Ziggo begint op 20 augustus 2026 officieel met de verkoop van internet- en televisieabonnementen via het glasvezelnetwerk van Delta Fiber. Daarmee zet VodafoneZiggo een belangrijke stap, omdat het bedrijf voor het eerst op grote schaal vaste internetdiensten aanbiedt via een glasvezelnetwerk dat niet in eigen beheer is. Tot nu toe leverde Ziggo zijn vaste internetverbindingen vrijwel uitsluitend via het eigen kabelnetwerk (DOCSIS).

De nieuwe abonnementen worden beschikbaar voor ongeveer 680.000 huishoudens die zijn aangesloten op het glasvezelnetwerk van Delta Fiber. Het gaat om woningen in Twente, Westland, Zeeland en delen van de gemeenten Gouda, Schiedam en Aalsmeer. Bewoners op deze adressen kunnen vanaf 20 augustus kiezen voor een Ziggo-abonnement dat volledig via glasvezel wordt geleverd.

Grote uitbreiding van het Ziggo-netwerk

Met deze introductie vergroot VodafoneZiggo zijn landelijke bereik aanzienlijk. Op locaties waar het eigen kabelnetwerk niet aanwezig is, kan het bedrijf dankzij de samenwerking met Delta Fiber voortaan toch internet- en televisiediensten aanbieden. Hierdoor krijgen consumenten in deze gebieden meer keuze tussen verschillende internetaanbieders.

De samenwerking tussen VodafoneZiggo en Delta Fiber werd in 2025 aangekondigd. Daarbij spraken beide bedrijven af dat Ziggo gebruik mag maken van het open glasvezelnetwerk van Delta Fiber om eigen diensten aan te bieden. De introductie op 20 augustus vormt de eerste grootschalige uitrol van die samenwerking.

Glasvezel met symmetrische snelheden

Alle nieuwe abonnementen maken gebruik van een glasvezelverbinding met symmetrische internetsnelheden. Dat betekent dat de uploadsnelheid gelijk is aan de downloadsnelheid, wat vooral voordelen biedt bij videobellen, online gamen, cloudopslag, het versturen van grote bestanden en thuiswerken.

De beschikbare internetsnelheden lopen uiteen van 200 Mbit/s tot 2 Gbit/s. De maandprijzen zijn gelijk aan de tarieven die Ziggo hanteert voor vergelijkbare internetabonnementen via het eigen kabelnetwerk.

Beschikbare internetabonnementen

Naast internet kunnen klanten desgewenst ook een televisieabonnement afsluiten. Daarmee krijgen zij toegang tot dezelfde televisiediensten, zenderpakketten en aanvullende opties die Ziggo ook via zijn kabelnetwerk aanbiedt.

Eerste grootschalige glasvezelaanbod van Ziggo

Hoewel Ziggo eerder al op beperkte schaal ervaring had met het leveren van diensten via glasvezel, is dit de eerste keer dat het bedrijf op grote schaal glasvezelinternet aanbiedt aan consumenten. Daarmee verandert de positie van Ziggo op de Nederlandse breedbandmarkt, waar glasvezel de afgelopen jaren steeds belangrijker is geworden.

De introductie maakt het mogelijk dat huishoudens op het Delta Fiber-netwerk kunnen kiezen tussen meerdere aanbieders, zonder dat daarvoor een nieuwe glasvezelaansluiting hoeft te worden aangelegd. De bestaande aansluiting wordt gebruikt om de diensten van Ziggo te leveren.

Introductiedatum eerder dan verwacht

Dat Ziggo dit jaar met glasvezelabonnementen zou starten, was al langere tijd bekend. Aanvankelijk werd gesproken over een introductie tegen het einde van 2026. Later werd deze planning aangepast naar na de zomer. Inmiddels is bevestigd dat de daadwerkelijke introductie plaatsvindt op 20 augustus 2026, waarmee de uitrol eerder begint dan eerder werd verwacht.

Met deze lancering zet VodafoneZiggo een belangrijke stap in zijn strategie om ook buiten het eigen kabelnetwerk actief te worden. De samenwerking met Delta Fiber biedt het bedrijf de mogelijkheid om honderdduizenden extra huishoudens te bereiken en consumenten meer keuze te geven op de Nederlandse glasvezelmarkt.

Door: Drifter

De Amerikaanse overheidsorganisatie voor cyberveiligheid Cybersecurity and Infrastructure Security Agency (CISA) heeft bevestigd dat de kwetsbaarheid CVE-2025-8088 in WinRAR inmiddels ook wordt misbruikt bij ransomware-aanvallen. Daarmee is het beveiligingslek niet langer uitsluitend gekoppeld aan cyberspionagecampagnes, maar vormt het ook een direct risico voor organisaties die slachtoffer kunnen worden van grootschalige versleutelingsaanvallen.

Hoewel ontwikkelaar RARLAB de kwetsbaarheid al in WinRAR 7.13 heeft verholpen, blijkt uit recente informatie dat aanvallers nog steeds succesvol misbruik maken van systemen waarop oudere versies van de software zijn geïnstalleerd. De voortdurende aanvallen onderstrepen hoe gevaarlijk niet-gepatchte archiefsoftware kan zijn, zeker omdat WinRAR binnen veel organisaties jarenlang geïnstalleerd blijft zonder regelmatig te worden bijgewerkt.

CISA bevestigt ransomware-misbruik

CISA voegde de kwetsbaarheid toe aan haar overzicht van Known Exploited Vulnerabilities (KEV) nadat al eerder was vastgesteld dat het lek actief werd misbruikt. Bij een recente actualisatie heeft de Amerikaanse overheidsdienst aangegeven dat CVE-2025-8088 inmiddels ook bij ransomware-aanvallen is ingezet.

De instantie heeft geen technische details of informatie over de verantwoordelijke ransomwaregroepen gepubliceerd. Evenmin is bekend hoeveel incidenten aan deze kwetsbaarheid zijn gekoppeld. Wel betekent de toevoeging dat de Amerikaanse overheid voldoende betrouwbare informatie heeft ontvangen om vast te stellen dat ransomware-operators het lek daadwerkelijk gebruiken.

De kwetsbaarheid stond sinds 12 augustus 2025 op de KEV-lijst vanwege actieve aanvallen. De recente wijziging voegt specifiek de classificatie toe dat het lek eveneens wordt ingezet tijdens ransomware-operaties.

Path traversal maakt ongemerkte code-uitvoering mogelijk

CVE-2025-8088 is een path traversal-kwetsbaarheid in WinRAR. Door een speciaal geprepareerd archiefbestand te maken kan een aanvaller bestanden laten uitpakken naar locaties buiten de map die de gebruiker heeft geselecteerd.

Normaal gesproken verwacht een gebruiker dat alle bestanden uitsluitend terechtkomen in de gekozen extractiemap. Door misbruik van directory traversal kan een kwaadaardig archief echter bestanden schrijven naar willekeurige mappen binnen het Windows-bestandssysteem, zonder dat de gebruiker hiervan op de hoogte is.

Hierdoor kan bijvoorbeeld een uitvoerbaar bestand worden geplaatst in een map die Windows automatisch gebruikt om programma's tijdens het opstarten uit te voeren, zoals de Startup-map. Zodra de computer opnieuw wordt gestart, wordt het kwaadaardige bestand automatisch uitgevoerd, waarna malware kan worden geïnstalleerd zonder verdere interactie van de gebruiker.

Het volledige aanvalsscenario verloopt doorgaans als volgt:

• een slachtoffer ontvangt een kwaadaardig archief via phishing, een downloadwebsite of een gedeelde opslagdienst;
• het slachtoffer opent het archief met een kwetsbare versie van WinRAR;
• tijdens het uitpakken schrijft WinRAR ongemerkt bestanden naar een andere locatie dan de gekozen extractiemap;
• een schadelijke executable belandt bijvoorbeeld in de Startup-map of een andere automatisch geladen Windows-locatie;
• na een herstart voert Windows het bestand automatisch uit;
• vervolgens kan malware worden geïnstalleerd, aanvullende payloads worden gedownload of een ransomware-aanval worden gestart.

Doordat het uitpakken zelf ogenschijnlijk normaal verloopt, merkt de gebruiker meestal niet dat bestanden elders op het systeem zijn geplaatst.

Zero-day gebruikt door RomCom

De eerste bekende aanvallen met CVE-2025-8088 werden ontdekt door beveiligingsonderzoekers van ESET. Volgens hun analyse werd de kwetsbaarheid als zero-day misbruikt, wat betekent dat aanvallers het lek al gebruikten voordat een beveiligingsupdate beschikbaar was.

De aanvallen werden toegeschreven aan de aan Rusland gelieerde dreigingsgroep RomCom. Deze groep staat bekend om een combinatie van cyberspionage en financieel gemotiveerde cybercriminaliteit. RomCom richt zich regelmatig op overheidsinstanties, defensiebedrijven, logistieke ondernemingen, financiële instellingen en andere organisaties met strategische of economische waarde.

De onderzoekers constateerden dat de aanvallers meerdere technieken combineerden om detectie te bemoeilijken. Naast directory traversal werd ook gebruikgemaakt van Alternate Data Streams (ADS), een weinig gebruikte NTFS-functionaliteit waarmee aanvullende gegevens aan bestanden kunnen worden gekoppeld zonder dat deze direct zichtbaar zijn in Windows Verkenner. Hierdoor konden kwaadaardige payloads beter verborgen blijven voor gebruikers en sommige beveiligingsoplossingen.

De phishingcampagnes richtten zich voornamelijk op organisaties in Europa en Canada. Tot de doelwitten behoorden onder meer bedrijven en instellingen in de financiële sector, defensie-industrie en logistieke sector.

In de oorspronkelijke analyses werd uitsluitend gesproken over spionage- en malwarecampagnes. Van ransomware was destijds nog geen sprake. De recente actualisatie door CISA maakt duidelijk dat ook ransomwaregroepen de kwetsbaarheid inmiddels hebben opgenomen in hun aanvalsmethoden.

Patch beschikbaar sinds juli 2025

RARLAB reageerde relatief snel nadat de kwetsbaarheid was ontdekt.

Op 24 juli 2025 verscheen een oplossing in de bètaversie van WinRAR 7.13. Enkele dagen later, op 30 juli 2025, werd de definitieve versie uitgebracht waarin CVE-2025-8088 volledig was verholpen.

Omdat de aanvallen al vóór de beschikbaarheid van de update plaatsvonden, kwalificeert de kwetsbaarheid als een zero-day. Organisaties die hun WinRAR-installaties na de release niet hebben bijgewerkt, blijven echter kwetsbaar zolang zij een oudere versie gebruiken.

Oude WinRAR-versies blijven een aantrekkelijk doelwit

Beveiligingsonderzoekers constateren dat de kwetsbaarheid ruim na het uitbrengen van de patch nog steeds actief wordt misbruikt. Een belangrijke oorzaak is dat WinRAR binnen veel organisaties lastig centraal te beheren is.

In tegenstelling tot veel moderne software beschikt WinRAR niet over een ingebouwde automatische updatefunctie. Daarnaast ondersteunt het programma geen centraal beheer via Group Policy en integreert het niet met veelgebruikte enterprise-patchoplossingen zoals Windows Server Update Services (WSUS), Microsoft Configuration Manager (voorheen SCCM) of Microsoft Intune.

Hierdoor is het voor systeembeheerders moeilijk om vast te stellen welke systemen nog een kwetsbare versie gebruiken en om updates organisatiebreed automatisch uit te rollen. In veel omgevingen blijft WinRAR jarenlang ongewijzigd geïnstalleerd, waardoor verouderde versies onbedoeld in gebruik blijven.

Volgens beveiligingsonderzoekers vormt dergelijke software een structurele blinde vlek binnen kwetsbaarhedenbeheer. Zodra een ernstig beveiligingslek wordt ontdekt, kan het maanden of zelfs jaren duren voordat alle installaties daadwerkelijk zijn bijgewerkt.

Gevolgen voor organisaties

Voor organisaties betekent het voortdurende misbruik van CVE-2025-8088 dat het risico verder reikt dan alleen individuele malware-infecties. Wanneer een aanvaller via deze kwetsbaarheid toegang verkrijgt tot een werkstation, kan dit dienen als eerste stap richting laterale verplaatsing binnen het netwerk, privilege-escalatie en uiteindelijk de uitrol van ransomware.

Omdat de aanval begint met het openen van een ogenschijnlijk normaal archiefbestand, blijft de kwetsbaarheid bovendien aantrekkelijk voor phishingcampagnes. Medewerkers die regelmatig ZIP-, RAR- of andere archiefbestanden ontvangen, kunnen onbewust een aanval starten door het bestand simpelweg uit te pakken.

Advies

Organisaties en particuliere gebruikers doen er verstandig aan onmiddellijk te controleren welke versie van WinRAR in gebruik is. Alleen WinRAR 7.13 of nieuwer bevat de beveiligingsupdate voor CVE-2025-8088.

Daarnaast is het raadzaam uitsluitend archiefbestanden te openen uit betrouwbare bronnen, verdachte e-mailbijlagen te vermijden en endpointbeveiliging te gebruiken die onverwachte wijzigingen in opstartlocaties van Windows kan detecteren. Voor organisaties is het bovendien belangrijk software-inventarisaties uit te voeren om verouderde WinRAR-installaties op te sporen en waar mogelijk te vervangen of centraal te beheren.

Door: Drifter

Slimme brillen met ingebouwde camera's, zoals de Ray-Ban Meta-brillen, liggen steeds meer onder een vergrootglas. Verschillende politieke partijen uiten hun zorgen over het gebruik van deze zogenoemde 'gluurbrillen', omdat mensen hiermee ongemerkt foto's en video's kunnen maken van anderen in de openbare ruimte. Vooral het heimelijk filmen van vrouwen, sekswerkers en andere nietsvermoedende personen heeft geleid tot maatschappelijke en politieke discussie.

Ook de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft inmiddels meldingen ontvangen over het gebruik van dergelijke brillen. Volgens de toezichthouder zijn er drie meldingen binnengekomen waarin zorgen worden geuit over mogelijke schendingen van de privacy.

Opvallend onopvallend

De Ray-Ban Meta-brillen zijn verkrijgbaar vanaf ongeveer 400 euro en lijken uiterlijk sterk op een gewone zonne- of bril. Juist doordat de camera's en opnamefuncties grotendeels in het montuur zijn verwerkt, is voor omstanders vaak nauwelijks zichtbaar dat er wordt gefilmd of gefotografeerd.

Bij traditionele smartphones is doorgaans duidelijk wanneer iemand een toestel vasthoudt om beelden op te nemen. Bij een slimme bril ontbreekt dat zichtbare signaal grotendeels, waardoor mensen zich vaak niet realiseren dat zij mogelijk worden vastgelegd. Dat maakt de technologie volgens critici fundamenteel anders dan een gewone telefooncamera.

Beelden van sekswerkers en voorbijgangers op sociale media

Op verschillende sociale media, waaronder TikTok en Instagram, circuleren video's die met slimme camerabrillen zijn opgenomen. Daarop zijn onder meer herkenbare sekswerkers en klanten in het Amsterdamse Wallengebied te zien. Ook verschijnen video's waarin dragers van de bril hun volgers laten meekijken terwijl zij onbekende vrouwen aanspreken of proberen te versieren. Omdat de opnames vaak ongemerkt plaatsvinden, weten de gefilmde personen veelal niet dat zij worden vastgelegd of dat de beelden later online worden gedeeld.

Het online verspreiden van dergelijke video's kan ingrijpende gevolgen hebben voor de persoonlijke levenssfeer van de betrokkenen. Zeker wanneer personen duidelijk herkenbaar in beeld zijn gebracht, kunnen zij te maken krijgen met ongewenste aandacht, reputatieschade of gevoelens van onveiligheid.

CDA pleit voor verbod in openbare ruimtes

Het CDA vindt dat de huidige ontwikkeling aanleiding geeft om het gebruik van slimme camerabrillen in openbare ruimtes aan banden te leggen. Volgens Kamerlid Jantine Zwinkels wordt het steeds moeilijker om dergelijke brillen van een gewone bril te onderscheiden, waardoor mensen vaak niet beseffen dat zij worden gefilmd.

De partij onderzoekt daarom de mogelijkheid om het gebruik van deze brillen op straat, in publieke gebouwen en andere openbare locaties te verbieden. Volgens het CDA is het onwenselijk dat opnames ongemerkt kunnen worden gemaakt en vervolgens zonder medeweten van de betrokkenen op internet kunnen belanden. Mede voor dit onderzoek zijn Kamervragen gesteld.

D66 wil onderzoek naar duidelijke regels

Ook D66 maakt zich zorgen over de gevolgen van slimme camerabrillen voor de privacy. De partij benadrukt dat mensen in de openbare ruimte moeten kunnen herkennen wanneer zij worden gefilmd. Volgens Kamerlid Sarah El Boujdaini moet duidelijker worden onder welke voorwaarden deze technologie mag worden gebruikt.

D66 pleit ervoor dat de Autoriteit Persoonsgegevens onderzoekt welke aanvullende regels of richtlijnen nodig zijn. Daarbij staat volgens de partij centraal dat technologische innovatie mogelijk moet blijven, maar dat burgers tegelijkertijd voldoende bescherming moeten genieten tegen ongewenste en onzichtbare opnames.

JA21 ziet vooralsnog geen noodzaak voor een algemeen verbod

JA21 neemt een terughoudender standpunt in. De partij erkent dat heimelijk filmen in gevoelige omgevingen, zoals toiletten, kleedkamers of andere besloten ruimtes, een duidelijke grens overschrijdt. Volgens JA21 moet echter eerst zorgvuldig worden onderzocht of de bestaande wetgeving daadwerkelijk tekortschiet voordat nieuwe verboden worden ingevoerd.

De partij vindt dat eventuele wettelijke aanpassingen gericht moeten zijn op concrete misstanden en niet op de technologie als geheel. Volgens JA21 moet worden voorkomen dat nieuwe technologische ontwikkelingen bij voorbaat onmogelijk worden gemaakt wanneer bestaande regels mogelijk al voldoende bescherming bieden.

Reactie van het ministerie

Het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft aangegeven eerst de schriftelijke Kamervragen over het onderwerp te zullen beantwoorden voordat inhoudelijk wordt gereageerd op de discussie over slimme camerabrillen en eventuele aanvullende regelgeving.

Toenemende maatschappelijke discussie

De opkomst van slimme brillen met geïntegreerde camera's leidt tot een bredere maatschappelijke discussie over de balans tussen technologische innovatie en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Waar de technologie nieuwe mogelijkheden biedt voor het maken van foto's en video's zonder een smartphone te gebruiken, roept zij tegelijkertijd vragen op over transparantie, toestemming en de mate waarin mensen zich nog vrij en veilig kunnen bewegen in de openbare ruimte zonder ongemerkt te worden gefilmd.

De politieke discussie richt zich daarom niet alleen op de techniek zelf, maar vooral op de vraag of de bestaande privacywetgeving voldoende aansluit bij deze nieuwe generatie draagbare camera's en of aanvullende regelgeving noodzakelijk is om misbruik te voorkomen.

Door: Drifter

Goed nieuws voor mensen die regelmatig de gratis versie van ChatGPT gebruiken: de bekende limiet op het aantal tekstberichten wordt verder versoepeld. OpenAI voert daarnaast verschillende andere wijzigingen door in de manier waarop ChatGPT voor gratis gebruikers werkt.

Wie de gratis versie van ChatGPT vaak gebruikt, kent het waarschijnlijk: na een bepaald aantal berichten verschijnt er een melding dat de gebruikslimiet is bereikt. Vervolgens moet je enige tijd wachten voordat je weer verder kunt chatten. OpenAI is bezig deze beperking voor tekstgesprekken weg te nemen.

De verandering wordt gefaseerd uitgerold. Daardoor kan het voorkomen dat sommige gebruikers de oude limiet nog tijdelijk tegenkomen, terwijl andere gebruikers al zonder die beperking kunnen blijven chatten. Het kan dus enige tijd duren voordat de wijziging voor iedereen beschikbaar is.

Geen vaste berichtenlimiet meer voor gewone tekst gesprekken

De belangrijkste verandering is dat gratis gebruikers niet langer tegen dezelfde vaste chatlimiet voor tekstberichten zouden moeten aanlopen. Hierdoor wordt het mogelijk om veel langer achter elkaar met ChatGPT te blijven praten zonder dat je na een bepaald aantal berichten verplicht moet wachten.

Het gaat hierbij specifiek om tekstberichten. Dat betekent niet automatisch dat alle functies van ChatGPT onbeperkt beschikbaar worden.

Voor onderdelen waarbij extra rekenkracht, opslag of verwerking nodig is, kunnen nog steeds afzonderlijke beperkingen gelden. Denk bijvoorbeeld aan het werken met bestanden, afbeeldingen of andere geavanceerde functies. Een wijziging in de limiet voor tekst gesprekken moet daarom niet worden opgevat als een algemene belofte dat álle functies van de gratis versie onbeperkt gebruikt kunnen worden.

Nieuw standaardmodel voor gratis gebruikers

Naast de wijzigingen aan de gebruikslimieten wordt ook de modelkeuze aangepast.

Het nieuwe GPT-5.6 Luna wordt het standaardmodel voor gebruikers van de gratis versie en voor gebruikers van ChatGPT Go. Gratis gebruikers krijgen daarbij niet dezelfde uitgebreide mogelijkheid om tussen verschillende modellen te kiezen als betalende gebruikers.

Dat betekent in de praktijk dat een gratis gebruiker vooral automatisch met het beschikbare standaardmodel werkt. Wie gebruikmaakt van een betaald abonnement, krijgt afhankelijk van het abonnement meer mogelijkheden om verschillende modellen en geavanceerdere functies te gebruiken.

Een nieuwe Think-functie

Een andere vernieuwing is de introductie van een Think-knop. Daarmee kan de gebruiker aangeven dat ChatGPT meer tijd moet nemen om een antwoord uit te werken.

Bij eenvoudige vragen is een normaal antwoord vaak voldoende. Bij ingewikkeldere vragen kan het echter nuttig zijn om het systeem uitgebreider te laten nadenken voordat het antwoord wordt samengesteld. De Think-functie is bedoeld voor dergelijke situaties.

Het resultaat kan daardoor uitgebreider en beter uitgewerkt zijn, bijvoorbeeld wanneer een vraag meerdere stappen bevat, wanneer verschillende mogelijkheden tegen elkaar moeten worden afgewogen of wanneer een probleem meer redeneerwerk vereist.

Meer denktijd betekent echter niet automatisch dat een antwoord altijd correct is. Ook een geavanceerd AI-model kan fouten maken of informatie verkeerd interpreteren. Bij belangrijke onderwerpen blijft het daarom verstandig om antwoorden te controleren.

Ook verbeteringen aan andere modellen

Naast de wijzigingen voor gratis gebruikers worden ook andere modellen verder ontwikkeld.

Het Sol-model krijgt verbeteringen waardoor het beter moet kunnen redeneren en antwoorden nauwkeuriger en informatiever kunnen worden. Daarnaast wordt er meer aandacht besteed aan het verwijzen naar bronnen wanneer dat relevant is.

Sol is daarbij niet hetzelfde als het standaardmodel dat gratis gebruikers automatisch krijgen. De beschikbaarheid van dergelijke modellen en functies hangt af van het type ChatGPT-abonnement.

Wat verandert er voor de gemiddelde gratis gebruiker?

Voor iemand die ChatGPT vooral gebruikt voor gewone tekst gesprekken zijn de veranderingen vooral bedoeld om de dienst minder snel tegen een gebruiksblokkade te laten aanlopen.

In plaats van:

een aantal berichten → limiet bereikt → wachten → later verder chatten

moet het gebruik steeds meer richting:

blijven chatten → zonder de vroegere vaste tekstberichtlimiet

gaan.

Dat betekent echter niet dat OpenAI alle gebruiksbeperkingen volledig heeft afgeschaft. De beschikbaarheid van bepaalde functies, bestanden, beeldmogelijkheden, geavanceerde modellen en extra rekenintensieve functies kan nog steeds afhankelijk zijn van het abonnement en van afzonderlijke gebruikslimieten.

De belangrijkste veranderingen op een rij

• De vaste limiet voor tekstberichten in de gratis versie wordt verder verwijderd.
• De wijziging wordt gefaseerd uitgerold, waardoor niet iedereen deze onmiddellijk ziet.
• Het gaat voornamelijk om tekst gesprekken; andere functies kunnen nog afzonderlijke beperkingen hebben.
• GPT-5.6 Luna wordt het standaardmodel voor de gratis versie en ChatGPT Go.
• Gratis gebruikers hebben minder vrijheid om tussen verschillende modellen te wisselen dan gebruikers met uitgebreidere abonnementen.
• De Think-knop geeft gebruikers de mogelijkheid om ChatGPT langer te laten nadenken over een antwoord.
• Ook andere modellen, waaronder Sol, worden verder verbeterd.
• Meer gebruiksmogelijkheden betekenen niet dat AI-antwoorden automatisch foutloos zijn; controle blijft belangrijk bij belangrijke of feitelijke informatie.

Door: Drifter

X, het socialmediaplatform dat voorheen bekendstond als Twitter, gaat zijn systeem voor het belonen van gebruikers die populaire berichten plaatsen ingrijpend veranderen. Het huidige Creator Revenue Sharing-programma verdwijnt en wordt vervangen door een nieuw programma dat vooral moet draaien om originele en kwalitatief hoogwaardige content.

Volgens X werd het bestaande systeem door een deel van de gebruikers op grote schaal gemanipuleerd. Sommige deelnemers zouden bijvoorbeeld grote hoeveelheden berichten van lage kwaliteit hebben geplaatst of content van andere gebruikers hebben overgenomen om zoveel mogelijk weergaven en daarmee inkomsten te genereren. Het platform zegt dat het ondanks verschillende maatregelen onvoldoende in staat is gebleken om dit misbruik effectief tegen te gaan.

Creator Revenue Sharing verdwijnt

X introduceerde het Creator Revenue Sharing-programma in 2023. Het programma was bedoeld om actieve gebruikers die een betaald X-abonnement hadden de mogelijkheid te geven geld te verdienen met hun berichten.

De hoogte van de inkomsten was daarbij onder meer afhankelijk van hoeveel betalende X-gebruikers de berichten van een maker bekeken. Hoe meer relevante impressies een bericht behaalde, hoe hoger de potentiële vergoeding.

Om voor het programma in aanmerking te komen, moesten gebruikers aan verschillende voorwaarden voldoen. Zo was het noodzakelijk om in de afgelopen drie maanden minimaal 5 miljoen impressies te hebben verzameld. Daarnaast moest een deelnemer minimaal 500 volgers hebben.

Hoewel het programma veel aandacht kreeg omdat het gebruikers de mogelijkheid bood geld te verdienen met hun aanwezigheid op X, waren de daadwerkelijke inkomsten volgens schattingen relatief beperkt. Een bericht dat bijvoorbeeld ongeveer één miljoen keer door betalende gebruikers werd bekeken, zou slechts rond de 10 dollar kunnen opleveren.

Aanmelden kan niet meer

Het aanmelden voor Creator Revenue Sharing is inmiddels stopgezet. Gebruikers die al aan het programma deelnamen, krijgen nog tijdelijk de mogelijkheid om inkomsten te genereren.

Volgens de huidige planning kunnen bestaande deelnemers nog tot en met 7 september geld verdienen via het oude systeem. Daarna wordt Creator Revenue Sharing definitief beëindigd.

De belangrijkste reden voor het verdwijnen van het programma is volgens X de manier waarop sommige gebruikers het systeem probeerden te bespelen. Het platform zag onder meer accounts die grote hoeveelheden berichten met weinig inhoud publiceerden, uitsluitend om zoveel mogelijk impressies te verzamelen.

Ook het hergebruiken of stelen van content van anderen zou een probleem zijn geweest. Door populaire onderwerpen of berichten van andere gebruikers over te nemen, konden sommige accounts proberen sneller veel bereik op te bouwen en daarmee meer inkomsten te ontvangen.

X heeft in de loop van de tijd verschillende regels en maatregelen ingevoerd om dergelijke praktijken tegen te gaan. Volgens het bedrijf bleek het echter onvoldoende mogelijk om alle vormen van manipulatie effectief uit het programma te weren. Daarom wordt ervoor gekozen het bestaande systeem volledig te beëindigen.

Nieuw programma moet originele content belonen

Het verdwijnen van Creator Revenue Sharing betekent niet dat X helemaal stopt met het financieel belonen van makers. Het platform introduceert daarvoor een nieuw systeem met de naam Original Content Rewards.

Zoals de naam al aangeeft, moet bij dit programma veel meer nadruk komen te liggen op originele content. X wil vooral gebruikers belonen die zelf nieuwe informatie aandragen, interessante verhalen vertellen of hun eigen kennis en expertise gebruiken om waardevolle berichten te maken.

Daarmee probeert X het verdienmodel minder afhankelijk te maken van het simpelweg verzamelen van grote aantallen impressies. Een gebruiker zou dus niet alleen zoveel mogelijk mensen moeten bereiken, maar vooral content moeten publiceren die daadwerkelijk iets toevoegt.

Onder het nieuwe systeem wordt onder meer gekeken naar berichten waarin gebruikers nieuwe informatie delen, een inhoudelijk interessant verhaal vertellen of vanuit hun eigen expertise kwalitatief sterke bijdragen leveren.

Het idee daarachter is dat het nieuwe programma minder aantrekkelijk moet zijn voor accounts die voornamelijk grote hoeveelheden oppervlakkige berichten publiceren om zoveel mogelijk bereik te genereren.

Hoe wordt bepaald wat originele content is?

Over de precieze manier waarop X gaat bepalen welke berichten daadwerkelijk als originele en kwalitatief hoogwaardige content worden gezien, is nog niet alles bekend.

Het platform heeft nog geen uitgebreide uitleg gegeven over de exacte beoordelingscriteria en de manier waarop berichten automatisch of handmatig gecontroleerd zullen worden.

Dat kan belangrijk worden, omdat het nieuwe systeem uiteindelijk moet bepalen welke makers daadwerkelijk voor een financiële beloning in aanmerking komen. Het zal daarbij niet voldoende zijn om uitsluitend veel impressies te verzamelen: de inhoud en originaliteit van de berichten krijgen nadrukkelijk een grotere rol.

De overstap naar het nieuwe programma moet daarmee ook voorkomen dat gebruikers uitsluitend worden beloond voor technieken waarmee ze het algoritme of het bestaande inkomstenmodel proberen te beïnvloeden.

Lagere drempel om mee te doen

Een opvallend verschil met het oude programma is dat de toegangsvoorwaarden voor het nieuwe systeem soepeler worden.

Bij Creator Revenue Sharing moesten gebruikers in de drie voorafgaande maanden minimaal 5 miljoen impressies behalen. Voor Original Content Rewards wordt die grens verlaagd naar 500.000 impressies.

Dat betekent dat de vereiste hoeveelheid impressies met maar liefst 90 procent wordt verlaagd. Het programma wordt daardoor toegankelijker voor kleinere makers die wel regelmatig originele content publiceren, maar niet de enorme hoeveelheden bereik van de grootste accounts behalen.

De eis van minimaal 500 volgers blijft volgens de aangekondigde voorwaarden wel bestaan.

Vanaf 8 september aanmelden

De overgang vindt direct plaats na het einde van het oude programma. Bestaande deelnemers kunnen nog tot 7 september inkomsten ontvangen via Creator Revenue Sharing. Vanaf 8 september moet het mogelijk worden om je aan te melden voor Original Content Rewards.

Daarmee verandert niet alleen de naam van het verdienprogramma, maar vooral ook de manier waarop X wil bepalen welke content financieel wordt beloond.

Waar bij Creator Revenue Sharing het aantal impressies van betalende gebruikers een belangrijke rol speelde, wil X met Original Content Rewards meer nadruk leggen op de waarde van de daadwerkelijke content.

Voor makers betekent dit dat massaal berichten plaatsen waarschijnlijk minder centraal komt te staan. Het wordt juist belangrijker om zelf nieuwe informatie te bieden, kennis te delen of berichten te publiceren die voor andere gebruikers daadwerkelijk interessant en onderscheidend zijn.

De exacte uitwerking van het nieuwe programma moet echter nog blijken. Vooral de manier waarop X originaliteit, kwaliteit en daadwerkelijk toegevoegde waarde gaat beoordelen, kan bepalend worden voor het succes van het nieuwe verdienmodel.

Door: Drifter

Microsoft heeft aangekondigd dat Microsoft Publisher op 1 oktober 2026 definitief uit Microsoft 365 verdwijnt. Gebruikers hebben daarmee nog maar beperkte tijd om hun bestaande Publisher-bestanden veilig te stellen en, waar nodig, om te zetten naar een ander bestandsformaat.

Microsoft heeft gebruikers inmiddels per e-mail geïnformeerd over de naderende beëindiging. In een bericht met de titel ‘Belangrijke update voor uw Microsoft 365-abonnement’ legt het bedrijf uit waarom het heeft besloten Publisher niet langer te ondersteunen. Volgens Microsoft is de beslissing onderdeel van een bredere strategie om de ontwikkeling van Microsoft 365 te concentreren op toepassingen en functies die door klanten daadwerkelijk veel worden gebruikt.

Microsoft: de meeste gebruikers hebben Publisher niet nodig

Microsoft zegt regelmatig te onderzoeken hoe abonnees de verschillende onderdelen van zijn software gebruiken. Uit die analyses zou zijn gebleken dat Microsoft Publisher door de meerderheid van de Microsoft 365-gebruikers nauwelijks of helemaal niet wordt gebruikt.

Volgens Microsoft is het daarom logischer om de beschikbare ontwikkelcapaciteit te investeren in andere producten en functies die volgens het bedrijf een grotere rol spelen in het dagelijks gebruik van Microsoft 365. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan Microsoft 365 Copilot, maar ook aan de verdere ontwikkeling van andere moderne Microsoft 365-toepassingen.

De beslissing om Publisher te beëindigen komt dan ook niet volledig onverwacht. Microsoft heeft gebruikers al geruime tijd voorbereid op het verdwijnen van het programma. Wie Publisher momenteel nog via Microsoft 365 gebruikt, krijgt bijvoorbeeld meldingen waarin wordt gewezen op de naderende beëindiging en wordt aangeraden bestaande documenten tijdig te exporteren.

Naarmate 1 oktober 2026 dichterbij komt, lijkt Microsoft bovendien nadrukkelijker te willen uitleggen waarom het stoppen met Publisher volgens het bedrijf uiteindelijk een positieve ontwikkeling voor Microsoft 365 moet zijn.

Microsoft ziet Publisher niet als een noodzakelijke pijler van Microsoft 365

In zijn communicatie benadrukt Microsoft dat het beëindigen van Publisher volgens het bedrijf niet moet worden gezien als een verslechtering van Microsoft 365.

Microsoft stelt dat het juist noodzakelijk is om regelmatig te bekijken welke producten en functies nog voldoende waarde bieden. Wanneer een programma door relatief weinig gebruikers wordt ingezet, kan het volgens het bedrijf verstandiger zijn om de middelen die nodig zijn voor onderhoud, beveiliging en verdere ontwikkeling ergens anders in te zetten.

Microsoft omschrijft het als onderdeel van zijn streven om gebruikers de hulpmiddelen te bieden die zij nodig hebben voor hun werk en privéleven. Dat betekent echter ook dat bepaalde oudere toepassingen uiteindelijk worden uitgefaseerd wanneer ze niet meer aansluiten bij de manier waarop de meeste gebruikers met Microsoft 365 werken.

In de praktijk betekent dit dat Microsoft ervoor kiest om niet onbeperkt te blijven investeren in Publisher, maar ontwikkelaars en middelen te verschuiven naar andere onderdelen van het Microsoft-ecosysteem.

Veel functies van Publisher zijn volgens Microsoft al beschikbaar in Word en PowerPoint

Een belangrijk argument van Microsoft is dat veel van de taken waarvoor mensen Publisher gebruikten, inmiddels ook met andere Microsoft 365-programma's kunnen worden uitgevoerd.

Publisher werd vooral gebruikt voor relatief eenvoudige desktop publishing: het maken van bijvoorbeeld:

• flyers;
• brochures;
• nieuwsbrieven;
• visitekaartjes;
• kaarten;
• kalenders;
• etiketten;
• enveloppen;
• uitnodigingen;
• posters;
• eenvoudige marketingmaterialen;
• andere documenten met een sterk visueel ontwerp.

Volgens Microsoft kunnen veel van deze werkzaamheden tegenwoordig worden uitgevoerd met Microsoft Word en Microsoft PowerPoint.

Voor gebruikers die vooral eenvoudige ontwerpen en communicatiematerialen maken, betekent het verdwijnen van Publisher daarom niet noodzakelijk dat zij meteen op zoek moeten naar volledig nieuwe software. In veel gevallen kunnen bestaande werkzaamheden worden overgezet naar een ander Microsoft 365-programma.

Ook Microsoft Designer wordt door Microsoft naar voren geschoven als een alternatief voor bepaalde creatieve en grafische werkzaamheden. Designer is meer gericht op visueel ontwerp en maakt daarbij gebruik van AI-functies.

Publisher was jarenlang een bijzondere toepassing binnen Office

Het verdwijnen van Publisher is voor sommige gebruikers desondanks een flinke verandering. Het programma had namelijk een specifieke functie binnen de Office- en Microsoft 365-suite.

Waar Word in de eerste plaats is ontworpen als tekstverwerker en PowerPoint als programma voor presentaties, was Publisher specifiek gericht op pagina-opmaak en desktop publishing. Gebruikers konden daarmee relatief eenvoudig teksten, afbeeldingen, vormen en andere elementen vrij op een pagina plaatsen.

Voor mensen die jarenlang met Publisher hebben gewerkt, kan de overstap naar Word of PowerPoint daarom minder vanzelfsprekend zijn dan Microsoft suggereert. Vooral bestaande documenten met complexe opmaak kunnen lastig één-op-één worden overgezet naar een ander programma.

Het is dan ook verstandig om niet te wachten tot de laatste dagen voor de beëindiging van de ondersteuning.

Wat gebeurt er op 1 oktober 2026?

Voor gebruikers die Publisher via een Microsoft 365-abonnement gebruiken, is 1 oktober 2026 de belangrijke deadline.

Tot die datum kan Publisher binnen Microsoft 365 nog worden gebruikt. Daarna wordt de toepassing niet langer ondersteund en is Publisher niet meer beschikbaar als onderdeel van Microsoft 365.

Dat betekent dat gebruikers die nog Publisher-bestanden hebben, vóór die datum moeten nadenken over wat ze met hun documenten willen doen.

Het belangrijkste onderscheid is daarbij dat er een verschil bestaat tussen het bewaren van een bestand en het behouden van een bewerkbare Publisher-versie.

Een PDF is bijvoorbeeld uitstekend geschikt om het uiterlijk van een document te bewaren en het bestand later te bekijken of te printen. Een PDF is echter niet hetzelfde als een origineel Publisher-bestand dat je later eenvoudig verder kunt bewerken.

Wie documenten later nog wil aanpassen, moet daarom niet alleen een PDF-kopie bewaren, maar ook onderzoeken of het bestand kan worden overgezet naar een ander bewerkbaar formaat of opnieuw kan worden opgebouwd in bijvoorbeeld Word of PowerPoint.

Wat moet je doen met bestaande Publisher-bestanden?

Microsoft adviseert gebruikers om hun bestaande Publisher-bestanden vóór het einde van de ondersteuning naar een ander formaat te converteren.

Een eenvoudige manier is om een Publisher-document als PDF op te slaan.

Dat kan als volgt:

1. Open het Publisher-bestand.
2. Ga naar Bestand.
3. Kies Opslaan als.
4. Selecteer PDF als bestandsformaat.
5. Sla het document op een veilige locatie op.

Een PDF zorgt ervoor dat de opmaak van het document grotendeels behouden blijft. Het is daarmee een goede manier om belangrijke documenten, flyers, kaarten, brochures of andere ontwerpen te archiveren.

Voor documenten die in de toekomst nog regelmatig moeten worden aangepast, is alleen een PDF echter niet altijd voldoende. In dat geval is het verstandig om te bekijken of het document kan worden nagebouwd of geconverteerd naar Word, PowerPoint of een andere geschikte toepassing.

Gooi je originele Publisher-bestanden voorlopig niet weg

Hoewel Microsoft gebruikers aanraadt hun bestanden naar andere formaten over te zetten, is het verstandig om de oorspronkelijke .pub-bestanden voorlopig eveneens te bewaren.

Een conversie naar PDF kan namelijk betekenen dat bepaalde elementen niet meer eenvoudig afzonderlijk kunnen worden aangepast. Denk bijvoorbeeld aan tekstvakken, afbeeldingen, vormen, lettertypen en specifieke pagina-indelingen.

Een goede strategie is daarom om van belangrijke documenten meerdere versies te bewaren:

• het oorspronkelijke Publisher-bestand;
• een PDF-versie voor archivering en afdrukken;
• en, wanneer verdere bewerking noodzakelijk is, een versie in Word, PowerPoint of een ander geschikt programma.

Zo voorkom je dat je later alleen nog een statische PDF hebt terwijl je het document eigenlijk opnieuw wilt kunnen bewerken.

Kun je Publisher na 1 oktober 2026 nog gebruiken?

Dat hangt af van de manier waarop je Publisher gebruikt.

Voor gebruikers die Publisher via Microsoft 365 gebruiken, eindigt de beschikbaarheid op 1 oktober 2026.

Er bestaan daarnaast zogenoemde perpetual licenses, oftewel permanente Office-licenties waarmee een bepaalde versie van Office zonder abonnement kan worden gebruikt.

Ook daarbij is echter voorzichtigheid geboden.

Voor Office 2021 LTSC loopt de ondersteuning volgens de genoemde planning af op 13 oktober 2026. Daarmee komt ook de ondersteuning van Publisher binnen die versie kort na de beëindiging van Publisher in Microsoft 365 ten einde.

Technisch gezien kan software na het einde van de ondersteuning soms nog blijven werken. Dat betekent echter niet dat het verstandig is om daarop te vertrouwen.

Een programma kan blijven werken zonder nog veilig ondersteund te worden

Dit onderscheid is belangrijk.

Het einde van de ondersteuning betekent niet noodzakelijk dat Publisher op de betreffende dag op iedere computer fysiek wordt verwijderd. Bij sommige oudere of afzonderlijk gelicentieerde installaties kan de software mogelijk nog enige tijd starten.

Maar zodra een programma niet langer wordt ondersteund, ontvangt het geen reguliere beveiligingsupdates en foutoplossingen meer.

Dat kan op termijn veiligheidsrisico's opleveren. Zeker bij oudere software is het daarom geen goed idee om een niet-ondersteunde toepassing jarenlang te blijven gebruiken voor documenten die via internet worden ontvangen of gedeeld.

De toenemende inzet van AI bij zowel softwareontwikkeling als cyberaanvallen maakt het bovendien steeds belangrijker om systemen en applicaties actueel te houden.

Waarom stopt Microsoft eigenlijk met Publisher?

De belangrijkste reden die Microsoft geeft, is het gebruik.

Microsoft heeft een groot aantal producten en diensten binnen Microsoft 365. Elk product moet worden onderhouden, beveiligd en aangepast aan nieuwe versies van Windows, nieuwe hardware, cloudtechnologie en veranderende beveiligingsrisico's.

Wanneer een relatief klein deel van de gebruikers een programma actief gebruikt, kan Microsoft besluiten dat de benodigde investeringen niet langer opwegen tegen de voordelen.

Dat betekent niet dat Publisher per definitie een slecht product is. Het betekent vooral dat Microsoft het programma niet meer belangrijk genoeg vindt om er binnen Microsoft 365 structureel in te blijven investeren.

De vrijgekomen middelen kunnen volgens Microsoft worden ingezet voor toepassingen waar meer gebruikers gebruik van maken.

Daarbij past de beëindiging van Publisher in een bredere ontwikkeling binnen Microsoft, waarbij oudere afzonderlijke toepassingen steeds vaker plaatsmaken voor geïntegreerde cloudfuncties, samenwerkingstools, AI-functionaliteit en modernere applicaties.

Publisher verdwijnt, maar desktop publishing niet

Het is belangrijk om de beëindiging van Publisher niet te verwarren met het verdwijnen van de mogelijkheid om professioneel ogende documenten te maken.

Microsoft zegt juist dat veel van de functies die Publisher-gebruikers nodig hebben al in andere toepassingen beschikbaar zijn.

Voor eenvoudige documenten kunnen Word en PowerPoint voldoende zijn. Voor meer visueel georiënteerde ontwerpen kan Microsoft Designer een alternatief zijn.

Voor gebruikers met complexere eisen kan het echter nodig zijn om buiten Microsoft 365 naar gespecialiseerde desktop-publishingsoftware te kijken.

Vooral organisaties, verenigingen, kleine bedrijven en zelfstandigen die al jarenlang honderden of duizenden Publisher-bestanden hebben opgebouwd, doen er daarom verstandig aan om nu al een inventarisatie te maken.

Wat je vóór oktober 2026 het beste kunt doen

Als je Publisher nog gebruikt, hoef je niet in paniek te raken, maar uitstel is ook niet verstandig.

Een praktische aanpak is:

1. Zoek al je Publisher-bestanden op.
Zoek naar bestanden met de extensie .pub op je computer, externe schijven en eventueel andere opslaglocaties.

2. Bepaal welke bestanden belangrijk zijn.
Niet ieder oud document hoeft te worden gemigreerd. Concentreer je eerst op bestanden die je nog regelmatig gebruikt of die je later opnieuw nodig hebt.

3. Maak PDF-kopieën van belangrijke documenten.
Daarmee leg je de huidige opmaak veilig vast.

4. Bewaar de originele .pub-bestanden.
Verwijder de originele bestanden niet meteen nadat je ze hebt geëxporteerd.

5. Zet documenten die je wilt blijven bewerken over naar een alternatief.
Onderzoek of Word, PowerPoint of een andere toepassing geschikt is.

6. Controleer de documenten na conversie.
Bekijk of lettertypen, afbeeldingen, pagina-indeling en andere elementen correct zijn overgenomen.

7. Maak een back-up.
Bewaar belangrijke documenten niet op slechts één computer. Een extra back-up voorkomt dat een defecte schijf of ander probleem al je oude Publisher-bestanden verloren laat gaan.

De belangrijkste deadline

Voor de meeste Microsoft 365-gebruikers is de belangrijkste datum dus:

1 oktober 2026 — einde van Microsoft Publisher binnen Microsoft 365

Wie Publisher nog gebruikt, heeft tot die datum om bestaande documenten te openen, te controleren en te migreren.

Daarna wordt het aanzienlijk moeilijker om op Microsoft 365 te vertrouwen voor het openen of bewerken van oude Publisher-documenten.

Wie belangrijke bestanden heeft, doet er daarom goed aan om niet tot september 2026 te wachten. Het migreren van een paar documenten is eenvoudig, maar organisaties of particulieren die jarenlang Publisher hebben gebruikt, kunnen honderden bestanden hebben.

Door: Drifter

Wie regelmatig lange gesprekken voert via WhatsApp, kent het probleem waarschijnlijk: je weet precies dat een bepaald bericht ergens in de chat staat, maar het terugvinden ervan kan behoorlijk omslachtig zijn. Vooral op de iPhone is de zoekfunctie momenteel niet bepaald snel toegankelijk. WhatsApp lijkt daar verandering in te willen brengen met een nieuwe snelkoppeling waarmee je rechtstreeks vanuit een chat naar berichten kunt zoeken.

Op dit moment moet je voor het zoeken binnen een WhatsApp-gesprek op de iPhone eerst een omweg maken. Wanneer je een ouder bericht probeert terug te vinden, moet je bovenaan het gesprek op de naam van de contactpersoon of groepschat tikken. Vervolgens kom je in het informatiescherm van het gesprek terecht. Daar staat de optie om binnen de chat te zoeken. Pas nadat je die optie hebt geselecteerd, keer je terug naar het gesprek en verschijnt de zoekbalk.

Die methode werkt, maar is niet bijzonder intuïtief. Zeker wanneer je regelmatig in lange gesprekken zoekt naar bijvoorbeeld een adres, telefoonnummer, link, afspraak of eerder verstuurd bericht, voelt het onnodig omslachtig dat je eerst een apart informatiescherm moet openen.

WhatsApp lijkt daarom te werken aan een veel directere oplossing voor iPhone-gebruikers.

Zoekknop rechtstreeks in het gesprek

In een recente testversie van WhatsApp voor iOS is een nieuwe zoekknop ontdekt die rechtstreeks in het chatvenster verschijnt. Het gaat om een functie die volgens de huidige testinformatie nog in ontwikkeling is en dus niet betekent dat iedere iPhone-gebruiker de knop al kan gebruiken.

Het idee achter de functie is eenvoudig: in plaats van eerst naar de instellingen of informatiepagina van een gesprek te gaan, krijg je vanuit de chat zelf toegang tot de zoekfunctie.

Daarmee wordt het aantal handelingen dat nodig is om een oud bericht terug te vinden aanzienlijk kleiner. Je hoeft het gesprek niet meer te verlaten, de contactgegevens niet te openen en vervolgens opnieuw naar het zoekveld te gaan. De zoekfunctie komt simpelweg beschikbaar op het moment dat je door oudere berichten bladert.

De knop verschijnt wanneer je omhoog scrolt

WhatsApp lijkt daarbij voor een slimme oplossing te kiezen. De nieuwe zoekknop wordt namelijk niet permanent in beeld geplaatst.

Dat is belangrijk, want een extra knop die voortdurend over het chatvenster heen ligt, zou juist voor meer onrust in de interface kunnen zorgen. In plaats daarvan lijkt WhatsApp de knop alleen zichtbaar te maken wanneer daar daadwerkelijk aanleiding voor is.

Zodra je in een gesprek omhoog begint te scrollen, verschijnt de zoekknop rechtsonder in beeld. Dat is hetzelfde gebied waar WhatsApp al een knop kan tonen om snel terug te keren naar de meest recente berichten.

De gedachte daarachter is logisch: zodra je naar boven scrolt, ben je waarschijnlijk op zoek naar oudere informatie. Op dat moment kan een directe toegang tot de zoekfunctie handig zijn.

Wil je vervolgens weer terug naar het einde van het gesprek en de nieuwste berichten bekijken, dan verdwijnt de zoekknop weer uit beeld. Op die manier blijft de interface relatief rustig wanneer je de functie niet nodig hebt.

Vooral handig bij lange WhatsApp-gesprekken

De vernieuwing lijkt op het eerste gezicht misschien klein, maar kan in de praktijk behoorlijk nuttig zijn. WhatsApp wordt door veel mensen gebruikt als een soort persoonlijk archief waarin berichten, foto's, links, documenten, adressen en andere informatie jarenlang blijven staan.

Hoe langer een gesprek wordt, hoe lastiger het wordt om iets handmatig terug te vinden. Eindeloos omhoog scrollen is dan geen realistische optie. De bestaande zoekfunctie is daarvoor veel geschikter, maar die is op de iPhone momenteel minder direct bereikbaar dan je zou verwachten.

Met de nieuwe snelkoppeling wordt de zoekfunctie juist zichtbaar op het moment dat iemand door oudere berichten aan het bladeren is. Daarmee sluit de functie beter aan bij het gedrag van gebruikers.

Stel bijvoorbeeld dat je maanden geleden met iemand een adres hebt gedeeld. In plaats van eerst de informatie van het gesprek te openen en vervolgens de zoekfunctie te activeren, zou je straks vanuit het gesprek zelf op het zoekicoon kunnen tikken. Daarna kun je direct een zoekterm invoeren om het betreffende bericht terug te vinden.

Hetzelfde geldt voor een eerder gedeelde website, een naam, een reserveringsnummer, een datum of een ander detail dat ergens diep in een gesprek is verdwenen.

Geen grote verandering, wel een praktische verbetering

De functie verandert niets aan de manier waarop het daadwerkelijke zoeken binnen een gesprek werkt. Het belangrijkste verschil zit in de toegang tot die functie.

WhatsApp lijkt daarmee niet te proberen de interface volledig om te gooien, maar juist een kleine frustratie weg te nemen. De zoekfunctie is er immers al; het probleem is vooral dat je er op de iPhone momenteel niet rechtstreeks vanuit het gesprek bij kunt.

Door de knop contextafhankelijk te maken, hoeft WhatsApp bovendien geen permanente ruimte in de chatbalk vrij te maken. De knop verschijnt alleen wanneer je naar oudere berichten gaat en verdwijnt weer zodra je terugkeert naar de meest recente berichten.

Dat maakt de toevoeging relatief subtiel, terwijl de functie voor mensen met veel en lange gesprekken toch een duidelijke tijdsbesparing kan opleveren.

Wanneer komt de functie naar alle iPhones?

Daar is voorlopig geen zekerheid over. Het gaat om een functie die in een testversie van WhatsApp voor iOS is aangetroffen. Een dergelijke ontdekking betekent niet automatisch dat de functie op korte termijn voor iedereen beschikbaar wordt.

WhatsApp test regelmatig nieuwe mogelijkheden en interface-aanpassingen voordat ze eventueel breed worden uitgerold. Sommige functies worden uiteindelijk beschikbaar voor alle gebruikers, terwijl andere tijdens de ontwikkeling worden aangepast, uitgesteld of helemaal niet uitgebracht.

Voorlopig moeten iPhone-gebruikers die de nieuwe snelkoppeling nog niet zien daarom gewoon gebruikmaken van de bestaande zoekmethode.

Als WhatsApp de functie uiteindelijk daadwerkelijk uitrolt, wordt het zoeken naar oude berichten in ieder geval een stuk logischer. In plaats van eerst door verschillende menu's te moeten navigeren, krijg je de mogelijkheid om direct vanuit het gesprek te zoeken op het moment dat je oudere berichten aan het teruglezen bent.

Het is daarmee geen spectaculaire nieuwe functie, maar wel precies het soort kleine verbetering dat WhatsApp op de iPhone een stuk prettiger in gebruik kan maken.

Door: Drifter

Een nieuwe generatie AI-systemen kan software kwetsbaarheden laten opsporen en soms zelfs exploiteren met een snelheid die menselijke beveiligingsonderzoekers nauwelijks kunnen bijbenen. Dat is goed nieuws voor de beveiliging — maar alleen zolang de verdedigers sneller zijn dan de aanvallers. Microsoft dreigt in die race een gevaarlijke achterstand op te lopen.

Er bestaat een ongemakkelijke paradox in cybersecurity: hoe beter je wordt in het vinden van beveiligingslekken, hoe meer problemen je aanvankelijk lijkt te creëren. Dat is precies wat zich nu lijkt af te tekenen door de opkomst van krachtige AI-systemen.

Kunstmatige intelligentie kan software razendsnel analyseren, verdachte patronen herkennen, fouten opsporen en onderzoeken of die fouten daadwerkelijk kunnen worden misbruikt. Waar een menselijke onderzoeker soms dagen of weken nodig heeft om een ingewikkelde kwetsbaarheid bloot te leggen, kan een geavanceerd AI-systeem delen van dat werk in veel kortere tijd uitvoeren.

Voor softwarebedrijven is dat in principe fantastisch nieuws. Totdat blijkt dat dezelfde technologie niet alleen beschikbaar is voor de verdediging.

Want als AI een kwetsbaarheid kan vinden, kan een aanvaller dat uiteindelijk mogelijk ook. En daarmee verandert de fundamentele dynamiek van cybersecurity.

De race is begonnen

Jarenlang was het uitgangspunt eenvoudig: een softwarebedrijf probeert beveiligingslekken te vinden voordat cybercriminelen dat doen. Dat spel bestaat nog steeds, maar de snelheid verandert.

Geavanceerde AI-systemen kunnen grote hoeveelheden broncode onderzoeken en zelfstandig op zoek gaan naar mogelijke aanvalspaden. Vervolgens kunnen ze helpen bij het schrijven van testcode, het analyseren van foutmeldingen en het onderzoeken van de vraag of een kwetsbaarheid daadwerkelijk exploiteerbaar is.

Daarmee wordt een deel van het werk dat traditioneel door hoogopgeleide beveiligingsonderzoekers werd gedaan, geautomatiseerd.

De gevolgen zijn potentieel enorm. Want cybersecurity is uiteindelijk geen statisch probleem. Het is een race.

Aan de ene kant staan softwarebedrijven en beveiligingsonderzoekers die kwetsbaarheden proberen te vinden en te repareren. Aan de andere kant staan aanvallers die precies dezelfde fouten willen ontdekken voordat ze zijn verholpen.

AI kan beide partijen versnellen.

Maar als de aanvallers sneller gaan dan de verdedigers, ontstaat een probleem dat met een traditionele patchstrategie nauwelijks is op te lossen.

Mythos laat zien hoe snel het kan gaan

Een van de meest spraakmakende ontwikkelingen is Mythos, een AI-systeem van Anthropic dat onder meer is ontwikkeld voor geavanceerd onderzoek op het gebied van cybersecurity en biologie.

Bij experimenten bleek hoe snel dergelijke modellen zich inmiddels door complexe software kunnen bewegen. In één geval wist het systeem binnen korte tijd een proof-of-concept te ontwikkelen voor een kwetsbaarheid in de Windows-kernel.

Dat is meer dan een indrukwekkende technische demonstratie.

Het laat zien dat AI steeds dichter komt bij een punt waarop het niet alleen code kan schrijven, maar ook zelfstandig kan redeneren over hoe software kan worden aangevallen.

Anthropic heeft daarbij gewaarschuwd dat moderne AI-systemen inmiddels in staat zijn kwetsbaarheden te vinden in uiteenlopende besturingssystemen, browsers en andere veelgebruikte software.

Dat betekent dat het probleem niet specifiek een Microsoft-probleem is.

Microsoft is slechts een van de grootste en meest zichtbare doelwitten.

Waarom Windows zo belangrijk is

Windows vormt een enorm aanvalsoppervlak.

Het besturingssysteem draait op een gigantisch aantal computers en wordt gebruikt door particulieren, bedrijven, ziekenhuizen, scholen en overheidsinstanties. Bovendien staat Windows vaak niet op zichzelf.

Een moderne Windows-computer kan verbonden zijn met Microsoft 365, cloudomgevingen, bedrijfsnetwerken, identiteitsdiensten, databases en andere kritieke systemen.

Een kwetsbaarheid in een dergelijke omgeving kan daarom veel meer betekenen dan een gehackte pc.

Een aanvaller die toegang krijgt tot één systeem kan proberen zich verder door een netwerk te bewegen, accounts over te nemen, vertrouwelijke informatie te stelen of toegang te krijgen tot systemen die veel belangrijker zijn.

Daarom is iedere ernstige kwetsbaarheid in een veelgebruikt platform potentieel een toegangspoort tot iets veel groters.

Het probleem zit niet alleen in kritieke bugs

Microsoft en andere technologiebedrijven werken al jaren met een systeem van risicobeoordeling. Niet iedere fout is even gevaarlijk. Een kwetsbaarheid waarmee een aanvaller op afstand volledige controle over een systeem kan krijgen, krijgt vanzelfsprekend een hogere prioriteit dan een fout die alleen onder uitzonderlijke omstandigheden kan worden misbruikt.

Dat klinkt logisch. Maar AI kan deze manier van denken onder druk zetten. Want wat gebeurt er als vier afzonderlijke kwetsbaarheden die ieder als "laag" of "gemiddeld" worden beschouwd, samen een complete aanval mogelijk maken?

Dan verandert het totaalbeeld. Een aanvaller hoeft niet noodzakelijk op zoek te gaan naar één spectaculaire "zero-click", kritieke kwetsbaarheid. Hij kan ook verschillende kleine zwakke plekken aan elkaar koppelen.

Vier onschuldige deuren kunnen samen een open raam vormen.

Dat maakt traditionele classificatiesystemen kwetsbaarder voor een tijdperk waarin AI grote hoeveelheden mogelijke combinaties automatisch kan onderzoeken.

De vraag zou daarom niet alleen moeten zijn hoe gevaarlijk een afzonderlijke bug is, maar ook:

Wat kan een aanvaller met deze bug doen in combinatie met alle andere bugs die al bekend zijn?

Microsoft kan niet alles tegelijk repareren

Daarmee ontstaat voor Microsoft een praktisch probleem. Stel dat AI duizenden kwetsbaarheden ontdekt. Dan is het technisch misschien wenselijk om ze allemaal onmiddellijk te repareren.

Maar in de praktijk kan dat niet. Iedere patch moet worden ontwikkeld, getest en uitgerold. Een verkeerde oplossing kan nieuwe problemen veroorzaken of bestaande software laten crashen.

Bij producten die wereldwijd door miljoenen organisaties worden gebruikt, is dat geen klein risico. Een beveiligingspatch moet bovendien rekening houden met talloze configuraties, softwareversies en afhankelijkheden.

Daarom moet Microsoft keuzes maken. Welke kwetsbaarheden krijgen vandaag aandacht? Welke kunnen volgende week? Welke kunnen wachten?

En misschien wel de lastigste vraag:

Welke kwetsbaarheden lijken nu onbelangrijk, maar kunnen over enkele maanden onderdeel zijn van een veel gevaarlijkere aanval?

Dat is precies waar AI de traditionele beveiligingsstrategie kan ontregelen.

Patch Tuesday wordt een race tegen de klok

Microsoft brengt iedere maand een omvangrijke reeks beveiligingsupdates uit tijdens Patch Tuesday.

Het aantal kwetsbaarheden dat in een dergelijke maand moet worden aangepakt, kan enorm zijn. In juli werd bijvoorbeeld een recordaantal van 622 kwetsbaarheden in één updatecyclus aangepakt.

Dat geeft een idee van de schaal van het probleem.

En dit is nog voordat de volledige impact van steeds krachtigere AI op het vinden van kwetsbaarheden zichtbaar is geworden.

Als AI het tempo waarin nieuwe kwetsbaarheden worden ontdekt verder verhoogt, kan de hoeveelheid werk voor softwareleveranciers sneller groeien dan hun capaciteit om patches te ontwikkelen.

Dan ontstaat een gevaarlijke situatie:

het beveiligingslek is bekend, maar de oplossing is er nog niet.

Dat tussenliggende tijdvak wordt steeds belangrijker.

Van 'zero-day' naar 'zero-time'

Cybersecurity kent het begrip zero-day: een kwetsbaarheid die nog niet of nauwelijks bekend is bij de leverancier en waarvoor nog geen patch beschikbaar is.

AI kan een nieuwe variant van dat probleem creëren.

Niet noodzakelijk doordat iedere AI-gevonden kwetsbaarheid een zero-day is, maar doordat de tijd tussen ontdekking, exploitontwikkeling en misbruik steeds kleiner kan worden.

De oude situatie was ongeveer:

kwetsbaarheid → onderzoek → exploit → aanval → patch

In een wereld met geavanceerde AI kan dat proces veel sneller verlopen:

kwetsbaarheid → AI-analyse → exploit → aanval

De patch komt dan mogelijk pas daarna. Dat is een fundamentele verschuiving.

Project Glasswing: proberen het probleem vóór te blijven

De industrie probeert zich daartegen te wapenen.

Onder initiatieven zoals Project Glasswing werken grote technologiebedrijven samen om de nieuwe AI-capaciteiten juist defensief in te zetten.

Het idee is logisch: als AI duizenden potentiële kwetsbaarheden kan ontdekken, laat dan dezelfde technologie zoeken naar beveiligingslekken voordat criminelen ze vinden.

Dat is waarschijnlijk een noodzakelijke stap. Maar het lost één fundamenteel probleem niet op.

Een kwetsbaarheid vinden is niet hetzelfde als hem repareren.

AI kan de ontdekking automatiseren.

Het patchen blijft uiteindelijk afhankelijk van softwareontwikkeling, testen, distributie en de bereidheid van gebruikers en organisaties om updates daadwerkelijk te installeren.

Daar zit mogelijk de nieuwe bottleneck.

Microsoft staat al onder een vergrootglas

Voor Microsoft is dit geen abstract theoretisch risico.

Het bedrijf ligt al langere tijd onder vuur vanwege ernstige cybersecurityincidenten waarbij Microsoft-technologie werd misbruikt.

Vooral aanvallen op systemen die door overheden worden gebruikt, hebben grote gevolgen.

De Verenigde Staten zijn diep verweven met het Microsoft-ecosysteem. Overheidsinstanties gebruiken Microsoft-software op grote schaal voor communicatie, documentbeheer, cloudcomputing en interne processen.

Daarmee ontstaat een strategische afhankelijkheid.

Als één technologieleverancier een belangrijk deel van de digitale infrastructuur van een overheid ondersteunt, wordt de beveiliging van die leverancier automatisch een kwestie van nationale veiligheid.

Dat is precies waarom eerdere incidenten zoveel politieke aandacht kregen.

SharePoint was een waarschuwing

De aanvallen op Microsoft SharePoint vormden daarvan een duidelijk voorbeeld.

SharePoint is niet zomaar een kantoorapplicatie. Organisaties gebruiken het voor documenten, samenwerking en interne informatie. In veel omgevingen bevindt zich daardoor zeer gevoelige informatie achter een SharePoint-server.

Toen aanvallers kwetsbaarheden in dergelijke systemen wisten te misbruiken, werden niet alleen bedrijven getroffen, maar ook overheidsorganisaties.

Dat maakte opnieuw duidelijk hoe groot het potentiële domino-effect van een kwetsbaarheid in veelgebruikte Microsoft-software kan zijn.

Een beveiligingsprobleem bij Microsoft blijft zelden beperkt tot Microsoft.

Washington heeft steeds minder geduld

De politieke druk kan daardoor verder toenemen.

Amerikaanse politici hebben eerder al gewaarschuwd voor de risico's van een te grote afhankelijkheid van Microsoft en hebben vragen gesteld over de cybersecuritypraktijken van het bedrijf.

Er zijn zelfs voorstellen geweest om overheidscontracten kritischer te bekijken zolang Microsoft onvoldoende zou aantonen dat zijn producten veilig genoeg zijn. Dat is niet alleen politieke retoriek.

De Amerikaanse overheid besteedt miljarden aan IT en cloudtechnologie. Wanneer een leverancier herhaaldelijk wordt geconfronteerd met ernstige beveiligingsincidenten, kan de vraag uiteindelijk worden gesteld of de voordelen van standaardisatie nog opwegen tegen het risico van concentratie.

Een nieuwe grote aanval zou dat debat onmiddellijk kunnen veranderen.

Het gevaarlijkste scenario: AI vindt de aanvalsketen

Het meest verontrustende scenario is niet dat AI één spectaculaire kwetsbaarheid vindt. Het is dat AI leert hoe verschillende kleine kwetsbaarheden samen een aanval mogelijk maken.

Stel dat een systeem vier afzonderlijke problemen ontdekt.

De eerste maakt beperkte toegang mogelijk. De tweede maakt het mogelijk om rechten uit te breiden. De derde helpt bij het omzeilen van een beveiligingsmechanisme. De vierde maakt het mogelijk om gegevens te benaderen.

Geen enkele kwetsbaarheid is op zichzelf noodzakelijkerwijs catastrofaal. Samen kunnen ze dat wel zijn. Voor menselijke onderzoekers is het tijdrovend om alle mogelijke combinaties te onderzoeken.

Voor AI is dat juist een van de gebieden waarin automatisering bijzonder krachtig kan zijn. Dat maakt de huidige ontwikkeling zo belangrijk.

AI kan cybersecurity dus zowel verbeteren als verslechteren

Het zou een vergissing zijn om AI uitsluitend als een bedreiging te beschouwen. Integendeel. AI kan een van de krachtigste defensieve technologieën worden die cybersecurity ooit heeft gehad.

Het kan:

• enorme hoeveelheden code analyseren;
• verdachte patronen herkennen;
• kwetsbaarheden sneller opsporen;
• beveiligingsonderzoek automatiseren;
• aanvalspaden simuleren;
• beveiligingsprofessionals ondersteunen;
• helpen bij het prioriteren van patches;
• nieuwe aanvalstechnieken sneller detecteren.

Dat kan software uiteindelijk veel veiliger maken. Maar daarvoor is één voorwaarde essentieel:

de verdediging moet sneller zijn dan de aanval.

Als AI aan beide kanten wordt ingezet, wint uiteindelijk niet degene met de beste AI, maar degene die het snelst kan reageren.

De nieuwe maatstaf voor cybersecurity

Dat betekent dat organisaties hun beveiligingsstrategie mogelijk fundamenteel moeten aanpassen.

De traditionele vraag:

"Hoe ernstig is deze kwetsbaarheid?"

is niet langer voldoende.

Daar moet minstens één andere vraag naast komen:

"Hoe snel kan een aanvaller deze kwetsbaarheid vinden, combineren en exploiteren?"

Daarmee verschuift cybersecurity van een statisch risicomodel naar een dynamische race.

Een kwetsbaarheid die vandaag weinig gevaarlijk lijkt, kan morgen plotseling zeer aantrekkelijk worden wanneer AI een nieuwe exploitmethode ontdekt.

Dat betekent ook dat "laag risico" niet hetzelfde hoeft te betekenen als "kan rustig blijven liggen".

Wat dit voor gebruikers betekent

Voor consumenten is er geen reden tot paniek. Een Windows-computer wordt niet plotseling onveilig omdat AI beter wordt in cybersecurityonderzoek.

Maar de ontwikkeling maakt één advies belangrijker dan ooit:

stel beveiligingsupdates niet onnodig uit.

Updates bevatten vaak oplossingen voor kwetsbaarheden waarvan aanvallers vroeg of laat kunnen ontdekken hoe ze moeten worden misbruikt.

Voor bedrijven en overheden ligt de situatie ingewikkelder.

Daar gaat het niet alleen om het installeren van patches, maar ook om:

• snelle detectie van verdachte activiteiten;
• goede netwerksegmentatie;
• sterke identiteitsbeveiliging;
• multifactor-authenticatie;
• betrouwbare back-ups;
• beperking van beheerdersrechten;
• continue monitoring;
• een snelle incidentrespons;
• en vooral een veel kortere periode tussen het beschikbaar komen van een patch en de daadwerkelijke installatie ervan.

De race die Microsoft niet mag verliezen

De discussie over AI en cybersecurity gaat uiteindelijk niet alleen over Microsoft. Vrijwel iedere grote softwareleverancier krijgt met hetzelfde probleem te maken.

Windows is echter bijzonder omdat het ecosysteem zo groot is en omdat Microsoft-producten diep zijn geïntegreerd in bedrijven en overheden.

Daarom kan Microsoft zich minder fouten permitteren dan veel kleinere softwarebedrijven. De komende jaren kan de strijd om cybersecurity steeds meer veranderen in een race tussen autonome systemen.

Aan de ene kant staan AI-systemen die zoeken naar zwakke plekken. Aan de andere kant staan AI-systemen die proberen diezelfde zwakke plekken te vinden, te classificeren en te repareren.

Daar tussenin zitten mensen, bedrijven en overheden die moeten beslissen welke risico's prioriteit krijgen. En precies daar zit de paradox.

AI maakt het mogelijk om software sneller dan ooit te onderzoeken. Maar als de menselijke en organisatorische capaciteit om die problemen te repareren niet even snel groeit, kan de technologie die onze beveiliging moet verbeteren juist een nieuwe bron van risico worden.

Voor Microsoft is dat een ongemakkelijke boodschap. Het bedrijf hoeft niet iedere kwetsbaarheid onmiddellijk te repareren. Dat is praktisch onmogelijk.

Maar het zal wel moeten aantonen dat zijn manier van prioriteren nog geschikt is voor een wereld waarin aanvallers niet langer uitsluitend uit menselijke hackers bestaan.

Want de cyberaanvaller van morgen zit misschien niet achter een toetsenbord en zoekt urenlang naar een fout.

Hij kan een AI-systeem opdracht geven om miljoenen regels code te onderzoeken en te vragen:

"Waar kan ik naar binnen?"

Als dat systeem binnen minuten een antwoord kan geven, terwijl Microsoft weken nodig heeft om de deur te sluiten, is het duidelijk wie in die race het voordeel heeft.

En dat is misschien wel de belangrijkste cybersecurityles van het AI-tijdperk:

het gevaarlijkste beveiligingslek is niet noodzakelijk het lek met de hoogste ernstclassificatie. Het kan het lek zijn dat een aanvaller als eerste ontdekt.

Door: Drifter

Tijdens de Patch Tuesday van augustus 2026 heeft Microsoft een nieuwe versie uitgebracht van het Windows Tool voor het verwijderen van schadelijke software (Malicious Software Removal Tool, oftewel MSRT). De nieuwe versie draagt versienummer 5.144 en wordt vanaf 11 augustus 2026 via Windows Update verspreid.

Het programma is bedoeld als een aanvullende beveiligingsmaatregel. Het is geen volwaardige virusscanner en vervangt bijvoorbeeld Microsoft Defender Antivirus of andere permanente antivirussoftware niet. Het MSRT is specifiek ontworpen om bepaalde veelvoorkomende vormen van kwaadaardige software op Windows-systemen op te sporen en, wanneer mogelijk, te verwijderen.

Nieuwe versie automatisch via Windows Update

Gebruikers van ondersteunde Windows-versies krijgen het programma doorgaans automatisch aangeboden via Windows Update. Wanneer de update op het systeem is geïnstalleerd, kan het hulpprogramma op de achtergrond of na een herstart worden uitgevoerd om het systeem te controleren.

Het MSRT werkt anders dan een traditionele antivirusoplossing. Het programma draait niet permanent op de achtergrond en bewaakt het systeem dus niet continu. Het is in de eerste plaats bedoeld om bekende, specifieke malwarefamilies periodiek op te sporen en te verwijderen.

Microsoft brengt doorgaans iedere maand een nieuwe versie uit. De inhoud van de detectiedatabase en de precieze wijzigingen kunnen per versie verschillen. Voor versie 5.144, die in augustus 2026 is uitgebracht, heeft Microsoft bij de introductie echter niet publiekelijk aangegeven welke specifieke nieuwe malwarefamilies aan de detectielijst zijn toegevoegd.

Het programma handmatig starten

De nieuwste versie staat na installatie vaak al op de computer. U kunt controleren of het hulpprogramma aanwezig is en het ook handmatig starten.

De eenvoudigste manier is:

1. Druk op Windows-toets + R.
2. Typ mrt.
3. Druk op Enter.
4. Bevestig eventueel de melding van Gebruikersaccountbeheer.
5. Het venster van het Windows Tool voor het verwijderen van schadelijke software verschijnt.
6. Controleer de weergegeven versie om te zien welke editie op de computer staat.

U kunt het programma ook openen via het Startmenu. Druk op de Windows-toets, typ mrt en druk vervolgens op Enter.

Het is dus niet noodzakelijk om eerst een apart programma te installeren wanneer het hulpprogramma al via Windows Update op het systeem aanwezig is.

Drie manieren om de computer te controleren

Het MSRT biedt verschillende scanmogelijkheden. Naast een snelle controle en een volledige systeemcontrole kan de gebruiker ook zelf bepalen welk onderdeel van de computer moet worden onderzocht.

Snelle controle

Bij een snelle controle worden vooral de locaties en onderdelen onderzocht waar bekende malware zich volgens Microsoft kan bevinden. Deze optie is aanzienlijk sneller dan een volledige scan en is daarom geschikt voor een eerste controle.

Volledige controle

Met de volledige controle wordt het systeem uitgebreider onderzocht. Afhankelijk van de hoeveelheid gegevens, de snelheid van de opslag en de prestaties van de computer kan deze scan behoorlijk wat tijd in beslag nemen.

Aangepaste controle

Het programma biedt daarnaast de mogelijkheid om een specifieke map te laten controleren. Dat kan bijvoorbeeld handig zijn wanneer u vermoedt dat bestanden in een bepaalde downloadmap, tijdelijke map of andere locatie mogelijk besmet zijn.

Tijdens het uitvoeren van een scan geeft het programma informatie over de voortgang van de controle, zodat de gebruiker beter kan zien welke werkzaamheden worden uitgevoerd.

Geen vervanging voor antivirussoftware

Een belangrijk punt is dat het MSRT niet moet worden gezien als vervanging voor reguliere antivirusbeveiliging.

Het hulpprogramma beschikt over een veel beperktere taak dan een moderne, permanente beveiligingsoplossing. Het controleert het systeem op een selectie van bekende en veelvoorkomende schadelijke programma's. Het is niet bedoeld om alle mogelijke virussen, trojans, ransomware, spyware en andere hedendaagse dreigingen te detecteren.

Voor dagelijkse bescherming blijft een volwaardige antivirusoplossing noodzakelijk. Op moderne Windows-systemen wordt die bescherming normaal gesproken onder meer geleverd door Microsoft Defender Antivirus.

Het MSRT kan daarentegen worden beschouwd als een extra controlelaag. Wanneer het programma malware aantreft die het ondersteunt, kan het proberen de betreffende infectie automatisch te verwijderen.

Ook afzonderlijk te gebruiken

Hoewel de nieuwe versie via Windows Update wordt verspreid, is het MSRT ook als afzonderlijke download beschikbaar. Dat maakt het mogelijk om het hulpprogramma handmatig te starten wanneer daar behoefte aan is.

De afzonderlijk gedownloade versie hoeft niet op de gebruikelijke manier te worden geïnstalleerd. De uitvoerbare versie wordt bij het starten tijdelijk uitgepakt en vervolgens uitgevoerd.

De download is ongeveer 85 MB groot. De exacte omvang kan afhankelijk van de distributie en de versie enigszins verschillen.

Ondersteunde Windows-systemen

Het MSRT is bedoeld voor ondersteunde Windows-versies en heeft een lange geschiedenis. De tool werd oorspronkelijk ontwikkeld om gebruikers te helpen bij het verwijderen van specifieke, wijdverspreide malware.

Oudere artikelen vermelden ondersteuning vanaf Windows 7 en Windows Server 2008. Voor de praktische situatie in 2026 is vooral van belang dat gebruikers moeten uitgaan van de actuele ondersteuningsstatus van hun Windows-versie. Een systeem dat geen reguliere beveiligingsupdates meer ontvangt, moet niet als veilig worden beschouwd alleen omdat het MSRT daarop kan worden uitgevoerd.

Het regelmatig installeren van Windows-beveiligingsupdates en het gebruik van actuele beveiligingssoftware blijft daarom veel belangrijker dan het incidenteel uitvoeren van het MSRT.

Wat doet het MSRT wanneer malware wordt gevonden?

Wanneer het hulpprogramma een ondersteunde infectie ontdekt, probeert het de schadelijke software te verwijderen. De mogelijkheden zijn daarbij afhankelijk van het type malware en de omstandigheden op het betreffende systeem.

Na afloop kan het programma aangeven of er schadelijke software is gevonden en of deze kon worden verwijderd. In sommige gevallen kan een aanvullende actie of een herstart noodzakelijk zijn.

Het is belangrijk om een eventuele melding van het programma serieus te nemen. Een gevonden infectie betekent immers dat er mogelijk sprake is geweest van ongewenste of kwaadaardige software op het systeem.

Niet iedere malware wordt door MSRT gevonden

Het feit dat een MSRT-scan geen bedreiging rapporteert, betekent niet dat een computer gegarandeerd malwarevrij is.

Het programma controleert slechts op een specifieke selectie van schadelijke software waarvoor Microsoft detectie- en verwijderingsmogelijkheden heeft ingebouwd. Nieuwe malware, minder wijdverspreide dreigingen en bepaalde vormen van ongewenste software kunnen buiten het bereik van het hulpprogramma vallen.

Daarom moet een gebruiker bij een concreet vermoeden van een besmetting niet uitsluitend vertrouwen op MSRT. Een actuele antivirusoplossing en eventueel aanvullende beveiligingscontroles zijn dan verstandiger.

Wat is er nieuw in versie 5.144?

De versie 5.144 is uitgebracht op 11 augustus 2026, tegelijk met de augustusronde van Microsofts maandelijkse beveiligingsupdates.

Microsoft heeft bij het verschijnen van deze versie niet publiekelijk een volledige lijst gepubliceerd met alle wijzigingen in de detectiemogelijkheden. Daardoor kan op basis van de beschikbare informatie niet betrouwbaar worden vastgesteld welke afzonderlijke malwarefamilies precies nieuw zijn toegevoegd of gewijzigd.

Dat is niet uitzonderlijk voor het MSRT. Microsoft publiceert niet bij iedere maandelijkse versie een uitgebreid wijzigingslogboek waarin alle interne detectieregels worden opgesomd.

Voor gebruikers is vooral van belang dat de meest recente versie van het hulpprogramma via Windows Update beschikbaar komt en dat de tool daarmee onderdeel blijft van Microsofts periodieke aanpak om bekende, wijdverspreide malware op Windows-systemen te bestrijden.

Een opvallend patroon in 2026

In 2026 waren er enkele afwijkingen in de gebruikelijke distributie van het hulpprogramma. In januari en maart verschenen geen nieuwe versies van het MSRT. In april werd bovendien geen afzonderlijk downloadbare versie uitgebracht; de betreffende versie werd wel samen met de Windows-updates verspreid.

Dat betekent niet automatisch dat Windows in die maanden zonder malwarebescherming zat. Het MSRT is slechts één onderdeel van het bredere Windows-beveiligingsmodel en moet bovendien worden onderscheiden van Microsoft Defender Antivirus en de reguliere beveiligingsupdates van Windows.

Zo controleert u uw versie

Wie wil controleren of versie 5.144 op de computer staat, kan dit snel zelf doen:

Windows-toets + R → mrt → Enter

Na het starten van het programma wordt de aanwezige versie weergegeven. Staat daar 5.144, dan beschikt het systeem over de augustusversie van het MSRT.

Het is verstandig om Windows Update eveneens te controleren wanneer de nieuwe versie nog niet aanwezig lijkt te zijn. Updates worden namelijk niet altijd op exact hetzelfde moment op iedere computer geïnstalleerd.

Door: Drifter

Google breidt Quick Share uit met een nieuwe functie die het delen van bestanden en contactgegevens een stuk eenvoudiger moet maken. De functie heet ‘Tap to Share’ en maakt het mogelijk om twee geschikte Android-telefoons bij elkaar te houden om vervolgens vrijwel direct gegevens uit te wisselen.

De functie wordt vanaf 12 augustus 2026 uitgerold naar geschikte Google Pixel-toestellen en komt daarna ook naar een aantal Samsung Galaxy-smartphones. Voor Samsung staat de introductie gepland voor de nieuwste foldables van het bedrijf. Later moet Tap to Share beschikbaar komen op meer Android-telefoons die op Android 17 draaien.

Wat is Tap to Share precies?

Tap to Share is geen volledig nieuwe manier om bestanden te versturen, maar een nieuwe, eenvoudigere manier om Quick Share te starten. Quick Share is de bestaande Android-functie waarmee je foto's, video's, documenten, links en andere bestanden draadloos naar apparaten in de buurt kunt sturen.

Tot nu toe moet je bij Quick Share doorgaans eerst via het deelmenu een apparaat in de buurt selecteren. Met Tap to Share wordt die handeling eenvoudiger: je houdt twee geschikte telefoons dicht bij elkaar en gebruikt de nabijheid van de apparaten om het delen te starten.

Daarmee krijgt Android een ervaring die sterk doet denken aan de manier waarop Apple met AirDrop en NameDrop het delen van bestanden en contactgegevens heeft vereenvoudigd.

Tap to Share maakt daarbij gebruik van NFC en nabijheidsdetectie om de telefoons bij elkaar te brengen en de overdracht te initiëren. De daadwerkelijke bestandsoverdracht verloopt vervolgens via de onderliggende technologie van Quick Share.

Contactgegevens delen zonder eerst naar je contacten te gaan

Een van de handigste toepassingen van Tap to Share is het uitwisselen van contactgegevens.

Wanneer twee geschikte, ontgrendelde Android-telefoons bij elkaar worden gehouden terwijl je op het beginscherm staat, kan Tap to Share automatisch het delen van contactgegevens starten. Je hoeft daarvoor dus niet eerst de Contacten-app te openen of handmatig een contactkaart via het deelmenu te versturen.

Je kunt daarbij bepalen welke gegevens uit je contactkaart worden gedeeld. Het gaat dus niet simpelweg om het automatisch doorgeven van alle beschikbare contactinformatie.

De werking lijkt daarmee sterk op NameDrop van Apple, waarbij twee iPhones dicht bij elkaar worden gehouden om contactgegevens uit te wisselen. Google brengt een vergelijkbare, maar Android-brede aanpak nu naar Quick Share.

Ook foto's, video's en andere bestanden delen

Tap to Share is niet alleen bedoeld voor contactgegevens.

Wil je bijvoorbeeld een foto, video, document, website of andere inhoud delen, dan selecteer je eerst het betreffende bestand of de inhoud. Vervolgens open je het normale deelmenu en kies je Quick Share. Daarna hoef je niet uitgebreid naar het juiste apparaat te zoeken: je houdt de twee compatibele telefoons dicht bij elkaar om de overdracht te starten.

Google noemt onder meer contactgegevens, foto's, video's, links, locatiegegevens en andere inhoud als mogelijke toepassingen.

De functie verandert daarmee vooral de manier waarop een Quick Share-overdracht wordt gestart. Quick Share zelf blijft verantwoordelijk voor het daadwerkelijk versturen van de gegevens.

Hoe werkt het in de praktijk?

De werking is bewust eenvoudig gehouden:

1. Ontgrendel beide geschikte Android-telefoons.
2. Houd de telefoons met de schermen naar boven gericht dicht bij elkaar, waarbij de bovenste delen van de toestellen elkaar overlappen.
3. Bij het delen van contactgegevens kun je vanaf het beginscherm beginnen.
4. Voor foto's, video's of andere bestanden selecteer je eerst de gewenste inhoud en open je het deelmenu.
5. Houd de twee telefoons vervolgens opnieuw dicht bij elkaar.
6. Zodra de apparaten elkaar herkennen, wordt de overdracht via Quick Share gestart.

Op ondersteunde toestellen geven de telefoons met een visuele animatie aan dat de verbinding tot stand is gebracht.

Het is dus niet de bedoeling dat je de telefoons letterlijk tegen elkaar aan moet slaan. Het gaat om het dicht bij elkaar brengen van de apparaten, zodat de NFC- en nabijheidsdetectie de overdracht kan activeren.

Welke Samsung Galaxy-telefoons krijgen Tap to Share?

Voor Samsung is de eerste groep toestellen inmiddels duidelijk. Google heeft aangekondigd dat Tap to Share binnenkort beschikbaar komt voor:

• Samsung Galaxy Z Fold 8
• Samsung Galaxy Z Fold 8 Ultra
• Samsung Galaxy Z Flip 8

Deze toestellen behoren tot de eerste Samsung-smartphones die met One UI 9 en Android 17 worden geleverd.

Dat is belangrijk, want eerdere testversies van One UI 9 lieten al zien dat Samsung aan Tap to Share werkte. De functie was daarin gekoppeld aan Quick Share en maakte gebruik van een vergelijkbare manier van werken als de uiteindelijke Android-versie.

Komt Tap to Share ook naar andere Samsung-telefoons?

Ja, maar voor de meeste modellen is het exacte moment nog niet bekend.

Google heeft aangegeven dat Tap to Share uiteindelijk naar meer Android-apparaten met Android 17 of nieuwer wordt uitgebreid. Dat betekent dat de drie nieuwe Samsung-foldables niet noodzakelijk de enige Galaxy-modellen zullen blijven die de functie krijgen.

Voor Samsung lijkt One UI 9 daarbij een belangrijke voorwaarde te zijn. One UI 9 is gebaseerd op Android 17 en bevat de benodigde integratie met de nieuwe Quick Share-functionaliteit.

Dat betekent echter niet dat iedere Galaxy-smartphone die uiteindelijk One UI 9 krijgt automatisch op dezelfde dag Tap to Share ontvangt. De beschikbaarheid kan afhankelijk zijn van Samsung, de softwareversie en de ondersteuning van de betreffende hardware.

Waarom zijn juist de nieuwe foldables als eerste aan de beurt?

De Galaxy Z Fold 8, Z Fold 8 Ultra en Z Flip 8 zijn Samsungs nieuwste generatie foldables en worden geleverd met de nieuwste software. Daardoor vormen ze een logische eerste groep voor nieuwe functies die onderdeel zijn van Android 17 en One UI 9.

Samsung heeft Tap to Share bovendien al eerder in testversies van One UI 9 verwerkt. De ondersteuning is dus niet volledig onverwacht: er waren al aanwijzingen dat Samsung de nieuwe manier van Quick Share zou overnemen.

Voor oudere Galaxy-modellen moet Samsung de functie vervolgens verder uitrollen zodra de betreffende toestellen worden bijgewerkt naar One UI 9.

Is One UI 9 vereist?

Voor Samsung-toestellen moet daar op dit moment vanuit worden gegaan.

Tap to Share is onderdeel van de nieuwe Quick Share-functionaliteit die Google voor Android 17 uitrolt. Samsung heeft de functie daarnaast geïntegreerd in One UI 9.

Het is daarom niet correct om te stellen dat de functie zonder meer naar iedere Galaxy-smartphone met een oudere Android- of One UI-versie komt. Voor Samsung lijkt Android 17 in combinatie met One UI 9 de relevante softwarebasis.

Een toestel kan bovendien technisch geschikt zijn voor een Android 17-update zonder dat Samsung meteen alle nieuwe functies activeert. De uiteindelijke beschikbaarheid blijft dus afhankelijk van de software-update die Samsung voor ieder model uitbrengt.

Wanneer komt Tap to Share naar Samsung?

De eerste Samsung-toestellen krijgen de functie binnenkort, maar er is op dit moment geen exacte releasedatum voor de Galaxy Z Fold 8, Z Fold 8 Ultra en Z Flip 8 bekendgemaakt.

Voor andere Galaxy-smartphones is de planning nog minder concreet. Google heeft wel laten weten dat Tap to Share in de loop van 2026 naar meer Android-apparaten wordt uitgebreid.

Daarmee is het waarschijnlijker dat Samsung de functie geleidelijk beschikbaar maakt dan dat alle geschikte Galaxy-smartphones op hetzelfde moment worden bijgewerkt.

Tap to Share is niet hetzelfde als AirDrop

Hoewel de nieuwe functie vaak wordt omschreven als een Android-versie van AirDrop of NameDrop, is enige nuance belangrijk.

Quick Share bestaat al jaren op Android en is op zichzelf al de tegenhanger van AirDrop voor het delen van bestanden. Tap to Share voegt vooral een veel directere manier toe om zo'n overdracht te starten.

Het grote verschil zit dus in de bediening. In plaats van een apparaat uit een lijst te zoeken, kun je twee compatibele telefoons simpelweg dicht bij elkaar houden.

Dat maakt Quick Share laagdrempeliger, vooral wanneer je snel iets aan iemand naast je wilt doorgeven.

Werkt Tap to Share ook met een iPhone?

Daar moet je vooralsnog niet van uitgaan.

De nieuwe Tap to Share-functionaliteit is ontworpen voor Android-apparaten die de benodigde Quick Share- en NFC-functionaliteit ondersteunen. Google heeft wel steeds meer stappen gezet om Android en iPhone beter met elkaar te laten samenwerken, maar Tap to Share is niet hetzelfde als volledige AirDrop-ondersteuning.

De functie moet daarom in eerste instantie vooral worden gezien als een snellere manier om tussen compatibele Android-apparaten te delen.

Welke Android-telefoons krijgen de functie?

De uitrol begint bij Google Pixel-toestellen. Google heeft de functie vanaf 12 augustus 2026 beschikbaar gemaakt voor Pixel 6 en nieuwere modellen die hiervoor in aanmerking komen.

Daarna volgen de genoemde Samsung Galaxy-foldables. Google heeft bovendien aangegeven dat Tap to Share later dit jaar naar meer Android-apparaten met Android 17 of nieuwer wordt uitgebreid.

Welke Samsung-modellen precies volgen en wanneer zij aan de beurt zijn, is nog niet volledig bekendgemaakt.

Door: Drifter

WhatsApp is begonnen met een beperkte uitrol van een nieuwe beveiligingsfunctie die gebruikers moet waarschuwen voor mogelijke scam- en fraudepogingen. De functie heet Scam Alert en maakt gebruik van een lokaal machinelearningmodel dat rechtstreeks op het apparaat van de gebruiker draait.

Het doel is om verdachte gesprekken al in een vroeg stadium te herkennen, voordat een gebruiker bijvoorbeeld geld overmaakt, persoonlijke gegevens deelt, een kwaadaardige link opent of zijn WhatsApp-account aan een aanvaller koppelt.

Lokale analyse zonder dat berichten worden doorgestuurd

Een belangrijk onderdeel van de nieuwe functie is dat de analyse op het apparaat zelf plaatsvindt. Volgens WhatsApp verlaten zowel de berichten die door het model worden geanalyseerd als het model zelf het apparaat niet.

Dat betekent dat de inhoud van berichten niet naar WhatsApp, Meta of een externe server hoeft te worden gestuurd om te bepalen of een gesprek mogelijk verdacht is. De functie is bovendien optioneel en kan door de gebruiker worden uitgeschakeld.

WhatsApp benadrukt dat Scam Alert bedoeld is als aanvulling op de bestaande end-to-end-versleuteling. De berichten blijven daarbij beschermd, terwijl het apparaat zelf kan proberen te bepalen of een gesprek kenmerken van een bekende scam vertoont.

De functie wordt momenteel beperkt getest. WhatsApp werkt daarbij onder meer samen met onderzoekers uit zijn Bug Bounty-community om te onderzoeken hoe goed het systeem werkt en waar eventuele problemen of foutieve waarschuwingen optreden.

Hoe Scam Alert probeert scams te herkennen

Het systeem is ontwikkeld om vooral verdachte berichten van personen die niet in de contactenlijst van de gebruiker staan te beoordelen.

Daarbij kijkt het model niet alleen naar afzonderlijke woorden, maar naar zogenoemde taalkundige en gedragsmatige signalen en naar de structuur van een gesprek. Het systeem gebruikt probabilistische classificatie om in te schatten of een gesprek overeenkomt met patronen die vaker voorkomen bij fraudepogingen.

Dat kan bijvoorbeeld relevant zijn bij gesprekken waarin een onbekende persoon zich voordoet als een familielid, werkgever, bankmedewerker, helpdeskmedewerker of andere vertrouwde partij. Ook gesprekken waarin iemand de gebruiker onder druk probeert te zetten om snel geld over te maken, een code te delen of een bepaalde handeling uit te voeren, kunnen kenmerken bevatten die het model als verdacht herkent.

Het gaat daarbij nadrukkelijk om een waarschuwing en niet om een bewijs dat iemand daadwerkelijk probeert op te lichten. Een legitiem gesprek kan immers dezelfde kenmerken hebben als een frauduleus gesprek.

Wat gebeurt er wanneer WhatsApp een mogelijke scam detecteert?

Wanneer Scam Alert voldoende aanwijzingen ziet voor een mogelijke fraudepoging, krijgt de gebruiker een waarschuwing in het gesprek.

De gebruiker kan vervolgens zelf bepalen wat hij of zij wil doen. Afhankelijk van de situatie kan de gebruiker:

• het contact blokkeren;
• het gesprek rapporteren;
• de conversatie toch voortzetten.

Daarmee probeert WhatsApp de beslissing uiteindelijk bij de gebruiker te laten. De technologie moet vooral functioneren als een extra waarschuwingslaag op het moment dat een gesprek mogelijk gevaarlijk wordt.

Ook foutieve waarschuwingen zijn mogelijk

Omdat het systeem op basis van waarschijnlijkheden en herkenbare patronen werkt, kan Scam Alert ook een legitiem gesprek als verdacht aanmerken.

WhatsApp heeft daarom een mogelijkheid ingebouwd om aan te geven dat een chat vertrouwd is. Wanneer een gebruiker een gesprek als vertrouwd markeert, wordt de waarschuwing verwijderd en zal Scam Alert dat specifieke gesprek volgens WhatsApp niet opnieuw als verdacht markeren.

De gebruiker kan er daarnaast voor kiezen om de laatste vijf ontvangen berichten uit dat gesprek met WhatsApp te delen. Deze mogelijkheid is bedoeld om WhatsApp te helpen het systeem verder te verbeteren en het aantal foutieve waarschuwingen te verminderen.

Dat delen gebeurt dus niet automatisch: de gebruiker moet daar zelf voor kiezen.

Geen automatische rapportage

Een belangrijk onderscheid is dat het lokale model een mogelijk frauduleus gesprek niet automatisch aan WhatsApp rapporteert.

De analyse is bedoeld om de gebruiker op het apparaat te waarschuwen. Het systeem stuurt de berichtinhoud niet automatisch naar Meta of WhatsApp voor beoordeling.

Dat past bij het uitgangspunt dat WhatsApp de inhoud van privégesprekken niet centraal wil analyseren om dergelijke waarschuwingen te kunnen geven.

Scam Alert is onderdeel van een bredere beveiligingsstrategie

De nieuwe functie staat niet op zichzelf. WhatsApp heeft de afgelopen tijd verschillende maatregelen geïntroduceerd om gebruikers beter tegen fraude en accountovernames te beschermen.

Een belangrijk voorbeeld is de aanpak van frauduleuze verzoeken om apparaten aan een WhatsApp-account te koppelen. Oplichters proberen slachtoffers daarbij bijvoorbeeld te overtuigen een QR-code te scannen of een koppelingscode te verstrekken. Wanneer een aanvaller daarin slaagt, kan hij mogelijk toegang krijgen tot het WhatsApp-account.

WhatsApp heeft daarom systemen ontwikkeld die verdachte signalen rond dergelijke koppelingspogingen kunnen herkennen en gebruikers hiervoor kunnen waarschuwen.

Daarnaast introduceerde WhatsApp strengere beveiligingsinstellingen voor mensen die een verhoogd risico lopen om doelwit te worden van geavanceerde digitale aanvallen. Deze zogenoemde Strict Account Settings zijn vooral bedoeld voor gebruikers zoals journalisten, activisten, publieke figuren en anderen die vanwege hun werkzaamheden of bekendheid aantrekkelijker kunnen zijn voor aanvallers.

Bescherming tegen geavanceerde aanvallen

De strengere beveiligingsmaatregelen zijn mede relevant vanwege eerdere aanvallen waarbij geavanceerde spyware werd ingezet tegen personen die als doelwit waren geselecteerd.

Een bekend voorbeeld is Pegasus, spyware die in verband is gebracht met aanvallen op journalisten, activisten, politici en andere prominente personen. Dergelijke aanvallen laten zien dat niet iedere digitale dreiging afkomstig is van een klassieke phishing-scam. In sommige gevallen kunnen aanvallers proberen kwetsbaarheden in mobiele apparaten of berichtenapps te misbruiken.

Sommige zeer geavanceerde aanvallen kunnen zelfs plaatsvinden zonder dat een slachtoffer bewust op een link klikt of een bestand opent. Dergelijke aanvallen worden vaak aangeduid als zero-click-aanvallen.

De nieuwe Scam Alert-functie richt zich echter op een ander en veel alledaagser probleem: het herkennen van verdachte gesprekken en bekende patronen die kunnen wijzen op sociale manipulatie en online fraude.

Waarom dit belangrijk is

WhatsApp wordt wereldwijd door miljarden mensen gebruikt. Daardoor is het platform ook aantrekkelijk voor cybercriminelen en fraudeurs.

Veel moderne scams maken namelijk niet gebruik van ingewikkelde technische hacks, maar van social engineering. De aanvaller probeert het slachtoffer psychologisch te beïnvloeden. Zo kan iemand zich voordoen als een bekende, een medewerker van een bank, een collega, een familielid of een andere betrouwbare persoon.

De aanvaller probeert vervolgens het slachtoffer ertoe te bewegen iets te doen wat normaal gesproken niet zou gebeuren, bijvoorbeeld:

• geld overmaken;
• een verificatie- of beveiligingscode delen;
• een QR-code scannen;
• een account aan een onbekend apparaat koppelen;
• persoonlijke of financiële informatie verstrekken;
• een verdachte website bezoeken;
• een bestand of applicatie openen.

Een waarschuwing op het juiste moment kan daarom waardevol zijn. Het geeft gebruikers de gelegenheid om even stil te staan bij een gesprek voordat ze een handeling uitvoeren die mogelijk niet meer kan worden teruggedraaid.

Belangrijk: een waarschuwing is geen garantie

Scam Alert moet echter niet worden gezien als een systeem dat alle fraude kan herkennen.

Machinelearningmodellen werken met patronen en waarschijnlijkheden. Nieuwe scamtechnieken kunnen aanvankelijk onbekend zijn, terwijl een legitiem gesprek soms ten onrechte als verdacht kan worden aangemerkt. Ook kunnen professionele fraudeurs hun werkwijze aanpassen zodra beveiligingssystemen bepaalde patronen leren herkennen.

Gebruikers moeten daarom alert blijven, ook wanneer Scam Alert geen waarschuwing geeft.

Een onverwacht bericht waarin iemand vraagt om geld, codes, wachtwoorden, persoonlijke gegevens of toegang tot een account moet altijd kritisch worden bekeken. Hetzelfde geldt voor berichten die sterke tijdsdruk creëren, bijvoorbeeld wanneer iemand beweert dat er onmiddellijk moet worden betaald of dat een account anders wordt geblokkeerd.

Privacy blijft een belangrijk onderdeel

WhatsApp positioneert Scam Alert nadrukkelijk als een beveiligingsfunctie die rekening houdt met privacy. De centrale gedachte is dat het apparaat zelf de analyse uitvoert, in plaats van dat de volledige inhoud van privégesprekken naar WhatsApp wordt gestuurd.

De gebruiker houdt bovendien controle over de functie: Scam Alert is optioneel en kan worden uitgeschakeld. Ook het delen van de laatste vijf berichten nadat een chat als vertrouwd is aangemerkt, vereist volgens WhatsApp een afzonderlijke keuze van de gebruiker.

De nieuwe functie bevindt zich voorlopig nog in een beperkte testfase. De resultaten van deze test zullen moeten uitwijzen hoe nauwkeurig het systeem in de praktijk is, hoeveel scams het daadwerkelijk kan herkennen en hoe vaak legitieme gesprekken onterecht worden gewaarschuwd.

Kort gezegd: WhatsApp probeert met Scam Alert een extra beveiligingslaag toe te voegen die mogelijke fraude op het apparaat zelf herkent en gebruikers waarschuwt voordat ze mogelijk slachtoffer worden. Het systeem is niet bedoeld om gesprekken automatisch te blokkeren of te rapporteren, maar om gebruikers op een cruciaal moment extra informatie te geven zodat zij zelf een bewuste beslissing kunnen nemen.

Door: Drifter

VLC Media Player kan op sommige Windows-pc’s plotseling tientallen seconden nodig hebben om een MP3-bestand af te spelen. Volgens VideoLAN, de organisatie achter VLC, lijkt Microsoft Defender daarbij een belangrijke rol te spelen. Het probleem blijkt echter ingewikkelder dan een simpel verhaal waarin Microsoft “open source software kapotmaakt”.

VLC Media Player staat al jaren bekend als een van de meest veelzijdige mediaspelers voor Windows. Het programma kan vrijwel ieder denkbaar audio- en videoformaat afspelen, werkt op een enorme hoeveelheid hardware en is volledig open source.

Toch melden sommige Windows-gebruikers een opmerkelijk probleem: VLC doet er soms 10, 20 of zelfs ongeveer 30 seconden over voordat een eenvoudig MP3-bestand daadwerkelijk begint af te spelen.

Dat is natuurlijk absurd lang. Op een moderne pc zou het openen van een MP3 vrijwel onmiddellijk moeten gebeuren.

De kwestie kreeg extra aandacht nadat game-ontwerper en programmeur Jonathan Blow, bekend van onder meer Braid en The Witness, vertelde dat hij VLC uiteindelijk had ingeruild voor Microsofts eigen Media Player omdat VLC volgens hem zo traag was geworden. Blow gebruikte zijn ervaring bovendien als aanleiding om stevige kritiek te uiten op de huidige staat van een groot deel van de open-sourcewereld.

VideoLAN, de ontwikkelaar van VLC, reageerde daar fel op. Volgens de organisatie ligt het probleem niet simpelweg bij VLC zelf, maar wordt de mediaspeler op Windows gehinderd door Microsoft Defender.

En daar zit een kern van waarheid in. Maar het volledige verhaal is ingewikkelder.

Waarom duurt het openen van een MP3 soms 33 seconden?

Het probleem lijkt vooral samen te hangen met de manier waarop VLC zijn enorme verzameling aan functionaliteit organiseert.

VLC is namelijk niet opgebouwd als één gigantisch programma waarin alle codecs, bestandsformaten en andere functies permanent in de hoofdapplicatie zijn ingebakken. Een groot deel van de functionaliteit bestaat uit afzonderlijke modules en plugins.

Dat heeft belangrijke voordelen.

VLC kan daardoor ondersteuning bieden voor een enorme hoeveelheid audio- en videoformaten zonder dat alles als één monolithisch programma hoeft te worden uitgevoerd. Modules voor codecs, demuxers, invoer, uitvoer en andere functies kunnen afzonderlijk worden geladen wanneer ze nodig zijn.

Maar daarvoor moet VLC natuurlijk wel weten welke plugins beschikbaar zijn. Daar komt het bestand plugins.dat om de hoek kijken.

Waarom heeft VLC eigenlijk een plugin-cache nodig?

Dat was een logische vervolgvraag van Blow: waarom moet een mediaspeler überhaupt iets cachen voordat hij een MP3 kan afspelen? Het antwoord is dat VLC veel meer doet dan alleen een bestand openen.

Bij een nieuwe installatie heeft VLC een grote hoeveelheid plugins en modules die het moet kunnen vinden. Als VLC bij iedere start opnieuw de volledige pluginmap zou moeten doorzoeken, zou dat onnodige tijd kosten.

Daarom gebruikt VLC een plugin-cache.

In die cache wordt informatie opgeslagen over de beschikbare plugins, zodat VLC niet iedere keer opnieuw de volledige mapstructuur hoeft te analyseren. Het bestand plugins.dat bevat in essentie de informatie die VLC nodig heeft om zijn pluginarchitectuur snel te kunnen initialiseren.

Dat is op zichzelf een heel redelijke ontwerpkeuze. Sterker nog: zonder zo’n mechanisme zou VLC op sommige systemen juist structureel langzamer kunnen starten.

Maar er ontstaat ook een zwakke plek.

Als de cache beschadigd raakt, niet overeenkomt met de geïnstalleerde plugins of om een andere reden niet normaal kan worden gelezen, kan het hele initialisatieproces problemen opleveren.

En volgens VideoLAN lijkt Microsoft Defender daar in sommige gevallen een rol bij te spelen.

Microsoft Defender lijkt de boosdoener te zijn

VideoLAN stelt dat een wijziging in Windows Defender ervoor kan zorgen dat VLC tijdens het opstarten ongewoon veel tijd kwijt is aan het controleren of verwerken van zijn pluginbestanden.

Dat zou verklaren waarom een ogenschijnlijk krachteloze taak — een MP3 openen — soms tientallen seconden duurt.

Belangrijk is dat dit niet betekent dat Windows-pc’s in het algemeen te traag zijn.

Er zijn meldingen afkomstig van systemen met zeer krachtige processors en ruime hoeveelheden werkgeheugen. Een moderne Ryzen-processor met 32 GB RAM heeft natuurlijk geen 30 seconden nodig om een MP3-bestand te openen.

Als een dergelijk systeem dat toch doet, moet de oorzaak ergens anders worden gezocht.

Beveiligingssoftware is daarbij een logische verdachte. Antivirusprogramma’s controleren immers voortdurend bestanden die worden geopend, uitgevoerd of gewijzigd. Wanneer een programma als VLC tijdens het starten grote hoeveelheden pluginbestanden verwerkt, kan een antivirus- of antimalwarepakket daar tussen komen.

Dat betekent echter nog niet automatisch dat Microsoft Defender “VLC kapotmaakt”.

De beschikbare meldingen wijzen eerder op een wisselwerking tussen VLC, zijn plugin-cache en Defender.

Het probleem bestaat bovendien niet alleen in Windows 11

Hier wordt het verhaal interessanter. De recente discussie draaide vooral om Windows 11, maar meldingen over extreem trage VLC-starttijden op Windows zijn ouder.

Er zijn gebruikers die soortgelijke problemen al veel langer melden, waaronder mensen met Windows 10. In sommige gevallen duurt de eerste start van VLC tientallen seconden, waarna de applicatie onmiddellijk werkt zodra hij eenmaal is geopend.

Soms keert het probleem later terug, bijvoorbeeld nadat de computer langere tijd niet is gebruikt.

Dat gedrag past niet bij een eenvoudig probleem als “VLC is slecht geprogrammeerd en is altijd langzaam”. Het wijst eerder op een specifieke interactie die afhankelijk is van de toestand van bestanden, caches en beveiligingscontroles.

Ook binnen de meldingen op de VLC-bugtracker blijken verschillende situaties voor te komen.

Bij sommige gebruikers bleek het opnieuw genereren van plugins.dat voldoende om de vertraging te laten verdwijnen.

Bij andere gebruikers bestond plugins.dat echter al en leek het bestand op het eerste gezicht gewoon correct te zijn.

Nog interessanter: sommige gebruikers meldden dat het vervangen van de bestaande cache door een bekende, werkende cache de vertraging onmiddellijk oploste. Dat suggereert dat er meerdere varianten van hetzelfde probleem kunnen bestaan.

De plugin-cache opnieuw genereren kan helpen

VLC wordt geleverd met een programma genaamd vlc-cache-gen.exe.

Dit hulpprogramma kan de plugin-cache opnieuw opbouwen op basis van de plugins die daadwerkelijk in de VLC-installatie aanwezig zijn.

Als de cache beschadigd, verouderd of inconsistent is geraakt, kan het opnieuw genereren ervan het probleem oplossen.

Dat verklaart ook waarom sommige gebruikers melden dat de problemen verdwenen nadat zij VLC opnieuw hadden geïnstalleerd. Bij een nieuwe installatie wordt de plugininformatie immers opnieuw opgebouwd.

Maar dit is niet noodzakelijk dé universele oplossing. Dat is een belangrijk onderscheid.

Als de cache zelf niet het werkelijke probleem is, maar Microsoft Defender tijdens het benaderen van de VLC-bestanden voor extreme vertraging zorgt, kan het opnieuw genereren van plugins.dat slechts tijdelijk helpen — of helemaal niets veranderen.

Dat is precies wat de verschillende gebruikerservaringen laten zien.

Sommige gebruikers kregen VLC weer snel door Defender aan te passen

Een aantal gebruikers heeft gemeld dat het uitsluiten van VLC in Microsoft Defender de vertraging oplost. Daarbij blijkt zelfs het niveau van de uitsluiting verschil te kunnen maken.

In sommige gevallen hielp het uitsluiten van alleen vlc.exe niet, terwijl het uitsluiten van de volledige VLC-installatiemap wel effect had. Dat is een belangrijke aanwijzing.

Het suggereert dat Defender mogelijk niet alleen de uitvoerbare VLC-bestanden controleert, maar ook de grote hoeveelheid pluginbestanden die tijdens het starten wordt gelezen.

Tegelijkertijd moet je hier voorzichtig mee zijn.

Een volledige programmamap uitsluiten van antiviruscontrole verlaagt de beveiliging. Het is daarom geen ideale eerste oplossing en zeker niet iets wat je blindelings zou moeten doen omdat VLC langzaam start.

Een beschadigde of problematische plugin-cache opnieuw opbouwen is een veel veiliger eerste stap.

Hoe los je een extreem trage VLC-start op?

Als VLC op Windows opeens 10, 20 of 30 seconden nodig heeft om een MP3 af te spelen, kun je het probleem het beste stapsgewijs aanpakken.

1. Sluit VLC volledig af

Zorg ervoor dat VLC niet meer op de achtergrond draait.

Open vervolgens opnieuw een MP3 om te controleren of het probleem incidenteel was.

2. Bouw de plugin-cache opnieuw op

Gebruik vlc-cache-gen.exe, dat onderdeel is van de VLC-installatie, om de plugin-cache opnieuw te genereren.

Het exacte pad is afhankelijk van waar VLC op jouw systeem is geïnstalleerd, maar het programma bevindt zich doorgaans in de VLC-installatiemap.

Laat het programma de plugins-directory opnieuw verwerken en probeer daarna VLC opnieuw.

3. Test VLC opnieuw

Start VLC en open een MP3.

Als het bestand nu vrijwel onmiddellijk begint af te spelen, was de plugin-cache waarschijnlijk onderdeel van het probleem.

4. Installeer VLC opnieuw als het probleem blijft bestaan

Een volledige herinstallatie kan zinvol zijn wanneer de plugininstallatie of cache inconsistent is geraakt.

Gebruik daarbij een officiële VLC-installatie en vermijd willekeurige downloadsites.

5. Wees voorzichtig met Defender-uitzonderingen

Als het probleem blijft bestaan en er sterke aanwijzingen zijn dat Defender de oorzaak is, kan een uitzondering voor VLC als diagnostische test worden gebruikt.

Maar een permanente uitzondering voor de volledige VLC-map is vanuit beveiligingsperspectief niet de mooiste oplossing.

Het feit dat zo’n uitzondering werkt, is vooral interessant omdat het aanwijzingen geeft over de oorzaak.

Het betekent namelijk niet automatisch dat Defender defect is. Het kan ook betekenen dat VLC en Defender op een ongelukkige manier met elkaar samenwerken.

Dus: is Microsoft Defender daadwerkelijk de oorzaak?

Waarschijnlijk speelt Defender bij een deel van de getroffen systemen inderdaad een belangrijke rol.

Maar het is te simpel om te zeggen:

Microsoft heeft een update uitgebracht en daardoor werkt VLC niet meer.

De meldingen laten een genuanceerder beeld zien.

Bij sommige gebruikers helpt het opnieuw genereren van de plugin-cache.

Bij anderen helpt dat niet.

Bij weer anderen verdwijnt de vertraging wanneer de VLC-map niet langer door Defender wordt gecontroleerd.

Er zijn daarnaast gebruikers die hetzelfde soort probleem al op Windows 10 rapporteerden, dus het fenomeen kan niet uitsluitend aan een recente Windows 11-update worden toegeschreven.

Ook binnen de VLC-ontwikkelaarsgemeenschap waren er aanvankelijk verschillende interpretaties. Een ontwikkelaar kon het probleem als opgelost beschouwen omdat het regenereren van de cache werkte, terwijl een andere ontwikkelaar later concludeerde dat Defender waarschijnlijk nog steeds een rol speelde.

Dat klinkt tegenstrijdig, maar beide observaties kunnen tegelijkertijd waar zijn.

Verschillende gebruikers kunnen immers verschillende varianten van hetzelfde probleem hebben.

En daar zit de ironie van de kritiek op open source

De uitspraak dat een groot deel van de open-sourcewereld zich in een “beschamende toestand” bevindt, is begrijpelijk als reactie op een programma dat er 33 seconden over doet om een MP3 af te spelen.

Maar als algemene conclusie is die kritiek veel te gemakkelijk.

VLC is een enorm complex open-sourceproject dat al jarenlang een gigantische hoeveelheid bestandsformaten en hardware ondersteunt. Dat het programma een pluginarchitectuur gebruikt en daarbij een cache nodig heeft, is op zichzelf geen teken van slechte softwareontwikkeling.

Integendeel.

Een pluginarchitectuur is juist een belangrijke reden waarom VLC zo flexibel is.

Het werkelijke probleem is dat een relatief onzichtbaar onderdeel van die architectuur — een cachebestand — in combinatie met Windows en beveiligingssoftware tot extreem slechte gebruikerservaringen kan leiden.

Dat is een legitieme kritiek op VLC.

Een mediaspeler die 30 seconden nodig heeft om een MP3 te starten, heeft immers een probleem, ongeacht waar de technische oorzaak precies ligt.

Maar het is iets anders dan concluderen dat open source als geheel heeft gefaald.

De overstap naar Microsoft Media Player is ook niet per definitie een verbetering

Er zit bovendien een zekere ironie in Blow’s oplossing.

Microsofts eigen mediaspeler is natuurlijk diep geïntegreerd met Windows en heeft daardoor bepaalde voordelen. Voor iemand die alleen muziek en video's wil afspelen, kan de eenvoud aantrekkelijk zijn.

Maar VLC heeft nog steeds belangrijke voordelen.

VLC ondersteunt een enorme hoeveelheid formaten zonder dat gebruikers allerlei aanvullende codecs hoeven te installeren. Het programma werkt met talloze audio- en videoformaten die niet altijd probleemloos door standaard Windows-software worden ondersteund.

Ook voor gevorderde gebruikers biedt VLC veel meer controle over afspelen, ondertiteling, codecs, netwerkstreams, audio-uitvoer en video-instellingen.

Daar staat tegenover dat Microsofts software voor veel gebruikers eenvoudiger en visueel moderner kan aanvoelen.

De keuze tussen beide programma's is dus uiteindelijk afhankelijk van wat iemand nodig heeft.

Een probleem van 33 seconden is wél serieus

Dat alles betekent niet dat VideoLAN zich achter Microsoft mag verschuilen. Vanuit het perspectief van een gebruiker maakt het namelijk nauwelijks uit wie de schuld heeft.

Je dubbelklikt op een MP3. Je verwacht muziek. In plaats daarvan gebeurt er een halve minuut niets. Dat is een ernstige gebruikservaringsfout.

Als VLC kan aantonen dat Microsoft Defender de boosdoener is, dan ligt een deel van de verantwoordelijkheid bij Microsoft. Maar VLC moet er tegelijkertijd voor zorgen dat een externe beveiligingsfunctie niet leidt tot een situatie waarin een eenvoudige mediaspeler tientallen seconden onbruikbaar lijkt.

Goede software wordt immers niet alleen beoordeeld op wat er gebeurt wanneer alles perfect werkt, maar juist op hoe goed het programma omgaat met afwijkende omstandigheden.

De belangrijkste conclusie

Het verhaal rond de extreem trage VLC-start op Windows is dus genuanceerder dan de eerste berichten op sociale media doen vermoeden.

Ja, er zijn echte meldingen van VLC-gebruikers die tientallen seconden moeten wachten voordat een MP3 begint te spelen.

Ja, Microsoft Defender lijkt bij een deel van deze gevallen betrokken te zijn.

Ja, het opnieuw genereren van VLC's plugin-cache kan het probleem bij sommige gebruikers oplossen.

En ja, het uitsluiten van de VLC-map van Defender heeft bij sommige gebruikers eveneens geholpen.

Maar er is geen bewijs dat iedere trage VLC-installatie door precies dezelfde oorzaak wordt getroffen. Bovendien bestaat het probleem al langer en zijn er ook meldingen van Windows 10-gebruikers.

De plugin-cache is op zichzelf geen vreemde of onnodige constructie. VLC bestaat grotendeels uit afzonderlijke modules en moet bij het starten kunnen bepalen welke plugins beschikbaar zijn. De cache voorkomt dat dit volledige proces iedere keer opnieuw moet worden uitgevoerd.

Het probleem ontstaat wanneer die cache, VLC zelf en Windows-beveiliging elkaar op een ongelukkige manier in de weg zitten.

Daarmee is de kritiek op VLC terecht, maar de conclusie dat dit een bewijs is dat open-source software “beschamend” is, gaat te ver.

En misschien is dat uiteindelijk wel de interessantste les van deze hele kwestie: een programma kan technisch uitstekend ontworpen zijn en toch door een ogenschijnlijk klein probleem veranderen in een verschrikkelijk frustrerende gebruikerservaring.

Voor de gemiddelde gebruiker is het immers heel simpel: een MP3 hoort niet 33 seconden te doen over starten.

Als VLC dat probleem samen met Microsoft kan oplossen, is daarmee waarschijnlijk meer gewonnen dan met een discussie over de vraag of open source of propriëtaire software als geheel beter zou zijn.

Door: Drifter

De beveiligingsupdate van Microsoft voor augustus 2026 is uitzonderlijk omvangrijk. In totaal worden 751 CVE-vermeldingen behandeld binnen de verschillende productfamilies van Microsoft. Daarvan zijn 108 kwetsbaarheden als kritiek beoordeeld. De belangrijkste reden om deze maand snel te patchen is echter niet alleen het hoge aantal kwetsbaarheden: één Windows-kwetsbaarheid wordt al actief uitgebuit.

Het gaat om CVE-2026-68820, een kwetsbaarheid voor lokale verhoging van rechten (Elevation of Privilege) in de Windows WinSock-driver afd.sys. Een aanvaller die al enige toegang tot een systeem heeft, kan deze kwetsbaarheid gebruiken om zijn rechten verder uit te breiden. Omdat de kwetsbaarheid daadwerkelijk in aanvallen wordt misbruikt, behoort deze update tot de absolute prioriteiten.

Daarnaast zijn twee andere kwetsbaarheden publiekelijk bekendgemaakt, maar voor zover momenteel bekend nog niet actief uitgebuit:

• CVE-2026-62832 – kwetsbaarheid in de Windows User Profile Service.
• CVE-2026-72971 – een afzonderlijke Windows-beveiligingskwetsbaarheid die eveneens openbaar is gemaakt.

Voor organisaties betekent dit dat augustus geen maand is om de gebruikelijke brede testcyclus af te wachten voordat de belangrijkste updates worden uitgerold. Windows, Office en Exchange verdienen deze maand een hoge patchprioriteit.

De belangrijkste conclusie: Patch Now

Voor zakelijke omgevingen kan de augustus-update grofweg als volgt worden geprioriteerd:

1. Windows-systemen en servers
2. DNS- en DHCP-servers
3. Windows-systemen waarop WinSock/afd.sys actief is
4. Microsoft Office en Microsoft 365 Apps
5. SharePoint Server
6. Exchange Server
7. Remote Desktop-omgevingen
8. Systemen met intensief gebruik van printfunctionaliteit en fonts
9. .NET en ontwikkelplatformen
10. Adobe-producten en andere software van derden

Er zijn deze maand geen SQL Server-updates nodig voor on-premises SQL Server. Azure-gerelateerde SQL-problemen worden aan de cloudzijde door Microsoft afgehandeld

Geen bekende problemen bij publicatie, maar blijf controleren

Op het moment van publicatie bevatten de augustusupdates voor zowel Windows-client als Windows Server geen grote lijst met bekende problemen. Dat betekent echter niet dat er gedurende de eerste dagen na de uitrol geen nieuwe problemen kunnen ontstaan.

Bij grote Patch Tuesday-releases komen compatibiliteitsproblemen soms pas aan het licht nadat organisaties de updates op duizenden systemen hebben geïnstalleerd. Het is daarom verstandig om de release-informatie tijdens en na de eerste uitrolfase opnieuw te controleren.

Een belangrijk aandachtspunt blijft WSUS. Bij Windows Server 2025 en Windows Server 2022 wordt nog steeds vermeld dat bepaalde details over synchronisatiefouten in WSUS niet worden weergegeven. Die beperking houdt verband met maatregelen rond de eerder aangepakte kwetsbaarheid CVE-2025-59287. Voor deze situatie is geen algemene workaround gepubliceerd.

Ook een eerder gemeld probleem rond BitLocker en Windows Server 2022 verdient aandacht. Op bepaalde servers kan na een eerste herstart een BitLocker-herstelprompt verschijnen wanneer een specifieke PCR7-gerelateerde Group Policy-configuratie wordt gebruikt.

Omdat het risico bij een onverwachte BitLocker-herstelvraag vooral operationeel is, moeten organisaties vóór het patchen controleren of de bijbehorende BitLocker-herstelgegevens daadwerkelijk beschikbaar en toegankelijk zijn.

Waarom augustus 2026 zo belangrijk is

Het aantal van 751 CVE-vermeldingen klinkt op zichzelf al indrukwekkend, maar aantallen zeggen niet alles. Voor de prioritering zijn vooral drie factoren belangrijk:

• de kwetsbaarheid wordt al actief uitgebuit;
• de kwetsbaarheid is kritiek en kan leiden tot remote code execution;
• de kwetsbaarheid bevindt zich in een internet- of netwerkgericht serveronderdeel.

Augustus bevat op alle drie deze punten belangrijke risico's.

De actief uitgebuite WinSock-kwetsbaarheid is daarbij bijzonder relevant. afd.sys maakt deel uit van de Windows-netwerkstack. Hoewel een lokale privilege-escalatie niet hetzelfde is als een rechtstreekse aanval vanaf internet, kan een dergelijke kwetsbaarheid zeer waardevol zijn voor aanvallers die via een andere kwetsbaarheid, gestolen inloggegevens of malware al voet aan de grond hebben gekregen.

Een privilege-escalatie kan vervolgens worden gebruikt om van een beperkte gebruikerscontext naar veel hogere systeemrechten te gaan.

Daarom moet deze update niet uitsluitend worden gezien als een netwerkprobleem. Ook gewone Windows-clients en werkstations zijn relevant.

Extra aandacht voor DNS en DHCP

Voor Windows Server-omgevingen zijn DNS en DHCP deze maand bijzonder belangrijk.

Windows DHCP Server bevat maar liefst 14 kwetsbaarheden en is daarmee een van de zwaarst getroffen Microsoft-componenten van deze release. Eén van de belangrijkste problemen is CVE-2026-62823, een kritieke kwetsbaarheid voor remote code execution waarvan Microsoft de exploitatie als waarschijnlijker beoordeelt.

Ook Windows DNS Server is zwaar getroffen. Daar zijn zes kwetsbaarheden gemeld, waarvan vier kritiek zijn:

• CVE-2026-62878
• CVE-2026-62817
• CVE-2026-62820
• CVE-2026-65789

Dit is extra belangrijk omdat DNS-servers doorgaans een centrale rol binnen een organisatie spelen en vaak vanaf meerdere netwerksegmenten bereikbaar zijn.

Organisaties zouden daarom niet alleen de Windows-clients moeten patchen, maar juist ook de DNS-resolvers, DNS-servers en DHCP-servers met hoge prioriteit moeten behandelen.

Voor domeincontrollers en andere infrastructuurservers geldt hetzelfde: de combinatie van hoge privileges, netwerkbereikbaarheid en centrale functionaliteit maakt een kwetsbaarheid op deze systemen aanzienlijk risicovoller dan dezelfde kwetsbaarheid op een geïsoleerde werkplek.

Printing, fonts en grafische functies eerst testen

Een opvallend deel van de augustusupdates betreft Win32k, printing en fontverwerking.

Van de vier Windows-componenten die door de Readiness-analyse als High Risk worden aangemerkt, hebben er drie betrekking op win32k-gerelateerde print- en fontfunctionaliteit.

Dat is vooral relevant voor organisaties met oudere 32-bits bedrijfsapplicaties die nog steeds documenten afdrukken.

De testfase zou daarom minimaal het volgende moeten omvatten:

• printen vanuit 32-bits applicaties op 64-bits Windows;
• printen naar fysieke printers;
• printen naar PDF;
• printen naar XPS;
• documenten met veel tekst;
• documenten met complexe afbeeldingen;
• documenten met meerdere pagina's;
• verschillende papierformaten;
• verschillende resoluties;
• verschillende afdrukoriëntaties;
• wijzigingen in schaalinstellingen;
• Print Preview;
• herstarten van de applicatie en opnieuw afdrukken.

Daarnaast moet fontverwerking uitgebreid worden getest.

Gebruik verschillende lettertypen, groottes en stijlen en controleer documenten in onder meer:

• browsers;
• Microsoft Word;
• Microsoft Excel;
• PDF-readers;
• Notepad;
• gespecialiseerde bedrijfsapplicaties.

Let vooral op:

• ontbrekende glyphs;
• verkeerde tekens;
• vervormde tekst;
• verschoven tekst;
• afgebroken tekst;
• afwijkende regelafstanden;
• verschillen tussen Print Preview en het uiteindelijke afdrukresultaat.

Voor organisaties met veel printafhankelijke legacysoftware kan dit een van de belangrijkste compatibiliteitstests van de maand zijn.

Graphics en DirectX niet vergeten

Naast print- en fontfunctionaliteit worden ook verschillende grafische componenten bijgewerkt.

Onder meer GDI+, Windows Imaging Component en dxgkrnl.sys, de grafische kernelcomponent, veranderen.

Test daarom niet alleen standaard desktopgebruik, maar ook:

• DirectX-applicaties;
• toepassingen die hardwareversnelling gebruiken;
• meerdere monitoren;
• monitoren aansluiten en loskoppelen;
• resolutiewijzigingen;
• HDR;
• DPI-schaalwijzigingen;
• slaapstand;
• hervatten uit slaapstand;
• beeldschermrotatie waar van toepassing;
• applicaties die afbeeldingen intensief verwerken.

Ook het kopiëren van afbeeldingen tussen bijvoorbeeld Paint, Word en Excel kan worden meegenomen. Gebruik daarbij verschillende beeldformaten en bitdieptes, waaronder EMF en TIFF.

Remote Desktop verdient extra aandacht

De Remote Desktop-client behoort eveneens tot de onderdelen met een verhoogd test-risico.

Dat is belangrijk voor organisaties die medewerkers dagelijks via RDP, RemoteApp of andere Remote Desktop-functionaliteit laten werken.

Test onder meer:

• meerdere gelijktijdige RDP-sessies;
• printerredirection;
• clipboardredirection;
• audioredirection;
• drive-redirection;
• smartcardredirection;
• combinaties van bovenstaande functies;
• verbreken en opnieuw verbinden van sessies;
• RemoteApp;
• opnieuw aanmelden na een netwerkonderbreking;
• herstarten van de client;
• opnieuw verbinden na een serverrestart.

Controleer daarbij niet alleen of de verbinding tot stand komt. Controleer vooral of alle omgeleide apparaten en functies na een reconnect nog correct functioneren.

Ook RRAS en SSTP VPN zijn deze maand relevant. Test daarom VPN-verbindingen over HTTPS, inclusief langdurige verbindingen, reconnects en herstarts.

Opslag, SMB, NTFS en Hyper-V

Ook de opslag- en virtualisatielaag krijgt deze maand een brede reeks wijzigingen.

Onder meer de volgende onderdelen worden geraakt:

• SMB-client;
• SMB-server;
• NTFS;
• UDFS;
• Cloud Files;
• Projected File System;
• Work Folders;
• Hyper-V;
• virtual TPM;
• USB-functionaliteit;
• Windows Installer.

Voor SMB is het verstandig om zowel eenvoudige als complexe scenario's te testen.

Denk aan:

• grote bestanden kopiëren;
• grote aantallen kleine bestanden kopiëren;
• bestanden heen en weer kopiëren;
• SMB-verbindingen verbreken;
• opnieuw verbinden;
• leases;
• Continuous Availability;
• RDMA waar gebruikt;
• failover-scenario's.

Voor NTFS moeten vooral bedrijfsapplicaties worden gecontroleerd die gebruikmaken van uitgebreide bestandseigenschappen of specifieke filesystemfunctionaliteit.

Hyper-V en BitLocker

Virtualisatieomgevingen verdienen eveneens een test.

Maak bijvoorbeeld een Generation 2-VM aan, maak een checkpoint en exporteer de VM. Controleer daarnaast scenario's met:

• virtual TPM;
• BitLocker;
• USB-apparaten;
• USB-opslag;
• MIDI-apparaten;
• Windows Installer.

Voor BitLocker geldt opnieuw dat organisaties hun herstelprocedures moeten testen voordat ze op grote schaal gaan patchen.

Een patchronde is geen goed moment om te ontdekken dat BitLocker-herstelcodes niet meer beschikbaar zijn.

Netwerkdiensten en kernfunctionaliteit

Ook diverse netwerk- en kernservices worden bijgewerkt:

• TCP/IP;
• HTTP.sys;
• Windows Firewall;
• Bluetooth;
• wired 802.1X;
• MSMQ;
• TAPI;
• IPsec;
• QUIC.

De TAPI-component bevat relatief veel updates, maar de praktische impact daarvan is volgens de beschikbare analyse beperkter dan bij DNS, DHCP, WinSock of de grafische componenten.

Voor HTTP.sys is het verstandig IIS-verkeer over de gebruikte protocollen te testen, waaronder:

• HTTP/1.1;
• HTTP/2;
• HTTP/3.

Controleer daarnaast TCP/IP- en IPsec-configuraties voor zowel IPv4 als IPv6.

Voor beheerde netwerkomgevingen zijn ook firewallregels, Bluetooth, 802.1X-authenticatie en MSMQ onderdeel van de functionele controle.

Windows: 233 kwetsbaarheden

Binnen de Windows-productfamilie worden 233 CVE's behandeld. Daarvan zijn er 18 kritiek.

Het grootste deel betreft privilege-escalaties, met ongeveer 143 vermeldingen. De meest ernstige problemen zijn echter vooral de kritieke remote-code-executionkwetsbaarheden in netwerkgerichte servercomponenten.

Naast DHCP en DNS omvat de kritieke groep onder meer:

• Microsoft QUIC;
• RRAS;
• iSCSI Target Service;
• Windows Deployment Services TFTP Server;
• Remote Desktop Client;
• GDI+;
• Active Directory Certificate Services.

Voor domeinomgevingen verdient Active Directory Certificate Services bijzondere aandacht. Certificaatdiensten kunnen een centrale rol spelen in authenticatie en identiteit. Een probleem daar kan daarom veel verder reiken dan één afzonderlijke server.

De meest getroffen Windows-componenten zijn onder andere:

• DHCP Server;
• Win32k;
• Telephony Service;
• DNS Client;
• Windows Installer;
• Windows Kernel;
• NTFS.

De Windows-update hoort daarmee zonder twijfel in de categorie Patch Now.

Office: 120 kwetsbaarheden

Ook Microsoft Office is deze maand zwaar getroffen.

In totaal gaat het om 120 Office-gerelateerde CVE's, waarvan 24 kritiek zijn. Remote code execution vormt een belangrijk deel van deze kwetsbaarheden.

Opvallend is dat Microsoft 365 Apps deze maand nadrukkelijk binnen de scope vallen. In tegenstelling tot een maand waarin vooral MSI-installaties of specifieke serverproducten worden geraakt, moeten organisaties met Click-to-Run-installaties deze ronde dus zeker meenemen.

Een belangrijk voorbeeld is CVE-2026-70130, een kritieke kwetsbaarheid die onder meer Microsoft 365 Apps raakt.

Omdat Office-kwetsbaarheden vaak samenhangen met documentverwerking, moeten organisaties niet alleen controleren of Office start, maar ook of bestanden correct worden geopend en weergegeven.

Test bijvoorbeeld:

• Word-documenten;
• Excel-bestanden;
• documenten met macro's;
• externe gegevensverbindingen;
• embedded objects;
• Office-add-ins;
• PDF-export;
• documenten met complexe afbeeldingen;
• bestanden die vanuit Outlook worden geopend.

SharePoint Server

Voor on-premises SharePoint zijn er eveneens ernstige kwetsbaarheden.

Een van de belangrijkste is CVE-2026-65665, een kritieke remote-code-executionkwetsbaarheid die volgens Microsoft een relatief grotere kans op exploitatie heeft.

De betreffende risico's gelden onder meer voor SharePoint Server 2019 en Subscription Edition.

SharePoint-updates verdienen extra aandacht omdat serverupdates niet op dezelfde manier als gewone clientupdates kunnen worden teruggedraaid. Bovendien is een herstart onderdeel van de onderhoudsprocedure.

Na het patchen moeten organisaties ten minste controleren:

• aanmelden;
• SharePoint-sites;
• browsergebaseerd documentbeheer;
• documentbewerking;
• zoekfunctionaliteit;
• workflows;
• integraties;
• authenticatie;
• eventuele maatwerkoplossingen.

Exchange Server: zeven kwetsbaarheden

Ook Exchange Server krijgt deze maand een beveiligingsupdate.

Er zijn zeven CVE's voor Exchange Server 2016, Exchange Server 2019 en Exchange Server Subscription Edition:

• één kritiek;
• zes belangrijk.

Een van de belangrijkste kwetsbaarheden is CVE-2026-62911, een privilege-escalatie. Daarnaast is er een remote-code-executionkwetsbaarheid, CVE-2026-62913.

Hoewel deze kwetsbaarheden niet als actief uitgebuit zijn gemarkeerd, is uitstel voor internetgerichte Exchange-servers moeilijk te rechtvaardigen.

Belangrijk bij het installeren

De Exchange-update moet vanuit een verhoogde opdrachtprompt worden uitgevoerd.

Een installatie vanuit een niet-verhoogde context kan ertoe leiden dat Exchange-services slechts gedeeltelijk worden bijgewerkt en vervolgens niet correct functioneren.

Na installatie moet daarom worden gecontroleerd of:

• alle Exchange-services actief zijn;
• de server gezond rapporteert;
• mailtransport werkt;
• interne mail aankomt;
• externe mail aankomt;
• transportqueues correct leeglopen;
• connectors functioneren;
• transportregels werken;
• Outlook via MAPI over HTTP werkt;
• Outlook on the web werkt;
• het Exchange Admin Center bereikbaar is;
• Autodiscover werkt;
• free/busy werkt;
• hybride verbindingen functioneren.

Plan bovendien de benodigde herstart in een gecontroleerd onderhoudsvenster.

SQL Server: geen on-premises update

Voor on-premises SQL Server is er deze maand geen beveiligingsupdate nodig.

Er zijn wel SQL-gerelateerde problemen aan de Azure-kant, maar die worden door Microsoft als cloudservice afgehandeld.

Organisaties hoeven daarom voor hun lokale SQL Server-installaties geen afzonderlijke augustussecurityupdate in te plannen.

.NET en ontwikkelplatformen

Microsoft brengt deze maand 23 kwetsbaarheden uit voor de categorie ontwikkeltools.

Daarvan bevinden zich 13 in .NET en .NET Framework en 10 in Visual Studio Code en gerelateerde Copilot-componenten.

Voor .NET zijn onder andere remote-code-executionproblemen relevant, waaronder:

• CVE-2026-62897 in .NET Framework;
• CVE-2026-70354 in .NET Core.

De updates raken verschillende ondersteunde Windows- en Windows Server-versies.

De juiste aanpak is hier vooral praktisch: patch de ontwikkelomgevingen en voer daarna een representatieve regressietest uit.

Test onder andere:

• WPF-applicaties;
• WinForms-applicaties;
• ASP.NET-applicaties;
• command-line tools;
• buildprocessen;
• CI/CD-pipelines;
• applicaties die gebruikmaken van native dependencies;
• applicaties die verschillende .NET-runtimeversies vereisen.

Compileer daarnaast een representatief project opnieuw en voer de belangrijkste functionele tests uit.

Visual Studio Code en Copilot

Ook Visual Studio Code en enkele Copilot-gerelateerde onderdelen krijgen beveiligingsupdates.

De kwetsbaarheden omvatten onder meer remote code execution en beveiligingsomzeiling.

Voor ontwikkelaars is het verstandig om na de update vooral te controleren of:

• Python-extensies correct functioneren;
• Copilot Chat werkt;
• extensies nog normaal laden;
• debugging werkt;
• terminalintegratie werkt;
• projectbestanden correct worden geopend;
• ontwikkelcontainers functioneren;
• bestaande ontwikkelworkflows niet zijn verstoord.

Adobe: niet overslaan

Naast Microsoft is Adobe deze maand opvallend relevant.

Adobe bracht begin augustus een noodpatch uit voor CVE-2026-48449, een kwetsbaarheid die als maximaal ernstig wordt beschouwd.

Omdat Adobe-producten regelmatig gedeelde softwarecomponenten gebruiken, is het verstandig om binnen een organisatie niet alleen één specifiek Adobe-product te controleren.

Inventariseer welke Adobe-producten daadwerkelijk zijn geïnstalleerd en neem de relevante updates mee in dezelfde versnelde patchronde.

TPM 2.0: derde-partijrisico

Ook twee kwetsbaarheden in referentiecode voor TPM 2.0 zijn relevant:

• CVE-2026-6726
• CVE-2026-6727

Deze kwetsbaarheden zijn als belangrijk beoordeeld.

Het risico is bijzonder interessant omdat TPM juist bedoeld is om cryptografische sleutels en vertrouwelijke platforminformatie te beschermen.

Onder bepaalde omstandigheden kan een lokale aanvaller met toegang tot TPM-commando's informatie bereiken die normaal gesproken door de TPM moet worden afgeschermd. In het ernstigste scenario kan dit gevolgen hebben voor sleutels die essentieel zijn voor apparaatattestatie.

Organisaties die sterk afhankelijk zijn van TPM voor Windows Hello, BitLocker, apparaatattestatie of andere beveiligingsfuncties moeten daarom controleren of de firmware en TPM-gerelateerde software volledig bijgewerkt zijn.

Belangrijke wijzigingen sinds de vorige Patch Tuesday

Tussen de juli- en augustusrelease zijn honderden CVE-records aangepast.

Een groot deel daarvan betreft herpublicaties van Microsoft Edge en Chromium. Die wijzigingen vereisen doorgaans geen aanvullende actie.

Daarnaast zijn echter tientallen wijzigingen aangebracht in Microsoft-producten waarvoor organisaties wel degelijk rekening moeten houden met de gewijzigde informatie.

Onder meer de volgende gebieden zijn aangepast:

Opslag en filesystems

• NTFS;
• ReFS;
• Brokering File System.

Identiteit en federatie

• AD FS;
• Azure Active Directory / Microsoft Entra ID.

Developer runtimes

• .NET;
• .NET Framework;
• PowerShell;
• ASP.NET Core.

Het is daarom verstandig om niet alleen naar nieuwe CVE's te kijken. Ook bestaande kwetsbaarheden kunnen tussen twee Patch Tuesdays veranderen in ernst, productdekking of aanbevolen actie.

Windows-lifecycle: oktober wordt belangrijk

Naast de beveiligingsupdates is er een belangrijke lifecycle-waarschuwing.

13 oktober 2026 wordt een belangrijke datum voor meerdere Microsoft-producten.

Onder meer:

• Windows Server 2012 en 2012 R2 bereiken een nieuwe fase in hun ESU-traject;
• Windows 10 2016 LTSB bereikt het einde van uitgebreide ondersteuning;
• Office LTSC 2021 eindigt;
• Office 2021 retail eindigt.

Voor Windows Server 2022 verandert eveneens de supportstatus. Het product gaat op 13 oktober 2026 over naar de extended-supportfase en blijft volgens de huidige lifecycle-informatie tot oktober 2031 security-only ondersteund.

Ook Windows 11 versie 24H2 Home en Pro bereiken op 13 oktober 2026 het einde van hun updateperiode.

Dat betekent dat organisaties die nog op deze edities draaien slechts enkele Patch Tuesdays hebben om een upgrade of migratie goed te organiseren.

Aanbevolen testvolgorde

Voor grote organisaties is het niet efficiënt om alle 751 CVE's individueel te behandelen. Een risico-gebaseerde aanpak is veel effectiever.

1. Windows en WinSock

Begin met Windows-systemen en installeer de update voor de actief uitgebuite CVE-2026-68820 zo snel mogelijk.

Voer daarna een korte smoke test uit van:

• netwerkverbindingen;
• TCP/IP;
• VPN;
• applicaties met netwerkfunctionaliteit;
• DNS;
• DHCP;
• lokale privilegegevoelige applicaties.

2. DNS en DHCP

Patch daarna de infrastructuurservers.

Controleer:

• DNS-resolutie;
• forwarders;
• interne zones;
• externe resolutie;
• DHCP leases;
• DHCP failover;
• netwerkregistratie;
• client connectivity.

3. Printing en fonts

Dit is de belangrijkste compatibiliteitstest.

Besteed extra aandacht aan legacyapplicaties, 32-bits applicaties, PDF/XPS-printing en documentweergave.

4. Remote Desktop

Test alle gebruikte redirection-functies, RemoteApp, reconnects en VPN-functionaliteit.

5. Office en SharePoint

Patch Microsoft 365 Apps, Office en SharePoint en controleer documentverwerking en bedrijfsapplicaties.

6. Exchange

Patch Exchange vanuit een verhoogde context en plan de noodzakelijke reboot.

Voer daarna een volledige mailflowcontrole uit.

7. Overige Windows-componenten

Voer vervolgens smoke tests uit voor:

• SMB;
• NTFS;
• Hyper-V;
• Active Directory;
• AD CS;
• RRAS;
• HTTP.sys;
• Firewall;
• Bluetooth;
• 802.1X;
• MSMQ.

8. .NET en ontwikkelomgevingen

Voer ten slotte de updates voor .NET, Visual Studio en Visual Studio Code door volgens het normale releaseproces, met een representatieve regressietest.

Prioriteiten voor enterprise-omgevingen

Voor organisaties met veel systemen zou de prioriteit deze maand als volgt kunnen worden ingericht:

Patch onmiddellijk

• Windows-systemen vanwege de actief uitgebuite WinSock-kwetsbaarheid;
• DNS Server;
• DHCP Server;
• internetgerichte Windows Server-systemen;
• Office/Microsoft 365 Apps;
• SharePoint Server;
• Exchange Server;
• Adobe-producten met een kwetsbare versie.

Patch zeer snel

• Remote Desktop-clients;
• domeincontrollers;
• Active Directory Certificate Services;
• RRAS;
• SMB-servers;
• Hyper-V-hosts;
• overige Windows Server-systemen.

Patch volgens versneld regulier schema

• .NET;
• Visual Studio;
• Visual Studio Code;
• overige ontwikkelcomponenten.

Kort samengevat:

Windows, Office en Exchange: Patch Now.
DNS en DHCP: zeer hoge prioriteit.
CVE-2026-68820: onmiddellijk behandelen vanwege actieve exploitatie.
Printing, fonts en Remote Desktop: uitgebreid testen.
SQL Server on-premises: deze maand geen actie nodig.
Windows 11 24H2 Home/Pro en meerdere oudere Microsoft-producten: plan vóór oktober een upgrade of migratie.

Door: Drifter

Google voert een wijziging door in de manier waarop Gemini omgaat met zichtbare watermerken bij afbeeldingen en video's die met zijn AI-modellen worden gegenereerd. Gebruikers krijgen de mogelijkheid om het zichtbare Gemini-logo uit gegenereerde beelden en video's weg te laten. De functie wordt via een update uitgerold en is beschikbaar als instelling, waardoor gebruikers zelf kunnen bepalen of het zichtbare watermerk in hun creaties moet worden weergegeven.

Tot nu toe kregen door Gemini gegenereerde afbeeldingen en video's standaard een zichtbaar watermerk. Dat bestaat uit het Gemini-logo dat in een hoek van het beeld wordt geplaatst. Het watermerk maakte voor iedereen direct herkenbaar dat een afbeelding of video met behulp van Google's generatieve AI was gemaakt. Een officiële instelling om dit zichtbare logo uit te schakelen, was er voorheen niet.

Met de nieuwe mogelijkheid verandert dat. Wie liever een afbeelding of video zonder zichtbaar Gemini-logo gebruikt, kan het zichtbare watermerk via de instellingen uitschakelen. Het gaat daarbij nadrukkelijk om het zichtbare watermerk: de onderliggende herkomstinformatie van de AI-creatie blijft behouden.

Onzichtbare herkomstmarkering blijft behouden

Het verdwijnen van het Gemini-logo betekent namelijk niet dat Google alle vormen van watermerken of herkomstinformatie verwijdert. Google blijft een onzichtbare digitale markering toepassen op door Gemini gegenereerde content. Deze markering is niet direct met het blote oog zichtbaar en is bedoeld om de herkomst van een AI-creatie technisch te kunnen vaststellen.

Een belangrijk onderdeel hiervan is SynthID, Google's technologie voor het aanbrengen van onzichtbare watermerken in door AI gegenereerde of aangepaste content. Zo'n digitale markering kan informatie bevatten waarmee kan worden vastgesteld dat een afbeelding of video door een AI-systeem van Google is gegenereerd of bewerkt. De markering is juist ontworpen om ook na bepaalde bewerkingen van het bestand herkenbaar te kunnen blijven.

Daarmee maakt Google onderscheid tussen twee verschillende vormen van watermerken. Het Gemini-logo is een zichtbare aanduiding die voor iedere kijker herkenbaar is. De onzichtbare digitale markering is daarentegen bedoeld voor technische detectie en verificatie van de herkomst van de content.

Waarom Google het zichtbare logo optioneel maakt

Een zichtbaar Gemini-logo kan handig zijn wanneer duidelijk moet zijn dat een afbeelding of video met generatieve AI is gemaakt. Tegelijkertijd kan zo'n logo voor sommige gebruikers storend zijn, bijvoorbeeld wanneer een gegenereerde afbeelding wordt gebruikt voor een presentatie, ontwerp, creatieve productie of ander project waarbij een extra logo niet gewenst is.

Door het zichtbare watermerk optioneel te maken, geeft Google gebruikers meer controle over het uiterlijk van hun gegenereerde content. De afbeelding of video kan daardoor worden gebruikt zonder dat het Gemini-logo voortdurend in beeld staat.

Daar staat wel een nadeel tegenover. Wanneer het zichtbare logo ontbreekt, is voor een gewone kijker niet langer direct te zien dat een afbeelding of video met Gemini is gemaakt. Dat kan het moeilijker maken om AI-gegenereerde content op het eerste gezicht te onderscheiden van materiaal dat door een mens is gemaakt of met een traditionele camera is opgenomen.

Onzichtbaar watermerk moet herkomst herkenbaar houden

Google probeert met de combinatie van beide systemen een middenweg te bieden. Het zichtbare watermerk kan worden uitgeschakeld voor gebruikers die een schoner beeld willen, terwijl de onzichtbare herkomstmarkering behouden blijft.

Dat betekent echter niet dat de aanwezigheid van zo'n digitale markering automatisch garandeert dat iedereen altijd kan zien waar een afbeelding vandaan komt. Onzichtbare watermerken zijn technische systemen en kunnen afhankelijk zijn van de gebruikte technologie, verwerking en eventuele bewerkingen van het bestand. Ze zijn vooral bedoeld als hulpmiddel bij het achterhalen of herkennen van de herkomst van AI-content, niet als een universele en onfeilbare methode om iedere AI-afbeelding of -video te identificeren.

De wijziging verandert daarmee vooral de zichtbaarheid van de markering, en niet het principe dat Google informatie over de herkomst van Gemini-creaties kan blijven toevoegen.

Geen volledig afscheid van watermerken

De nieuwe instelling moet daarom niet worden gezien als het volledig verwijderen van watermerken uit Gemini-content. Gebruikers kunnen het zichtbare Gemini-logo laten verdwijnen, maar de onzichtbare technologie voor herkomstmarkering blijft onderdeel van de gegenereerde content.

Voor gebruikers betekent dit in de praktijk dat ze meer vrijheid krijgen over hoe hun AI-creaties eruitzien. Voor het bredere publiek blijft er tegelijkertijd een technische mogelijkheid bestaan om de oorsprong van dergelijke content te onderzoeken.

De ontwikkeling past bovendien in een bredere discussie over AI-gegenereerde afbeeldingen en video's. Naarmate generatieve AI steeds realistischer wordt, wordt het belangrijker om onderscheid te kunnen maken tussen menselijke en kunstmatig gegenereerde content. Een zichtbaar logo is daarvoor eenvoudig en duidelijk, maar kan tegelijkertijd als storend worden ervaren. Onzichtbare herkomstmarkeringen bieden een minder opvallende manier om informatie over de oorsprong van content te behouden.

Met de nieuwe instelling kiest Google er dus voor om het zichtbare Gemini-watermerk optioneel te maken, zonder de onzichtbare herkomstmarkering volledig los te laten. Gebruikers krijgen daarmee meer controle over de presentatie van hun creaties, terwijl Google de technische mogelijkheid behoudt om AI-gegenereerde content van een digitale herkomstmarkering te voorzien.

Door: Drifter

Microsoft heeft een nieuwe update uitgebracht voor Microsoft Defender Antivirus die specifiek bedoeld is voor Windows-installatiebestanden. Het gaat om installatie-images die worden gebruikt bij het installeren of uitrollen van Windows, waaronder WIM- en VHD/VHDX-bestanden en installatiemedia zoals ISO-bestanden.

Het doel van de update is om ervoor te zorgen dat een nieuwe Windows-installatie niet begint met sterk verouderde antiviruscomponenten. Wanneer een Windows-image langere tijd geleden is samengesteld, kunnen de daarin opgenomen Defender-engine, antimalwareclient en beveiligingsdefinities inmiddels achterlopen op de actuele bedreigingen. Daardoor kan er direct na een nieuwe installatie een periode ontstaan waarin het systeem nog niet over de meest recente detecties beschikt.

Microsoft brengt daarom periodiek speciale Defender-pakketten uit waarmee bestaande Windows-installatie-images kunnen worden bijgewerkt.

Waarom zijn updates voor installatie-images belangrijk?

Microsoft Defender Antivirus wordt op normale Windows-installaties regelmatig bijgewerkt via Windows Update en andere updatekanalen. Dat betekent echter niet automatisch dat een bestaande ISO of WIM-image eveneens over de nieuwste beveiligingsinformatie beschikt.

Een installatiebestand is in feite een momentopname van Windows. Als zo'n image maanden geleden is gemaakt, kan de daarin aanwezige versie van Defender inmiddels aanzienlijk ouder zijn dan de versie die Microsoft op dat moment voor nieuw geïnstalleerde systemen beschikbaar stelt.

Dat is vooral relevant bij organisaties en systeembeheerders die Windows regelmatig opnieuw installeren of grote aantallen computers uitrollen. Zonder bijgewerkte installatie-images kan een nieuw geïnstalleerde pc of server aanvankelijk beschikken over oudere antimalwarecomponenten en verouderde beveiligingsdefinities.

Zodra Windows verbinding maakt met de update-infrastructuur van Microsoft, kan Defender uiteraard alsnog worden bijgewerkt. Toch probeert Microsoft met deze speciale image-updates de periode tussen installatie en het verkrijgen van actuele beveiligingsbescherming zo klein mogelijk te maken.

Nieuwe Defender-versies voor Windows-images

Het nieuwste pakket brengt de onderdelen van Microsoft Defender in de betreffende installatie-images naar de volgende versies:

• Platformversie: 4.18.26070.9
• Engineversie: 1.1.26070.7
• Security intelligence-versie: 1.455.50.0

De security-intelligenceversie bevat de actuele detectie-informatie die Defender gebruikt om bekende en nieuw toegevoegde malwarefamilies en andere ongewenste software te herkennen.

De update is daarmee meer dan alleen een verzameling nieuwe virusdefinities. Het pakket kan ook onderdelen van de Defender-client en de antimalware-engine in de installatie-image bijwerken.

Voor welke Windows-versies is de update bedoeld?

De image-update is van belang voor verschillende ondersteunde Windows-versies en Windows Server-installaties. Daaronder vallen onder meer:

• Windows 11
• Windows 10, inclusief bepaalde ondersteunde Enterprise- en ESU-scenario's
• Windows 10 Enterprise LTSC 2021
• Windows 10 Enterprise LTSC 2019
• Windows 10 Enterprise LTSB 2016
• Windows Server 2022
• Windows Server 2019
• Windows Server 2016

Microsoft ondersteunt dergelijke Defender-updates bovendien voor verschillende soorten installatie-images en processorarchitecturen. In de bredere documentatie worden onder andere WIM- en VHD/VHDX-bestanden en x86-, x64- en Arm64-images genoemd.

Geen gewone Windows Update

Een belangrijk onderscheid is dat deze update niet hetzelfde is als een normale maandelijkse Windows-update die iedere gebruiker via Windows Update op zijn pc ontvangt.

Het gaat hier specifiek om het bijwerken van de Defender-componenten binnen Windows-installatie-images. Dit is vooral interessant voor systeembeheerders, IT-afdelingen, OEM's, ontwikkelaars van aangepaste Windows-images en gevorderde gebruikers die zelf installatiemedia onderhouden.

Wie bijvoorbeeld een oude Windows-ISO gebruikt om een computer opnieuw te installeren, beschikt niet automatisch over een ISO waarin de meest recente Defender-definities zijn verwerkt. De Windows-installatie kan na het opstarten weliswaar de nieuwste updates ophalen, maar de beveiligingssoftware waarmee het systeem begint, kan op dat moment nog verouderd zijn.

Door de installatie-image vooraf te onderhouden, kan die achterstand worden verkleind.

Defender wordt voortdurend bijgewerkt

Microsoft brengt veel vaker reguliere security-intelligence-updates uit dan de speciale updates voor Windows-installatie-images. Dat is logisch: malware verandert voortdurend en nieuwe dreigingen worden dagelijks ontdekt.

De security-intelligence-updates van Defender bevatten onder andere detecties voor verschillende soorten schadelijke software, zoals trojans, backdoors, ransomware, informatie-stealers en andere malwarecategorieën.

Ook ongewenste of illegale software die beveiligingsrisico's kan opleveren, zoals bepaalde activatietools en cracks, kan door Defender worden gedetecteerd.

Een installatie-image kan dergelijke nieuwe detecties echter niet vanzelf bevatten. De inhoud van een ISO of WIM verandert immers niet nadat het bestand is gemaakt. Daarom zijn periodieke updates van de image noodzakelijk.

Wat betekent dit voor een nieuwe Windows-installatie?

Het praktische voordeel is vooral zichtbaar bij systemen die vanaf eigen of oudere installatiemedia worden geïnstalleerd.

Stel dat een organisatie een Windows-image gebruikt die enkele maanden oud is. De Windows-versie zelf kan nog steeds prima functioneren, maar de Defender-componenten in die image zijn mogelijk gebaseerd op beveiligingsinformatie die dateert van het moment waarop de image werd samengesteld.

Een aanvaller hoeft in zo'n situatie niet noodzakelijk een nieuwe kwetsbaarheid in Windows zelf te misbruiken. Ook malware die pas na het maken van de installatie-image is ontdekt, kan een probleem vormen zolang de nieuwste detecties nog niet zijn geïnstalleerd.

Een bijgewerkte installatie-image verkleint dat risico aanzienlijk. Zodra Windows na de installatie bovendien verbinding maakt met de Microsoft-updatevoorzieningen, kan Defender verder worden bijgewerkt met de meest recente beveiligingsinformatie.

Niet hetzelfde als het installeren van de nieuwste Windows-versie

Het is ook belangrijk om deze Defender-update niet te verwarren met een nieuwe Windows-build of een nieuwe cumulatieve Windows-update.

Het pakket is primair gericht op de antimalwarecomponenten die onderdeel zijn van de installatie-image. Het voegt dus niet ineens nieuwe Windows-functies toe en vervangt ook niet de reguliere Windows-beveiligingsupdates.

Voor een volledig bijgewerkt systeem blijven de normale Windows-updates daarom noodzakelijk. De Defender-image-update vormt daar een aanvulling op.

Vooral interessant voor beheerders

Voor gewone thuisgebruikers die Windows installeren vanaf een recente officiële installatiebron is de praktische impact beperkt. Windows zal na de installatie immers normaal gesproken verdere beveiligings- en kwaliteitsupdates ophalen.

Voor beheerders is het onderwerp aanzienlijk relevanter.

Organisaties gebruiken vaak eigen WIM-images voor automatische Windows-installaties. Als zo'n image regelmatig wordt hergebruikt, kan het verstandig zijn om niet alleen de Windows-componenten en cumulatieve updates bij te werken, maar ook de Defender-componenten in de image.

Dat voorkomt dat iedere nieuw geïnstalleerde computer begint met een onnodige achterstand op het gebied van malwaredetectie.

Hetzelfde geldt voor virtuele machines en servers die vanuit een vaste template worden uitgerold. Een verouderde template kan betekenen dat iedere nieuwe virtuele machine begint met dezelfde verouderde beveiligingscomponenten.

Wat is de belangrijkste conclusie?

De nieuwe Defender-update is vooral bedoeld om een bekend probleem bij Windows-installatiemedia te beperken: een nieuwe Windows-installatie kan technisch volledig up-to-date lijken, terwijl de ingebouwde antimalwarecomponenten in de gebruikte installatie-image nog gebaseerd zijn op oudere versies.

Met de nieuwste image-update worden de Defender-platformcomponenten, de antimalware-engine en de security intelligence bijgewerkt. Voor de genoemde release komen die uit op respectievelijk 4.18.26070.9, 1.1.26070.7 en 1.455.50.0.

Voor organisaties die met eigen Windows-images werken, is het daarom verstandig om installatiebestanden regelmatig opnieuw te onderhouden. Een actuele Windows-image zorgt ervoor dat systemen vanaf het moment van installatie met een veel recentere beveiligingsbasis beginnen, waarna de normale Defender- en Windows-updates de bescherming verder kunnen bijwerken.

Voor thuisgebruikers blijft de belangrijkste boodschap eenvoudiger: gebruik bij een nieuwe installatie bij voorkeur recente officiële Windows-installatiemedia en laat Windows en Microsoft Defender na de installatie direct alle beschikbare updates ophalen. Een oude ISO jarenlang blijven gebruiken zonder de installatie-image te onderhouden is vanuit beveiligingsperspectief minder wenselijk.

Door: Drfter

Een nieuw Linux-botnet richt zich op routers, firewalls, camera's, NAS-systemen en andere apparaten aan de rand van bedrijfs- en thuisnetwerken. De malware, die bekendstaat als Evooo1Bot, is gebaseerd op de beruchte Mirai-botnetcode, maar is aanzienlijk uitgebreid. Waar klassieke Mirai-varianten zich vooral richten op het opbouwen van een botnet voor DDoS-aanvallen, kan Evooo1Bot geïnfecteerde apparaten ook inzetten als proxyserver voor ander internetverkeer.

Dat maakt de malware potentieel gevaarlijker dan een traditioneel IoT-botnet. Een aanvaller kan een besmette router of ander Linux-apparaat namelijk gebruiken als tussenstation. Internetverkeer lijkt dan afkomstig te zijn van het IP-adres van het slachtoffer, terwijl de daadwerkelijke aanvaller zich elders bevindt. Daarmee kan een geïnfecteerd apparaat worden gebruikt voor bijvoorbeeld het verhullen van de herkomst van aanvallend verkeer, het uitvoeren van andere kwaadaardige activiteiten of het aanbieden van toegang tot een netwerkverbinding met een ogenschijnlijk betrouwbare herkomst.

Onderzoekers volgen de malware sinds juli en hebben inmiddels verschillende onderdelen van de infrastructuur en functionaliteit van Evooo1Bot in kaart gebracht. De malware beschikt over meerdere modules waarmee apparaten kunnen worden geïnfecteerd, onderhouden, gebruikt voor DDoS-aanvallen en ingezet als verkeersrelay.

Mirai als basis, maar met veel meer mogelijkheden

Evooo1Bot is gebouwd op de broncode en het concept van Mirai. Dat botnet werd oorspronkelijk berucht doordat het grote aantallen slecht beveiligde IoT-apparaten wist over te nemen en deze vervolgens gezamenlijk voor DDoS-aanvallen gebruikte.

Evooo1Bot neemt een belangrijk deel van die oorspronkelijke functionaliteit over, maar gaat aanzienlijk verder. De malware bestaat uit verschillende modules die afzonderlijk verantwoordelijk zijn voor onder meer exploitatie, netwerkcommunicatie, DDoS-aanvallen, proxyfunctionaliteit, credential harvesting en verspreiding naar andere systemen.

De combinatie van deze functies maakt Evooo1Bot tot een multifunctioneel botnet. Een geïnfecteerde router is daardoor niet slechts een apparaat dat opdrachten ontvangt voor een DDoS-aanval, maar kan onderdeel worden van een infrastructuur waarmee aanvallers langduriger toegang en anonimiteit proberen te verkrijgen.

Kwetsbare apparaten rechtstreeks vanaf internet aangevallen

De eerste infectie begint doorgaans met het zoeken naar apparaten die rechtstreeks vanaf internet bereikbaar zijn en waarop bekende kwetsbaarheden aanwezig zijn.

Onderzoekers hebben aanvallen gezien waarbij onder meer apparatuur van Alcatel, NETGEAR, Tenda, Mitsubishi Electric en Telesquare werd aangevallen. Ook apparaten van D-Link behoren tot de potentiële doelwitten.

Daarnaast beschikt Evooo1Bot over een afzonderlijke exploitmodule met een veel bredere verzameling aanvalsmethoden. Daarin bevinden zich onder meer exploits voor:

• Hikvision-camera's;
• Zyxel-firewalls;
• TP-Link-routers;
• D-Link-NAS-systemen;
• Atlassian Confluence;
• WSO2-producten;
• Kubernetes ingress-nginx;
• PHP-CGI-installaties.

Niet iedere opgenomen exploit werkt daadwerkelijk betrouwbaar of zoals oorspronkelijk bedoeld. Dat neemt echter niet weg dat de omvang van de exploitmodule laat zien dat de makers van Evooo1Bot proberen zoveel mogelijk verschillende Linux- en netwerkapparaten bereikbaar te maken.

Voor aanvallers is dit belangrijk: hoe groter het aantal apparaten dat automatisch kan worden aangevallen, hoe groter de kans dat een deel daarvan succesvol wordt overgenomen.

Automatisch de juiste malwarevariant downloaden

Zodra een kwetsbaar apparaat succesvol is aangevallen, probeert Evooo1Bot een geschikte versie van zichzelf te downloaden en uit te voeren.

De malware is daarvoor beschikbaar in twaalf verschillende varianten, bedoeld voor verschillende processorarchitecturen. Dat is kenmerkend voor malware die zich specifiek richt op routers en andere embedded systemen. Dergelijke apparaten gebruiken namelijk niet noodzakelijk dezelfde CPU-architectuur als reguliere computers en servers.

Door meerdere uitvoerbare varianten beschikbaar te stellen, kunnen de aanvallers een groter deel van het potentiële doelwitbestand bedienen. Na een succesvolle infectie wordt de passende versie naar het apparaat gebracht en gestart.

Vervolgens probeert de malware sporen van de installatie te beperken. Zo wordt onder meer de Bash-commandogeschiedenis gewist. Daarmee wordt het voor een beheerder moeilijker om achteraf aan de hand van eerder uitgevoerde commando's vast te stellen hoe het apparaat is gecompromitteerd.

Malware probeert analyse en detectie te ontwijken

Evooo1Bot bevat daarnaast verschillende mechanismen om analyse door onderzoekers en beveiligingssoftware te bemoeilijken.

Voor de daadwerkelijke uitvoering controleert de malware onder meer of zij zich in een omgeving bevindt die kenmerken vertoont van:

• een virtuele machine;
• een container;
• een sandbox;
• een honeypot;
• een debugger;
• bepaalde beveiligingssoftware.

Wanneer de malware aanwijzingen krijgt dat het systeem mogelijk wordt gebruikt voor analyse of onderzoek, kan zij haar gedrag daarop aanpassen of verdere uitvoering voorkomen.

Dit soort anti-analysetechnieken is vooral relevant omdat het de traditionele manier waarop onderzoekers malware onderzoeken kan bemoeilijken. Een sample kan zich in een gecontroleerde onderzoeksomgeving anders gedragen dan op een daadwerkelijk geïnfecteerde router.

Versleutelde communicatie met de command-and-controlinfrastructuur

Voor de communicatie met de aanvallers maakt Evooo1Bot gebruik van een command-and-controlinfrastructuur, oftewel C2.

De communicatie verloopt versleuteld via poort 443. Dat is dezelfde netwerkpoort die veel reguliere HTTPS-verbindingen gebruiken. Alleen het gebruik van poort 443 is daarom niet voldoende om kwaadaardige communicatie te onderscheiden van normaal webverkeer.

Eenmaal verbonden met de C2-infrastructuur kan een geïnfecteerd apparaat opdrachten ontvangen en verschillende beschikbare modules uitvoeren.

De opvallendste functie: een besmette router wordt een SOCKS5-proxy

De meest interessante uitbreiding ten opzichte van klassieke Mirai-varianten is de ondersteuning voor SOCKS5-proxyverbindingen.

Een besmet apparaat kan hierdoor als tussenstation voor internetverkeer worden gebruikt. De aanvaller maakt verbinding met de geïnfecteerde router of het andere Linux-apparaat, waarna verkeer via dat apparaat naar het internet wordt doorgestuurd.

Voor externe systemen lijkt het verkeer daardoor afkomstig te zijn van het IP-adres van het slachtoffer.

Dat verandert de aard van de dreiging aanzienlijk.

Bij een traditioneel botnet wordt een geïnfecteerde router vooral gebruikt als onderdeel van een grote groep apparaten die gezamenlijk een doelwit aanvallen. Bij Evooo1Bot kan hetzelfde apparaat daarnaast worden gebruikt om verkeer van derden te laten verlopen via de internetverbinding van het slachtoffer.

De router wordt daarmee feitelijk onderdeel van een verkeersrelay-netwerk.

Waarom proxyfunctionaliteit aantrekkelijk is voor aanvallers

Een botnet dat over grote aantallen proxy-capabele apparaten beschikt, kan voor aanvallers commercieel en operationeel zeer interessant zijn.

Een reguliere VPN- of datacenterverbinding kan relatief gemakkelijk worden herkend als afkomstig van een hostingprovider of bekende infrastructuur. Verkeer dat via een gehackte consumentenrouter, zakelijke router of ander edge-apparaat loopt, lijkt daarentegen afkomstig van een normale internetverbinding.

De aanvaller kan daardoor zijn eigen infrastructuur gedeeltelijk buiten beeld houden.

Het risico is bovendien niet beperkt tot DDoS-aanvallen. Een gecompromitteerd IP-adres kan worden gebruikt als uitgangspunt voor allerlei soorten internetverkeer. Wanneer kwaadwillenden bijvoorbeeld vanaf een besmette router websites, diensten of andere systemen benaderen, kan het voor de ontvangende partij lijken alsof de verbinding afkomstig is van het netwerk van de daadwerkelijke eigenaar van het apparaat.

De eigenaar van het IP-adres kan daardoor worden geconfronteerd met activiteiten die hij zelf nooit heeft uitgevoerd.

Meerdere proxysessies tegelijkertijd

Evooo1Bot kan meerdere SOCKS5-sessies gelijktijdig en onafhankelijk van elkaar onderhouden.

Dat betekent dat één besmet apparaat niet noodzakelijk slechts één verbinding voor de aanvaller beschikbaar stelt. Een voldoende grote verzameling geïnfecteerde apparaten kan daardoor functioneren als een omvangrijk netwerk van proxy-uitgangen.

Wanneer duizenden of meer apparaten op deze manier worden samengebracht, ontstaat een infrastructuur die vergelijkbaar kan worden met commerciële proxy-netwerken waarin IP-adressen van reguliere internetverbindingen worden aangeboden als uitgangspunt voor internetverkeer.

Daarmee ontstaat voor de malwaremakers mogelijk een extra verdienmodel naast het traditionele gebruik van botnets voor DDoS-aanvallen.

Evooo1Bot probeert ook inloggegevens te onderscheppen

De malware beschikt daarnaast over functionaliteit om bepaalde gegevens uit netwerkverkeer te halen.

Evooo1Bot controleert onder meer informatie die beschikbaar is via /proc/net/tcp. Daarbij wordt gezocht naar bepaalde vormen van authenticatiegegevens, waaronder HTTP Basic Authentication en informatie uit Cookie-headers.

Dit is een belangrijk onderdeel van de malware omdat het de aanvallers mogelijk toegang kan geven tot gegevens die vervolgens voor andere aanvallen kunnen worden gebruikt.

Een besmet apparaat fungeert daarmee niet alleen als proxy of DDoS-node, maar kan ook worden gebruikt als bron van aanvullende informatie over het verkeer dat door of langs het apparaat loopt.

Ook SSH-systemen worden aangevallen

Evooo1Bot bevat bovendien een module die zich richt op SSH.

De malware probeert met een lijst van ongeveer 150 combinaties van gebruikersnamen en wachtwoorden toegang te krijgen tot andere systemen.

Wanneer dergelijke aanvallen succesvol zijn, kan de malware zich mogelijk verder verspreiden binnen bereikbare Linux-systemen. Dit maakt de infectie niet uitsluitend afhankelijk van de oorspronkelijke kwetsbaarheid waarmee het eerste apparaat werd overgenomen.

Een slecht beveiligde SSH-configuratie kan daardoor een tweede route naar andere systemen vormen.

Voor organisaties is dat vooral relevant wanneer routers, servers en andere Linux-systemen onderling bereikbaar zijn. Een geïnfecteerd edge-apparaat kan in dat geval worden gebruikt als vertrekpunt voor verdere aanvallen.

Zestien verschillende DDoS-methoden

Ondanks alle nieuwe functionaliteit blijft de oorspronkelijke Mirai-doelstelling duidelijk aanwezig.

Evooo1Bot beschikt over zestien verschillende methoden voor DDoS-aanvallen. Daaronder bevinden zich onder meer:

• SYN-floods;
• UDP-floods;
• DNS-floods;
• ACK-floods;
• HTTP-floods.

Een geïnfecteerd apparaat kan hierdoor onderdeel worden van een gecoördineerde aanval op een extern doelwit.

De combinatie van DDoS- en proxyfunctionaliteit is daarbij bijzonder relevant. Dezelfde botnetinfrastructuur kan namelijk voor verschillende doeleinden worden ingezet. Apparaten kunnen afhankelijk van de opdracht worden gebruikt voor volumetrische aanvallen, applicatielaagaanvallen of als tussenstation voor ander internetverkeer.

Persistentie maakt eenvoudige verwijdering lastig

Evooo1Bot probeert bovendien te voorkomen dat een herstart van het apparaat of het beëindigen van het malwareproces de infectie definitief oplost.

Daarvoor ondersteunt de malware verschillende Linux-mechanismen voor persistentie, waaronder:

• systemd;
• SysV init;
• rc.local;
• cron.

Een cronjob probeert bovendien iedere vijf minuten opnieuw een malwarecomponent op te halen.

Dat betekent dat alleen het actieve proces beëindigen onvoldoende kan zijn. Wanneer de mechanismen waarmee de malware zichzelf opnieuw start of downloadt niet eveneens worden verwijderd, kan het apparaat opnieuw worden geïnfecteerd.

Een beheerder die alleen het zichtbare malwareproces stopt, kan daardoor de indruk krijgen dat het probleem is opgelost terwijl de achterliggende persistentie nog aanwezig is.

Waarom routers een aantrekkelijk doelwit zijn

Routers, firewalls, camera's en andere edge-apparaten zijn voor aanvallers aantrekkelijke doelwitten om verschillende redenen.

Ten eerste zijn ze vaak rechtstreeks vanaf internet bereikbaar. Een kwetsbaarheid hoeft daardoor niet altijd voorafgaande toegang tot een bedrijfsnetwerk te vereisen.

Ten tweede draaien veel van deze apparaten op Linux of een Linux-achtig embedded besturingssysteem. Dat maakt bestaande malwaretechnieken relatief eenvoudig aanpasbaar.

Ten derde worden firmware- en beveiligingsupdates op netwerkapparatuur in de praktijk niet altijd tijdig uitgevoerd. Sommige apparaten blijven daardoor jarenlang bereikbaar via kwetsbaarheden die al publiek bekend zijn.

Daar komt bij dat dergelijke apparaten vaak continu actief zijn. Een router die 24 uur per dag aanstaat, beschikt over een permanente internetverbinding en heeft doorgaans een publiek bereikbaar netwerkadres. Dat maakt het apparaat bijzonder geschikt als onderdeel van een botnet.

Het risico gaat verder dan DDoS

Evooo1Bot laat zien hoe de dreiging rond IoT- en netwerkbotnets zich verder ontwikkelt.

Het traditionele beeld van een botnet is dat duizenden slecht beveiligde apparaten worden besmet en vervolgens gezamenlijk worden gebruikt om een website of online dienst plat te leggen. Moderne botnets kunnen echter veel meer.

Een geïnfecteerde router kan tegelijkertijd:

1. onderdeel zijn van een DDoS-botnet;
2. als SOCKS5-proxy worden gebruikt;
3. netwerkverkeer doorsturen;
4. bepaalde authenticatiegegevens onderscheppen;
5. SSH-wachtwoorden proberen;
6. andere Linux-systemen aanvallen;
7. zichzelf na een herstart opnieuw activeren;
8. nieuwe malwarecomponenten downloaden.

Hierdoor verandert een eenvoudige IoT-infectie in een veel veelzijdiger toegangspunt voor cybercriminelen.

Vooral internetbereikbare apparaten verdienen aandacht

De belangrijkste les voor organisaties en beheerders is dat internetbereikbare netwerkapparatuur niet als minder belangrijk moet worden beschouwd dan traditionele servers en werkstations.

Routers, firewalls, VPN-gateways, camera's, NAS-systemen en andere embedded apparaten moeten worden meegenomen in het reguliere beveiligingsbeleid.

Daarbij zijn vooral de volgende maatregelen belangrijk:

• installeer beschikbare firmware- en beveiligingsupdates zo snel mogelijk;
• vervang apparaten waarvoor geen beveiligingsupdates meer verschijnen;
• schakel ongebruikte internetdiensten uit;
• beperk beheerinterfaces die rechtstreeks vanaf internet bereikbaar zijn;
• gebruik sterke en unieke wachtwoorden;
• beperk SSH-toegang tot vertrouwde bronnen;
• controleer regelmatig welke apparaten vanaf internet bereikbaar zijn;
• monitor onverwachte uitgaande verbindingen;
• let op onbekende processen, cronjobs en opstartconfiguraties;
• controleer netwerkapparaten op onverwachte proxy- of SOCKS-functionaliteit;
• segmenteren van netwerkapparatuur kan voorkomen dat een gecompromitteerde router eenvoudig andere systemen bereikt.

Een besmet router is niet zomaar weer schoon

Bij een vermoedelijke besmetting is alleen het opnieuw opstarten van de router geen betrouwbare oplossing. Ook het stoppen van een verdacht proces hoeft niet voldoende te zijn.

Omdat Evooo1Bot verschillende mechanismen gebruikt om zichzelf opnieuw te starten of opnieuw te downloaden, moeten ook de persistentie- en downloadmechanismen worden onderzocht.

Afhankelijk van het type apparaat kan een volledige firmwareherinstallatie of fabrieksreset noodzakelijk zijn. Daarbij moet vervolgens worden gecontroleerd of de gebruikte firmware up-to-date is en of de oorspronkelijke kwetsbaarheid waardoor het apparaat werd geïnfecteerd daadwerkelijk is verholpen.

Wanneer het apparaat onderdeel is van een bedrijfsnetwerk, moet bovendien worden onderzocht of de aanvaller het gecompromitteerde systeem heeft gebruikt om andere apparaten te benaderen.

Evooo1Bot past in een bredere ontwikkeling

Evooo1Bot is uiteindelijk meer dan alleen een nieuwe Mirai-variant. De malware laat zien hoe aanvallers bestaande botnetcode blijven uitbreiden met functies die een geïnfecteerd apparaat op meerdere manieren bruikbaar maken.

De combinatie van DDoS-capaciteit, exploitatie van kwetsbare apparaten, SSH-aanvallen, credential harvesting, anti-analyse en SOCKS5-proxyfunctionaliteit maakt het botnet bijzonder veelzijdig.

Vooral de mogelijkheid om routers en andere edge-apparaten als proxy te gebruiken is zorgwekkend. Daarmee kan de infrastructuur van slachtoffers niet alleen worden misbruikt om aanvallen uit te voeren, maar ook om de herkomst van internetverkeer te verhullen.

Een kwetsbare router is daarmee niet langer alleen een mogelijk onderdeel van een DDoS-botnet. Het apparaat kan veranderen in een relaypunt voor andere aanvallen en internetactiviteiten, terwijl de eigenaar mogelijk niets merkt van wat er via zijn verbinding gebeurt.

Dat onderstreept opnieuw hoe belangrijk het is om netwerkapparatuur als volwaardige computersystemen te behandelen: voorzien van actuele firmware, sterke toegangsbeveiliging, minimale blootstelling aan internet en voortdurende controle op afwijkend gedrag.

Door: Drifter

Wie een moderne website bezoekt, merkt doorgaans weinig van fouten in de onderliggende HTML. Browsers zijn namelijk bijzonder goed geworden in het interpreteren en herstellen van ongeldige of onvolledig opgebouwde webpagina’s. Achter de schermen betekent dat echter niet dat het web technisch gezien foutloos is.

Uit een analyse van de 5.000 populairste domeinen uit de Tranco-ranking blijkt dat 87,2 procent van de onderzochte websites minstens één overtreding van de HTML-specificatie bevat. Slechts 12,8 procent van de pagina’s voldeed volledig aan de gecontroleerde HTML-regels. Wanneer naast formele fouten ook waarschuwingen en best-practiceproblemen worden meegeteld, blijft slechts 2,6 procent van de onderzochte websites volledig vrij van meldingen.

De cijfers zijn afkomstig uit een onderzoek van de Franse ontwikkelaar Théo Ducreux, de maker van het onafhankelijke project ValidateHTML. Hij liet de homepages van populaire websites automatisch controleren met een zelfontwikkelde crawler en verschillende open-source HTML- en CSS-parsers.

Meer dan honderdduizend HTML-overtredingen

Van de 5.000 domeinen uit de oorspronkelijke lijst konden 2.656 websites daadwerkelijk worden geanalyseerd. De overige 2.344 domeinen vielen buiten het onderzoek, bijvoorbeeld omdat ze geen voor mensen leesbare reguliere homepage aanboden of geautomatiseerde verzoeken blokkeerden.

Op de 2.656 onderzochte homepages werden in totaal 100.305 overtredingen van de HTML-specificatie gevonden. Daarnaast constateerde de analyse 18.863 CSS-fouten.

Dat betekent overigens niet dat iedere gevonden fout even ernstig is. Sommige overtredingen hebben nauwelijks gevolgen voor de uiteindelijke weergave van een pagina, terwijl andere fouten de structuur of toegankelijkheid van een website wel degelijk kunnen beïnvloeden.

De uitkomsten moeten bovendien worden gezien als een momentopname van de gecontroleerde homepages. Ze zeggen niet dat 87,2 procent van alle pagina’s op internet foutieve HTML bevat. Evenmin betekent een HTML-fout automatisch dat een website onbruikbaar of ontoegankelijk is.

Waarom merken bezoekers daar meestal niets van?

De belangrijkste reden is de manier waarop webbrowsers met HTML omgaan.

HTML is bedoeld om de structuur en betekenis van een webpagina te beschrijven, maar browsers zijn in de praktijk niet beperkt tot het simpelweg afwijzen van code die niet aan iedere formele regel voldoet. Wanneer een browser ongeldige markup tegenkomt, probeert hij de pagina alsnog op een bruikbare manier op te bouwen.

Chrome, Firefox, Safari en andere browsers beschikken daardoor over uitgebreide foutafhandeling. Ze kunnen bijvoorbeeld ontbrekende onderdelen van de documentstructuur reconstrueren, bepaalde verkeerd geneste elementen corrigeren en proberen te achterhalen wat de ontwikkelaar vermoedelijk heeft bedoeld.

Dat is vanuit gebruikersperspectief erg handig. Een enkele fout in HTML leidt daardoor meestal niet tot een volledig kapotte website.

Tegelijkertijd heeft deze tolerantie een keerzijde. Als een fout geen zichtbaar probleem veroorzaakt, is er voor ontwikkelaars vaak weinig directe aanleiding om de fout op te lossen. Daardoor kunnen kleine afwijkingen jarenlang blijven bestaan en zich tijdens opeenvolgende wijzigingen en buildprocessen verder opstapelen.

Het web heeft daarmee in zekere zin een paradox ontwikkeld: browsers zijn zo goed geworden in het opvangen van fouten dat ontwikkelaars minder vaak worden gedwongen om die fouten daadwerkelijk te herstellen.

Verkeerde nesting is een veelvoorkomend probleem

Een van de meest voorkomende categorieën fouten heeft te maken met de manier waarop HTML-elementen binnen elkaar worden geplaatst. Volgens de analyse kwam een probleem rond verkeerd geplaatste of geneste elementen voor bij meer dan 59 procent van de onderzochte websites.

Bij correcte HTML moet de documentstructuur aan bepaalde regels voldoen. Niet ieder element mag bijvoorbeeld zomaar binnen ieder ander element worden geplaatst. Wanneer die structuur wordt doorbroken, kan een browser de markup soms alsnog reconstrueren.

Dergelijke fouten hoeven overigens niet rechtstreeks door een ontwikkelaar te zijn geschreven. Moderne websites worden vaak gegenereerd met front-endframeworks, templatesystemen, componentbibliotheken en automatische buildprocessen. Een kleine afwijking in een component kan daardoor uiteindelijk in duizenden pagina’s terechtkomen.

Dat maakt HTML-validatie vooral interessant als kwaliteitscontrole in het ontwikkelproces. Niet alleen de broncode die een programmeur rechtstreeks schrijft, maar juist ook de uiteindelijke HTML die aan een bezoeker wordt geleverd, verdient controle.

Foutloze HTML is niet hetzelfde als een toegankelijke website

Een belangrijk onderscheid is dat HTML-validiteit en toegankelijkheid niet hetzelfde zijn.

Een website kan technisch geldige HTML bevatten en toch moeilijk toegankelijk zijn voor mensen met een beperking. Omgekeerd kan een pagina met een formele HTML-fout in de praktijk uitstekend toegankelijk zijn.

Toch is een correcte en semantisch opgebouwde HTML-structuur een belangrijke basis voor toegankelijkheid. Hulptechnologieën zoals screenreaders moeten immers niet alleen kunnen zien wat er op een scherm staat, maar ook kunnen begrijpen welke onderdelen van een pagina een bepaalde betekenis hebben.

Dat wordt problematischer wanneer belangrijke informatie alleen visueel herkenbaar is of wanneer semantische elementen verkeerd worden gebruikt.

Alternatieve teksten en ARIA-labels

De analyse wijst bijvoorbeeld op problemen met afbeeldingen en ARIA.

Bij 20,4 procent van de onderzochte websites ontbrak volgens de gebruikte controle een alternatieve tekst bij afbeeldingen. Een alt-attribuut kan voor een screenreader beschrijven wat een betekenisvolle afbeelding voorstelt. Bij decoratieve afbeeldingen kan juist een lege alternatieve tekst worden gebruikt, zodat hulpsoftware de afbeelding kan negeren.

Ook werden bij 41,6 procent van de websites problemen rond ARIA-labels vastgesteld.

ARIA staat voor Accessible Rich Internet Applications en biedt aanvullende informatie waarmee ontwikkelaars de functie van interface-elementen kunnen verduidelijken voor ondersteunende technologie. Denk bijvoorbeeld aan interactieve elementen waarvan de functie anders niet duidelijk uit de HTML-structuur blijkt.

Daarbij is ARIA geen vervanging voor goede HTML. Waar mogelijk verdient een semantisch correct HTML-element de voorkeur boven het kunstmatig toevoegen van toegankelijkheidsinformatie. Een gewone knop hoort bijvoorbeeld bij voorkeur als knop te worden gemarkeerd, in plaats van een willekeurig element met extra ARIA-attributen om te vormen tot iets dat zich als een knop gedraagt.

Waarom screenreaders kwetsbaarder kunnen zijn

Het verschil tussen browsers en screenreaders is hierbij belangrijk.

Een browser heeft tientallen jaren aan praktijkervaring met het verwerken van foutieve HTML. Hij kan een gebrekkig document omzetten in een interne documentstructuur die voor de gebruiker alsnog logisch genoeg is.

Een screenreader werkt vervolgens met de toegankelijkheidsstructuur die door het besturingssysteem, de browser en de webpagina wordt aangeleverd. Als de onderliggende structuur onduidelijk, tegenstrijdig of incompleet is, kan de screenreader niet altijd dezelfde aannames maken als een browser.

Het gevolg kan zijn dat een pagina voor een ziende gebruiker volledig normaal lijkt, terwijl iemand die afhankelijk is van een screenreader problemen ondervindt bij het navigeren, het herkennen van knoppen, het begrijpen van koppen of het interpreteren van afbeeldingen.

Dat maakt toegankelijkheid uiteindelijk tot meer dan een kwestie van visuele vormgeving. De semantische structuur van een website bepaalt mede hoeveel informatie ondersteunende technologie kan begrijpen.

Ook juridische gevolgen kunnen een rol spelen

Toegankelijkheid is bovendien niet uitsluitend een technische of maatschappelijke kwestie.

In de Europese Unie is de European Accessibility Act (EAA) sinds 28 juni 2025 van toepassing op verschillende producten en diensten. De wetgeving bevat toegankelijkheidseisen voor onder meer bepaalde consumentenproducten, elektronische communicatiediensten, bankdiensten, e-commerce en onderdelen van passagiersvervoer.

Dat betekent niet dat iedere willekeurige website in de Europese Unie automatisch onder precies dezelfde verplichtingen valt. De reikwijdte van de EAA is afhankelijk van het type product of dienst en er bestaan uitzonderingen, onder meer voor bepaalde micro-ondernemingen die diensten aanbieden.

Voor organisaties die wel onder de wetgeving vallen, is digitale toegankelijkheid daardoor steeds minder vrijblijvend. Websites en applicaties die onderdeel zijn van een gereguleerd product of dienst moeten rekening houden met de toegankelijkheidseisen die op die dienst van toepassing zijn.

Het web wordt niet alleen door browsers gelezen

Er is nog een ontwikkeling die het belang van goed gestructureerde HTML groter kan maken: websites worden steeds vaker door andere software dan browsers verwerkt.

Zo gebruiken zoekmachines, screenreaders, vertaalprogramma’s, voice assistants, webcrawlers, automatiseringssoftware en steeds vaker ook AI-systemen de informatie die op webpagina’s staat.

Voor een browser is het reconstrueren van foutieve HTML een gevestigde praktijk. Voor andere systemen ligt dat anders. Zij kunnen over minder uitgebreide foutcorrectie beschikken of de informatie op een andere manier interpreteren.

Dat is vooral relevant bij de opkomst van AI-agents. Een AI-agent die zelfstandig een website moet lezen, informatie moet verzamelen of een handeling moet uitvoeren, heeft niet noodzakelijk dezelfde visuele en technische context als een menselijke bezoeker met een browser.

Een mens kan bijvoorbeeld aan de hand van de visuele vormgeving gemakkelijk herkennen dat een bepaald element een knop is. Een geautomatiseerd systeem moet die betekenis in veel gevallen uit de structuur, tekst en metadata van de pagina afleiden.

Hoe beter die structuur is beschreven, hoe kleiner de kans dat verschillende systemen verschillende interpretaties van dezelfde pagina maken.

HTML als gemeenschappelijke taal

Daarmee krijgt correcte HTML een bredere betekenis dan alleen het voorkomen van validatorwaarschuwingen.

HTML vormt een gemeenschappelijke beschrijvingslaag tussen de website en de software die de website moet interpreteren. Browsers kunnen fouten vaak herstellen, maar andere programma’s hebben daar niet altijd dezelfde mogelijkheden voor.

Een goed opgebouwde pagina maakt daarom niet alleen duidelijk hoe iets eruitziet, maar ook wat iets is.

Een kop hoort bijvoorbeeld als kop herkenbaar te zijn. Een navigatiegebied moet als navigatie kunnen worden geïnterpreteerd. Een knop moet als knop worden aangeboden. Een afbeelding met inhoudelijke betekenis heeft een passende alternatieve beschrijving nodig. Formuliervelden moeten op een begrijpelijke manier aan hun labels en functies zijn gekoppeld.

Dat soort semantische informatie is waardevol voor mensen én machines.

Zijn HTML-standaarden dan belangrijker dan ooit?

De resultaten van ValidateHTML betekenen niet dat het web op het punt staat in te storten of dat bijna negen op de tien websites onbruikbaar zijn. Integendeel: het feit dat moderne browsers zoveel fouten probleemloos kunnen verwerken, is juist een van de redenen waarom het huidige web zo robuust is.

De cijfers laten wel zien dat technische correctheid en praktische bruikbaarheid niet hetzelfde zijn.

Een website kan voor een gewone browserbezoeker uitstekend functioneren en tegelijkertijd structurele problemen bevatten die pas zichtbaar worden wanneer dezelfde pagina door een screenreader, crawler, zoekmachine, automatiseringsprogramma of AI-agent wordt geïnterpreteerd.

Dat verschil wordt waarschijnlijk belangrijker naarmate meer software zelfstandig informatie van het web gaat lezen.

De conclusie is daarom niet dat iedere HTML-fout onmiddellijk moet worden gezien als een ernstig defect. Wel laat het onderzoek zien waarom semantisch correcte, toegankelijke en volgens de standaarden opgebouwde HTML waardevol blijft.

Browsers kunnen veel fouten voor ons verbergen. Dat betekent alleen niet dat de fouten er niet zijn.

En naarmate het web niet alleen door mensen met browsers wordt gelezen, maar ook door screenreaders, zoekmachines, softwareagents en AI-systemen, wordt een duidelijke en betrouwbare onderliggende structuur steeds belangrijker.

Door: Drifter

Plex komt terug op een ingrijpende wijziging van de gebruikersinterface van zijn tv-apps. Na maanden van aanhoudende kritiek van gebruikers heeft het bedrijf besloten de vertrouwde navigatie aan de linkerkant van het scherm opnieuw te introduceren. De aangepaste interface wordt eerst als preview beschikbaar gesteld voor Apple TV, Roku en Android TV. Ook gebruikers van Fire TV kunnen de vernieuwde, maar opnieuw aangepaste interface later verwachten.

De beslissing is opvallend, omdat Plex de nieuwe interface juist had ontwikkeld met de bedoeling de gebruikerservaring op televisies te moderniseren. In de praktijk bleek de verandering echter veel gebruikers tegen de borst te stuiten. Vooral de manier waarop eigen mediabibliotheken toegankelijk waren, leidde tot frustratie.

Vertrouwde zijbalk keert terug

De belangrijkste verandering in de nieuwe previewversie is de terugkeer van een navigatiepaneel aan de linkerkant van het scherm. Dit paneel kan worden ingeklapt wanneer gebruikers meer ruimte voor hun content willen.

Daarmee neemt Plex feitelijk afstand van een belangrijk onderdeel van de eerder geïntroduceerde interface. Gebruikers krijgen opnieuw een duidelijker overzicht van de verschillende onderdelen van hun Plex-omgeving, zonder eerst door meerdere schermen of categorieën te moeten navigeren.

Ook de manier waarop bibliotheken worden weergegeven, wordt aangepast. Favoriete bibliotheken worden voortaan als bronnen op het hoogste navigatieniveau weergegeven. Hierdoor moeten gebruikers sneller bij hun eigen films, series en andere persoonlijke mediacollecties kunnen komen.

Daarnaast maakt Plex het mogelijk om Live TV- en DVR-bronnen als favoriet in te stellen en zelf te ordenen. Deze bronnen kunnen daarmee op een vergelijkbare manier worden beheerd als reguliere mediabibliotheken.

Nieuwe interface bleek voor veel gebruikers juist omslachtiger

De terugkeer van de zijbalk is het directe gevolg van de vele negatieve reacties op de eerdere interface. Plex introduceerde de nieuwe gebruikerservaring al eerder bij previewgebruikers, maar kreeg vervolgens opvallend veel kritiek.

Een belangrijk probleem was dat functies die gebruikers dagelijks nodig hebben, minder direct toegankelijk waren. Waar iemand voorheen relatief eenvoudig naar zijn eigen bibliotheek kon gaan, moest die gebruiker in de vernieuwde interface soms eerst door andere onderdelen van Plex navigeren.

Vooral het onderscheid tussen recente content en de volledige bibliotheek zorgde voor verwarring. Gebruikers die bijvoorbeeld hun eigen films of series wilden bekijken, konden in de nieuwe opzet eerst bij recente toevoegingen of andere Plex-onderdelen terechtkomen en moesten vervolgens verder navigeren voordat ze hun volledige bibliotheek konden openen.

Voor een streamingdienst die juist bekendstaat om het centraal beheren van persoonlijke mediacollecties, voelde dat voor veel gebruikers als een stap achteruit.

Plex probeerde kritiek eerder al op te lossen

Plex heeft de kritiek niet genegeerd. Het bedrijf bracht eerder al verschillende aanpassingen uit om de bezwaren van gebruikers weg te nemen. Die wijzigingen bleken echter onvoldoende om de onvrede te laten verdwijnen.

Volgens Plex bleef de feedback van previewgebruikers consequent negatief. Uiteindelijk kwam het bedrijf daarom tot de conclusie dat verdere kleine aanpassingen aan de bestaande interface niet genoeg waren.

In plaats daarvan wordt de navigatiestructuur opnieuw aangepast. De huidige preview moet daarmee een veel directere en vertrouwdere gebruikerservaring bieden.

De wijziging gaat overigens verder dan alleen het terugplaatsen van de zijbalk. Plex heeft tegelijkertijd verschillende prestatieproblemen, focusproblemen en bugs aangepakt. Vooral op televisies en streamingapparaten is correcte focusnavigatie belangrijk: gebruikers bedienen de interface immers doorgaans met een afstandsbediening en niet met een muis of touchscreen.

Eigen content weer duidelijker centraal

Een van de onderliggende klachten over de eerdere interface was dat Plex volgens gebruikers te veel nadruk legde op content die niet noodzakelijk afkomstig was uit hun eigen bibliotheek.

Plex is de afgelopen jaren steeds meer gaan functioneren als een combinatie van een persoonlijke mediaserver en een bredere streamingomgeving. Naast eigen films en series kunnen gebruikers bijvoorbeeld ook gratis of door Plex aangeboden content tegenkomen.

Dat zorgde bij sommige gebruikers voor de indruk dat hun persoonlijke bibliotheken naar de achtergrond waren verschoven. Zij hadden Plex oorspronkelijk juist gekozen om hun eigen mediacollectie eenvoudig op een televisie te kunnen bekijken.

De nieuwe navigatiestructuur lijkt daarom opnieuw meer nadruk te leggen op de eigen bibliotheken van de gebruiker. Door favoriete bibliotheken direct in de hoofd­navigatie beschikbaar te maken, moet de afstand tussen het openen van Plex en het daadwerkelijk bekijken van persoonlijke content kleiner worden.

Preview wordt eerst uitgerold

De aangepaste interface wordt in eerste instantie als preview aangeboden. Gebruikers van Apple TV, Roku en Android TV die deelnemen aan het previewprogramma kunnen de nieuwe versie via het betreffende platform verkrijgen.

Voor Apple TV heeft Plex bovendien extra plaatsen beschikbaar gemaakt binnen zijn TestFlight-programma, zodat meer gebruikers de nieuwe interface kunnen testen en feedback kunnen geven.

De Fire TV-versie volgt op een later moment. Plex zal gebruikers daarover nader informeren zodra de preview beschikbaar komt.

Dat betekent ook dat de interface nog niet noodzakelijkerwijs in deze vorm definitief is. Plex gebruikt de preview juist om opnieuw feedback te verzamelen en eventuele problemen op te lossen voordat de wijziging breder wordt uitgerold.

Een opmerkelijke ommezwaai

De beslissing laat zien hoe gevoelig het ontwerp van een televisie-interface kan zijn. Op een smartphone of computer kunnen gebruikers relatief gemakkelijk verschillende navigatiemethoden uitproberen. Op een televisie werkt dat anders. Gebruikers zijn sterk afhankelijk van een afstandsbediening, waardoor iedere extra stap, onduidelijke menustructuur of verkeerde focuspositie direct merkbaar kan zijn.

Voor Plex was de situatie extra lastig omdat de dienst wordt gebruikt door een grote groep mensen die hun eigen mediabibliotheek al jarenlang op dezelfde manier benadert. Een verandering die vanuit ontwerp- of productperspectief moderner lijkt, kan voor zulke gebruikers juist aanvoelen als een verslechtering.

De terugkeer van de linkse navigatiebalk is daarom meer dan een kleine cosmetische aanpassing. Plex draait hiermee een belangrijk onderdeel van zijn eerdere interfacevisie terug en kiest opnieuw voor een navigatiemodel dat gebruikers al goed kennen.

Voor gebruikers die de vernieuwde interface van Plex vanaf het begin onpraktisch vonden, is dat waarschijnlijk goed nieuws. De komende previewperiode zal moeten uitwijzen of de combinatie van de teruggekeerde zijbalk, directe toegang tot favoriete bibliotheken en verbeterde prestaties voldoende is om het vertrouwen in de nieuwe tv-interface te herstellen.

Door: Drifter

Windows 11 lijkt een belangrijke privacybeperking voor traditionele Windows-programma’s te gaan oplossen. In een experimentele Insider-build test Microsoft momenteel de mogelijkheid om klassieke Win32-desktopapps afzonderlijk toegang te geven of te ontzeggen tot de camera, microfoon en mogelijk ook locatiegegevens.

Dat is een opvallende verandering. Tot nu toe maakte Windows op dit punt een duidelijk onderscheid tussen apps uit de Microsoft Store en traditionele desktopprogramma’s. Store-apps konden afzonderlijk toestemming krijgen voor bijvoorbeeld de camera of microfoon, terwijl Win32-programma’s grotendeels onder één gezamenlijke systeeminstelling vielen.

Met de nieuwe aanpak wordt dat verschil aanzienlijk kleiner. In plaats van één schakelaar waarmee je bijvoorbeeld de microfoon voor álle desktopprogramma’s tegelijk aan- of uitzet, kan Windows de programma’s afzonderlijk tonen en per toepassing bepalen of toegang is toegestaan.

De functie wordt momenteel getest en is nog geen onderdeel van de reguliere Windows 11-versies. De precieze werking kan tijdens de ontwikkeling bovendien nog veranderen.

Van één algemene schakelaar naar individuele toestemmingen

De bestaande privacyarchitectuur van Windows werkt voor desktopsoftware anders dan voor apps die gebruikmaken van het modernere Windows-appmodel.

Ga je in Windows 11 bijvoorbeeld naar:

Instellingen → Privacy en beveiliging → Camera

dan kun je bij ondersteunde apps afzonderlijk aangeven of ze de camera mogen gebruiken. Voor de klassieke Win32-programma’s geldt normaal gesproken echter een algemene instelling zoals ‘Desktop-apps toegang geven tot je camera’.

Hetzelfde principe geldt voor de microfoon.

Dat betekent in de praktijk dat je tot nu toe niet eenvoudig kon zeggen:

• Microsoft Teams mag mijn microfoon gebruiken;
• Discord mag mijn microfoon gebruiken;
• Chrome mag mijn microfoon niet gebruiken;
• een willekeurig ander desktopprogramma mag er evenmin bij.

Je kon de algemene toegang voor desktopapps uitschakelen, maar daarmee blokkeerde je in feite meerdere programma’s tegelijk.

De experimentele functie verandert dat model. Desktopprogramma’s kunnen nu als afzonderlijke toepassingen in de privacy-instellingen verschijnen, waardoor Windows ze per programma kan behandelen.

Dat is een wezenlijk verschil: niet langer alleen bepalen of desktopsoftware als geheel toegang krijgt, maar per desktopapp beslissen.

Ook traditionele Win32-programma’s krijgen een eigen privacyvermelding

Bij tests met experimentele Windows-builds verschijnen klassieke desktopprogramma’s, zoals browsers, als afzonderlijke vermeldingen in de privacy-instellingen.

Een programma als Microsoft Edge of Brave kan daardoor bijvoorbeeld afzonderlijk worden weergegeven bij de instellingen voor microfoontoegang. Hetzelfde concept wordt toegepast op cameratoegang.

Voor gebruikers is dat veel overzichtelijker. Je krijgt immers een lijst met toepassingen die daadwerkelijk gebruik hebben gemaakt van de betreffende hardware of functionaliteit, in plaats van één grote categorie met alle desktopsoftware.

Microsoft beschrijft de huidige stabiele Windows-versie nog steeds anders: volgens de bestaande documentatie kunnen desktopapps voor camera en microfoon niet individueel worden geschakeld en valt deze software onder de algemene instelling voor desktopapps. De experimentele functie betekent daarom daadwerkelijk een verandering ten opzichte van de huidige situatie.

Windows kan desktopapps bovendien om toestemming vragen

Een tweede interessante verandering is dat Windows bij bepaalde desktopprogramma’s een systeemdialoogvenster voor toestemming kan tonen wanneer een programma voor het eerst probeert toegang te krijgen tot bijvoorbeeld de microfoon of camera.

Dat brengt het gedrag van traditionele Windows-software dichter bij dat van moderne apps en mobiele besturingssystemen.

In plaats van dat een programma zonder duidelijke Windows-melding onder een algemene desktopinstelling valt, kan de gebruiker expliciet met een Windows-melding worden geconfronteerd met de vraag of de toegang moet worden toegestaan.

Dat is vooral belangrijk bij hardware die privacygevoelig is.

Een camera kan immers beelden uit de omgeving vastleggen en een microfoon kan gesprekken opnemen. Een afzonderlijke toestemming per programma maakt het voor de gebruiker veel eenvoudiger om te bepalen welke software daadwerkelijk toegang krijgt.

Wat betekent dit voor browsers?

Voor browsers is deze ontwikkeling bijzonder interessant.

Een browser als Edge, Chrome of Brave is technisch gezien een desktopprogramma. Tegelijkertijd kunnen websites via de browser toegang vragen tot bijvoorbeeld de camera en microfoon.

Daarbij bestaan verschillende toestemmingslagen.

Windows kan bepalen of de browser toegang krijgt tot de hardware, terwijl de browser zelf vervolgens kan bepalen welke website toegang krijgt tot de camera of microfoon.

Je kunt daardoor uiteindelijk meerdere beveiligingslagen hebben:

Windows → browser → website

Wanneer Windows de cameratoegang voor de browser blokkeert, kan een website die browser vervolgens ook niet gebruiken om de camera te benaderen. Wanneer Windows de browser wel toestemming geeft, kan de browser op zijn beurt nog steeds een afzonderlijke website blokkeren.

Dat maakt het belangrijk om de nieuwe Windows-functie niet te verwarren met de bestaande toestemmingsinstellingen binnen browsers.

Niet alleen camera en microfoon

De experimentele veranderingen lijken zich bovendien niet uitsluitend tot camera- en microfoontoegang te beperken.

Ook bij locatietoegang zijn afzonderlijke vermeldingen van desktopprogramma’s waargenomen. Daarmee ontstaat het beeld dat Microsoft een breder model voor Win32-privacyrechten aan het ontwikkelen is.

Dat zou een belangrijke stap zijn, omdat locatiegegevens eveneens privacygevoelig kunnen zijn. Een gebruiker zou bijvoorbeeld kunnen willen dat een weerapp zijn locatie kent, maar niet dat een willekeurig ander desktopprogramma dezelfde informatie krijgt.

Wel is voorzichtigheid geboden: de functie is experimenteel en Microsoft heeft nog niet voor alle onderdelen officieel vastgelegd welke desktopapps precies op deze manier worden behandeld en welke privacyrechten uiteindelijk afzonderlijk kunnen worden ingesteld.

Waarom dit een belangrijke verandering is

Het verschil tussen Microsoft Store-apps en klassieke desktopprogramma’s is jarenlang een van de opvallendste zwakke punten geweest in de privacy-instellingen van Windows.

Moderne apps draaien binnen een strenger gecontroleerd applicatiemodel en kunnen gebruikmaken van afzonderlijke toestemmingen. Traditionele Win32-software is veel minder strak gesandboxed. Dat is historisch gezien ook een belangrijke reden waarom Windows zo’n groot ecosysteem van desktopsoftware heeft: ontwikkelaars hebben relatief veel vrijheid.

Die vrijheid heeft echter een keerzijde.

Een klassieke desktopapp kan veel dieper in Windows integreren dan een strikt gesandboxte Store-app. Daardoor is het ook moeilijker om elk afzonderlijk onderdeel van de toegang tot systeembronnen op dezelfde manier te controleren.

Microsoft lijkt nu een middenweg te zoeken: Win32-software blijft bestaan en behoudt zijn mogelijkheden, maar Windows krijgt meer mogelijkheden om de toegang van afzonderlijke programma’s centraal te beheren.

Het is nog geen volledige sandbox

Het is belangrijk om de ontwikkeling niet groter te maken dan hij is. Een individuele privacyknop betekent niet automatisch dat een Win32-programma volledig wordt geïsoleerd van Windows.

Een klassieke desktopapplicatie kan nog steeds over veel meer systeemrechten beschikken dan een traditioneel gesandboxte Store-app. Het nieuwe mechanisme is vooral bedoeld om specifieke gevoelige mogelijkheden — zoals toegang tot camera en microfoon — beter af te schermen.

Met andere woorden: een microfoonblokkade is niet hetzelfde als volledige applicatiesandboxing.

Ook kunnen er uitzonderingen bestaan. Sommige functies worden bijvoorbeeld indirect via Windows-componenten uitgevoerd. In dergelijke gevallen kan niet altijd de oorspronkelijke toepassing als verantwoordelijke voor de toegang worden weergegeven.

Daarnaast kan de manier waarop Windows deze rechten technisch afdwingt tijdens de ontwikkeling nog veranderen.

Waarom Microsoft dit nu doet

De timing is interessant. Windows verzamelt en verwerkt op verschillende niveaus gegevens en beschikt over steeds meer systeemfuncties waarbij privacy een rol speelt.

Tegelijkertijd verwachten gebruikers inmiddels van een modern besturingssysteem dat gevoelige hardware zoals camera en microfoon niet alleen via een algemene aan/uit-schakelaar wordt beveiligd.

Op smartphones is het al jaren normaal dat je per app kunt bepalen of een camera, microfoon of locatie mag worden gebruikt. Windows loopt op dat gebied voor traditionele desktopsoftware achter.

De nieuwe functie brengt Windows dus een stuk dichter bij het privacyconcept dat gebruikers van Android en iOS gewend zijn.

De functie is voorlopig experimenteel

Er is wel een belangrijke kanttekening.

De nieuwe mogelijkheden zijn momenteel onderdeel van een experimentele Windows Insider-versie. Ze zijn dus niet beschikbaar voor iedere Windows 11-gebruiker en kunnen bovendien gefaseerd worden uitgerold.

Dat betekent dat twee computers met ogenschijnlijk dezelfde Insider-build niet noodzakelijkerwijs exact dezelfde functies hoeven te tonen.

Experimentele functies kunnen daarnaast worden aangepast, tijdelijk worden uitgeschakeld of uiteindelijk helemaal niet in een openbare Windows-versie terechtkomen.

Gebruikers die deze functie momenteel niet zien, hoeven daarom niet te concluderen dat hun installatie defect is.

Wat verandert er voor de gemiddelde gebruiker?

Als Microsoft deze aanpak uiteindelijk breed uitrolt, wordt het beheer van privacyrechten in Windows een stuk eenvoudiger.

Een gebruiker zou dan bijvoorbeeld kunnen kiezen voor:

Camera

• Teams: toegestaan
• Edge: toegestaan
• Chrome: geblokkeerd
• Discord: geblokkeerd

Microfoon

• Teams: toegestaan
• Discord: toegestaan
• Edge: geblokkeerd
• Chrome: geblokkeerd

Locatie

• Weerapp: toegestaan
• Maps: toegestaan
• Browser: eventueel toegestaan
• overige desktopprogramma’s: geblokkeerd

Het belangrijkste voordeel is dat je niet langer een keuze hoeft te maken tussen ‘alle desktopapps vertrouwen’ en ‘alle desktopapps blokkeren’.

Je kunt veel specifieker bepalen welke software toegang krijgt.

Een kleine wijziging met grote gevolgen voor privacy

Op het eerste gezicht lijkt een extra schakelaar in de Windows-instellingen misschien geen spectaculaire verandering. Voor de privacy van Windows-gebruikers is dit echter een behoorlijk fundamentele verbetering.

Camera en microfoon behoren tot de gevoeligste onderdelen van een moderne computer. Een programma dat toegang heeft tot de microfoon kan potentieel geluid uit de omgeving verwerken; een programma met cameratoegang kan beelden vastleggen.

Daarom is het verschil tussen:

‘alle desktopprogramma’s mogen erbij’

en:

‘alleen deze specifieke programma’s mogen erbij’

veel groter dan het uiterlijk van de instellingen doet vermoeden.

Microsoft lijkt hiermee een van de duidelijkste privacyverschillen tussen Store-apps en traditionele Win32-software te willen verkleinen.

De belangrijkste conclusie is daarom niet dat Windows 11 vanaf vandaag voor iedereen een volledig nieuw privacybeleid heeft, maar dat Microsoft in experimentele builds werkt aan een veel fijnmaziger toestemmingsmodel voor klassieke desktopprogramma’s.

Als deze functionaliteit uiteindelijk ongewijzigd naar de reguliere Windows 11-versies komt, krijgen gebruikers voor het eerst een veel directere manier om gevoelige hardwaretoegang per traditioneel Windows-programma te beheren. Dat zou een van de nuttigere privacyverbeteringen voor Win32-software in jaren zijn.

Belangrijk: de functie moet voorlopig als experimenteel worden beschouwd. De huidige officiële Windows-documentatie beschrijft voor desktopapps nog steeds de bestaande algemene cameramicrofooninstellingen en niet het nieuwe individuele model.

Door: Drifter

OpenAI introduceert een speciale ChatGPT-ervaring voor tieners van 13 tot en met 17 jaar. Deze zogenoemde tienermodus is ontwikkeld om jongeren op een veiligere en meer leeftijdsgerichte manier met AI te laten werken. De basis van ChatGPT blijft hetzelfde, maar voor minderjarige gebruikers gelden aanvullende veiligheidsmaatregelen en beperkingen.

Volgens OpenAI is de tienerversie bedoeld om jongeren te helpen leren, kritisch na te denken, hun kennis te verdiepen en op een verantwoorde manier met kunstmatige intelligentie om te gaan. Daarbij wordt extra rekening gehouden met het feit dat tieners nog volop in ontwikkeling zijn en mogelijk anders omgaan met AI dan volwassenen.

Automatische herkenning van tienergebruikers

Wanneer een ChatGPT-gebruiker aangeeft tussen de 13 en 17 jaar oud te zijn, wordt de tienerervaring ingeschakeld. Daarnaast kan OpenAI systemen gebruiken om in te schatten of een gebruiker waarschijnlijk jonger dan 18 jaar is. Als daar aanleiding voor is, kunnen de strengere instellingen automatisch worden toegepast.

Het doel daarvan is om niet uitsluitend afhankelijk te zijn van wat een gebruiker zelf over zijn of haar leeftijd opgeeft. De precieze manier waarop leeftijd wordt vastgesteld of ingeschat, kan daarbij verschillen.

De tienermodus wordt geleidelijk beschikbaar gemaakt. Daardoor kan het voorkomen dat de functie niet onmiddellijk voor iedere gebruiker of in ieder land beschikbaar is.

Strengere veiligheidsregels

Het belangrijkste verschil met de reguliere ChatGPT-ervaring is dat voor tieners strengere veiligheidsmaatregelen gelden.

ChatGPT moet daardoor terughoudender omgaan met onderwerpen die voor minderjarige gebruikers bijzonder gevoelig of schadelijk kunnen zijn. Dit geldt onder meer voor gesprekken over:

• zelfbeschadiging en zelfdoding;
• seksueel materiaal en seksuele situaties;
• extreem of gewelddadig gedrag;
• andere inhoud die voor een minderjarige ongepast of potentieel schadelijk kan zijn.

Het gaat niet simpelweg om het volledig vermijden van moeilijke onderwerpen. Tieners kunnen nog steeds vragen stellen over gevoelige thema's, bijvoorbeeld voor school, algemene kennis of om een probleem beter te begrijpen. Het verschil is dat ChatGPT dergelijke onderwerpen voor minderjarigen op een veiligere, terughoudendere en leeftijdsgeschiktere manier moet behandelen.

Bij situaties waarin sprake is van mogelijk ernstig gevaar, zoals aanwijzingen voor zelfbeschadiging, ligt de nadruk sterker op veiligheid en het aanmoedigen van contact met mensen die daadwerkelijk kunnen helpen.

ChatGPT moet minder als een persoon overkomen

Een ander belangrijk onderdeel van de tienerervaring is de manier waarop ChatGPT zich presenteert.

OpenAI wil voorkomen dat jonge gebruikers de indruk krijgen dat ChatGPT daadwerkelijk gevoelens, bewustzijn of menselijke behoeften heeft. Daarom moet de AI zich minder gedragen alsof zij een menselijke vriend of vertrouwenspersoon is.

Dat betekent bijvoorbeeld dat ChatGPT terughoudender moet zijn met taal die een sterke emotionele band kan suggereren. Het systeem moet duidelijker laten merken dat het om kunstmatige intelligentie gaat en niet om een mens met eigen gevoelens of persoonlijke behoeften.

Dit is bedoeld om het risico te verkleinen dat jongeren een ongezonde emotionele afhankelijkheid van de chatbot ontwikkelen of vergeten dat de antwoorden afkomstig zijn van een AI-systeem.

Extra aandacht voor gezond AI-gebruik

De tienermodus richt zich niet alleen op het blokkeren van schadelijke inhoud. OpenAI wil jongeren ook helpen om op een gezonde en verstandige manier met AI om te gaan.

Daarbij hoort onder meer dat ChatGPT jongeren kan stimuleren om zelf na te denken, informatie kritisch te beoordelen en AI niet automatisch als autoriteit te beschouwen.

Dat is vooral belangrijk bij schoolwerk. Een chatbot kan overtuigend klinkende antwoorden geven die toch onjuist, onvolledig of misleidend zijn. Jongeren moeten daarom leren om AI-antwoorden te controleren en zelf na te denken over de informatie die zij krijgen.

Studiemodus

Binnen de ChatGPT-ervaring is daarnaast een studiemodus beschikbaar die gericht is op leren.

In plaats van een leerling onmiddellijk het eindantwoord te geven, kan ChatGPT proberen de gebruiker stap voor stap naar het antwoord te begeleiden. De AI kan bijvoorbeeld:

1. uitleggen wat de vraag precies vraagt;
2. het probleem opdelen in kleinere onderdelen;
3. vragen stellen om de leerling zelf te laten nadenken;
4. uitleg geven wanneer iets niet duidelijk is;
5. samen met de leerling een oplossing opbouwen;
6. controleren of de leerling de stof daadwerkelijk begrijpt.

Hierdoor wordt ChatGPT meer als een digitale leerhulp gebruikt en minder als een systeem dat simpelweg antwoorden voor een leerling produceert.

De studiemodus kan daarnaast worden gebruikt om te oefenen voor toetsen, lesstof te herhalen of een leerling te overhoren. Ook kunnen er momenten worden ingesteld waarop de gebruiker zich specifiek op studeren richt.

Het uitgangspunt is dat AI het leerproces ondersteunt, in plaats van het denkwerk volledig van de leerling over te nemen.

Ouders krijgen meer mogelijkheden

Ouders kunnen bovendien bepaalde instellingen voor het ChatGPT-account van hun kind beheren wanneer hun account aan dat van hun kind is gekoppeld.

Daarmee kunnen ouders invloed uitoefenen op hoe ChatGPT door hun minderjarige kind wordt gebruikt. Het gaat bijvoorbeeld om instellingen die bedoeld zijn om het gebruik veiliger en meer afgestemd op jongeren te maken.

De tienermodus staat daarmee niet volledig los van bestaande mogelijkheden voor ouderlijk toezicht. Ouderlijke instellingen vormen een aanvullende laag bovenop de veiligheidsmaatregelen die ChatGPT zelf toepast.

Wat verandert er voor tieners?

Voor een tienergebruiker kan ChatGPT daardoor op verschillende manieren anders functioneren dan voor een volwassene.

De belangrijkste verschillen zijn:

• strengere veiligheidsfilters voor gevoelige en potentieel schadelijke inhoud;
• meer terughoudendheid bij seksuele, gewelddadige en zelfbeschadiging-gerelateerde onderwerpen;
• minder menselijk of emotioneel taalgebruik, zodat duidelijk blijft dat ChatGPT een AI is;
• meer aandacht voor gezond en verantwoord AI-gebruik;
• ondersteuning bij leren en studeren, onder andere via de studiemodus;
• mogelijkheden voor ouderlijk toezicht wanneer ouders en kinderen hun accounts koppelen.

Waarom kiest OpenAI hiervoor?

De ontwikkeling van een aparte tienerervaring hangt samen met de groeiende rol van AI in het dagelijks leven van jongeren. ChatGPT wordt niet alleen gebruikt voor entertainment en algemene vragen, maar ook voor huiswerk, onderzoek, schrijven, leren en persoonlijke gesprekken.

Jongeren bevinden zich echter nog in een belangrijke ontwikkelingsfase. Daardoor kunnen zij kwetsbaarder zijn voor bepaalde soorten inhoud en kunnen zij een chatbot gemakkelijker als een sociale of emotionele gesprekspartner gaan zien.

OpenAI probeert daarom een onderscheid te maken tussen de manier waarop volwassenen en minderjarigen met ChatGPT kunnen omgaan. Voor tieners moet de AI niet alleen nuttig zijn, maar ook duidelijk begrensd, leeftijdsgeschikt en gericht op veilig gebruik.

Geen volledige garantie

De tienermodus betekent overigens niet dat ChatGPT volledig risicoloos wordt. Geen enkel automatisch veiligheidssysteem kan garanderen dat iedere ongepaste, onjuiste of schadelijke reactie wordt voorkomen.

AI-systemen kunnen fouten maken, informatie verkeerd interpreteren of antwoorden geven die niet optimaal aansluiten bij de situatie van een gebruiker. Daarom blijven toezicht, begeleiding en een kritische houding belangrijk, zeker bij jongere gebruikers.

De tienermodus moet vooral worden gezien als een extra veiligheidslaag bovenop de bestaande maatregelen en ouderlijke instellingen.

Door: Drifter

Op 15 augustus 2026 hebben wij met groot verdriet afscheid moeten nemen van onze Admin Jantje, bij velen beter bekend onder zijn vertrouwde naam Skythian.

Met zijn overlijden verliezen wij niet alleen een gewaardeerd lid van onze gemeenschap, maar vooral een bijzonder mens die gedurende vele jaren van grote betekenis is geweest voor Softtrack en het forum UA Software Club.nl.

Skythian was jarenlang een van de drijvende krachten achter onze gemeenschap. Voor velen was hij een vertrouwd gezicht, een bekende naam en vooral iemand op wie je kon rekenen. Hij was iemand die niet snel op de voorgrond hoefde te staan, maar die juist door zijn aanwezigheid, kennis en bereidheid om anderen te helpen een belangrijke plaats binnen de community innam.

Wanneer iemand met een probleem zat op het gebied van software, computers of andere technische zaken, was Skythian vaak een van de mensen tot wie men zich wendde. Waar een ander misschien al snel zou afhaken of het probleem ingewikkelder zou maken dan het was, bleef hij rustig en geduldig. Hij nam de tijd om te luisteren, dacht mee, onderzocht waar het probleem vandaan kwam en probeerde vervolgens samen met de ander tot een oplossing te komen.

Zijn kennis deelde hij zonder daar iets voor terug te verwachten. Het ging hem niet om erkenning of waardering, maar simpelweg om het helpen van een ander. Juist daarin lag een groot deel van zijn kracht.

Binnen de wereld van Usenet heeft Skythian in de loop der jaren eveneens ontzettend veel betekend.

Vooral in de beginjaren, toen veel zaken nog minder vanzelfsprekend waren dan tegenwoordig, heeft hij met zijn kennis en ervaring verschillende websites, communities en mensen geholpen. Hij wist veel van de techniek achter de systemen waarmee gewerkt werd en beschikte over de ervaring om problemen vaak snel te herkennen en te begrijpen.

Wanneer anderen vastliepen, wist Skythian regelmatig de oorzaak te achterhalen of een richting aan te wijzen waarin naar een oplossing gezocht kon worden. Zijn kennis was niet alleen omvangrijk, maar ook praktisch: hij wist niet alleen hoe iets werkte, maar was vooral bereid om die kennis aan anderen over te dragen.

Door de jaren heen heeft hij op die manier waarschijnlijk veel meer mensen geholpen dan hij zelf ooit heeft beseft. Maar wie alleen terugkijkt op zijn technische kennis, doet Skythian eigenlijk tekort.

Voor ons was hij namelijk veel meer dan een Admin, een computerkenner, een softwareliefhebber of iemand met uitgebreide kennis van Usenet.

Hij was een mens die klaarstond voor anderen.
Rustig wanneer anderen zich druk maakten.
Geduldig wanneer iets niet meteen lukte.
Behulpzaam wanneer iemand ergens niet uitkwam.
Betrouwbaar wanneer er op hem werd gerekend.
En altijd bereid om zijn kennis en ervaring te delen.

Dat zijn eigenschappen die misschien eenvoudig klinken, maar die in werkelijkheid bijzonder waardevol zijn. Zeker binnen een gemeenschap die door de jaren heen zoveel verschillende mensen heeft samengebracht.

Skythian heeft niet alleen geholpen met programma's, instellingen, systemen en technische problemen. Hij heeft ook bijgedragen aan de gemeenschap zelf. Door aanwezig te zijn, door mee te denken, door mensen verder te helpen en door zijn kennis beschikbaar te stellen, heeft hij gedurende vele jaren een blijvende bijdrage geleverd aan Softtrack, UA Software Club.nl en de mensen die daar deel van uitmaakten.

Voor velen zal zijn naam daarom onlosmakelijk verbonden blijven met een bepaalde periode, met herinneringen aan gesprekken, hulp, oplossingen en de vele momenten waarop hij voor iemand klaarstond.

Op 15 augustus 2026 kwam er een einde aan het leven van Jantje, maar daarmee komt niet automatisch een einde aan wat hij voor anderen heeft betekend.

De kennis die hij heeft gedeeld, de mensen die hij heeft geholpen, de problemen waarvoor hij oplossingen heeft gevonden, de herinneringen die hij heeft achtergelaten en de bijdrage die hij gedurende zoveel jaren aan onze gemeenschap heeft geleverd, blijven bestaan.

Dat is misschien wel een van de mooiste manieren waarop iemand kan voortleven: in de herinneringen van anderen en in alles wat hij voor hen heeft betekend.

Skythian, namens iedereen die je door de jaren heen heeft gekend, gesproken, geholpen of op welke manier dan ook heeft meegemaakt:

Bedankt.

Hallo meneer de Uil! Liefhebbers van een van de bekendste Nederlandse kinderprogramma’s kunnen binnenkort opnieuw genieten van de oorspronkelijke De Fabeltjeskrant. De klassieke poppenserie uit de jaren zestig, zeventig en tachtig wordt namelijk in een opgeknapte, digitaal verbeterde versie beschikbaar gemaakt via YouTube. Het is de bedoeling dat uiteindelijk alle circa 1600 afleveringen van de oorspronkelijke serie online verschijnen.

De afleveringen worden gepubliceerd op het officiële YouTube-kanaal van De Fabeltjeskrant. De eerste afleveringen zijn inmiddels beschikbaar en vervolgens wordt de reeks stap voor stap verder aangevuld. Het uiteindelijke doel is om de complete oorspronkelijke serie digitaal toegankelijk te maken voor een nieuwe generatie én voor kijkers die met Meneer de Uil, Juffrouw Ooievaar, Meneer de Raaf, Bor de Wolf en de andere bewoners van het Grote Dierenbos zijn opgegroeid.

Klassieke afleveringen opgeknapt met AI

Voor de nieuwe digitale versie zijn de oorspronkelijke beelden technisch verbeterd. Daarbij is gebruikgemaakt van AI-upscaling, een techniek waarmee oude videobeelden digitaal kunnen worden opgeschaald en opgeknapt. Hierdoor kunnen details die in de oorspronkelijke televisie-uitzendingen minder duidelijk waren, beter zichtbaar worden gemaakt.

Naast de hogere beeldresolutie is aandacht besteed aan de algemene beeldkwaliteit. Kleuren zijn verbeterd en ook het geluid is opgefrist, zodat de oude afleveringen beter aansluiten bij de huidige manier waarop mensen televisie en video bekijken. Het resultaat is geen nieuwe serie, maar een technisch opgeknapte presentatie van het oorspronkelijke materiaal.

Bij het project zijn onder anderen Jordi van den Bussche, beter bekend als YouTuber Kwebbelkop, Robin de Levita en het creatieve technologiebedrijf Monks betrokken. Met behulp van moderne technieken proberen zij het historische materiaal opnieuw geschikt te maken voor digitaal gebruik.

Van 1968 tot 1989

De Fabeltjeskrant verscheen voor het eerst op televisie in 1968. De serie werd gemaakt als een dagelijkse, fictieve nieuwsuitzending uit het Grote Dierenbos, waarin poppen verschillende pratende dieren uitbeeldden. De verhalen werden op herkenbare en vaak humoristische wijze verteld, waarbij de dieren allerlei belevenissen, conflicten en avonturen meemaakten.

Een belangrijk onderdeel van de serie was de vaste vertelstructuur. De kijker kreeg als het ware een krant voorgeschoteld waarin Meneer de Uil het nieuws uit het Grote Dierenbos presenteerde. Daardoor kreeg de serie een eigen stijl die sterk afweek van veel andere kinderprogramma’s uit die periode.

De oorspronkelijke reeks bleef jarenlang op televisie en groeide uit tot een van de bekendste Nederlandse kinderprogramma’s. In 1989 kwam er een einde aan de oorspronkelijke televisiereeks. In de jaren daarna bleven de personages echter bekend bij het Nederlandse publiek en verschenen er verschillende nieuwe producties en vormen van merchandising rond de serie.

Niet alleen populair in Nederland

Hoewel De Fabeltjeskrant diep verbonden is met de Nederlandse televisiegeschiedenis, bleef het succes niet beperkt tot Nederland. De serie werd in verschillende landen uitgezonden en de personages werden daardoor ook buiten Nederland bekend.

De combinatie van poppenspel, humor, muziek, korte verhalen en een herkenbare manier van vertellen maakte het programma toegankelijk voor een breed publiek. Tegelijkertijd zaten er regelmatig verwijzingen in de verhalen die ook voor volwassenen herkenbaar waren. Daardoor kon De Fabeltjeskrant zowel door kinderen als door hun ouders worden bekeken.

De serie heeft daarmee een bijzondere plaats gekregen binnen de Nederlandse televisiegeschiedenis. In Nederland werd De Fabeltjeskrant bovendien uitgeroepen tot het beste kinderprogramma van de twintigste eeuw.

Van televisieherinnering naar YouTube

De beschikbaarheid op YouTube betekent dat de oorspronkelijke afleveringen niet langer uitsluitend afhankelijk zijn van oude televisieopnamen, herhalingen of fysieke uitgaven. Door de serie digitaal beschikbaar te maken, wordt een groot deel van het oorspronkelijke materiaal opnieuw gemakkelijk toegankelijk.

Dat is vooral interessant voor mensen die de serie vroeger zelf bekeken, maar ook voor jongere kijkers die kennis willen maken met een programma dat inmiddels tot het Nederlandse culturele erfgoed behoort.

De digitale opknapbeurt verandert daarbij niets aan de oorspronkelijke verhalen en personages. Het gaat om de oude afleveringen, maar dan technisch aangepast aan de eisen en verwachtingen van moderne digitale beeldweergave.

Alle afleveringen uiteindelijk online

De volledige oorspronkelijke serie bestaat uit ongeveer 1600 afleveringen. Het online plaatsen van die enorme hoeveelheid materiaal gebeurt daarom geleidelijk. De bedoeling is dat er regelmatig nieuwe afleveringen aan het YouTube-kanaal worden toegevoegd, zodat uiteindelijk de complete reeks beschikbaar komt.

Wie de serie vanaf het begin opnieuw wil bekijken, kan daardoor terugkeren naar het Grote Dierenbos en de ontwikkeling van de verschillende personages volgen. Voor nieuwe kijkers vormt het bovendien een eenvoudige manier om kennis te maken met een van de meest karakteristieke Nederlandse kinderprogramma’s uit de vorige eeuw.

En er komt nog meer

De belangstelling voor De Fabeltjeskrant beperkt zich overigens niet tot het opnieuw uitbrengen van de klassieke afleveringen. Monks werkt daarnaast aan een nieuwe animatieserie die is gebaseerd op de wereld en personages van De Fabeltjeskrant.

Daarmee krijgt het Grote Dierenbos mogelijk opnieuw een plek in het hedendaagse medialandschap. De klassieke serie wordt digitaal opnieuw toegankelijk gemaakt, terwijl tegelijkertijd wordt gewerkt aan een nieuwe interpretatie van het bekende universum.

Voorlopig kunnen fans echter vooral terug naar de oorspronkelijke afleveringen. Meneer de Uil, Juffrouw Ooievaar, Meneer de Raaf, Bor de Wolf en alle andere bekende bewoners van het Grote Dierenbos keren daarmee, opgefrist met moderne beeldtechnieken, terug naar het scherm.

Goed nieuws dus voor iedereen die ooit met de bekende afsluiting is opgegroeid: het nieuws uit het Grote Dierenbos is opnieuw online te volgen.

Door: Drifter

Microsoft breidt Taakbeheer in Windows uit met ondersteuning voor het monitoren van AI-workloads. Op recente systemen die over geschikte hardware en stuurprogramma’s beschikken, kunnen gebruikers voortaan niet alleen de belasting van de CPU en reguliere GPU volgen, maar ook zien hoeveel werk wordt uitgevoerd door de NPU (Neural Processing Unit) en de AI- of neural engines in de GPU.

Daarmee vult Microsoft een belangrijke blinde vlek in Taakbeheer. AI-toepassingen worden namelijk steeds vaker niet meer uitsluitend op de CPU of traditionele GPU uitgevoerd. Moderne processors beschikken over speciale rekeneenheden die zijn ontworpen voor machine-learningtaken, zoals inferentie, beeldherkenning, lokale spraakverwerking en generatieve AI. Tot voor kort was voor de gebruiker echter nauwelijks zichtbaar waar die berekeningen daadwerkelijk plaatsvonden.

Nieuwe AI-kolommen in het tabblad Processen

In het tabblad Processen kan Taakbeheer op ondersteunde systemen extra informatie tonen over AI-versnellers. Microsoft voegt daarvoor onder meer kolommen toe voor:

• NPU – geeft de belasting van de NPU weer.
• NPU engine – laat zien welke NPU-engine door een proces wordt gebruikt.
• GPU – toont de GPU-belasting die aan het proces is toe te schrijven.
• GPU engine – geeft aan welke specifieke GPU-engine wordt aangesproken.

Deze kolommen worden niet noodzakelijk standaard weergegeven. Gebruikers kunnen ze zelf inschakelen door met de rechtermuisknop op een kolomkop te klikken en de gewenste kolommen te selecteren.

Dat is vooral interessant bij programma’s die lokaal AI-modellen uitvoeren. In plaats van alleen te zien dat bijvoorbeeld een applicatie enkele procenten CPU gebruikt, kan de gebruiker controleren of het zware rekenwerk daadwerkelijk naar de daarvoor bedoelde AI-hardware wordt doorgestuurd.

Ook het tabblad Prestaties wordt uitgebreid

De informatie blijft niet beperkt tot individuele processen. In het tabblad Prestaties kan Taakbeheer het totale gebruik van de NPU weergeven.

Net als bij de CPU en GPU ontstaat daardoor een grafisch overzicht van de belasting. Dat maakt het eenvoudiger om te bepalen wanneer een AI-versneller daadwerkelijk actief is en wanneer een toepassing de NPU nauwelijks of helemaal niet gebruikt.

Voor systemen met meerdere AI-engines is dat onderscheid belangrijk. Een computer kan immers over zowel een afzonderlijke NPU als AI-versnellende hardware binnen de GPU beschikken. Het feit dat een programma AI gebruikt, betekent daardoor niet automatisch dat de afzonderlijke NPU wordt belast.

Details-tabblad krijgt informatie over NPU-geheugen

Microsoft breidt daarnaast het tabblad Details uit met informatie over het geheugen dat door de NPU wordt gebruikt. Daarvoor komen twee aanvullende kolommen beschikbaar:

• Dedicated NPU memory
• Shared NPU memory

Deze gegevens geven meer inzicht in de geheugenbron waaruit een AI-workload zijn benodigde capaciteit haalt.

Bij systemen met NPU-hardware die over een eigen geheugenpool beschikt, kan een deel van het NPU-geheugen als dedicated geheugen worden toegewezen. Wanneer die capaciteit onvoldoende is, kan het systeem in bepaalde configuraties terugvallen op gedeeld systeemgeheugen.

Dat onderscheid is relevant omdat dedicated en shared geheugen niet noodzakelijk dezelfde prestaties bieden. Zodra een workload meer geheugen nodig heeft dan lokaal beschikbaar is en daardoor gebruikmaakt van gedeeld geheugen, kan dat extra overhead en mogelijk lagere prestaties veroorzaken.

Bij geïntegreerde NPU’s ligt dat anders. Een geïntegreerde NPU beschikt doorgaans niet over een afzonderlijke, fysiek afgescheiden geheugenpool. In zulke gevallen blijft de kolom voor dedicated NPU-geheugen leeg of is deze niet van toepassing, terwijl het systeemgeheugen als gedeelde geheugenbron wordt gebruikt.

Vooral nuttig voor het opsporen van CPU-fallbacks

Een van de interessantste toepassingen van deze uitbreiding is het herkennen van situaties waarin een AI-model niet daadwerkelijk op de bedoelde AI-versneller wordt uitgevoerd.

Frameworks zoals ONNX Runtime en DirectML kunnen verschillende execution providers gebruiken om berekeningen naar geschikte hardware te sturen. Afhankelijk van de configuratie kan een model bijvoorbeeld gebruikmaken van de CPU, GPU of NPU.

In de ideale situatie wordt een workload die voor de NPU is bedoeld ook daadwerkelijk door de NPU uitgevoerd. In de praktijk kunnen er echter problemen ontstaan. Denk bijvoorbeeld aan een niet-ondersteund datatype, een ontbrekende functionaliteit, incompatibiliteit met een bepaalde operator of een ontbrekende of onjuiste driver.

Een framework hoeft in zo’n situatie niet altijd direct te stoppen met een foutmelding. Afhankelijk van de gebruikte software en configuratie kan een gedeelte van de berekening worden uitgevoerd door een andere beschikbare processor. Een veelvoorkomende fallback is de CPU.

Dat kan voor de gebruiker bijzonder moeilijk te herkennen zijn. De applicatie blijft immers gewoon werken, terwijl de prestaties aanzienlijk lager kunnen zijn dan verwacht.

Taakbeheer maakt zo’n fallback zichtbaar

De nieuwe NPU-statistieken kunnen daarbij helpen.

Stel dat een applicatie een AI-model zou moeten uitvoeren op de NPU. Als Taakbeheer vervolgens laat zien dat de NPU-belasting vrijwel nul blijft, terwijl tegelijkertijd het CPU-gebruik duidelijk toeneemt, kan dat een aanwijzing zijn dat de workload niet op de NPU wordt uitgevoerd.

Dat vormt geen absolute diagnose op zichzelf — CPU-gebruik kan immers ook door andere onderdelen van de applicatie worden veroorzaakt — maar het geeft ontwikkelaars en gebruikers wel een veel betere manier om het gedrag van een AI-workload te onderzoeken.

Voor ontwikkelaars is dit vooral waardevol tijdens het testen en optimaliseren van lokale AI-toepassingen. Zij kunnen sneller controleren of de gekozen execution provider en hardwareversnelling daadwerkelijk effect hebben.

GPU heeft tegenwoordig meerdere soorten rekenwerk

De uitbreiding is bovendien relevant omdat een moderne GPU meer doet dan alleen traditionele grafische berekeningen.

Veel recente GPU’s beschikken over speciale hardware voor machine-learningberekeningen, zoals matrixbewerkingen. Die AI-versnellende onderdelen kunnen worden gebruikt voor bijvoorbeeld neurale netwerken en inferentietaken.

Daarom maakt Taakbeheer onderscheid tussen de GPU als geheel en de specifieke GPU-engine die wordt gebruikt.

Een AI-workload kan dus op een GPU draaien zonder dat daarmee automatisch de volledige grafische capaciteit van de chip wordt aangesproken. Omgekeerd kan een systeem ook een afzonderlijke NPU hebben die parallel met de GPU actief is.

Door deze onderdelen afzonderlijk zichtbaar te maken, krijgt de gebruiker een nauwkeuriger beeld van waar de rekenbelasting terechtkomt.

NPU en GPU neural engine zijn niet hetzelfde

Hoewel een NPU en een neural engine in een GPU hetzelfde soort probleem proberen op te lossen — het efficiënt uitvoeren van bepaalde AI- en machine-learningberekeningen — zijn het verschillende hardwarecomponenten.

Een NPU is specifiek ontworpen als gespecialiseerde AI-accelerator en is vooral gericht op efficiënte uitvoering van neurale-netwerktaken met een laag energieverbruik.

Een GPU neural engine of vergelijkbare AI-versneller bevindt zich daarentegen binnen de GPU. Moderne GPU’s combineren algemene grafische rekeneenheden met gespecialiseerde hardware voor bijvoorbeeld matrixvermenigvuldigingen en andere bewerkingen die veel voorkomen in AI-modellen.

Welke eenheid uiteindelijk wordt gebruikt, hangt af van de applicatie, het model, de gebruikte API of het framework, de beschikbare hardware en de ondersteuning van de betreffende driver.

Meer transparantie voor lokale AI

De uitbreiding van Taakbeheer past in een bredere ontwikkeling waarbij steeds meer AI-berekeningen lokaal op Windows-pc’s worden uitgevoerd.

Voorheen was het bij veel toepassingen relatief eenvoudig om te kijken naar CPU- en GPU-gebruik. Met de komst van NPU’s is dat beeld ingewikkelder geworden. Een moderne pc kan een AI-taak verdelen over verschillende typen rekenhardware, terwijl de gebruiker daar in de standaard Windows-interface nauwelijks iets van ziet.

Met de nieuwe statistieken wordt die verdeling transparanter. Gebruikers kunnen beter vaststellen:

• of een NPU daadwerkelijk wordt gebruikt;
• welk proces de NPU belast;
• welke GPU-engine voor een AI-taak wordt ingezet;
• hoeveel NPU-geheugen een proces gebruikt;
• of er gebruik wordt gemaakt van dedicated of shared geheugen;
• en of een workload mogelijk onverwacht op de CPU terechtkomt.

Daarmee wordt Taakbeheer niet alleen een hulpmiddel om te zien waarom een pc traag is, maar ook een steeds bruikbaarder instrument voor het analyseren van lokale AI-workloads.

Hardware- en softwareondersteuning blijft noodzakelijk

De nieuwe functies betekenen overigens niet dat iedere Windows-pc automatisch NPU-statistieken zal tonen. Daarvoor moeten de hardware, Windows-versie en stuurprogramma’s de benodigde rapportage ondersteunen.

Ook moet de betreffende applicatie de AI-hardware daadwerkelijk kunnen gebruiken. Het simpelweg beschikken over een NPU betekent dus niet dat iedere AI-toepassing daar automatisch gebruik van maakt.

De precieze ondersteuning kan bovendien per hardwareplatform verschillen. Vooral bij nieuwe NPU-implementaties en verschillende GPU-architecturen zijn de beschikbare engines, geheugenmodellen en ondersteunde AI-bewerkingen niet identiek.

Van onzichtbare AI-versnelling naar controleerbare belasting

De belangrijkste verandering is uiteindelijk dat AI-versnelling minder een onzichtbaar proces wordt.

Wanneer een applicatie beweert een AI-model lokaal en hardwarematig versneld uit te voeren, kan Taakbeheer straks veel beter laten zien waar die berekeningen plaatsvinden. Dat is nuttig voor zowel consumenten als ontwikkelaars.

Voor consumenten biedt het een eenvoudige manier om te controleren of de AI-functies van een moderne pc daadwerkelijk worden benut. Voor ontwikkelaars vormt het een praktisch hulpmiddel bij het opsporen van configuratiefouten, ontbrekende hardwareondersteuning en onverwachte CPU-fallbacks.

Met de toevoeging van NPU-, NPU-engine-, GPU-engine- en NPU-geheugeninformatie maakt Microsoft Taakbeheer daarmee geschikt voor een nieuwe generatie pc’s waarin AI-versnelling een steeds belangrijker onderdeel van de hardware wordt.

OpenAI heeft verschillende nieuwe functies en verbeteringen aangekondigd voor ChatGPT en Codex. Een van de opvallendste toevoegingen is een nieuwe integratie met Apple Berichten voor de ChatGPT-desktopapp op macOS. Daarmee kan ChatGPT, na toestemming van de gebruiker, berichten op een Mac doorzoeken, gesprekken samenvatten en zelfs berichten namens de gebruiker versturen.

Daarnaast breidt OpenAI de functie Computer History verder uit, worden vastgezette Codex-gesprekken beter gesynchroniseerd en krijgt Codex nieuwe mogelijkheden om gesprekken op een veilige, alleen-lezen manier te delen.

Apple Berichten-integratie voor ChatGPT op de Mac

De belangrijkste vernieuwing is de introductie van een speciale Apple Messages-plugin voor de ChatGPT-desktopapp op macOS. Dit is opvallend omdat Apple traditioneel relatief terughoudend is met het openstellen van iMessage en de Berichten-app voor integraties van externe diensten.

Wanneer de integratie is ingeschakeld en de gebruiker daarvoor toestemming heeft gegeven, kan ChatGPT op een geschikte Mac toegang krijgen tot gesprekken die in de Berichten-app beschikbaar zijn. Het gaat daarbij niet alleen om iMessage, maar ook om sms- en RCS-gesprekken die via Apple Berichten worden beheerd.

Hierdoor wordt het mogelijk om bijvoorbeeld:

• specifieke gesprekken terug te vinden;
• berichten of gesprekken te doorzoeken;
• lange conversaties samen te vatten;
• informatie uit eerdere berichten terug te vinden;
• een antwoord op een bericht op te stellen;
• een bericht voor te bereiden en via de Berichten-app te versturen.

De functie kan daardoor vooral handig zijn wanneer iemand snel informatie uit een grote hoeveelheid berichten wil terugvinden. In plaats van handmatig door tientallen of honderden berichten te bladeren, kan de gebruiker ChatGPT vragen om bijvoorbeeld een bepaalde afspraak, naam, adres of eerdere conversatie terug te vinden.

Niet beschikbaar in iedere versie van ChatGPT

Hoewel de Apple Berichten-integratie volgens OpenAI beschikbaar wordt gemaakt voor gebruikers van verschillende ChatGPT-abonnementen, is de functie technisch gezien behoorlijk beperkt.

De integratie werkt momenteel uitsluitend in de Apple Silicon-versie van de ChatGPT-desktopapp voor macOS. Daarmee worden Macs bedoeld die gebruikmaken van Apple's eigen M-serie chips.

De functionaliteit is niet beschikbaar in:

• gewone gesprekken met ChatGPT;
• de webversie van ChatGPT;
• de mobiele ChatGPT-apps;
• Codex CLI;
• de Codex-integratie voor IDE's.

Met andere woorden: het feit dat iemand ChatGPT kan gebruiken, betekent niet automatisch dat ChatGPT ook toegang heeft tot Apple Berichten. De gebruiker moet de geschikte macOS-desktopapp gebruiken en de benodigde toestemmingen verlenen.

Extra controle bij het versturen van berichten

OpenAI heeft bovendien rekening gehouden met het feit dat het versturen van persoonlijke berichten een veel gevoeliger handeling is dan alleen het lezen of samenvatten ervan.

Standaard vraagt ChatGPT daarom om bevestiging voordat een bericht daadwerkelijk wordt verzonden. Daarbij wordt gecontroleerd wat het bericht is én naar welke ontvanger het wordt gestuurd.

Dat voorkomt bijvoorbeeld dat een door ChatGPT opgesteld antwoord per ongeluk naar de verkeerde persoon wordt verzonden.

Gebruikers kunnen er daarnaast voor kiezen om voor een specifieke conversatie ruimere toestemming te geven. In dat geval kan ChatGPT toekomstige berichten binnen die betreffende Berichten-conversatie versturen zonder telkens opnieuw om goedkeuring te vragen.

Dat maakt de integratie praktischer voor terugkerende gesprekken, maar betekent tegelijkertijd dat gebruikers zorgvuldig moeten omgaan met de verleende machtigingen.

Computer History wordt verder uitgebreid

Een andere recente ontwikkeling betreft Computer History, een functie waarmee ChatGPT op macOS informatie kan onthouden over activiteiten die de gebruiker eerder op de computer heeft uitgevoerd.

OpenAI breidt de beschikbaarheid van deze functie nu verder uit naar de Europese Economische Ruimte, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk. Volgens de aangekondigde uitbreiding is deze mogelijkheid beschikbaar voor ChatGPT Pro-gebruikers op macOS.

Het doel van Computer History is om ChatGPT meer context te geven over eerder computergebruik. Daardoor kan de assistent beter aansluiten bij werkzaamheden die eerder zijn uitgevoerd, ook wanneer die informatie niet rechtstreeks in het huidige ChatGPT-gesprek staat.

Dit past in OpenAI's bredere ontwikkeling van ChatGPT als een assistent die niet alleen vragen beantwoordt, maar ook meer context uit de digitale werkomgeving van de gebruiker kan benutten.

Codex krijgt deelbare gesprekken

Ook voor Codex zijn er nieuwe mogelijkheden toegevoegd.

Gebruikers kunnen voortaan alleen-lezen snapshots van Codex-gesprekken maken en deze vervolgens via een link met anderen delen. Zo kan iemand een Codex-conversatie bijvoorbeeld beschikbaar stellen aan een collega of andere geïnteresseerde zonder dat die persoon de oorspronkelijke sessie kan aanpassen.

Een belangrijk detail is dat dergelijke snapshots niet alle technische informatie uit de oorspronkelijke sessie bevatten. Toolaanroepen en shell-input en -output worden niet in de gedeelde snapshot opgenomen.

De functie is daarmee vooral bedoeld om de inhoud en voortgang van een gesprek te delen, en niet om een volledige technische reproductie van de Codex-sessie beschikbaar te stellen.

Vastgezette Codex-gesprekken worden gesynchroniseerd

Daarnaast worden gepinde Codex-chats voortaan gesynchroniseerd tussen de ChatGPT-desktopapp en iOS wanneer beide apparaten met hetzelfde account worden gebruikt.

Dat betekent dat een gesprek dat op de Mac als favoriet of vastgezet is gemarkeerd, ook op een iPhone of iPad beschikbaar kan zijn als vastgezet gesprek.

Voor Android is deze synchronisatie momenteel nog niet beschikbaar.

De functie is vooral handig voor gebruikers die regelmatig wisselen tussen hun Mac en mobiele Apple-apparaten. Een belangrijk gesprek of project hoeft daardoor niet op ieder apparaat opnieuw te worden opgezocht.

ChatGPT Sites krijgen meer flexibiliteit

Ten slotte is er een kleinere, maar praktische wijziging voor gebruikers van ChatGPT Sites.

Eigenaren van een door ChatGPT gehoste site kunnen hun site-URL wijzigen zonder de site opnieuw te hoeven implementeren. De oude URL wordt daarbij automatisch doorgestuurd naar het nieuwe adres.

Deze mogelijkheid is beschikbaar voor gebruikers met een Plus- of Pro-abonnement.

Dat kan bijvoorbeeld nuttig zijn wanneer een site een duidelijkere of professionelere naam moet krijgen, zonder dat de bestaande site opnieuw opgebouwd of gepubliceerd hoeft te worden. Doordat de oude URL automatisch naar de nieuwe locatie verwijst, wordt bovendien voorkomen dat bestaande bezoekers onmiddellijk op een niet-werkende pagina terechtkomen.

Een bredere stap richting een persoonlijke computerassistent

De verschillende updates lijken op het eerste gezicht los van elkaar te staan, maar ze laten gezamenlijk een duidelijke ontwikkeling zien.

ChatGPT krijgt steeds meer mogelijkheden om niet alleen binnen het eigen chatvenster te werken, maar ook context uit de computeromgeving van de gebruiker te benutten en bepaalde handelingen daadwerkelijk uit te voeren.

De Apple Berichten-integratie is daarvan een goed voorbeeld. ChatGPT kan in die omgeving niet alleen informatie uit gesprekken halen, maar kan — wanneer daarvoor toestemming is gegeven — ook een concrete actie uitvoeren door een bericht via Apple Berichten te versturen.

Tegelijkertijd probeert OpenAI de gebruiker controle te laten houden over dergelijke acties. Vooral bij het versturen van berichten is een bevestigingsmechanisme ingebouwd, terwijl gebruikers voor specifieke gesprekken uitgebreidere toestemming kunnen geven.

De nieuwe functies rond Computer History, Codex en ChatGPT Sites wijzen in dezelfde richting: ChatGPT ontwikkelt zich steeds verder van een traditionele vraag-en-antwoorddienst naar een assistent die verschillende onderdelen van de digitale werkomgeving kan begrijpen, onthouden en bedienen.

Voor Mac-gebruikers betekent de Apple Berichten-integratie in het bijzonder dat ChatGPT een veel directere rol kan krijgen bij dagelijkse communicatie. De functie is voorlopig echter nadrukkelijk gekoppeld aan de macOS-desktopapp op Apple Silicon en is dus nog geen algemene mogelijkheid binnen iedere ChatGPT-versie.

Door: Drifter

Windows 11 krijgt in een toekomstige update een belangrijke uitbreiding van de privacyinstellingen voor camera en microfoon. Microsoft werkt aan mogelijkheden waarmee gebruikers veel nauwkeuriger kunnen bepalen welke afzonderlijke apps toegang krijgen tot de camera en microfoon van hun computer.

Dat is een belangrijke verbetering, omdat een camera of microfoon gevoelige informatie kan vastleggen. Wanneer een programma zonder duidelijke reden toegang krijgt tot een van deze apparaten, kan dat een aanzienlijk privacyrisico vormen. Met fijnmazigere toegangsrechten krijgen gebruikers meer controle over welke software hun hardware mag gebruiken.

Windows gaat toestemming centraal regelen

Een onderdeel van de nieuwe aanpak is een centrale Windows-melding die verschijnt wanneer een app voor het eerst probeert toegang te krijgen tot de microfoon of camera. De gebruiker krijgt daarbij de mogelijkheid om toestemming te geven of de toegang te weigeren.

Het idee daarachter is vergelijkbaar met de manier waarop moderne besturingssystemen al langer omgaan met gevoelige rechten op smartphones. In plaats van ervan uit te gaan dat een programma automatisch toegang mag krijgen, wordt de gebruiker expliciet bij de beslissing betrokken.

Dat kan vooral helpen voorkomen dat een onbekend of mogelijk kwaadaardig programma ongemerkt gebruikmaakt van de camera of microfoon. Het is daarbij belangrijk om onderscheid te maken tussen een privacyfunctie en volledige bescherming tegen malware: wanneer een systeem al is gecompromitteerd, kan geen enkele afzonderlijke instelling alle vormen van misbruik uitsluiten. Toch vormt het beperken van hardwaretoegang een extra beveiligingslaag.

Tot nu toe zijn de mogelijkheden beperkt

Windows 11 beschikt al over privacyinstellingen voor camera en microfoon, maar die zijn momenteel niet overal even fijnmazig. Voor traditionele Windows-programma's is de beschikbare instelling in essentie vooral gericht op het in- of uitschakelen van toegang voor desktopapps als groep.

Dat betekent dat gebruikers niet altijd eenvoudig kunnen zeggen: deze ene applicatie mag mijn microfoon gebruiken, maar die andere niet. Wie de toegang voor desktopapps volledig toestaat, geeft daarmee in de praktijk meerdere programma's de mogelijkheid om de betreffende hardware te gebruiken.

Voor de privacy is dat niet ideaal. Veel gebruikers hebben immers slechts enkele programma's die daadwerkelijk een camera of microfoon nodig hebben, bijvoorbeeld videobelsoftware, communicatietoepassingen of bepaalde creatieve programma's. Andere software heeft die toegang helemaal niet nodig.

Microsoft Store-apps vormen een uitzondering

Er bestaat overigens al langer een vorm van afzonderlijke toegangscontrole voor apps die via de Microsoft Store worden geïnstalleerd. Windows kan voor dergelijke apps specifieke privacyrechten beheren.

Het probleem is dat dit model niet op dezelfde manier van toepassing is op alle traditionele desktopprogramma's. Vooral programma's die buiten de Microsoft Store om worden geïnstalleerd, vallen daardoor onder een minder verfijnd systeem van toegangsbeheer.

De toekomstige uitbreiding moet dat verschil kleiner maken en gebruikers meer controle geven over de toegang van afzonderlijke applicaties.

Waarom dit belangrijk is

Een camera en microfoon behoren tot de meest privacygevoelige onderdelen van een computer. Een camera kan beelden van de gebruiker en zijn omgeving vastleggen, terwijl een microfoon gesprekken en andere geluiden kan opnemen.

Daarom is het wenselijk dat een besturingssysteem niet alleen aangeeft of camera- of microfoontoegang is toegestaan, maar ook duidelijk maakt welke programma's die toegang hebben.

Met afzonderlijke machtigingen kan een gebruiker bijvoorbeeld toestaan dat een videobelprogramma de camera en microfoon gebruikt, terwijl andere programma's die toegang wordt ontzegd. Dat maakt de privacyinstellingen aanzienlijk praktischer.

De nieuwe aanpak betekent bovendien dat gebruikers niet voortdurend hoeven te vertrouwen op de intenties van iedere geïnstalleerde applicatie. Een programma kan technisch gezien toegang tot bepaalde hardware ondersteunen, maar dat betekent niet automatisch dat het die toegang ook daadwerkelijk nodig heeft.

Een welkome verandering voor Windows 11

De uitbreiding sluit aan bij een bredere ontwikkeling waarbij besturingssystemen steeds meer nadruk leggen op toestemmingen en privacy. Vooral bij gevoelige hardware is het logisch dat de gebruiker zelf bepaalt welke toepassingen toegang krijgen.

De belangrijkste verbetering is dan ook niet alleen de nieuwe melding die verschijnt wanneer een app toegang vraagt, maar vooral de mogelijkheid om die toegang per toepassing te beheren. Daarmee komt Windows 11 dichter bij het model dat gebruikers inmiddels gewend zijn van moderne smartphones en andere besturingssystemen.

Wanneer Microsoft deze functies daadwerkelijk breed beschikbaar maakt, krijgen Windows 11-gebruikers daarmee een veel directere manier om hun camera en microfoon te beschermen. Voor iedereen die regelmatig videobelt, een laptop met ingebouwde webcam gebruikt of simpelweg meer controle over zijn privacy wil, is dat een belangrijke en welkome verbetering.

Wie de functie nog niet op zijn pc ziet, hoeft daaruit overigens niet af te leiden dat de eigen Windows-installatie defect is. Nieuwe Windows-functies worden vaak gefaseerd uitgerold en kunnen bovendien eerst in testversies verschijnen voordat ze voor alle gebruikers beschikbaar worden.

Door: Drifter