, maar kreeg in 2023 een belangrijke upgrade. Toen werd onder meer automatische documentdetectie toegevoegd, evenals snellere scans, titelvoorstellen op basis van de inhoud en de mogelijkheid om afbeeldingen uit de galerij te importeren.

Het scannen werkt eenvoudig: open de Google Drive-app, tik rechtsonder op de cameraknop en richt je camera op een fysiek document totdat er een blauwe omlijning verschijnt. Brieven, bonnetjes, contracten of facturen kunnen vervolgens worden opgeslagen als doorzoekbare PDF’s.

De nieuwe functies worden momenteel gefaseerd uitgerold naar alle Google Workspace-gebruikers, individuele abonnees én persoonlijke accounts. Volgens Google duurt deze uitrol ongeveer twee weken.

Overigens heeft Google Drive recent nog meer functies gekregen. Zo kun je met Gemini-AI bestanden automatisch in mappen plaatsen of geüploade afbeeldingen analyseren vanuit het zijpaneel. Daarnaast zijn er nu miniatuurvoorbeelden voor videobestanden beschikbaar en is het mogelijk om video’s rechtstreeks in de browser te bewerken.

Door: Drifter

Opera rolt een nieuwe update uit voor Opera One op iPhone en iPad met een sterker en overzichtelijker tabbladbeheer — volgens het bedrijf zelfs beter dan bij andere browsers. Hieronder de vernieuwingen en hoe je ze gebruikt.

Wat is er nieuw

Tab-lay-outs (Raster & Lijst)

• Wissel tussen Rasterweergave (met live voorvertoningen) en Lijstweergave (meer tabs tegelijk in beeld, ideaal voor “tab-hoarders”).
• Zo schakel je: open de tabbibliotheek en tik op de knop linksonder om tussen Raster en Lijst te wisselen.

Tab-groepen

• Bundel gerelateerde pagina’s (bijv. werk, reizen, ontspanning, familie) in groepen.
• Zo maak je een groep: houd een tabblad lang ingedrukt, selecteer extra pagina’s, geef de groep een naam en een kleur.

Zoeken in je tabs

• Verdwaald tussen tientallen open tabbladen? Gebruik Tabzoekfunctie.
• Zo start je: open de tabbibliotheek en tik op de zoekknop om snel de juiste pagina te vinden.

Sneller navigeren

• Schakel eenvoudiger naar Privémodus of Gesynchroniseerde tabs (van je andere apparaten).
• Zo werkt het: veeg in de tabbibliotheek links of rechts.

Aanpasbaar menu

• Bepaal zelf welke acties in het browsermenu zichtbaar zijn en houd je interface opgeruimd.

Aria AI prominenter aanwezig

• Opera’s ingebouwde Aria AI heeft nu een nieuwe plek midden in de onderste balk.
• Antwoorden zijn verbeterd en bieden meer context en informatie bij uiteenlopende onderwerpen.

Citaat van het team

“We zijn allemaal enthousiast over de lancering van de nieuwe iPhones, maar hier zijn we nog enthousiaster over het oplossen van het tabbladprobleem op iOS. Sommigen zeggen dat wij last hebben van tab-overload, en dat klopt – omdat we het onder controle kunnen houden.”
— Jona Bolin, Product Manager Opera One voor iOS

Beschikbaarheid

De update voor Opera One is nu gratis beschikbaar in de App Store voor zowel iPhone als iPad.

Door: Drifter

We voelen ons eenzamer dan ons lief is. Al sinds de jaren ’90 trekken we ons terug uit clubs, verenigingen, kerken en—jawel—bowlingbanen. Smartphones hebben dat alleen maar versneld. Het is dus geen verrassing dat velen van ons hun “vriendschappen” nu projecteren op AI-chatbots.

Waarom ze zo aantrekkelijk zijn

Chatbots zijn altijd beschikbaar, reageren geduldig en lijken empathisch. Voor een deel van de mensen is dat “alsof-gevoel” genoeg. Compagnon-apps en generatieve chatbots zijn bovendien levensechter geworden: avatars met gezichtsuitdrukkingen, gesprekken die persoonlijk aandoen, en personages die lijken te flirten of grapjes maken. Grote sociale platforms hebben er een parade van virtuele gezichten bijgezet. Ook in algemene AI-apps zoeken mensen steun, troost of gezelschap—niet alleen antwoorden.

Het publiek is groot—en divers

Niet alleen jongeren experimenteren hiermee. Volwassenen en ouderen ook. Er bestaan zelfs huis-, tafel- of bureaurobtjes die speciaal zijn bedacht om ouderen gezelschap te houden. Enquêtes laten zien dat een flink deel van de tieners al met AI-companions heeft gechat; een niet te verwaarlozen groep doet dat meerdere keren per week. De behoefte is duidelijk: mensen zijn eenzaam en AI voelt veilig en niet-veroordelend.

Wat we vaak vergeten: wat een LLM wél en níet is

Een LLM begrijpt je niet zoals een mens dat doet. Het modelleert taalpatronen en produceert waarschijnlijk klinkende antwoorden. Dat werkt prima voor ideeën brainstormen of een samenvatting maken, maar het is iets heel anders dan wederkerige, verantwoordelijke vriendschap. Belangrijke beperkingen:

• Geen werkelijkheidstoetsing. Chatbots kunnen met overtuiging onjuiste of misplaatste dingen zeggen (hallucineren) en gaan niet vanzelf tegen je in als je doordraaft in een irrationele gedachte.
• Geen verantwoordelijkheid. Ze voelen geen spijt, schaamte of morele plicht—hoe menselijk de toon ook lijkt.
• Personificatie-valkuil. Wij mensen zien snel intentie en gevoel waar het er niet is. Dat kan leiden tot pseudointimiteit: het voelt echt, maar het is het niet.
• Kwetsbaarheid van gebruikers. Jongeren, mensen in crisis of met psychische problemen lopen extra risico op verkeerde, te simplistische of ronduit schadelijke adviezen.

Er zijn zorgelijke incidenten gemeld rondom ongepaste of gevaarlijke reacties van chatbots, en er lopen rechtszaken over schade bij minderjarigen. Ook zijn er artsen en psychologen die waarschuwen: deze systemen zijn niet gemaakt om therapie te vervangen en kunnen wanen of ongezonde overtuigingen onbedoeld versterken.

Waarom dit ons raakt

AI-companionship combineert meerdere krachtige prikkels:

• Onbeperkte beschikbaarheid (24/7).
• Variabele beloning (soms is het antwoord precies raak, soms niet—dat werkt verslavend).
• Aanpasbaarheid (een “vriend” die altijd jouw voorkeuren bevestigt).
• Geen sociale frictie (geen schaamte, geen afwijzing, geen ingewikkelde context).

Dat alles maakt het verleidelijk om moeilijke, rommelige, échte relaties te vermijden.

Hoe je AI wél verstandig inzet (zonder jezelf te verliezen)

Voor individuen

1. Zie het voor wat het is: een hulpmiddel, geen vriend. Gebruik het voor praktische taken, leren en reflectie—niet als primaire emotionele steun.

2. Stel grenzen: bepaal momenten en onderwerpen die je niet met een bot bespreekt (crises, zelfbeschadiging, relationele escalaties).

3. Reality-check: leg belangrijke beslissingen of zware gevoelens altijd aan een mens voor.

4. Bescherm je privacy: deel geen intieme details die je niet ook aan een collega zou vertellen.

5. Schermtijd met intentie: plan AI-tijd in, en stop als je merkt dat je stemming verslechtert.

6. Herstel je sociale spier: één belletje, één koffiedate, één club of sport per week. Klein en haalbaar.

Voor ouders en opvoeders

• Spreek duidelijk af wat wel/niet kan met AI-apps. Zet waar mogelijk beperkingen en filters aan.
• Praat open over online intimiteit, seksueel getinte chat en manipulatierisico’s—zonder schaamte.
• Leer tieners een stop-protocol: bij nare of aanzettende antwoorden meteen stoppen en met een volwassene praten.

Voor organisaties

• Maak een AI-gedragscode: geen persoonlijke “gezelligheidschats” op werkaccounts; geen gevoelige data; logging en audit aan.
• Train medewerkers in beperkingen van LLM’s (hallucinaties, confident-sounding nonsense).
• Bied echte ondersteuning: vertrouwenspersonen, coaching, teamritme dat menselijk contact bevordert.

Voor zorg en ouderenzorg

• Zie sociale robots en chatbots als aanvulling, nooit als vervanging van menselijk contact.
• Monitor gebruik, check stemming en welzijn, en betrek mantelzorgers/therapeuten.

Praktische alternatieven voor een menselijker dagelijks leven

• Plan wekelijks 2 momenten van face-to-face contact (wandeling, samen koken, sport).
• Vrijwilligerswerk of club: kies iets laagdrempeligs (taalmaatje, buurtmoestuin, zangkoor).
• Schermvrije rituelen: eten zonder scherm, avondwandeling, weekend-ochtend offline.
• Micro-geluk: stuur elke dag één oprechte boodschap naar iemand uit je kring.

AI-chatbots kunnen nuttig, leuk en soms troostend zijn. Maar vriendschap vraagt wederkerigheid, verantwoordelijkheid en echte nabijheid—dingen die geen algoritme kan leveren. Laat dit niet het tijdperk van emotionele uitbesteding worden. Laat het de periode zijn waarin we opnieuw oefenen in mens-zijn: elkaar opzoeken, luisteren, tegenspreken, en samen dragen.

Door: Drifter

Microsoft heeft eindelijk een van zijn oudste producten open source gemaakt: 6502 BASIC. De broncode van Microsoft BASIC versie 1.1 voor de 6502-microprocessor is nu beschikbaar in Microsofts GitHub-repository en omvat 6.955 regels code.

Historische betekenis
6502 BASIC is een van de meest historisch belangrijke softwarestukken uit Microsofts vroege computertijdperk. Het dateert van vóór het tijdperk van MS-DOS en Windows, die later het beeld van het bedrijf zouden bepalen. Voor veel beginnende computergebruikers uit die periode was BASIC de eerste kennismaking met programmeren en personal computing.

Wat er eerder beschikbaar was
Microsoft heeft eerder al de broncode van de GW-BASIC-interpreter (uit 1983) vrijgegeven. Tot voor kort circuleerden er van 6502 BASIC alleen fragmenten en onofficiële kopieën op retrocomputing-sites en in museumarchieven; met deze officiële publicatie is daar nu verandering in gekomen.

Technische achtergrond en mogelijkheden
6502 BASIC is geschreven voor de MOS Technology 6502, een 8-bit microprocessor, en is een aanpassing van de BASIC-80-interpreter die Microsoft oorspronkelijk voor de Intel 8080 bouwde. De 6502-versie bood een volledige BASIC-implementatie met onder meer: drijvende-komma-berekeningen, arrays, stringverwerking en invoer/uitvoer-operaties — voldoende functionaliteit om programma’s en educatieve software op de vroege microcomputers te draaien.

Invloed en verspreiding
De interpreter speelde een grote rol in de verspreiding van personal computing en werd snel een de facto-standaard. Microsoft stelt dat de ontwerp-patronen en conventies uit 6502 BASIC later invloed hebben gehad op programmeertalen en ontwikkeltools.

Personen en deals uit die periode
De port van 6502 werd in 1976 voltooid door Bill Gates en Ric Weiland. In 1977 licentieerde Microsoft de code aan Commodore voor een eenmalige vergoeding van $25.000, een deal die de basis legde voor de Commodore-BASIC-dialecten op 8-bitcomputers zoals de PET, de VIC-20 en de Commodore 64. Voor de Apple II verscheen een aangepaste versie onder de naam Applesoft BASIC.

Bugfixes en easter egg
De nu vrijgegeven broncode bevat volgens Microsoft ook correcties aan de garbage collector die door Commodore waren geïdentificeerd en die in 1978 gezamenlijk door Commodore-ingenieur John Feagans en Bill Gates bij Microsoft zijn ingevoerd. Daarnaast bevat de code een bekende easter egg van Bill Gates, verborgen in de labels STORDO en STORD0 — iets wat Gates zelf in 2010 heeft bevestigd.

Waarom dit relevant is nu
6502 BASIC heeft op allerlei hardware gezeten en vond zijn weg naar uiteenlopende platforms, waaronder (zoals in de oorspronkelijke berichtgeving vermeld) apparaten als de Atari 2600 en de Nintendo Entertainment System. De vrijgave als open source maakt het aantrekkelijk voor hobbyisten, technologisch historici en hardware-tinkeraars om ermee te experimenteren op moderne systemen — bijvoorbeeld via emulators of FPGA-recreaties zoals commerciële projecten die de Commodore 64 opnieuw nabootsen. In het huidige retrocomputing-landschap sluit deze publicatie naadloos aan op de belangstelling voor het behoud, onderzoek en hergebruik van klassieke software.

Kortom: een klein maar belangrijk stuk computerhistorie is nu officieel beschikbaar voor iedereen die wil kijken, leren of ermee wil spelen — bijna een halve eeuw nadat het oorspronkelijk werd geschreven.

Door: Drifter

Circle to Search is een door Gemini aangedreven functie van Google die in januari 2024 werd geïntroduceerd. Het verscheen voor het eerst op de Samsung Galaxy S24-serie en later ook op de Pixel 8 en 8 Pro.

Met Circle to Search kun je door middel van gebaren — zoals cirkelen, markeren, krabbelen of simpelweg tikken — direct zoeken naar wat er op je scherm staat, zonder dat je van app hoeft te wisselen. Vertalen maakte al deel uit van deze functie, maar Google voegt nu een belangrijke verbetering toe: voortaan zie je vertalingen automatisch doorlopen terwijl je scrolt.

Tot nu toe moest je de vertaalfunctie telkens opnieuw starten zodra je verder naar beneden scrolde of wanneer de inhoud op het scherm veranderde. Dat was vooral omslachtig op sociale media of bij het bekijken van online menukaarten.

Omdat vertalen een van de meest gebruikte functies van Circle to Search is, speelt deze update in op een duidelijke behoefte. Zo kun je eenvoudiger context krijgen bij posts van makers die in een andere taal schrijven, of alvast menukaarten bekijken wanneer je een restaurant in het buitenland wilt reserveren.

Het gebruik blijft hetzelfde: je activeert Circle to Search door de homeknop of navigatiebalk ingedrukt te houden. Daarna tik je op het “Vertalen”-icoon en vervolgens op de knop “scrollen en vertalen”. Vanaf dat moment blijft de tekst automatisch vertaald worden, ook als je door de pagina navigeert of zelfs naar een andere app overschakelt.

Net als de oorspronkelijke lancering zal ook deze update gefaseerd worden uitgerold. De eerste toestellen die de nieuwe functionaliteit ontvangen, zijn selecte Samsung Galaxy-modellen. Andere geschikte Android-telefoons volgen in een later stadium.

Google blijft Circle to Search bovendien uitbreiden met aanvullende functies. Zo werd er vorig jaar al audioherkenning toegevoegd: de telefoon kan een nummer identificeren door het simpelweg af te spelen of zelfs wanneer je de melodie zelf neuriet of zingt.

Circle to Search is overigens niet alleen beschikbaar op smartphones. Ook de nieuwe Samsung Galaxy Tab S10 Lite, die vandaag beschikbaar komt met een 10,9-inch scherm, Exynos 1380-processor en meegeleverde S-Pen, ondersteunt deze slimme zoekfunctie.

Door: Drifter

Sextortion, waarbij criminelen beweren dat ze je bespieden terwijl je naar porno kijkt, was tot nu toe meestal bluf. Slachtoffers kregen massaal e-mails met valse claims, maar in werkelijkheid hadden de afpersers geen enkel bewijs. Dat beeld verandert nu snel. Er circuleert namelijk een nieuwe vorm van spyware die dit soort dreigementen wel degelijk kan waarmaken.

De malware in kwestie heet Stealerium. In oorsprong is dit een zogenaamde infostealer, een programma dat bedoeld is om inloggegevens, cookies en andere persoonlijke data van een slachtoffer te verzamelen. Recent is er echter een extra functionaliteit toegevoegd die een veel grotere bedreiging vormt: het programma kan herkennen wanneer er volwassen content in de browser wordt weergegeven. Zodra er trefwoorden of visuele signalen rond seks of porno gedetecteerd worden, maakt de spyware zowel screenshots van het scherm als foto’s via de webcam van de gebruiker. Die beelden worden vervolgens versleuteld doorgestuurd naar de aanvaller, samen met aanvullende informatie die gebruikt kan worden om een geloofwaardige afpersingsmail te fabriceren.

Het verontrustende is dat dit volledig onopgemerkt kan gebeuren. De webcam kan bijvoorbeeld geactiveerd worden zonder dat het waarschuwingslampje brandt. Waar sextortion tot voor kort vaak arbeidsintensief en handmatig moest gebeuren, maakt Stealerium het hele proces volledig geautomatiseerd. Afpersers hoeven niet langer te bluffen: ze beschikken effectief over materiaal waarmee slachtoffers in verlegenheid gebracht kunnen worden.

Hoe raakt je systeem besmet?

In tegenstelling tot wat men misschien zou vermoeden, komt Stealerium niet zomaar terecht op je computer door het bezoeken van pornowebsites. De verspreiding verloopt via de klassieke weg: phishingcampagnes. Slachtoffers ontvangen een e-mail die eruitziet alsof die afkomstig is van een betrouwbare bron, met daarin een link of bijlage. Wie de bijlage opent of de link volgt, kan ongemerkt de spyware installeren, vaak vermomd als een document of factuur.

Een bijkomend probleem is dat Stealerium als open-source malware beschikbaar is. Dat betekent dat iedereen de code vrij kan downloaden, aanpassen en inzetten. Hierdoor is de drempel voor kleinere cybercriminelen bijzonder laag. Nieuwe modules – zoals de sextortion-functie – kunnen eenvoudig toegevoegd worden, waardoor er steeds meer varianten in omloop verschijnen.

Toenemende dreiging

Hoewel er nog geen concrete gevallen bekend zijn van slachtoffers die met deze nieuwe sextortionmethode zijn afgeperst, is het waarschijnlijk dat dit al gebeurt. Het aantal Stealerium-varianten neemt de laatste maanden duidelijk toe, en de mogelijkheid om automatisch bewijsmateriaal te verzamelen maakt het aantrekkelijk voor cybercriminelen. Dit kan ertoe leiden dat sextortion evolueert van loze dreigementen naar echte, geautomatiseerde chantage.

Vooral kleinere criminelen hebben er baat bij: de investering is laag, de pakkans relatief beperkt en slachtoffers doen vaak uit schaamte geen aangifte. Daarmee ontstaat een winstgevend verdienmodel dat in de toekomst waarschijnlijk alleen maar populairder zal worden.

Wat kan je doen om jezelf te beschermen?

De belangrijkste verdediging is preventie:

• Wees alert bij e-mails met bijlagen of links. Open geen bestanden of documenten die via verdachte of onverwachte kanalen binnenkomen.

• Hou je systeem up-to-date. Installeer updates van je besturingssysteem en software om beveiligingslekken te dichten.

• Gebruik unieke wachtwoorden en tweestapsverificatie. Zo verklein je de kans dat gestolen gegevens elders misbruikt kunnen worden.

• Let op verdachte signalen. Een onverwacht venster dat toegang tot je webcam vraagt, onbekende software die actief lijkt te zijn, of plotselinge systeemmeldingen kunnen wijzen op een infectie.

Daarnaast kan je ook fysieke maatregelen nemen. Het afschermen of loskoppelen van je webcam is een simpele maar doeltreffende manier om te voorkomen dat er ongewenst beelden gemaakt worden, zelfs als je systeem besmet raakt.

Door: Drifter

Wil je YouTube-video’s op je telefoon afspelen terwijl je andere apps gebruikt — zonder advertenties? In de nieuwste versie van Edge Canary is dat mogelijk. Microsoft heeft een update voor de Edge-browser uitgebracht waarmee video-content ook op de achtergrond afgespeeld kan worden. Dat betekent dat je een YouTube-video in een geminimaliseerde tab kunt laten doorlopen terwijl je iets anders doet.

Omdat Edge een ingebouwde advertentie-blokker heeft, ontstaat daardoor een combinatie waarmee je — in de praktijk — achtergrondweergave van YouTube krijgt én geen advertenties ziet. Beide functionaliteiten (afspelen op de achtergrond en advertentievrij kijken) zijn normaliter gekoppeld aan YouTube Premium, maar met Edge Canary kun je sommige van die beperkingen omzeilen zonder extra te betalen.

Belangrijke kanttekeningen

• Edge Canary is de experimentele, meest vooruitstrevende versie van Edge. Hij bevat de nieuwste functies, maar is ook onstabieler: crashes en compatibiliteitsproblemen komen vaker voor.

• Deze optie is vooral relevant voor Android-gebruikers; Edge Canary is te downloaden via de Google Play Store.

• Let op: dit is geen volledige vervanging voor YouTube Premium. Premium biedt daarnaast onder meer YouTube Music en de mogelijkheid om video’s offline te downloaden.

Zo schakel je het in (stapsgewijs)

1. Advertentieblokker inschakelen

   • Open Edge → Instellingen → Site-instellingen → Advertenties blokkeren.

   • Zet de optie voor Adblock Plus aan (dit is een ingebouwde optie; geen extra extensie nodig).

2. Achtergrondweergave activeren

   • Typ edge://flags in de adresbalk om naar experimentele functies te gaan.

   • Zoek op Video Background Play en zet die flag op Enabled.

   • Herstart de app. Vanaf dat moment zou een video in een geminimaliseerde tab moeten blijven doorlopen (of audio blijven afspelen) terwijl je andere apps gebruikt.

Wat je wél en niet krijgt vergeleken met YouTube Premium

• Wél: Achtergrondafspelen en (indien je advertenties blokkeert) minder of geen advertenties tijdens het kijken.

• Niet: Toegang tot YouTube Music, offline downloads en de andere officiële Premium-voordelen. Ook is de ervaring mogelijk minder solide dan de officiële Premium-ervaring.

Niet nieuw en niet uniek

Het is niet de eerste keer dat een Microsoft-product onbedoeld een manier bood om advertenties op YouTube te omzeilen — eerder dit jaar ontstond er ook een bug in Bing Search met soortgelijke gevolgen. Bovendien zijn er andere browsers die achtergrondafspelen ondersteunen, zoals Brave en Samsung Internet.

Ethische en praktische overwegingen

YouTube-makers verdienen (grotendeels) aan advertenties. Als je advertenties blokkeert, neem je inkomsten weg bij de makers van de content die je graag kijkt. Als je hun werk wilt steunen, kun je overwegen om creators direct te steunen via lidmaatschappen, donaties of door wél advertenties te bekijken.

Door: Drifter

Spotify verhoogt de abonnementsprijzen vanaf oktober 2025. In augustus kondigde het bedrijf aan dat de verschillende abonnementen tot wel 22% duurder worden. Veel bestaande gebruikers kunnen die verhoging echter ontlopen door één instelling te veranderen — als ze dat doen vóór de deadline.

Wat er belangrijk is

• Spotify vraagt bestaande Premium-klanten actief akkoord te gaan met de prijsverhoging.
• Als je niet akkoord gaat, wordt je Premium-abonnement volgens Spotify beëindigd.
• In plaats van akkoord te geven kun je als bestaande klant overstappen naar het nieuwe Basic-tarief dat speciaal voor huidige klanten beschikbaar is. Dat Basic-tarief biedt in grote lijnen hetzelfde als Premium, behalve dat je een beperkt aantal uren per maand krijgt voor luisterboeken.

Waarom dit interessant kan zijn

Als je op Spotify geen gebruikmaakt van (veel) luisterboeken, kun je met de Basic-optie vaak tot ongeveer €4 per maand besparen ten opzichte van de nieuwe, hogere Premium-prijs.

Zo schakel je over

• Open de Spotify-app.
• Als er een melding over de prijsverhoging verschijnt, kies dan annuleren / weigeren (zorg dat je de verhoging niet accepteert).

• Ga naar je Accountoverzicht.

1. Kies Abonnement beheren en vervolgens Abonnement wijzigen.

2. Selecteer het Basic-tarief (bij een familie-abonnement staat dit vaak als Basic Family — in het voorbeeld in de melding kost dat €17,99).

Let op: alleen de accounthouder kan deze wijziging doorvoeren. Bij gedeelde accounts moet dus de persoon die het abonnement heeft afgesloten het aanpassen.

Belangrijke beperkingen en details

• Je kunt maar één keer naar het Basic-tarief overstappen; terugschakelen naar Premium is daarna mogelijk niet meer (het aanbod is dan niet meer beschikbaar).

• Studenten en nieuwe klanten zouden volgens Spotify geen Basic-tarief kunnen afsluiten — de optie is primair voor bestaande (betalende) klanten.

• Als je later toch luisterboeken wilt, kun je het add-onpakket Luisterboeken+ activeren (ongeveer 15 uur luistertijd per maand voor titels die op Spotify beschikbaar zijn; momenteel circa 350.000 titels). Die add-on vind je bij de beschikbare extra’s/Add-ons

Wil je de aangekondigde prijsverhoging vermijden en luister je weinig tot geen luisterboeken? Annuleer de akkoordmelding en stap (vóór de deadline) over naar het Basic-tarief via je accountinstellingen — dat kan je direct geld besparen.

(Deadline zoals in de melding genoemd: 14 oktober 2025.)

Door: Drifter

Met deze app kan al het internetverkeer van een toestel via het Tor-netwerk worden geleid, waardoor gebruikers meer privacy en anonimiteit krijgen. De bèta is momenteel beschikbaar via de Google Play Store, maar alleen voor een beperkte groep testers. Wanneer de officiële, publieke versie verschijnt, is nog niet bekend.

Uit de teller in de Play Store blijkt dat er momenteel tussen de vijfhonderd en duizend mensen deelnemen aan het testprogramma. Het gaat om bèta-versie 1.0, wat erop wijst dat de app zich in een vergevorderd stadium van ontwikkeling bevindt en een publieke release mogelijk niet lang meer op zich laat wachten.

De Tor VPN-client werkt op een vergelijkbare manier als reguliere VPN-apps: gebruikers kunnen kiezen om al het dataverkeer of slechts dat van specifieke apps via het netwerk te laten lopen. Het bijzondere aan deze app is dat al dat verkeer niet via één centrale VPN-server gaat, maar via meerdere knooppunten binnen het Tor-netwerk. Op die manier wordt de verbinding meerlagig versleuteld en omgeleid via verschillende servers verspreid over de wereld. Dit maakt het aanzienlijk moeilijker voor derden om de herkomst van het verkeer of de identiteit van de gebruiker te achterhalen.

De toepassing is in eerste instantie bedoeld voor mensen die extra bescherming nodig hebben bij hun online activiteiten, zoals inwoners van landen met strenge censuur of onderdrukkende regimes. Daarnaast kan de app nuttig zijn voor journalisten, onderzoekers en medewerkers van maatschappelijke organisaties, die vaak te maken hebben met verhoogde veiligheidsrisico’s. Ook voor gewone gebruikers die meer waarde hechten aan online anonimiteit en het tegengaan van tracking biedt de app mogelijkheden.

Met de komst van deze Tor VPN-client voor Android breidt het Tor Project zijn ecosysteem van privacytools uit, en wordt het gebruik van Tor toegankelijker gemaakt voor een breder publiek dat tot nu toe vooral was aangewezen op de Tor Browser.

Onvermijdelijke AI zorgt ervoor dat ontwikkelaars naar alternatieven voor codehosting zoeken. Onder softwareontwikkelaars die GitHub van Microsoft gebruiken, is de populairste communitydiscussie van het afgelopen jaar een verzoek om een manier om Copilot te blokkeren zodat die geen issues en pull requests genereert in repositories.

De op twee na populairste discussie — gemeten in upvotes — is een bugrapport waarin wordt gevraagd om een oplossing voor het probleem dat gebruikers Copilot-codebeoordelingen niet kunnen uitschakelen.

Beide verzoeken, het eerste in mei geopend en het tweede ongeveer een maand eerder, staan nog onbeantwoord, ondanks veelkritische reacties op generatieve AI en Copilot.

De auteur van het eerste verzoek, ontwikkelaar Andi McClure, had een vergelijkbaar verzoek al in januari ingezonden naar de Visual Studio Code-repository van Microsoft, waar ze bezwaar maakte dat het Copilot-icoon weer verscheen in VS Code nadat ze de Copilot-extensie had verwijderd. Microsoft en GitHub — en concurrenten zoals Google — hebben zich volledig op deze technologie gestort, terwijl een aanzienlijk — of in ieder geval luidruchtig — deel van hun klanten het simpelweg niet wil. Met miljarden aan investeringen die terugverdiend moeten worden, maken zij het bovendien moeilijk om te ontkomen aan die integratie.

Tijdens de kwartaalpresentatie op 30 juli 2025 zei CEO Satya Nadella dat GitHub Copilot sterke groei liet zien en 20 miljoen gebruikers had bereikt. “GitHub Copilot Enterprise-klanten namen per kwartaal met 75 procent toe doordat bedrijven Copilot op hun eigen codebases afstemmen,” aldus Nadella.

“Al geruime tijd maak ik issues aan op de GitHub Community feedback-pagina wanneer Copilot mijn GitHub-gebruik verstoort,” schreef McClure in een e-mail. “Ik heb er grote weerstand tegen dat GitHub, bovenop het feit dat Copilot mijn op GitHub geplaatste code lijkt te gebruiken voor training in mogelijke strijd met mijn licenties, me ook nog eens naar (effectief) advertenties voor een project wil sturen dat ik nooit zal gebruiken. Als iets me stoort, zie ik geen reden om stil te blijven. Ik denk dat een deel van hoe we in dingen worden geduwd die we collectief niet willen, komt doordat we stil blijven.”

Het probleem gaat verder dan het moeten reageren op onbetrouwbare AI-voorstellen — een terugkerende frustratie voor onderhouders zoals Daniel Stenberg van cURL. Er is ook het ongemak van het klakkeloos kopiëren en als feit presenteren van speculatie, vaak afgedekt met kleine lettertjes dat generatieve AI onnauwkeurige resultaten kan geven. Daarnaast wijst GitHub zijn aansprakelijkheid af als Copilot-suggesties per ongeluk broncode reproduceren die bepaalde attributie of licenties vereist.

Projecten als Servo motiveren hun verbod op AI-bijdragen met het ontbreken van garanties over juistheid van code, auteursrechtelijke problemen en ethische bezwaren. Vergelijkbare argumenten hebben geleid tot AI-codeverboden in GNOME’s Loupe-project, FreeBSD, Gentoo, NetBSD en QEMU.

McClure zegt dat ze al een paar jaar verzoeken indient om uit Copilot te kunnen stappen, maar dat haar berichten in de afgelopen zes maanden meer steun krijgen van de gemeenschap.

De twee kwesties over het terugkerende Copilot-menu in VS Code en het onvermogen om Copilot-gegenereerde issues en pull requests te blokkeren, blijven veel reacties aantrekken.

“Mensen blijven deze issues vinden en eraan toevoegen,” zegt McClure. “Hoewel Microsoft Copilot al geruime tijd op steeds meer plekken in de interface duwt, was er dit jaar een kantelpunt waarop grote aantallen mensen er geen zin meer in hebben om het te negeren; eerder konden ze het wegwuiven of de uit-schakelaar vinden.”

In de afgelopen maand zag ze een tweede verandering in hoe mensen tegen GitHub aankijken: de positionering van GitHub van een op zichzelf staande dochteronderneming naar onderdeel van Microsoft’s CoreAI-groep. “Hoewel het een symbolische wijziging is, lijkt het de open source-gemeenschap te hebben aangescherpt van alleen klagen over Copilot naar nu actief wegbewegen van GitHub,” zegt McClure. “Veel van mijn contacten in de open source-gemeenschap hebben de afgelopen maand gesproken over plannen om van GitHub naar Codeberg of naar een zelfgehoste Forgejo (de software achter Codeberg) te migreren, en de reacties in die drukbezochte GitHub-threads beschrijven steeds vaker hoe Copilot hen ertoe aanzet om naar Codeberg te verhuizen.”

Oproepen om Microsoft en GitHub te mijden bestaan al lang binnen de open source-gemeenschap, maar werden groter in 2022 toen de Software Freedom Conservancy (SFC) voorstelde vrijesoftware-supporters GitHub te laten vallen — een standpunt dat SFC-beleidsmedewerker Bradley M. Kuhn recent herhaalde.

Een aantal ontwikkelaars die op McClure’s en andere threads reageerden, zegt dat ze van plan zijn GitHub te verlaten vanwege het AI-beleid.

“Vandaag heb ik twee Copilot-gegenereerde codevoorstellen op mijn PR afgewezen,” schreef een ontwikkelaar onder de naam Constantine op McClure’s thread. “Dat was heel verontrustend, dus ging ik googelen en vond deze discussie. Ik weiger AI te gebruiken op dezelfde manier waarop ik geen drugs neem of steel — voor mij is het een principiële kwestie. Dus als dit zo doorgaat en Microsoft geen manier biedt om AI voor mijn repositories uit te schakelen, zal ik mijn code naar een zelfgehoste oplossing verplaatsen en nooit meer terugkeren naar GitHub.”

McClure vertelt dat ze de afgelopen maanden langzaam richting Codeberg is gaan bewegen. “Ik verhuis niet proactief al mijn repositories, maar wanneer ik een wijziging aanbreng, clone ik het naar Codeberg, plaats de wijziging daar en zet een verplaatsingsmelding op de hoofdbranch van de GitHub-repo,” zegt ze.

“Microsoft heeft als bedrijf een terugkerend probleem: ze accepteren geen ‘nee’, of het nu gaat om ‘AI’ of om andere producten die ze willen uitrollen,” zegt McClure. “Een favoriete tactiek van hen is om iets standaard in te schakelen met een uit-schakelaar, zes maanden later het lidwoord of de naam van die functie iets te veranderen, en dan een nieuwe uit-schakelaar te introduceren die je apart weer uit moet zetten. Ze deden dat met Bing in Windows 10 en doen dat nu met Copilot in hun ontwikkeltools (en vermoedelijk in Windows 11, al gebruik ik dat niet).”

Toen Microsoft begon Copilot overal toe te voegen — te beginnen met het Android-toetsenbord SwiftKey — concludeerde McClure dat dit patroon de herhaling van Bing/Cortana in Windows 10 zou worden en dat uitzetten niet genoeg zou zijn. “Als je Copilot écht onacceptabel vindt — en ik vind dat — is de enige optie om te stoppen met het gebruik van elk Microsoft-product waarin Copilot verschijnt,” zegt ze. “Ik stopte met SwiftKey; ik begon te migreren van desktop Windows naar Linux toen duidelijk werd dat verplichte AI-surveillance onderdeel zou worden van Win11. GitHub en af en toe Visual Studio Code moest ik blijven gebruiken omdat ze op een manier monopolies zijn — zelfs meer dan Windows soms. De netwerkeffecten (projecten die alleen via GitHub communiceren, software waarvan de enige IDE-integratie een VS Code-plugin is) zijn te sterk.”

Naarmate meer plekken Copilot-knoppen lieten zien, zelfs wanneer de extensie verwijderd was, en knoppen verwarrend naar Copilot-zoekresultaten doorstuurden, zegt McClure dat mensen beginnen te wennen aan het idee dat ze meer moeten doen dan de functie negeren. Als die onvrede zich vertaalt in massale migratie, kan dat de netwerkeffecten verzwakken die ontwikkelaars aan GitHub koppelen — en de omslag naar alternatieve platforms versnellen.

“Of Microsoft dat opmerkt of zich er iets van aantrekt, weet ik niet,” besluit McClure. “De Copilot-push lijkt top-down aangestuurd, en degenen aan de top lijken conventionele doelen als klantbehoud vergeten te zijn. Ze willen die ‘AI’-cijfers opdrijven, en ze zien hun klanten vaak als een hulpbron die opgebrand kan worden om die metrics te verbeteren.”

Door: Drifter

Plex heeft een beveiligingsincident bevestigd: een ongeautoriseerde derde partij kreeg toegang tot een beperkte subset van klantgegevens in één van hun databases. Volgens het bericht ging het onder meer om e-mailadressen, gebruikersnamen en veilig gehashte wachtwoorden. Plex zegt dat het incident snel werd ingeperkt en dat men bezig is met aanvullende beveiligingsmaatregelen.

Wat betekent "veilig gehashte wachtwoorden"?

Plex meldt dat de getroffen wachtwoorden volgens best practices gehashd zijn, waardoor ze niet in leesbare tekst staan en het voor aanvallers moeilijker is om ze direct te gebruiken. Dit betekent niet dat er geen risico is — uit voorzorg raadt Plex aan je wachtwoord onmiddellijk te veranderen. Plex geeft ook aan dat creditcardgegevens niet op hun servers worden opgeslagen en dus niet zijn gelekt.

Wat Plex aan gebruikers vraagt (concrete stappen)

• Als je met een Plex-wachtwoord inlogt: verander je wachtwoord direct via https://plex.tv/reset. Tijdens het resetten kun je het vakje "Sign out connected devices after password change" aanvinken; Plex raadt aan dat te doen zodat al je ingelogde apparaten worden afgemeld en na het resetten opnieuw moeten inloggen met het nieuwe wachtwoord.

• Als je met SSO (bijv. Google/Apple) inlogt: log uit alle actieve sessies via https://plex.tv/security en klik op "Sign out of all devices". Dat meldt Plex als extra voorzorgsmaatregel; ook dan moet je na uitloggen opnieuw inloggen op elk apparaat.

• Schakel twee-factor-authenticatie (2FA) in als je dat nog niet hebt gedaan — dat verhoogt de beveiliging significant. Je kunt 2FA inschakelen op je Plex-accountpagina (instellingen → Two-Factor Authentication). Volg de stappen in je accountinstellingen om 2FA te activeren.

Extra veiligheidsadvies

• Wees op je hoede voor phishing: Plex zal je niet via e-mail vragen om je wachtwoord of creditcardgegevens. Ontvang je verdachte berichten, klik geen links en controleer adressen zorgvuldig.

Mogelijk gevolg: je bibliotheek lijkt leeg — wat nu?

Sommige gebruikers merken na zo’n geforceerde afmelding/wachtwoordwijziging dat hun Plex-bibliotheek (tijdelijk) leeg lijkt of dat hun server niet meteen verbonden is. Dat komt meestal doordat de server opnieuw geauthenticeerd of opnieuw geclaimd moet worden voor je account. Mogelijke oplossingen (van eenvoudig naar technisch):

1. Probeer eerst: meld op het apparaat waar de Plex Media Server draait (of in je webbrowser) opnieuw in met je Plex-account en controleer of de server weer verschijnt.

2. Open de lokale web-interface van je server (bijvoorbeeld http://127.0.0.1:32400/web op de machine waar de server draait) en log daar in — vaak kun je de server daar weer claimen.

3. Als dat niet werkt: maak een claim token via https://www.plex.tv/claim (deze verloopt snel) en gebruik de normale Claim-knop of, in lastiger gevallen, de command-line/API-methode om de server te claimen. Er bestaan ook scripts (third-party) die dit proces automatiseren, maar wees terughoudend met het geven van je inloggegevens aan derden.

Als je problemen blijft houden met servers die niet verschijnen of die “onbekend” lijken, kun je de officiële support-artikelen en het Plex-forum raadplegen voor stapsgewijze oplossingen of tijdelijke workarounds (bijv. curl-opdrachten om een claim-token te wisselen).

Snel stappenoverzicht (wat je NU het beste kunt doen)

1. Reset je Plex-wachtwoord via https://plex.tv/reset en vink "Sign out connected devices after password change" aan.

2. Als je SSO gebruikt: ga naar https://plex.tv/security en klik "Sign out of all devices".

3. Schakel 2FA in via je accountinstellingen.

4. Let op phishing-mails: Plex zal nooit per e-mail naar je wachtwoord of betaalgegevens vragen.

5. Als je bibliotheken leeg zijn of je server niet zichtbaar is: volg de reclaim-stappen (lokale web-UI of plex.tv/claim)

Door: Drifter

Flyoobe — ooit begonnen onder de naam Flyby11 als een onofficieel hulpmiddel om de strikte Windows-11-vereisten te omzeilen — heeft een flinke stap gemaakt richting een nieuwe focus: het “debloaten” van Windows 11 tijdens de out-of-the-box experience (OOBE). In plaats van zich alleen te richten op het voorbijsteken van vereistencontroles, wil de ontwikkelaar dat gebruikers een opgeruimd besturingssysteem krijgen vanaf de eerste installatie. De afgelopen weken kreeg Flyoobe meerdere updates en de grootste daarvan is de release van versie 1.10 (release 1.10.340).

Wat is er nieuw in versie 1.10
• Vernieuwde navigatie — De oude TreeView-navigatie is verdwenen. In plaats daarvan is er een onderaan geplaatste navigatiebalk met grote knoppen en een prominente “Volgende”-knop. Dat moet het makkelijker maken om door de verschillende pagina’s te bewegen.
• Verbeterde Vernieuw-knop — De Refresh/‘Vernieuw’-knop is opnieuw opgebouwd met een nieuw component voor een vloeiender en consistenter gedrag.
• Microsoft-achtige stijl — Namen en stijlen van diverse elementen zijn aangepast zodat ze visueel en qua terminologie dichter bij Microsofts ontwerp-taal komen en daardoor vertrouwd aanvoelen voor gebruikers.

OOBE en AI-blokkering
De Experience-pagina is opgeruimd en alle functies die te maken hebben met het blokkeren van AI-mogelijkheden in Windows zijn naar een speciale OOBE-weergave verplaatst. Flyoobe is beter geworden in het detecteren van welke AI-gerelateerde functies in een installatie aanwezig zijn en vraagt gebruikers actief welke daarvan ze uitgeschakeld willen hebben. Dit maakt het beslissingsproces duidelijker tijdens de eerste setup-stappen.

Locatie en Wi-Fi
Belangrijk om te weten: Windows vereist toegang tot locatievoorzieningen om Wi-Fi-netwerken zichtbaar te maken. Wanneer locatievoorzieningen zijn uitgeschakeld, kunnen er daarom geen netwerken worden getoond. Flyoobe licht dit nu expliciet toe tijdens de setup en adviseert gebruikers om locatievoorzieningen in te schakelen als ze verbinding willen maken met een Wi-Fi-netwerk.

Extensies en extensie-winkel
Een van de grotere vernieuwingen is de uitbreiding van het extensiesysteem: Flyoobe heeft nu een ingebouwde Extensions Store waar iedereen PowerShell-scripts als extensie kan aanbieden. Dat maakt het eenvoudiger om extra aanpassingen en automatiseringen toe te voegen. De volgende extensies worden standaard meegeleverd:

• Default Power Plan — snel wisselen tussen Balanced, High Performance en Battery Saver tijdens de setup.
• File Explorer Tweaks — configureer veelgebruikte Verkenner-instellingen zoals het tonen van bestandsnaamextensies, verborgen bestanden tonen, of “Deze pc” als startpunt openen.
• Post-setup Cleanup — verwijdert tijdelijke bestanden, Windows.old, achtergebleven componentstore-items en update-caches om schijfruimte vrij te maken na de installatie.
• Windows 11 Honest Mode — geeft inzicht in telemetry-instellingen, opstartprogramma’s en geplande taken zodat je kunt zien wat Windows op de achtergrond actief houdt.

Samenvoeging van projecten en merknaam
De ontwikkelaar heeft voortgang geboekt in het samenvoegen van de Flyoobe- en Flyby11-projecten: de GitHub-projectnaam weerspiegelt nu de Flyoobe-branding, waarmee de focus en naamgeving van het project worden geharmoniseerd.

Beschikbaarheid en waarschuwing
Je kunt Flyoobe 1.10.340 downloaden via de project-/releases-pagina van Flyoobe. Houd er rekening mee dat het aanpassen van je Windows-installatie op onofficiële manieren risico’s met zich meebrengt — denk aan stabiliteit, beveiliging en mogelijke impact op garantie/ondersteuning. Gebruik dit soort tools alleen als je de ontwikkelaar vertrouwt en je de risico’s accepteert.

Kort samengevat: versie 1.10 is een functionele en visuele doorontwikkeling van Flyoobe, met een duidelijker OOBE-traject, betere detectie en bediening van AI-gerelateerde opties, en een uitgebreider extensie-ecosysteem dat gebruikers en ontwikkelaars meer flexibiliteit geeft — zolang je bewust omgaat met de bijbehorende risico’s.

Door: Drifter

Een hacker met de Oekraïense nationaliteit is toegevoegd aan de EU-lijst van meest gezochte personen. Het gaat om de 28-jarige Volodymyr Tymoshchuk, die wordt beschouwd als een belangrijke cybercrimineel en een leidinggevende figuur binnen een georganiseerde misdaadorganisatie. Hij wordt verdacht van een ransomware-aanval uit 2019 op een grote Noorse aluminiumproducent, uitgevoerd met de LockerGoga-ransomware. Naar schatting heeft zijn netwerk tussen 2018 en 2020 wereldwijd honderden bedrijven getroffen, met een schadepost in de miljarden dollars.

De Verenigde Staten bieden via het Ministerie van Justitie (DOJ) een beloning aan tot 10 miljoen dollar voor informatie die leidt tot zijn arrestatie (ondergebracht in het Transnational Organized Crime Rewards Program van het Bureau voor Internationale Drug- en Rechtshandhaving)

Europol heeft zijn profiel inmiddels gepubliceerd op de EU-lijst van meest gezochte criminelen en roept het publiek op om mee te helpen zoeken. De verdachte wordt optoon beschreven als een man van ongeveer 1,80 m, met bruine ogen, en geboren in Oekraïne. Hij staat bekend onder meerdere aliassen, waaronder Deadforz, Boba, Framework, Msfv en Volotmsk. Volgens het strafdossier wordt hij beschuldigd van onder meer computervredebreuk, deelname aan een criminele organisatie, afpersing en uitbuiting 

Deze zaak is het resultaat van een grootschalig internationaal strafrechtelijk onderzoek, waarin wetshandhavingsinstanties uit onder andere Frankrijk, Duitsland, Noorwegen, Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten nauw samenwerkten. Europol en Eurojust verleenden daarbij juridische en operationele ondersteuning.

Gezien de intensieve internationale samenwerking én de grote strategische banden van Oekraïne met deze westerse landen (zeker in het licht van de oorlog tegen Rusland), valt te verwachten dat er achter de schermen stevige druk op de Oekraïense autoriteiten wordt uitgeoefend om Tymoshchuk op te sporen en te arresteren.

Door: Drifter

Omdat Microsoft vasthoudt aan de officiële hardware-eisen voor Windows 11, kiezen sommige gebruikers voor projecten van derden zoals tiny11: die halen de eis-controlemeldingen weg, verwijderen wat velen als “onnodige bloat” beschouwen en strippen de installatie zodat Windows op officieel niet-ondersteunde systemen kan draaien. Voor wie zelfs de optimalisaties in de nieuwste tiny11-versie (ondersteunt Windows 11 versie 25H2) nog niet drastisch genoeg zijn, is er nu nano11 — een bijgewerkt script dat Windows 11 extreem weet in te krimpen.

Wat is nano11?
De maker van tiny11 (NTDEV) heeft een nieuw, meer agressief script uitgebracht: nano11. Volgens de ontwikkelaar gaat nano11 extra ver in het wegsnijden van onderdelen uit een standaard Windows 11-image. Het resultaat zou een ISO zijn die nog maar iets meer weegt dan 2 GB. In combinatie met LZX-compressie leidt dat volgens de auteur tot een installatiebestand van ongeveer 2,8 GB — een groot verschil met de ongeveer 20 GB die een standaard Windows 11-installatie doorgaans inneemt op schijf.

Wat je kwijt raakt en waarom het riskant is
Die extreem kleine omvang heeft uiteraard een prijs. nano11 verwijdert zoveel mogelijk onderdelen die niet strikt noodzakelijk worden geacht: denk aan Windows Hello, veel stuurprogramma’s, bureaubladen/achtergronden, IME-componenten en tientallen andere onderdelen. Een bijzonder belangrijke wijziging is dat nano11 Windows Update uitschakelt of verwijdert — waardoor je het systeem niet meer via de normale weg kunt bijwerken of onderhouden. Daarom is nano11 nadrukkelijk níet bedoeld als dagelijkse, productieve omgeving; het is bedoeld als experimenteel, test- of benchmateriaal om te onderzoeken hoe minimaal een werkende Windows 11-installatie kan zijn.

Praktische eigenschappen

• Installatie: door de kleinere image neemt de installatie vaak veel minder tijd in beslag.

• Compatibiliteit: nano11 zou met alle Windows 11-edities kunnen werken.

• Werkwijze: net als tiny11 gebruikt nano11 Microsofts officiële tools om onderdelen uit de originele Windows-images te verwijderen.

• Beschikbaarheid: het project is publiekelijk beschikbaar (onder andere via GitHub).

Aanbevelingen en waarschuwingen

• Veiligheid: zonder Windows Update ontvang je geen beveiligingspatches meer — dat maakt het systeem kwetsbaar.

• Stabiliteit & hardware: het verwijderen van drivers en componenten kan ertoe leiden dat hardware (wifi, grafische functies, audio, touchpads, etc.) niet meer werkt of alleen beperkt werkt.

• Licentie en ondersteuning: dergelijke aangepaste images worden niet door Microsoft ondersteund en kunnen in strijd zijn met de gebruiksvoorwaarden of zorgen voor activerings- en ondersteuningsproblemen.

• Gebruiksscenario: nano11 is het meest geschikt voor tijdelijke tests, virtuele machines, reverse-engineering of benchmarks — niet voor machines met persoonlijke of productie-gegevens. Gebruik altijd een back-up en voer dit soort experiments bij voorkeur in een gecontroleerde omgeving uit.

• Minder radicale optie: als je enkel ruimte wilt besparen maar updates en compatibiliteit belangrijk vindt, zijn minder agressieve builds (zoals tiny11) waarschijnlijk praktischer.

nano11 is een zeer agressief optimalisatiescript dat laat zien hoe ver je Windows 11 kunt strippen: extreem kleine ISO’s en snelle installaties, maar tegen flinke compromissen op het gebied van functies, veiligheid en ondersteuning. Het is een interessant hulpmiddel voor liefhebbers en onderzoekers, maar niet geschikt voor dagelijks gebruik — gebruik het alleen als je de risico’s begrijpt en kunt accepteren.

Door: Drifter

Waar de originele Labubu-poppen van Pop Mart bekendstaan om hun schattige en eigenzinnige uiterlijk, slaat de fabrikant dit najaar een heel andere weg in. Speciaal voor Halloween brengt Pop Mart een gloednieuwe collectie uit in samenwerking met de iconische horrorfranchise Chucky. De nieuwe lijn is allesbehalve zoet, maar sluit naadloos aan bij de griezelige sfeer van oktober.

De Labubu-poppen veroverden het afgelopen jaar in razend tempo de wereld. Ze verschenen in zogenoemde Blind Boxes: kleine doosjes waarvan je pas na het openen weet welk figuurtje je hebt gekocht. Dat spelelement, waarbij de kans bestaat om een zeldzame variant te bemachtigen, maakte de hype nog groter. De Labubu’s waren in korte tijd niet alleen geliefd onder verzamelaars, maar groeiden ook uit tot een cultureel fenomeen op social media.

Met de nieuwe Chucky-collectie speelt Pop Mart slim in op de timing van Halloween. De herkenbare horrorpop krijgt in de Labubu-stijl meerdere huiveringwekkende varianten. Zo is er een versie van Chucky die een graf aan het delven is, een angstaanjagende variant die half in brand staat, en een vrouwelijke uitvoering met lange blonde haren die direct doet denken aan Tiffany, de partner van Chucky uit de films. Elk figuurtje behoudt de karakteristieke Labubu-trekjes, maar met een sinistere twist.

Pop Mart heeft na het succes van Labubu niet stilgezeten. Het merk kondigde eerder al samenwerkingen aan met onder meer Star Wars en diverse lifestylemerken. Toch is de Chucky-release bijzonder: het is een van de eerste keren dat Pop Mart de grens tussen schattig en eng bewust opzoekt. Daarmee wil het merk laten zien dat het meer kan dan alleen schattige verzamelobjecten maken.

Tijdens San Diego Comic Con gaf een woordvoerder aan dat Pop Mart niet alleen inzet op het uitbreiden van de collectie poppen, maar ook op het bouwen van een groter universum rondom de personages. Zo verschijnen er steeds vaker korte animatievideo’s op sociale media waarin de figuurtjes een rol spelen. Daarnaast zet Pop Mart stevig in op pop-upstores in grote steden wereldwijd, waar fans de kans krijgen om de nieuwste collecties als eerste te bemachtigen en zich volledig onder te dompelen in de belevingswereld van het merk.

Met de komst van de Chucky-Labubu’s maakt Pop Mart duidelijk dat het zijn stempel niet alleen wil drukken op de verzamelwereld, maar ook op de beleving rond iconische franchises. Perfect getimed voor Halloween, belooft deze samenwerking een volgende grote hit te worden voor verzamelaars én horrorfans.

Door: Drifter

Het langlopende conflict tussen Microsoft en ValueLicensing, een Britse wederverkoper van tweedehands licenties voor producten zoals Windows en Office, staat deze week opnieuw centraal bij het Competition Appeal Tribunal (het Britse beroepsgerecht voor mededingingszaken). Microsoft voert nu het argument aan dat de verkoop van gebruikte Office- en Windows-licenties onrechtmatig zou zijn.

ValueLicensing zegt dat de zaak zal draaien om de vraag of de hele doorverkoopmarkt voor eeuwigdurende (perpetual) Microsoft-licenties legaal is — en of die markt ooit legaal is geweest. Een uitspraak in het voordeel van Microsoft zou grote consequenties kunnen hebben voor de populaire Europese handel in tweedehands software.

Achtergrond en de kern van de klachten
De zaak loopt al meerdere jaren en is volgens ValueLicensing ontstaan doordat Microsoft de beschikbaarheid van tweedehands licenties zou hebben beperkt. ValueLicensing stelt dat Microsoft klanten korting op abonnementen aanbood als zij hun eeuwigdurende licenties inleverden, waardoor het aanbod voor handelaren als ValueLicensing afnam. Daarnaast zou Microsoft contractclausules hebben opgenomen die het recht om licenties door te verkopen beperkten in ruil voor extra prijsverlagingen. Volgens ValueLicensing heeft die strategie het bedrijf naar eigen zeggen £270 miljoen aan winst gekost.

De juridische verdediging van Microsoft
Microsoft voert in haar verdediging aan dat zij niet alleen auteursrecht heeft op de programmatuur (de broncode), maar ook op andere elementen — zoals de grafische gebruikersinterface (GUI). Volgens Microsoft valt die GUI buiten de bescherming van de Europese softwarerichtlijn die doorverkoop mogelijk maakte, waardoor de regels die tweedehandsverkoop toestaan niet van toepassing zouden zijn op die onderdelen. Met andere woorden: Microsoft probeert onderdelen van haar producten — bijvoorbeeld de interface — zodanig te definiëren dat deze buiten de bestaande doorverkoopregels vallen.

ValueLicensing-directeur Jonathan Horley reageert verbaasd op die koerswijziging: waar Microsoft aanvankelijk beweerde geen onrechtmatige mededinging te hebben gepleegd, voert het nu een principiële verdediging dat de doorverkoopmarkt zelf nooit had mogen bestaan. “Het is een opmerkelijke samenloop van omstandigheden dat hun verdediging zo radicaal verandert — van ‘we hebben niets verkeerd gedaan’ naar ‘de markt had nooit mogen bestaan’,” aldus Horley.

Rechtspraak en precedenten
Microsoft baseert een deel van haar juridische redenering op eerdere uitspraken — onder meer de zaak rond Tom Kabinet — waarin het Hof oordeelde dat de doorverkoop van softwarelicenties in bepaalde omstandigheden is toegestaan, terwijl e-books in dat precedent anders werden beoordeeld. Microsoft probeert nu die onderscheidende elementen te gebruiken om eigen producten buiten de beschermende reikwijdte van die uitspraak en van de richtlijn te plaatsen, door te zeggen dat de interface wezenlijk verschilt van de programmeercode.

Wat staat er op het spel?
Als de rechtbank Microsoft gelijk zou geven, zou dat in de praktijk kunnen betekenen dat de bestaande tweedehandsmarkt voor eeuwigdurende Windows- en Office-licenties in Europa ernstig wordt uitgehold — of zelfs onmogelijk wordt gemaakt. Voor veel organisaties en kleine bedrijven die op zoek zijn naar goedkoper, legaal alternatief voor dure nieuwe licenties of abonnementen, zou dat gevolgen hebben: minder keuze, hogere kosten en een grotere focus op abonnementsmodellen van de softwareleverancier zelf. Als de rechtbank ValueLicensing gelijk geeft, blijft de markt voor pre-owned licenties gehandhaafd en kunnen handelaren blijven opereren volgens de bestaande regels.

De uitspraak van het Competition Appeal Tribunal kan daarmee bepalend zijn voor de toekomst van de Europese handel in gebruikte software: blijft de markt bestaan, of verdwijnt zij helemaal?

Door: Drifter

Cyberonderzoekers hebben een nieuwe Android-trojan gedetecteerd die onder de naam RatOn circuleert. In tegenstelling tot veel andere mobiele malwarefamilies, lijkt RatOn grotendeels vanaf nul opgebouwd te zijn en maakt het gebruik van een combinatie van meerdere aanvalstechnieken — waardoor hij zowel flexibel als efficiënt is. Dat maakt de malware lastig te herkennen met klassieke handtekening-gebaseerde detectie.

Wat RatOn kan: meerdere aanvalsvectoren gecombineerd
RatOn combineert meerdere methodes in één pakket: overlay-phishing (valse inlogschermen over echte apps), geautomatiseerde transfer-acties (Automated Transfer System of ATS), en zelfs NFC-relay tactieken die contactloze betalingen kunnen misbruiken. Daarnaast bevat de malware backdoors/remote-access functionaliteit waarmee de aanvallers vrijwel het toestel op afstand kunnen aansturen. Die mix maakt RatOn bijzonder effectief tegen zowel banking-apps als crypto-wallets.

Doelwitten: Tsjechië & Slowakije, banken en crypto-wallets
De eerste campagnes lijken zich te richten op klanten van Tsjechische bankapps — met als prominent voorbeeld de mobiele bankapp van George (George Česko) — en op gebruikers van grote crypto-wallets zoals MetaMask, Trust Wallet, Blockchain.com en Phantom. Onderzoekers vonden aanwijzingen dat de operators voornamelijk gebruikers in Tsjechië en Slowakije bewerken, maar de gebruikte technieken kunnen snel ook andere landen en apps raken.

Verspreiding: valse app-stores en ‘TikTok 18+’ droppers
De campagne gebruikt gespoofde app-winkels en neppagina’s die volwassen-versies van populaire apps aanbieden — veel genoemd is een nep-apppagina met de naam “TikTok 18+”. Gebruikers worden verleid om de dropper buiten de officiële Play Store te installeren (sideloading). Eenmaal geïnstalleerd vraagt de dropper vaak expliciet om machtigingen en probeert hij de gebruiker zo te manipuleren dat er meer kwaadaardige componenten mogen worden geïnstalleerd.

Hoe de overname precies werkt (technische stappen, kort)

1. De dropper wordt geïnstalleerd via een neppagina of externe store.

2. De app vraagt om gevaarlijke rechten (bijv. installatie uit onbekende bronnen en vooral Accessibility Services).

3. Met Accessibility-rechten en overlays kan RatOn valse schermen tonen boven echte bank- of wallet-apps en zo inloggegevens, PINs of seed-phrases aftroggelen.

4. Met ATS-functionaliteit kan de malware automatisch knoppen in de bankapp bedienen en geld overboeken zonder dat de gebruiker dit merkt. In sommige varianten wordt ook NFC-relay gebruikt om contactloze betalingen te misbruiken.

Ransomware-achtige ontkrachtings-scènes
Naast directe diefstal kan RatOn een vals vergrendelscherm tonen en beweren dat de telefoon is geblokkeerd wegens het bekijken van illegale content — met een eis tot betaling (bijvoorbeeld een bedrag in crypto) om het toestel ‘vrij te kopen’. Dat is in technisch opzicht een overlay-extortiemethode: het scherm is niet altijd een echte systeemlock; vaak worden gebruikers psychologisch onder druk gezet. Onderzoek wijst uit dat dergelijke meldingen geloofwaardig overkomen, vooral bij minder ervaren gebruikers.

Praktische beschermingsmaatregelen (wat je direct kunt doen)

• Installeer alleen apps uit de officiële Play Store. Sideloaden is de meest voorkomende infectieweg.
• Wees terughoudend bij links en downloads: verdachte advertenties of ‘adult-versies’ van apps zijn vaak lokazen.
• Geef geen Accessibility-rechten aan onbekende apps. Deze machtiging geeft enorme controle over een toestel.
• Schakel installatie uit onbekende bronnen uit in Android-instellingen en houd Play Protect actief.
• Activeer tweestapsverificatie (2FA) voor bank- en crypto-accounts. Gebruik bij voorkeur hardware- of app-based 2FA (geen SMS als het kan).
• Controleer bank- en wallet-accounts regelmatig op ongewone transacties en meld verdachte activiteit meteen bij je bank of exchange.
• Gebruik een gerenommeerde mobiele beveiligingsapp die gedrag en bekende indicatoren kan detecteren (maar vertrouw daar niet blind op).

Wat doen als je denkt geïnfecteerd te zijn

1. Zet je telefoon offline (vliegtuigmodus) om netwerkactiviteit te stoppen.

2. Verwijder recent geïnstalleerde verdachte apps via Instellingen → Apps. Als dat niet lukt, start op in veilige modus en verwijder de app daar.

3. Verander wachtwoorden en maak seed-phrases veilig (indien mogelijk met een schoon toestel).

4. Neem contact op met je bank en eventueel met de wallet-provider om mogelijke fraude te blokkeren.

5. Overweeg een fabrieksreset als je het vertrouwen in het toestel kwijt bent — maar maak eerst een veilige backup van noodzakelijke gegevens zonder apps/installers.

Kans op lokale verspreiding (waarom wij voorlopig minder risico lopen)
Op dit moment waren de meeste observaties gelokaliseerd rond Tsjechië en Slowakije en gericht op één of enkele bankapps. Dat vermindert de kans dat iedereen onmiddellijk getroffen wordt — maar de onderliggende technieken zijn universeel. Zodra criminelen hun infrastructuur opschalen of andere bankapps als target toevoegen, kan dit snel veranderen. Blijf daarom alert, ook al lijkt het nu geografisch beperkt.

Kort en concreet: wat je nú moet onthouden

• Installeer geen apps van onbekende bronnen (nee, ook niet “TikTok 18+”).
• Geef geen Accessibility-rechten aan apps die je niet volledig vertrouwt.
• Gebruik 2FA en houd je software up-to-date.
• Controleer rekeningen regelmatig; bij ongewone transacties direct contact opnemen met je bank.

Door: Drifter

Rapport ‘Van kwetsbaar naar weerbaar’: versterking digitale continuïteit bij de Rijksoverheid

De Rijksoverheid blijkt kwetsbaar voor zowel acute als langdurige uitval van cruciale ICT-diensten. Dit komt naar voren uit het rapport ‘Van kwetsbaar naar weerbaar’, opgesteld door ABDTOPConsult in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Om de digitale continuïteit te versterken neemt de overheid daarom aanvullende maatregelen. De urgentie is groot: zonder stevig ingrijpen lopen burgers en bedrijven een verhoogd risico op maatschappelijke ontwrichting bij verstoringen in vitale ICT-systemen.

Digitale afhankelijkheid

Nederland behoort tot de meest gedigitaliseerde landen van Europa. Diensten in de zorg, veiligheid, rechtspraak, inkomensvoorziening en belastingen zijn grotendeels afhankelijk van complexe ICT-ketens, waarbij de uitvoering veelal berust bij externe leveranciers. Dit biedt schaalvoordelen, maar vergroot ook de kwetsbaarheid. Een plotselinge uitval of faillissement van één cruciale leverancier kan verstrekkende gevolgen hebben voor de gehele samenleving.

Daarnaast maken geopolitieke spanningen en internationale afhankelijkheden van technologie en infrastructuur – zoals cloudvoorzieningen, datacenters en softwarelicenties – de continuïteit nog fragieler. Nederland kan hierdoor indirect geraakt worden door mondiale verstoringen of politieke druk.

Conclusies uit het rapport

Het onderzoek laat zien dat de Rijksoverheid momenteel onvoldoende is voorbereid op scenario’s van langdurige of acute ICT-uitval. Belangrijke bevindingen zijn:

• Versnipperde kennis en regie: Expertise over ICT-risico’s is verspreid over verschillende departementen en organisaties. Er ontbreekt een centraal overzicht en duidelijke verantwoordelijkheid.

• Beperkte terugvalopties: Back-ups, noodvoorzieningen en herstelprocedures zijn vaak niet of slechts gedeeltelijk ingericht, waardoor cruciale diensten bij een calamiteit langdurig buiten werking kunnen raken.

• Onvoldoende testen van noodmaatregelen: Bestaande noodscenario’s worden in de praktijk te weinig geoefend, waardoor onzeker is of deze in een crisissituatie effectief zijn.

• Toenemende externe risico’s: Geopolitieke ontwikkelingen, internationale afhankelijkheden en de dreiging van cyberaanvallen vergroten de kans op ontwrichting.

De onderzoekers concluderen dat zowel individuele overheidsorganisaties als de rijksoverheid als geheel structurele verbeteringen moeten doorvoeren.

Reactie van het kabinet

Staatssecretaris Van Marum van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties benadrukt dat actie onvermijdelijk is:

“De les is helder: we moeten niet alleen vertrouwen op technologie, maar ook voorbereid zijn als technologie faalt. Dit rapport maakt duidelijk dat we nú in actie moeten komen. Als we de digitale weerbaarheid echt willen vergroten, is er een substantiële financiële impuls nodig. Denk aan investeringen in rijksbrede voorzieningen die de afhankelijkheid van externe leveranciers verminderen en ons beter beschermen tegen geopolitieke risico’s en cyberdreigingen. Alleen door publiek-private samenwerking en gezamenlijke investeringen kunnen we een betrouwbare digitale overheid waarborgen.”

Aanbevolen maatregelen

Het rapport doet verschillende aanbevelingen die worden verwerkt in een rijksbreed plan van aanpak voor digitale weerbaarheid. Belangrijke acties zijn:

• Oprichten van een Competence Centre IT-sourcing dat expertise bundelt en departementen ondersteunt bij strategische keuzes rondom inkoop en contractmanagement.

• Ontwikkelen van terugvalfaciliteiten die in noodsituaties snel kunnen worden ingezet, zodat cruciale processen doorgang vinden bij langdurige uitval van ICT-dienstverlening.

• Actualiseren van de IT-sourcingstrategie waarbij nadrukkelijker een rijksbrede risicoafweging wordt gemaakt, zodat afhankelijkheden en kwetsbaarheden tijdig worden onderkend.

• Inrichten van centrale monitoring voor het structureel volgen van leveranciers, marktontwikkelingen en dreigingsbeelden. Hierdoor kan sneller worden ingegrepen bij signalen van dreigende uitval.

Samenhang met bredere strategieën

De inzet op digitale weerbaarheid sluit aan bij eerder aangekondigde beleidslijnen. Zo zijn het bundelen van inkoopkracht, het versterken van de rijksbrede ICT-strategie en het verbeteren van de risicobeheersing belangrijke speerpunten van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie. Ook haakt het plan van aanpak aan bij de Nationale Veiligheidsstrategie en de nieuwe wettelijke kaders die in 2025 in werking treden: de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten en de Cyberbeveiligingswet.

Met deze samenhangende aanpak wil het kabinet zorgen voor een overheid die burgers en bedrijven blijvend kan voorzien van betrouwbare digitale diensten, ook in tijden van crisis.

Door: Drifter

Microsoft rolt een kleine maar handige wijziging uit voor mensen die op de pc gamen met een controller met een Xbox-knop. Tot nu toe deed de knop het volgende: een korte druk opent de Game Bar; ingedrukt houden schakelde de controller uit. In recente preview-builds voegt Microsoft daar een extra functie aan toe.

Wat is er nieuw?
Als je pc draait op Windows 11 versie 25H2 (build 26220.6682) of Windows 11 versie 24H2 (build 26120.6682) — en je hebt die preview-builds via het Dev- of Beta-kanaal — dan kun je de Xbox-knop gebruiken om Task View te openen door de knop langer vast te houden. Task View toont al je momenteel geopende apps (en virtuele bureaubladen).

Met deze wijziging krijgt de Xbox-knop drie functies, afhankelijk van hoe lang je drukt:

• Kort indrukken: opent de Game Bar (de overlay voor game-features, opname, prestaties, enz.).

• Lang indrukken: opent Task View (overzicht van geopende apps/virtuele bureaubladen).

• Nog langer ingedrukt houden: schakelt de gamecontroller uit.

Dit kan vooral handig zijn op handheld-apparaten (zoals de aangekondigde ROG Xbox Ally en ROG Xbox Ally X), waar snel schakelen tussen apps of bureaubladen met een controller prettig is.

Microsoft beschrijft de wijziging kort in de release-notities: kort indrukken opent Game Bar, langer indrukken opent Task View, en het nog langer ingedrukt houden blijft de controller uitschakelen.

Let op — bekende bug in preview-builds
In die preview-versies is er een bekende, vrij ernstige bug gemeld: bij gebruik van een Xbox-controller via Bluetooth kan de pc soms een bugcheck (blauw scherm / crash) veroorzaken. Microsoft geeft een tijdelijke oplossing voor mensen die dit probleem ondervinden. De stappen zijn:

1. Open Apparaatbeheer (Device Manager) — bijvoorbeeld via het zoekvak op de taakbalk.

2. Klik in Apparaatbeheer op Beeld (View) en kies Apparaten per driver (Devices by driver).

3. Zoek de driver met een naam als oemXXX.inf (XboxGameControllerDriver.inf) — de XXX is een nummer dat per pc kan verschillen.

4. Rechtsklik op die driver en kies Verwijderen (Uninstall).

Doe dit alleen als je daadwerkelijk last hebt van de crash-bug. Houd er rekening mee dat dit een tijdelijke/workaround-maatregel is en dat preview-builds per definitie instabieler kunnen zijn dan reguliere releases. Als je deelneemt aan het Windows Insider-programma krijg je dit soort vroege functies te zien, maar ook mogelijk bugs.

Kort samengevat: de Xbox-knop op controllers krijgt in de genoemde preview-builds een extra, nuttige functie (Task View bij langer indrukken). Test het alleen als je comfortabel bent met preview-software en pas op voor de gerapporteerde Bluetooth-bug; volg de aanwijzingen van Microsoft als je die tegenkomt.

Door: Drifter

Vanaf 12 september 2025 geldt de EU Data Act in alle lidstaten van de Europese Unie. De wetgeving heeft grote gevolgen voor consumenten, bedrijven en overheden. Het doel: burgers en organisaties meer zeggenschap geven over de data die ze genereren, innovatie stimuleren en een eerlijkere digitale markt in Europa opbouwen.

De Data Act is in januari 2024 formeel in werking getreden, maar de bepalingen krijgen nu pas kracht van wet. Dat betekent dat de regels vanaf vandaag daadwerkelijk afdwingbaar zijn. De wetgeving vormt samen met de eerder ingevoerde Data Governance Act het fundament van een Europese dataruimte waarin data veiliger, toegankelijker en eerlijker gebruikt kan worden.

Kernpunten van de Data Act

1. Toegang tot data voor gebruikers
   Wie een IoT-apparaat koopt of gebruikt, krijgt nu automatisch recht op de data die het genereert. Dit kan variëren van de gegevens van een slimme thermostaat of huishoudelijk apparaat, tot de prestatiegegevens van landbouwmachines, vrachtwagens of industriële robots.

   • Consumenten kunnen die data gebruiken voor betere dienstverlening, bijvoorbeeld bij onafhankelijke reparateurs.

   • Bedrijven kunnen hun operationele processen optimaliseren door meer inzicht in gebruiksgegevens van machines.

2. Makkelijker overstappen tussen cloudproviders
   Cloudgebruikers – van kleine bedrijven tot multinationals – krijgen het recht hun data en applicaties eenvoudiger te verplaatsen naar andere aanbieders. Dit moet een einde maken aan vendor lock-in.

   • Data en algoritmes (inclusief AI-modellen en inzichten die daaruit voortkomen) moeten bij een overstap behouden blijven.

   • Providers mogen geen buitensporige overstapkosten meer rekenen.

3. Nieuwe verplichtingen voor fabrikanten
   Fabrikanten van verbonden producten zijn verplicht hun apparaten zo te ontwerpen dat gebruikers eenvoudig en veilig toegang krijgen tot de data die deze apparaten genereren.

   • De Europese Commissie ontwikkelt modelcontracten om data-uitwisseling eerlijker en transparanter te maken.

   • Contractuele oneerlijkheid, zoals exclusieve toegang voor de fabrikant, wordt verboden.

4. Overheidsnoodtoegang
   In crisissituaties, zoals natuurrampen of grote cyberaanvallen, krijgen overheden het recht om toegang te vragen tot private data. Deze maatregel moet het mogelijk maken sneller en effectiever te reageren op noodsituaties.

Vooruitlopen door techbedrijven

Grote cloudproviders hebben al stappen gezet om zich aan te passen:

• Google kondigde net voor de inwerkingtreding aan dat het bedrijf datatransferkosten volledig afschaft voor organisaties die workloads op meerdere platformen parallel verwerken. Dit gaat verder dan de wet vereist.

• Microsoft stapte recent over op een kostprijsmodel voor datatransfers.

• Amazon Web Services (AWS) biedt klanten de mogelijkheid lagere tarieven aan te vragen in specifieke situaties.

Deze maatregelen onderstrepen dat de Data Act ook invloed heeft buiten de EU, omdat cloudproviders wereldwijd opereren.

Gevolgen voor bedrijven

Voor bedrijven betekent de Data Act zowel kansen als uitdagingen:

• Nieuwe mogelijkheden: organisaties krijgen toegang tot meer data, wat innovatie in sectoren als landbouw, transport, gezondheidszorg en energie kan versnellen.

• Operationele uitdagingen: data is vaak verspreid over meerdere systemen (cloud, on-premises en hybride omgevingen), gestructureerd én ongestructureerd. Het verenigen en analyseren van die data in bijna realtime wordt een cruciale vereiste.

• Aanpassing van bedrijfsmodellen: bedrijven die hun inkomsten deels haalden uit exclusieve toegang tot data, zullen hun strategie moeten herzien.

Nieuwe rechten voor gebruikers

De Data Act maakt data een volwaardig onderdeel van een product. Waar een koper van een auto vroeger alleen fysieke onderdelen kreeg, hoort nu ook de toegang tot rijgegevens standaard bij het eigendom.

• Gebruikers mogen deze data delen met derden, bijvoorbeeld een garage voor onderhoud of een softwarebedrijf voor aanvullende diensten.
• Dit moet leiden tot meer concurrentie, lagere prijzen, betere service en een langere levensduur van apparaten.

Balans tussen privacy en noodzaak

Hoewel de wet veel voordelen biedt, bestaan er ook zorgen:

• Privacybescherming blijft cruciaal, zeker nu overheden toegang kunnen vragen tot data van private partijen.
• Beveiliging van data en systemen moet gewaarborgd blijven, ook bij overdracht naar andere providers.
• Harmonisatie: lidstaten moeten ervoor zorgen dat regels uniform worden toegepast, om versnippering en juridische onzekerheid te voorkomen.

Toekomstperspectief

De Data Act wordt gezien als een van de meest ingrijpende digitale wetten van de afgelopen jaren. Ze zal bepalend zijn voor de manier waarop Europese bedrijven en burgers omgaan met data in de komende decennia.
De komende maanden wordt duidelijk:

• hoe snel consumenten gebruik gaan maken van hun nieuwe rechten,
• hoe bedrijven hun dataplatformen aanpassen,
• en hoe overheden de balans vinden tussen noodtoegang en privacy.

De verwachting is dat de Data Act een belangrijke impuls geeft aan de ontwikkeling van een open, concurrerende en betrouwbare Europese datamarkt.

Door: Drifter

Onderwijs- en onderzoeksinstellingen wordt geadviseerd terughoudend om te gaan met de inzet van Microsoft 365 Copilot. Dit is de uitkomst van een recente Data Protection Impact Assessment (DPIA) die SURF heeft uitgevoerd. Hoewel Microsoft de afgelopen maanden verschillende verbeteringen heeft doorgevoerd, zijn niet alle risico’s voldoende ondervangen. Daarom luidt het advies om Copilot alleen weloverwogen en onder duidelijke randvoorwaarden in te zetten.

Resultaten van de DPIA

In december 2024 constateerde de eerste DPIA nog vier hoge risico’s bij het gebruik van Copilot. Inmiddels zijn er stappen gezet en zijn twee van deze risico’s door Microsoft verminderd. Toch blijven er twee risico’s bestaan die nu als ‘medium’ of oranje worden ingeschat:

• Inaccurate (persoons)gegevens: de kans blijft aanwezig dat Copilot onjuiste of misleidende informatie genereert, wat gevolgen kan hebben voor de betrouwbaarheid van gegevens in onderwijs en onderzoek.

• Bewaartermijn van diagnostische gegevens: Microsoft slaat nog steeds gebruiks- en diagnostische data met persoonsgegevens langer op dan strikt noodzakelijk, wat risico’s met zich meebrengt op het gebied van privacy en dataminimalisatie.

SURF blijft toezien op de toezeggingen van Microsoft om ook deze punten verder te verbeteren. Over zes maanden volgt een nieuwe beoordeling van de stand van zaken.

Afspraken en beleid noodzakelijk

Omdat de resterende risico’s niet volledig zijn weggenomen, adviseert SURF instellingen om:

• Per gebruikstoepassing een afweging te maken van de risico’s en de mogelijke meerwaarde van Copilot.

• Instellingsbrede afspraken te maken over de inzet van AI-toepassingen.

• Een AI-gebruiksbeleid te hanteren, zodat medewerkers en studenten weten onder welke voorwaarden en met welke beperkingen Copilot kan worden gebruikt.

Regie op de inzet van AI

SURF benadrukt het belang dat de sector zelf de regie houdt over de inzet van kunstmatige intelligentie. Door middel van DPIA’s en andere trajecten worden leden geïnformeerd over de kansen én risico’s van AI. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar technologische ontwikkelingen, maar ook naar bredere afhankelijkheden van leveranciers en de invloed van geopolitieke omstandigheden. Dit gebeurt steeds vanuit de Cloud Sourcing Strategie, die als kader dient om te zorgen voor een verantwoorde en evenwichtige inzet van digitale diensten.

Door: Drifter

Apple heeft vandaag de definitieve versie van iOS 26 en iPadOS 26 uitgebracht. De nieuwe update markeert een grote stap in de evolutie van het mobiele besturingssysteem, met een opvallend vernieuwde Liquid Glass-designtaal, diepere AI-integratie en verbeteringen op het gebied van communicatie en productiviteit. Niet alle toestellen komen echter nog in aanmerking voor deze update. Hieronder lees je wat er nieuw is en of jouw iPhone of iPad de update krijgt.

Liquid Glass: een frisse visuele identiteit

De meest opvallende verandering in iOS 26 is de introductie van Liquid Glass. Waar iOS jarenlang werkte met een vlak en minimalistisch design, kiest Apple nu voor een dynamische en transparante interface. Vensters, menu’s en meldingen lijken te zweven boven de achtergrond, met subtiele licht- en schaduweffecten die afhankelijk zijn van beweging en context.

Apple experimenteerde tijdens de testfases met verschillende gradaties van transparantie. In de uiteindelijke versie is gekozen voor een balans tussen esthetiek en bruikbaarheid: de interface oogt modern en verfijnd, maar blijft leesbaar en overzichtelijk. Volgens Apple moet Liquid Glass bijdragen aan een meer intuïtieve en “levende” gebruikerservaring.

Slimmere communicatie met Live Vertaling

Een andere belangrijke toevoeging is Live Vertaling. Deze functie maakt het mogelijk om gesprekken in real time te vertalen, zowel via gesproken als geschreven tekst. Live Vertaling is geïntegreerd in Berichten, FaceTime en zelfs in bepaalde systeem-apps. Voor reizigers en internationale gebruikers is dit een enorme stap voorwaarts.

Verdere verbeteringen in iOS 26

Naast de visuele make-over en Live Vertaling, brengt iOS 26 ook tal van kleinere, maar nuttige vernieuwingen:

• Verbeterde Siri: de stemassistent begrijpt context beter en kan langere interacties voeren zonder telkens nieuwe commando’s.

• Snellere Spotlight-zoekfunctie: apps, bestanden en suggesties verschijnen directer en relevanter.

• Uitgebreidere widgets: interactieve widgets kunnen nu ook rechtstreeks acties uitvoeren, zonder dat je de bijbehorende app hoeft te openen.

• Privacy en beveiliging: nieuwe instellingen geven gebruikers meer controle over locatie- en microfoontoegang, en er is een uitgebreid dashboard dat in één oogopslag inzicht biedt in welke apps welke gegevens gebruiken.

• Batterij-optimalisaties: iPhones en iPads zouden door nieuwe algoritmes efficiënter omgaan met energieverbruik, vooral bij multitasking en tijdens het streamen.

Compatibiliteit: deze iPhones krijgen iOS 26

Niet alle iPhones komen in aanmerking. iPhones uit 2018 vallen af:

• iPhone XR
• iPhone XS
• iPhone XS Max

Alle toestellen vanaf 2019 krijgen de update wel. De volledige lijst:

• iPhone SE (2e generatie en later)
• iPhone 11, 11 Pro, 11 Pro Max
• iPhone 12, 12 mini, 12 Pro, 12 Pro Max
• iPhone 13, 13 mini, 13 Pro, 13 Pro Max
• iPhone 14, 14 Plus, 14 Pro, 14 Pro Max
• iPhone 15, 15 Plus, 15 Pro, 15 Pro Max
• iPhone 16, 16 Plus, 16 Pro, 16 Pro Max
• iPhone 16e
• iPhone 17, 17 Pro, 17 Pro Max
• iPhone Air

Voor de iPhones die buiten de boot vallen, brengt Apple nog een aparte beveiligingsupdate uit onder de naam iOS 18.7, maar die bevat geen nieuwe functies.

Compatibiliteit: deze iPads krijgen iPadOS 26

Naast iOS 26 lanceert Apple ook iPadOS 26, met dezelfde Liquid Glass-designtaal en functionele verbeteringen. De update is beschikbaar voor:

• iPad Pro (M4)
• iPad Pro 12.9-inch (3e generatie en later)
• iPad Pro 11-inch (1e generatie en later)
• iPad Air (3e generatie en later, inclusief M2 en M3)
• iPad (8e generatie en later, inclusief A16)
• iPad mini (5e generatie en later, inclusief A17 Pro)

Update installeren

De update is gratis te downloaden en installeren via:
Instellingen > Algemeen > Software-update.

Het is verstandig om vóór de installatie een iCloud- of lokale back-up te maken. Houd er rekening mee dat Apple grote updates gefaseerd uitrolt: het kan dus even duren voordat iOS 26 voor elk toestel beschikbaar is.

Conclusie

Met iOS 26 zet Apple opnieuw een grote stap in zowel vormgeving als functionaliteit. De introductie van Liquid Glass geeft iOS een modern en dynamisch karakter, terwijl praktische toevoegingen als Live Vertaling en uitgebreidere widgets het dagelijks gebruik verbeteren. Voor wie nog een iPhone uit 2018 heeft, betekent dit mogelijk het einde van volledige softwareondersteuning. Gebruikers met een recenter toestel kunnen zich echter verheugen op een frisse en veelzijdige update.

Door: Drifter

Na lange wachttijd begint Samsung eindelijk met het uitrollen van One UI 8 (gebaseerd op Android 16) — eerst voor de nieuwste Galaxy-telefoons. Kort samengevat: de uitrol is begonnen in Zuid-Korea en is in eerste instantie beschikbaar voor gebruikers die meededen aan de One UI 8-bètatest; daarna volgt een gefaseerde internationale uitrol.

Wat verandert er (korte samenvatting van de belangrijkste vernieuwingen)

One UI 8 brengt Samsung’s vertaling van Android 16 en legt nadruk op slimmere, multimodale AI-functies en verbeterde productiviteit. Belangrijke punten die genoemd worden in de officiële aankondigingen en tests:

• Snellere en directere AI-ervaringen (o.a. snellere AI Select zonder opstartvertraging).
• Verbeterde multitasking-tools (bijv. nieuwe split-screen-opties waarmee je een app gedeeltelijk naar de rand kunt schuiven).
• Herontworpen Reminder-app (beter organiseren en delen van lijsten).
• Verbeterde Quick Share-interface en ondersteuning voor Android 16-features zoals Auracast (handig voor gehoorapparaten en het delen van publieke audio).

Deze wijzigingspunten komen consistent terug in de changelogs en beta-verslagen.

Hoe de uitrol nu verloopt

• De eerste stabiele firmwareversie die nu in Zuid-Korea verschijnt heeft versie S93xNKSU5BYI3 (voor sommige S25-modellen werd een downloadgrootte rond ~555 MB gemeld). De update wordt eerst aangeboden aan apparaten die deelnamen aan de One UI 8-beta. Verwacht daarna de normale, gefaseerde uitrol naar niet-beta-gebruikers.

• Samsung zei dat de officiële uitrol in september begint met de Galaxy S25-serie en vervolgens stapsgewijs naar andere toestellen rolt; exacte data verschillen per regio/operateur. Daarom kan het meerdere weken duren voordat jouw toestel de melding ontvangt.

Gedetailleerd overzicht: welke apparaten komen (bekend) in aanmerking voor One UI 8 / Android 16

Samsung heeft (direct en via vrijgegeven lijsten/leaks) een uitgebreide lijst die in grote lijnen dit beeld geeft — hieronder gegroepeerd per serie. Houd er rekening mee dat beschikbaarheid per regio en carrier kan verschillen en sommige kleinere modelvarianten (regionaal) niet altijd expliciet genoemd worden.

Galaxy S-serie

• Galaxy S25, S25+, S25 Ultra, S25 Edge (S25-serie eerst; Edge-model kan iets later volgen afhankelijk van regio). SamMobile+1

Eerdere flagships (verwacht)

• Galaxy S24, S24+, S24 Ultra
• Galaxy S23, S23+, S23 Ultra
• Galaxy S22-reeks (S22 / S22+ / S22 Ultra)

(dit zijn toestellen die Samsung op de roadmap heeft geplaatst en waar beta-werk en planning voor liep)

Galaxy Z (foldables)

• Galaxy Z Fold 6, Z Flip 6, en ook eerdere foldables zoals Z Fold 5 / Flip 5 / Fold 4 / Flip 4 — foldables krijgen vaak prioriteit voor UI-functieoptimalisaties.

Galaxy FE / Tab FE en Tab-series

• Diverse FE-versies (S24 FE, S23 FE, S21 FE) en veel Galaxy Tab S10 / S9 / S8-modellen (inclusief FE/ Lite/ Ultra varianten) staan ook op de lijst.

Galaxy A-serie (breed)

• Een flinke lijst A-modellen werd genoemd (onder andere A56, A55, A54, A36, A35, A34, A33, A26, A25, A17, A16, A15 etc.) — Samsung dekt hiermee ook een groot deel van mid-range apparaten.

Galaxy Watch (One UI Watch 8 / Wear OS 6)

• One UI 8 Watch-updates (Wear OS 6-basis) worden later voor meer Galaxy Watch-modellen uitgerold; Samsung noemde uitbreiding naar Watch-modellen buiten alleen de Watch8-serie.

(De hierboven opgesomde lijst is gebaseerd op de meest recente vrijgegeven lijsten en gelekte uitrolschema’s — sommige publicaties hebben gedetailleerde, datumgebonden planning gepubliceerd; die data kunnen per regio afwijken.)

Gedeelde/gelekte uitrolplanning (voorbeeld — kan per regio verschillen)

Er circuleerden lekschema’s met concrete datums voor veel modellen (bv. sommige S25-modellen rond 18 september, S24-serie eind september, en veel overige modellen in oktober-november). Deze lijsten komen uit gelekte planningen en moeten als indicatie worden gezien — Samsung bevestigt per regio en model. Kortom: verwacht een gefaseerde uitrol in de weken na de eerste Zuid-Koreaanse release.

Hoe je de update (zo snel mogelijk) krijgt — praktische stappen

1. Als je meedeed aan de One UI 8-beta: je kunt meestal direct de stabiele build aangeboden krijgen; kijk in Samsung Members voor meldingen of updates.

2. Niet-beta-gebruiker: open Instellingen → Software-update → Downloaden en installeren en controleer handmatig. Als het nog niet beschikbaar is, verschijnt er later een automatische melding zodra jouw regio/variant aan de beurt is.

3. Maak altijd een back-up vóór grote OS-upgrades (Samsung Cloud / Smart Switch / Google-backup), zorg voor voldoende vrije opslag en een stabiele Wi-Fi-verbinding. (Algemene voorzorgsmaatregelen.)

Door: Drifter

In dit artikel leggen we uit wat Smart App Control (SAC) is, hoe het werkt, wie er het meest van profiteert en welke kanttekeningen je moet kennen. SAC is ontworpen om Windows-pc’s veiliger te maken, maar het brengt ook enkele praktische beperkingen met zich mee — en het blijft daardoor een soort ‘stille’ functie in Windows 11.

Wat is Smart App Control?

Smart App Control is een beveiligingsfunctie in Windows 11 die voorkomt dat onbetrouwbare of potentieel gevaarlijke applicaties op een pc worden uitgevoerd. SAC zit ingebed in het besturingssysteem (via Windows Security) en gebruikt een mix van digitale handtekeningen, Microsofts cloud-intelligentie en kunstmatige intelligentie om realtime te beslissen of een app mag draaien. Het doel: malware, ransomware en ongewenste software tegenhouden met zo min mogelijk handwerk van de gebruiker.

In praktijk werkt SAC als een poortwachter: wanneer je een programma start, beoordeelt SAC de betrouwbaarheid daarvan aan de hand van meerdere criteria — is het programma digitaal ondertekend, is het al bekend en veelgebruikt volgens Microsoft, is het eerder als verdacht gemarkeerd, enzovoort. Als een app als onbetrouwbaar wordt gezien, blokkeert SAC het uitvoeren en voorkomt zo een mogelijke beveiligingsincident.

SAC verscheen voor het eerst in de Insider Preview van maart 2022 (Build 22567, Dev Channel) en werd onderdeel van productie-builds rond Windows 11 versie 22H2 in september 2022.

Belangrijk: SAC verschijnt alleen automatisch bij schone installaties van Windows 11 22H2 of nieuwer. Systemen die zijn geüpgraded van oudere Windows-versies tonen SAC standaard als Uit.

Hoe werkt Smart App Control?

SAC combineert cloud-intelligentie, lokale analyse en digitale handtekeningen. Stap voor stap:

• Inspectie van het bestand: bij het starten controleert SAC het uitvoerbare bestand. Is het digitaal ondertekend door een vertrouwde uitgever? Een handtekening is een sterke aanwijzing dat het programma legitiem is.

• Cloud-intelligentie: SAC raadpleegt Microsofts beveiligingsdatabases in de cloud — deze verzamelen signalen van miljoenen Windows-apparaten. Als een app al bekend en gemarkeerd is als onderdeel van een malwarecampagne, volgt een blokkade.

• AI-gebaseerde analyse: bij niet eenduidige gevallen past SAC machine-learning-modellen en heuristieken toe om te kijken naar gedragsteken en codepatronen die op schadelijkheid kunnen wijzen. Dat helpt om nieuwe, nog onbekende bedreigingen te herkennen.

• Blokkering en melding: wanneer een app wordt geblokkeerd, krijgt de gebruiker een melding met uitleg. In de meeste gevallen is er geen mogelijkheid om het oordeel te overrulen — veiligheid gaat voor gemak. Dit zorgt er ook voor dat foutpositieven sneller onder de aandacht komen en gerapporteerd worden.

SAC is erop gebouwd om automatisch en onderhoudsarm te werken: geen virusdefinities die je handmatig hoeft bij te werken of periodieke scans met aparte handelingen. Door zowel lokale als cloudinformatie te combineren, probeert SAC actueel te blijven.

Geschiedenis en beschikbaarheid

• Eerste publieke verschijning: Insider Preview (maart 2022, Build 22567).

• Productie-introductie: Windows 11 22H2 (september 2022).

• Let op: SAC wordt standaard geactiveerd op schone installaties van Windows 11 22H2 of later. Als je een pc naar Windows 11 hebt geüpgraded van een oudere versie, staat SAC standaard uit. Bovendien: als je SAC uitschakelt, is het in veel gevallen niet mogelijk om het later weer aan te zetten zonder een schone herinstallatie van Windows.

Wie heeft er het meeste baat bij?

• Consumenten en minder technische gebruikers: SAC blokkeert veel voorkomende, onbedoelde malware-kanalen en stopt per ongeluk geïnstalleerde schadelijke apps voordat deze schade kunnen aanrichten.

• Gebruikers die geen beheerder van hun device willen zijn: mensen die geen zin/kennis hebben om securityinstellingen te finetunen profiteren van een automatische laag bescherming.

• Organisaties met bring-your-own-device (BYOD) of minder strikte beheerscenario’s: voor basisbescherming op apparaten die niet volledig door IT-policy’s worden beheerd, kan SAC extra veiligheid bieden.

Aan de andere kant zullen beheerders en ontwikkelaars in zakelijke omgevingen vaak andere, fijnmazigere oplossingen willen (zoals AppLocker, WDAC of endpoint-beheer) omdat die meer controle en uitzonderingsbeleid toestaan.

Kanttekeningen en valkuilen

• Foutpositieven: oudere applicaties, portable tools, interne bedrijfssoftware of custom-tools die niet digitaal ondertekend zijn, kunnen door SAC worden geblokkeerd. Dat kan problemen geven voor bedrijven die veel legacy-of maatwerksoftware gebruiken.

• Weinig of geen override: meestal kun je een blokkade niet eenvoudig negeren en de app tóch uitvoeren; de aanbevolen weg is: signed versie verkrijgen of de app bij een vertrouwde bron downloaden.

• Aan/uit-beleid en herinschakelen: op veel systemen geldt dat als je SAC uitzet, je het niet zomaar opnieuw kunt inschakelen — vaak is een schone installatie van Windows nodig om SAC weer terug te krijgen in de “On”-stand.

• Niet een volledige vervanging van antivirus/EDR: SAC richt zich op het voorkomen dat onbetrouwbare applicaties draaien. Traditionele antivirus-/endpoint-detection-and-response (EDR) oplossingen vullen dit aan met detectie van dreigingen die zich anders gedragen of later besmettingsfasen.

• Offline scenario’s: omdat SAC deels op cloud-informatie steunt, kan de nauwkeurigheid afnemen wanneer een apparaat langdurig zonder internetverbinding is. SAC gebruikt dan meer lokale heuristieken, maar cloudchecks geven doorgaans de beste resultaten.

Praktische tips

• Heb je probleemsoftware? controleer of er een ondertekende versie van de app bestaat of vraag de leverancier om een code-signed build.

• Ontwikkelaars en kleine bedrijven: overweeg code-signing (via erkende certificaatautoriteiten) voor distributie van interne tools om blokkades te voorkomen.

• IT-teams: test SAC in een gecontroleerde omgeving vóór brede uitrol, vooral als er legacy-software of maatwerkapplicaties in gebruik zijn.

• Als een app onterecht wordt geblokkeerd: meld het (bijvoorbeeld via de ingebouwde feedback/rapportagekanalen), en overweeg tijdelijke werkstromen zoals updaten/signeer de app of zet SAC uit op alleen die testmachine (met kennis van de consequenties).

Smart App Control is bedoeld als een stille, automatische laag bescherming in Windows 11: een poortwachter die ongewenste of gevaarlijke applicaties moet stoppen voordat ze schade kunnen aanrichten. Voor de gemiddelde gebruiker levert dat een duidelijke veiligheidswinst op met weinig gedoe. Tegelijkertijd kunnen organisaties en ontwikkelaars hinder ondervinden door foutpositieven of door het beperkte vermogen om uitzonderingen te beheren. Daardoor blijft SAC — hoewel krachtig — een feature die aandacht vraagt bij uitrol binnen bedrijfsomgevingen en bij gebruikers met veel gespecialiseerde of ongetekende software.

Door: Drifter