Microsoft heeft tijdens IFA 2026 bevestigd dat Windows 11 de komende tijd merkbaar sneller moet worden. Vooral het opstarten van het besturingssysteem en de reactiesnelheid van Windows Hello zouden verbeteren. Daarnaast werkt Microsoft aan optimalisaties waardoor Windows 11 ook op computers met 8 GB RAM weer soepel moet kunnen draaien.

Hoewel Microsoft nog geen concrete cijfers heeft gedeeld, spreekt het bedrijf over aanzienlijke prestatieverbeteringen. De eerste interne tests zouden laten zien dat Windows 11 sneller opstart. Gebruikers zouden daardoor het vergrendelingsscherm vrijwel direct na het inschakelen van hun pc moeten zien.

De verbeteringen maken deel uit van een bredere poging om Windows 11 weer beter te laten presteren op het gebied van de basisfuncties van het besturingssysteem. Microsoft lijkt daarmee tegemoet te komen aan kritiek van gebruikers die vinden dat Windows 11 op sommige punten minder praktisch en minder efficiënt is geworden dan eerdere Windows-versies.

Microsoft wil Windows 11 weer sneller en efficiënter maken

Microsoft heeft in 2026 meerdere keren benadrukt dat Windows 11 op verschillende fundamentele onderdelen beter moet worden. Het gaat daarbij niet alleen om nieuwe functies, maar juist ook om zaken die gebruikers als vanzelfsprekend beschouwen: een snel opstartende pc, een responsieve interface en een besturingssysteem dat niet onnodig veel systeembronnen gebruikt.

Tijdens IFA 2026 sprak Mark Linton, Corporate Vice President van Windows & Devices bij Microsoft, over de vooruitgang die het bedrijf inmiddels heeft geboekt.

“We hebben aanzienlijke verbeteringen gerealiseerd op gebieden zoals de opstarttijd en de reactiesnelheid van Windows Hello,” aldus Linton.

Dat klinkt veelbelovend, maar Microsoft heeft nog geen exacte cijfers bekendgemaakt. Het is dus op dit moment niet duidelijk hoeveel sneller Windows 11 daadwerkelijk wordt, of op welke hardware de verbeteringen het grootste effect zullen hebben.

Ook is de snellere opstarttijd volgens de huidige informatie nog niet beschikbaar in de openbare previewversies van Windows 11. Linton verwees waarschijnlijk naar een interne testversie van het besturingssysteem die Microsoft momenteel gebruikt.

Microsoft benadrukt dat het blijft werken aan de basis van Windows. Volgens Linton luistert het bedrijf naar feedback van gebruikers en worden verbeteringen geleidelijk uitgerold zodra ze klaar zijn.

Sneller opstarten moet een van de belangrijkste verbeteringen worden

De opstarttijd is een van de eerste dingen die gebruikers merken wanneer ze hun computer aanzetten. Een pc die snel reageert, voelt direct moderner en prettiger aan. Daarom is het opvallend dat Microsoft juist dit onderdeel opnieuw als belangrijk verbeterpunt noemt.

Windows 11 heeft de afgelopen jaren op verschillende momenten kritiek gekregen vanwege de prestaties. Vooral op oudere of minder krachtige computers kan het systeem soms traag aanvoelen, zelfs wanneer de hardware op papier nog voldoende zou moeten zijn.

Een kortere opstarttijd kan daarom een groot verschil maken. Het gaat niet alleen om het moment waarop het vergrendelingsscherm verschijnt, maar ook om hoe snel Windows daarna volledig bruikbaar is. Een systeem dat snel opstart, maar vervolgens nog lang bezig is met achtergrondprocessen, voelt immers nog steeds niet echt snel aan.

Microsoft heeft voorlopig alleen aangegeven dat er “aanzienlijke vooruitgang” is geboekt. Concrete metingen, zoals het aantal seconden dat een pc sneller opstart, ontbreken nog. Het is daarom te vroeg om te zeggen hoe groot de verbetering voor gewone gebruikers zal zijn.

Windows Hello moet sneller reageren

Naast de opstarttijd noemt Microsoft ook Windows Hello als een onderdeel dat sneller moet worden. Windows Hello is de beveiligingsfunctie van Windows waarmee gebruikers zich bijvoorbeeld kunnen aanmelden via gezichtsherkenning, een vingerafdruk of een pincode.

Wanneer Windows Hello sneller reageert, zou het aanmelden bij Windows minder vertraging moeten opleveren. Dat klinkt misschien als een kleine verbetering, maar juist dit soort dagelijkse handelingen bepalen hoe prettig een besturingssysteem in de praktijk aanvoelt.

Microsoft heeft niet aangegeven welke onderdelen precies worden geoptimaliseerd. Het kan gaan om de verwerking van biometrische gegevens, de communicatie met beveiligingshardware of de manier waarop Windows de aanmeldprocedure uitvoert. Zonder technische details is het niet mogelijk om daar met zekerheid iets over te zeggen.

Wel is duidelijk dat Microsoft niet alleen nieuwe functies wil toevoegen, maar ook bestaande functies soepeler wil laten werken.

Windows 11 moet weer goed draaien op 8 GB RAM

Een tweede belangrijk punt dat Microsoft tijdens IFA 2026 opnieuw benadrukte, is de optimalisatie van Windows 11 voor computers met 8 GB RAM.

Microsoft heeft eerder al aangegeven dat het Windows 11 beter wil laten presteren op systemen met minder geheugen. Volgens het bedrijf moet een computer met 8 GB RAM in de toekomst weer “goed” kunnen draaien.

Dat is opvallend, omdat Microsoft de afgelopen jaren juist steeds meer nadruk heeft gelegd op 16 GB RAM als nieuwe basis voor moderne Windows-pc’s. Voor de beste prestaties, vooral bij veeleisende toepassingen en gaming, wordt tegenwoordig vaak 32 GB RAM aanbevolen.

Toch betekent de terugkeer van aandacht voor 8 GB RAM niet dat Microsoft 8 GB ineens als ideale hoeveelheid geheugen beschouwt. Het bedrijf zegt vooral dat Windows efficiënter moet worden, zodat gebruikers met bestaande hardware niet onnodig tegen beperkingen aanlopen.

8 GB RAM blijft beperkt, maar optimalisatie helpt iedereen

Een computer met 8 GB RAM kan prima geschikt zijn voor eenvoudige taken, zoals internetten, tekstverwerken, e-mailen en het bekijken van video’s. Bij zwaardere toepassingen, veel geopende programma’s of intensief multitasken kan 8 GB echter snel krap worden.

Dat betekent niet dat Microsofts optimalisatieplannen overbodig zijn. Integendeel: wanneer Windows minder geheugen gebruikt, blijft er meer RAM beschikbaar voor de programma’s die de gebruiker daadwerkelijk nodig heeft.

Dat voordeel geldt ook voor computers met 16 GB, 32 GB of meer RAM. Een efficiënter besturingssysteem kan ervoor zorgen dat programma’s sneller reageren, dat er minder vaak naar de opslag moet worden gewisseld en dat de computer minder snel tegen zijn grenzen aanloopt.

Het doel is dus niet alleen om 8GB-systemen bruikbaar te maken, maar om Windows 11 in het algemeen minder zwaar te laten zijn.

Windows-apps gebruiken soms opvallend veel geheugen

Een van de redenen waarom Microsofts plannen relevant zijn, is dat moderne Windows-apps soms aanzienlijk meer RAM gebruiken dan gebruikers verwachten.

Programma’s die op de achtergrond draaien, kunnen samen een groot deel van het beschikbare geheugen innemen. Daardoor kan een computer met 8 GB RAM al snel minder soepel aanvoelen wanneer meerdere apps tegelijk actief zijn.

Microsoft Teams is bijvoorbeeld een toepassing die volgens Microsoft zelf in sommige situaties 1 tot 2 GB RAM kan gebruiken terwijl de gebruiker er weinig mee doet. Ook andere programma’s, zoals Discord, kunnen relatief veel geheugen verbruiken.

Dat betekent niet dat deze programma’s per definitie slecht zijn. Moderne apps gebruiken vaak uitgebreide frameworks, achtergrondprocessen en extra functies die het geheugengebruik verhogen. Maar het laat wel zien waarom optimalisatie van zowel Windows als de apps zelf belangrijk is.

Als Microsoft erin slaagt om Windows efficiënter te maken, kan dat ervoor zorgen dat gebruikers minder snel tegen geheugenproblemen aanlopen, zelfs wanneer hun hardware niet verandert.

De eerdere nadruk op 16 GB en 32 GB RAM

De afgelopen jaren heeft Microsoft steeds vaker 16 GB RAM genoemd als een geschikte basis voor Windows 11. Voor veeleisende gebruikers, zoals gamers, werd 32 GB RAM regelmatig aanbevolen.

Dat advies is begrijpelijk. Moderne software wordt steeds uitgebreider en gebruikt vaak meer geheugen dan oudere programma’s. Daarnaast spelen achtergrondprocessen, beveiligingsfuncties en AI-toepassingen een steeds grotere rol.

Toch heeft de nadruk op meer RAM ook een keerzijde. Wanneer fabrikanten en softwarebedrijven steeds meer geheugen als noodzakelijk presenteren, kunnen de kosten van nieuwe computers oplopen. Dat is vooral vervelend voor gebruikers die hun pc vooral gebruiken voor eenvoudige taken.

Microsoft lijkt nu te erkennen dat niet iedereen een computer met 16 GB of 32 GB RAM nodig heeft. Door Windows 11 efficiënter te maken, kan het bedrijf ervoor zorgen dat ook goedkopere systemen langer bruikbaar blijven.

Copilot+ pc’s blijven een uitzondering

Hoewel Microsoft Windows 11 beter wil laten draaien op 8 GB RAM, betekent dat niet dat alle Windows-functies op zulke systemen beschikbaar zullen zijn.

Copilot+ pc’s, die speciaal zijn ontworpen voor AI-functies in Windows, hebben nog steeds minimaal 16 GB RAM nodig. Computers met 8 GB RAM vallen daardoor buiten die categorie.

Dat geldt ook voor sommige Surface-laptops die Microsoft zelf verkoopt met 8 GB RAM. Die apparaten kunnen Windows 11 gewoon draaien, maar voldoen niet aan de hardware-eisen voor Copilot+-functies.

Hierdoor ontstaat een duidelijk onderscheid tussen twee soorten computers: systemen die Windows 11 soepel moeten kunnen draaien voor dagelijks gebruik, en systemen die daarnaast geschikt zijn voor de nieuwste AI-functies.

AI heeft de vraag naar RAM verder vergroot

De toenemende aandacht voor AI heeft de afgelopen jaren bijgedragen aan de vraag naar krachtigere hardware. Fabrikanten benadrukken steeds vaker dat gebruikers meer RAM nodig hebben om nieuwe AI-functies optimaal te kunnen gebruiken.

Dat heeft ook gevolgen voor de prijs van computers. Wanneer meer geheugen als standaard wordt gezien, kunnen goedkopere modellen minder aantrekkelijk worden of worden uitgerust met hardware die duurder is dan gebruikers voor hun dagelijkse taken nodig hebben.

Microsofts nieuwe focus op optimalisatie kan daarom worden gezien als een belangrijke koerswijziging. In plaats van alleen te benadrukken dat gebruikers meer RAM moeten kopen, probeert het bedrijf Windows zelf efficiënter te maken.

Dat is uiteindelijk goed nieuws voor iedereen. Niet alleen voor mensen met 8 GB RAM, maar ook voor gebruikers met krachtigere systemen die minder geheugen willen verspillen aan achtergrondprocessen.

Windows 11 krijgt meer functies die gebruikers al jaren missen

De prestatieverbeteringen staan niet op zichzelf. Microsoft heeft in 2026 ook meerdere functies aangekondigd of uitgerold die gebruikers al lange tijd terug willen zien.

Zo werkt het bedrijf aan een verplaatsbare taakbalk, een aanpasbaar Startmenu en meer mogelijkheden om Windows Search naar eigen voorkeur in te richten. Ook wordt er opnieuw meer aandacht besteed aan native apps, in plaats van uitsluitend webgebaseerde toepassingen.

Veel van deze functies waren in eerdere Windows-versies al beschikbaar. Dat Microsoft ze nu opnieuw toevoegt, laat zien dat het bedrijf steeds meer luistert naar feedback van gebruikers die vinden dat Windows 11 op sommige punten onnodig beperkt is geworden.

De uitrol verloopt geleidelijk

Niet alle verbeteringen zijn meteen voor iedereen beschikbaar. Microsoft gebruikt een gefaseerde uitrol, waardoor functies op verschillende momenten naar gebruikers komen.

Dat betekent dat twee computers met dezelfde Windows 11-versie niet noodzakelijk dezelfde mogelijkheden hebben. Sommige gebruikers krijgen een nieuwe functie eerder dan anderen, terwijl Microsoft de werking en stabiliteit verder controleert.

Volgens de huidige planning worden met de september 2026 Patch Tuesday-update verschillende verbeteringen breder beschikbaar. Daarbij gaat het onder meer om de verplaatsbare taakbalk, het aanpasbare Startmenu en de mogelijkheid om Bing uit Windows Search te verwijderen.

Voor gebruikers die nog niets van deze veranderingen merken, betekent dit vooral dat ze mogelijk nog even geduld moeten hebben.

Wanneer worden de prestatieverbeteringen beschikbaar?

Microsoft heeft nog geen exacte releasedatum gegeven voor de snellere opstarttijd en de verbeterde Windows Hello-responsiviteit.

Ook is nog niet duidelijk of de optimalisaties voor 8 GB RAM onderdeel worden van één grote Windows 11-update, of dat ze geleidelijk via meerdere updates worden uitgerold.

De uitspraken van Microsoft laten wel zien dat het bedrijf actief aan deze verbeteringen werkt. De eerste resultaten zouden volgens Linton al zichtbaar zijn in interne tests, maar het is nog te vroeg om te beoordelen hoe groot het verschil voor gewone gebruikers zal zijn.

Door: Drifter

VodafoneZiggo wil klanten die al langere tijd abonnee zijn, voortaan nadrukkelijker belonen. Het telecombedrijf vernieuwt daarvoor zijn Priority-programma. Klanten kunnen in het nieuwe concept onder meer gratis toegang tot streamingdiensten, shoptegoed voor accessoires en korting op evenementen krijgen.

Het belangrijkste verschil met het oude programma is dat de voordelen voortaan afhangen van de duur van het abonnement. Hoe langer iemand klant is, hoe hoger het Priority-niveau en hoe uitgebreider de extra’s.

Vier Priority-niveaus

Het vernieuwde Priority-programma werkt met vier niveaus: Zilver, Goud, Platina en Diamant. Het hoogste niveau is bedoeld voor klanten die minstens vijftien jaar abonnee zijn.

* Alleen voor Ziggo-klanten.
** Alleen voor Vodafone-klanten en geldig in de Vodafone-winkel.

De exacte invulling van het streaming- en sportaanbod kan per aanbod verschillen. VodafoneZiggo heeft nog niet bekendgemaakt welke diensten precies onder de voordelen vallen.

Niet het duurste abonnement, maar de langste klantrelatie telt

Bij het nieuwe Priority-concept maakt het niet uit welk abonnement een klant heeft. Iemand met een duurder abonnement krijgt dus niet automatisch een hoger Priority-niveau.

De indeling is uitsluitend gebaseerd op de vraag hoelang iemand abonnee is. Daarmee wil VodafoneZiggo de nadruk leggen op klantloyaliteit, in plaats van op de hoogte van het maandelijkse abonnementsgeld.

Een klant die bijvoorbeeld al vijftien jaar een abonnement heeft, valt daardoor in het Diamant-niveau, ongeacht welk abonnement die persoon gebruikt.

Wat krijgen Ziggo-klanten?

Ziggo-klanten krijgen binnen Priority toegang tot verschillende extra’s. Een van de belangrijkste voordelen is een aantal maanden gratis toegang tot een streamingdienst of sportaanbod.

De duur daarvan loopt op naarmate iemand langer klant is:

• Zilver: twee maanden.
• Goud: drie maanden.
• Platina: vier maanden.
• Diamant: vijf maanden.

Daarnaast krijgen alle Ziggo-klanten met Priority iedere maand acht films en series cadeau. Dat voordeel staat los van het aantal jaren dat iemand klant is.

Ook krijgen Ziggo-klanten toegang tot andere Priority-voordelen, zoals presales, ‘laatste tickets’, Priority-upgrades en winacties.

Wat krijgen Vodafone-klanten?

Vodafone-klanten krijgen binnen het vernieuwde programma onder meer shoptegoed voor accessoires. Dat tegoed kan worden gebruikt in de Vodafone-winkel.

Ook hierbij geldt dat het bedrag afhankelijk is van de duur van het abonnement:

• Zilver: €20 shoptegoed.
• Goud: €30 shoptegoed.
• Platina: €40 shoptegoed.
• Diamant: €50 shoptegoed.

Het shoptegoed is uitsluitend bedoeld voor Vodafone-klanten en is geldig in de Vodafone-winkel.

Naast het shoptegoed krijgen Vodafone-klanten ook toegang tot de andere Priority-voordelen, zoals presales, ‘laatste tickets’, Priority-upgrades en winacties.

Wat blijft hetzelfde?

Priority bood voorheen al voordelen, zoals cadeaus, winacties en kortingen. In het oude concept maakte het niet uit hoelang iemand abonnee was.

In het vernieuwde programma blijft een deel van die voordelen bestaan. Zo krijgen zowel Ziggo- als Vodafone-klanten toegang tot presales, ‘laatste tickets’, Priority-upgrades en winacties.

Het verschil is dat de extra voordelen nu worden gekoppeld aan de duur van het abonnement. Klanten die langer klant zijn, krijgen daardoor meer maanden streaming of sportaanbod, meer shoptegoed en een hogere korting op events.

Volledige aanbod nog niet bekend

VodafoneZiggo heeft nog niet alle details van het vernieuwde Priority-programma bekendgemaakt. Het bedrijf zegt dat een belangrijk deel van de kracht van Priority zit in het verrassen van klanten.

Daardoor is nog niet duidelijk welke streamingdiensten precies worden aangeboden, welke sportaanbiedingen beschikbaar zijn en welke andere extra’s klanten in de toekomst kunnen verwachten.

Wel is duidelijk dat het programma meer nadruk gaat leggen op het belonen van langdurige klantrelaties.

VodafoneZiggo wil meer aandacht voor trouwe klanten

Volgens VodafoneZiggo past de verandering binnen een bredere koerswijziging van het bedrijf. De provider wil zich meer richten op het waarderen en belonen van de miljoenen klanten die al jarenlang voor Vodafone of Ziggo kiezen.

Ceo Stephen van Rooyen zegt dat de telecomsector traditioneel veel energie heeft gestoken in het aantrekken van nieuwe klanten. Volgens hem is het minstens zo belangrijk om het vertrouwen te verdienen van klanten die jaar na jaar blijven.

Daarmee wil VodafoneZiggo duidelijk maken dat langdurig klant zijn niet alleen voordelen oplevert bij het afsluiten van een abonnement, maar ook tijdens de jaren daarna.

Veel langdurige klanten

VodafoneZiggo zegt dat een groot deel van zijn klanten al lange tijd abonnee is. Op dit moment is volgens het bedrijf ongeveer één op de twee Ziggo-internetklanten vijftien jaar of langer klant.

Bij Vodafone ligt dat aandeel volgens de provider op ongeveer één op de drie klanten.

Dat betekent dat een aanzienlijk deel van de klanten in aanmerking komt voor de hogere Priority-niveaus. Vooral klanten die al vijftien jaar of langer abonnee zijn, kunnen profiteren van het Diamant-niveau.

Wat betekent dit voor klanten?

Voor klanten betekent de vernieuwing vooral dat de duur van hun abonnement belangrijker wordt. Wie langer klant is, krijgt binnen Priority meer extra’s.

De voordelen bestaan uit:

• Gratis toegang tot een streamingdienst of sportaanbod voor Ziggo-klanten.
• Shoptegoed voor accessoires voor Vodafone-klanten.
• Korting op evenementen.
• Maandelijkse films en series voor Ziggo-klanten.
• Toegang tot presales, ‘laatste tickets’, Priority-upgrades en winacties.

Het volledige aanbod wordt later bekendgemaakt. Daardoor is nog niet duidelijk welke extra’s klanten precies kunnen verwachten naast de voordelen die nu al zijn aangekondigd.

Door: Drifter

Google Messages krijgt een aantal interessante vernieuwingen die de Android-app niet alleen praktischer, maar ook persoonlijker maken. Twee van de belangrijkste toevoegingen zijn de integratie van Google Keep en de mogelijkheid om gesprekken volledig naar eigen smaak vorm te geven.

Google Messages is de standaard berichtenapp van Google en staat op veel Android-smartphones al geïnstalleerd. Hoewel WhatsApp voor veel mensen de belangrijkste berichtenapp is, blijft Google Messages een belangrijke rol spelen voor sms- en RCS-berichten. Met de nieuwe functies wil Google de app aantrekkelijker maken voor dagelijks gebruik.

Google Keep komt rechtstreeks naar Google Messages

De eerste belangrijke vernieuwing is de integratie van Google Keep, de notitieapp van Google. Hierdoor kunt u voortaan vanuit een gesprek rechtstreeks een notitie maken, bekijken en delen, zonder dat u daarvoor eerst naar een andere app hoeft over te schakelen.

Dat kan bijvoorbeeld handig zijn wanneer u met iemand een boodschappenlijst, takenlijst of andere praktische notitie wilt bijhouden. In plaats van losse berichten met informatie heen en weer te sturen, kunt u de gegevens overzichtelijk in één gedeelde notitie verzamelen.

Een belangrijk voordeel is dat meerdere personen de notitie gezamenlijk kunnen bewerken. Wanneer u bijvoorbeeld samen met een huisgenoot een boodschappenlijst bijhoudt, kan de ene persoon producten toevoegen terwijl de andere ze afvinkt. Zo blijft de informatie op één plek beschikbaar en is de kans kleiner dat u belangrijke details over het hoofd ziet.

Zo gebruikt u Google Keep in Google Messages

Wilt u Google Keep vanuit een gesprek openen? Dan gaat u als volgt te werk:

1. Open Google Messages op uw Android-smartphone.
2. Ga naar het gesprek waarin u een notitie wilt gebruiken.
3. Tik op het plus-symbool naast het tekstveld.
4. Kies Google Notities.
5. Maak een nieuwe notitie of gebruik een bestaande notitie, afhankelijk van de beschikbare opties.

De precieze benaming en beschikbaarheid kunnen per apparaat, appversie en account verschillen. Het kan daarom zijn dat de functie niet onmiddellijk op iedere smartphone zichtbaar is.

Geef ieder gesprek een eigen uiterlijk

De tweede grote vernieuwing draait om personalisatie. Google Messages biedt nu meer mogelijkheden om het uiterlijk van afzonderlijke gesprekken aan te passen. U kunt kiezen uit verschillende thema’s en achtergronden, maar ook een eigen foto gebruiken.

Daardoor hoeft niet ieder gesprek er hetzelfde uit te zien. U kunt bijvoorbeeld een rustige achtergrond kiezen voor een werkgerelateerd gesprek en een persoonlijkere afbeelding gebruiken voor een chat met familie of vrienden.

De achtergrond is niet alleen een decoratieve toevoeging. Ook de kleuren van de tekstballonnen worden afgestemd op het gekozen ontwerp. Zo ontstaat een samenhangend uiterlijk dat beter aansluit bij uw persoonlijke voorkeur.

Zo past u het chatdesign aan

Het aanpassen van een gesprek gaat volgens de volgende stappen:

1. Open Google Messages.
2. Ga naar het gesprek dat u wilt aanpassen.
3. Tik rechtsboven op de drie puntjes.
4. Kies Chatdesign.
5. Selecteer een van de beschikbare ontwerpen of kies een eigen foto als achtergrond.
6. Tik rechtsboven op Verder.
7. Controleer het voorbeeld en tik vervolgens op Toepassen.

Ook de kleuren van de berichtenballonnen kunnen afzonderlijk worden aangepast. Standaard worden deze kleuren afgestemd op de gekozen achtergrond, zodat het geheel er als één ontwerp uitziet.

Niet iedere functie is direct op elk toestel beschikbaar

Hoewel Google de nieuwe mogelijkheden geleidelijk uitrolt, betekent dit niet dat iedere Android-gebruiker ze meteen kan gebruiken. De beschikbaarheid kan afhangen van de versie van Google Messages, het type smartphone, de Android-versie en de instellingen van het Google-account.

Het kan daarom nodig zijn om de app bij te werken of enige tijd te wachten voordat de functies verschijnen. Ook kunnen de benamingen van menu’s en opties per toestel verschillen.

Google Messages blijft een belangrijke Android-app

Google Messages is op veel Android-smartphones de standaard berichtenapp. Op sommige toestellen, waaronder bepaalde Samsung Galaxy-modellen, wordt de app ook gebruikt als alternatief voor de traditionele berichtenapp van de fabrikant.

Met de integratie van Google Keep en de nieuwe personalisatiemogelijkheden probeert Google Messages meer te bieden dan alleen het versturen van sms- en RCS-berichten. De app wordt daarmee niet alleen een communicatiemiddel, maar ook een plek waar gebruikers praktische informatie kunnen delen en gesprekken een eigen uitstraling kunnen geven.

Let op bij het versturen van berichten

Naast de nieuwe functies is het belangrijk om alert te blijven op eventuele problemen met de app. Er zijn meldingen geweest van een fout waarbij berichten naar de verkeerde contacten konden worden verstuurd. Wie Google Messages gebruikt, doet er daarom verstandig aan om vóór het verzenden altijd te controleren of de juiste ontvanger is geselecteerd.

Dat geldt vooral voor belangrijke, persoonlijke of gevoelige berichten. Bij twijfel is het beter om het gesprek opnieuw te openen en de naam van de ontvanger zorgvuldig te controleren.

Door: Drifter

Een medicijn dat grotendeels met behulp van kunstmatige intelligentie is ontworpen, blijkt in een klinische studie niet alleen de aandacht te trekken vanwege de behandeling van een ernstige longziekte. Onderzoekers zagen bij patiënten die het middel rentosertib kregen ook veranderingen in verschillende metingen van hun biologische leeftijd. Dat klinkt als een mogelijke doorbraak in het onderzoek naar veroudering, maar de resultaten moeten voorlopig vooral worden gezien als een interessante aanwijzing. Ze bewijzen niet dat het medicijn het lichaam daadwerkelijk verjongt.

Van longfibrose naar onderzoek naar veroudering

Rentosertib is ontwikkeld door Insilico Medicine voor de behandeling van idiopathische longfibrose (IPF). Bij deze chronische longziekte ontstaat steeds meer littekenweefsel in de longen. Daardoor worden de longen stijver en wordt het moeilijker om voldoende zuurstof op te nemen. De ziekte kan zich geleidelijk ontwikkelen en heeft een grote invloed op de longfunctie en de kwaliteit van leven.

Het medicijn is ontworpen om een biologisch proces aan te pakken dat betrokken is bij de ontwikkeling van fibrose. Dat proces houdt verband met de manier waarop cellen reageren op schade en stress. Juist die processen spelen ook een rol bij veroudering.

Daarom wilden de onderzoekers verder kijken dan alleen de vraag of patiënten beter konden ademen. Ze onderzochten ook of de behandeling veranderingen teweegbracht in eiwitten in het bloed die samenhangen met biologische veroudering.

Dat betekent niet dat rentosertib vanaf het begin bedoeld was als een algemene verjongingsbehandeling. Het middel werd ontwikkeld voor een specifieke longziekte. Het onderzoek naar biologische leeftijd was een aanvullende onderzoeksvraag die voortkwam uit de werking van het medicijn.

Wat gebeurde er tijdens de klinische studie?

In een fase 2a-onderzoek kregen 42 patiënten met idiopathische longfibrose gedurende twaalf weken verschillende doseringen van rentosertib of een placebo. De onderzoekers keken onder meer naar de longfunctie en naar veranderingen in eiwitten in het bloed.

Voor het onderzoek naar biologische leeftijd gebruikten ze zogenoemde verouderingsklokken. Dat zijn modellen die op basis van meetbare biologische kenmerken proberen te schatten hoe oud iemand biologisch gezien is. In dit geval ging het om patronen in eiwitten in het bloed.

Die schatting is iets anders dan iemands chronologische leeftijd: het aantal jaren sinds de geboorte. Iemand kan bijvoorbeeld een biologische leeftijd hebben die hoger of lager uitvalt dan op basis van de kalenderleeftijd wordt verwacht. Dat verschil kan samenhangen met gezondheid, ziekte, leefstijl en andere biologische factoren.

De onderzoekers pasten zes verschillende modellen toe op dezelfde bloedmonsters. Volgens hun analyse wezen alle zes modellen in dezelfde richting: patiënten die rentosertib kregen, lieten na de behandeling een daling zien in de geschatte biologische leeftijd ten opzichte van de placebogroep.

Dat is opvallend, omdat het effect niet alleen in één model werd gezien. Tegelijkertijd betekent overeenstemming tussen modellen niet automatisch dat de onderliggende biologische interpretatie bewezen is. De modellen meten patronen in eiwitten; ze meten niet rechtstreeks hoe snel iemand veroudert.

Waarom de dosering zo interessant was

Een van de opvallendste bevindingen had te maken met de manier waarop het medicijn werd toegediend.

De sterkste veranderingen in de biologische leeftijdsmetingen werden gezien bij patiënten die tweemaal daags 30 milligram kregen. Dat is een totale dagelijkse hoeveelheid van 60 milligram. Een andere groep kreeg dezelfde totale hoeveelheid, maar dan in één keer: eenmaal daags 60 milligram.

Toch waren de resultaten van die twee groepen niet hetzelfde. De tweemaal-daagse dosering liet volgens de onderzoekers een duidelijker effect zien op de gemeten biologische leeftijd, terwijl dat effect bij de eenmalige dosering niet op dezelfde manier naar voren kwam.

Dat verschil is wetenschappelijk interessant. Het suggereert dat niet alleen de totale hoeveelheid van een medicijn belangrijk kan zijn, maar ook hoe die hoeveelheid gedurende de dag wordt toegediend. De concentratie van een geneesmiddel in het lichaam kan bijvoorbeeld anders verlopen bij meerdere kleinere doses dan bij één grotere dosis.

Maar ook hier geldt: een opvallend verschil tussen doseringen is nog geen bewijs dat het medicijn veroudering kan terugdraaien. Het is vooral een aanwijzing die verder onderzoek verdient.

Werden patiënten werkelijk biologisch jonger?

Dat is de belangrijkste vraag, en daar is op basis van deze studie nog geen definitief antwoord op te geven.

De onderzoekers zagen veranderingen in eiwitten die samenhangen met biologische veroudering. Maar die eiwitten worden ook beïnvloed door ziekte en herstel. Als iemand een ernstige longziekte heeft en de longfunctie verbetert, kan dat gevolgen hebben voor allerlei processen in het lichaam. Die veranderingen kunnen vervolgens zichtbaar worden in bloedmetingen.

Een daling in biologische leeftijd kan daarom verschillende verklaringen hebben. Het kan betekenen dat bepaalde verouderingsgerelateerde processen veranderen. Maar het kan ook betekenen dat de gezondheid van de patiënt verbetert en dat het lichaam daardoor andere eiwitpatronen vertoont.

Dat onderscheid is cruciaal. Een medicijn dat een ziekte behandelt, kan ervoor zorgen dat iemand biologisch gezonder lijkt zonder dat het de fundamentele veroudering van het lichaam vertraagt. Gezondheid en veroudering hangen met elkaar samen, maar zijn niet hetzelfde.

Vergelijking met gegevens van meer dan 55.000 mensen

Om de resultaten beter te kunnen interpreteren, vergeleken de onderzoekers de veranderingen in eiwitten met verouderingspatronen uit een grote Britse dataset. Die dataset bevatte gegevens van meer dan 55.000 mensen.

Daarbij keken ze niet alleen naar de vraag of bepaalde eiwitten veranderden, maar ook naar de richting waarin die veranderingen gingen. Sommige eiwitten nemen bijvoorbeeld gemiddeld toe met de leeftijd, terwijl andere juist afnemen. De onderzoekers onderzochten of het patroon bij behandelde patiënten overeenkwam met een verschuiving in de richting van jongere leeftijdsgroepen.

Volgens hun analyse liet de groep die tweemaal daags 30 milligram kreeg een patroon zien dat overeenkwam met een omkering van bepaalde normale verouderingsgerelateerde veranderingen in eiwitten. Bij de groep die eenmaal daags 60 milligram kreeg, werd datzelfde patroon niet op dezelfde manier gezien.

Dat maakt de bevinding interessant, maar het blijft een indirecte meting. De onderzoekers hebben niet aangetoond dat de patiënten daardoor daadwerkelijk jonger werden, dat hun levensduur toenam of dat hun lichaam minder snel zou verouderen.

Waarom de resultaten nog voorzichtig moeten worden geïnterpreteerd

Er zijn verschillende redenen om de bevindingen niet te snel als een verjongingsdoorbraak te bestempelen.

Ten eerste was de studie klein. Met 42 patiënten gaat het om een relatief beperkte groep. Dat is voldoende om interessante signalen te ontdekken, maar niet om grote conclusies te trekken over de werking van het medicijn bij de algemene bevolking.

Ten tweede duurde de behandeling slechts twaalf weken. Veroudering is een proces dat zich over jaren en decennia afspeelt. Een verandering in bloedwaarden na enkele maanden zegt daarom nog niet wat er op lange termijn gebeurt.

Ten derde meten verouderingsklokken geen leeftijd op dezelfde manier als een kalender. Ze schatten biologische leeftijd aan de hand van bepaalde patronen. Verschillende modellen kunnen verschillende aspecten van gezondheid en veroudering meten. Een verandering in zo'n score betekent dus niet automatisch dat alle biologische processen in het lichaam zijn teruggedraaid.

Ten vierde is nog niet duidelijk hoeveel van het effect rechtstreeks door het medicijn wordt veroorzaakt. Het kan zijn dat rentosertib bepaalde processen beïnvloedt die ook bij veroudering betrokken zijn. Maar het kan ook zijn dat een verbetering van de longziekte een groot deel van de gemeten verandering verklaart.

Wat is er nodig om echte verjonging aan te tonen?

Om te kunnen zeggen dat een medicijn veroudering daadwerkelijk vertraagt of terugdraait, zouden onderzoekers veel meer moeten aantonen dan alleen een verandering in biologischeleeftijdsmetingen.

Ze zouden bijvoorbeeld moeten onderzoeken of het effect langdurig aanhoudt, of het ook zichtbaar is bij mensen zonder de betreffende longziekte en of het samenhangt met concrete gezondheidsuitkomsten. Denk aan een betere lichamelijke functie, minder ziekte of een lager risico op leeftijdsgerelateerde aandoeningen.

Ook zou moeten blijken of de veranderingen in eiwitten werkelijk wijzen op een vertraging van verouderingsprocessen, in plaats van alleen op herstel van een ziekte.

Dat is een veel hogere bewijsstandaard dan het laten dalen van een biologischeleeftijdsscore.

Een interessante aanwijzing, geen bewezen verjongingskuur

De resultaten rond rentosertib zijn interessant omdat ze laten zien dat een medicijn dat voor een specifieke longziekte is ontwikkeld, mogelijk ook veranderingen kan veroorzaken in biologische processen die met veroudering samenhangen.

De overeenstemming tussen zes verouderingsmodellen, het verschil tussen de twee doseringsschema's en de vergelijking met een grote Britse dataset maken de bevindingen de moeite waard om verder te onderzoeken.

Maar de conclusie moet voorlopig bescheiden blijven. De studie laat zien dat bepaalde biologische leeftijdsmetingen veranderden na behandeling met rentosertib. Ze laat nog niet zien dat het lichaam daadwerkelijk jonger werd, dat veroudering is gestopt of dat mensen langer zullen leven.

De echte betekenis van de resultaten zal pas duidelijk worden wanneer grotere en langdurigere studies kunnen aantonen of de veranderingen in biologische leeftijd ook leiden tot blijvende gezondheidsvoordelen. Tot die tijd is rentosertib vooral een veelbelovend voorbeeld van hoe AI-ondersteunde geneesmiddelontwikkeling nieuwe vragen kan oproepen over de relatie tussen ziekte, herstel en veroudering.

Door: Drifter

Microsoft heeft tijdens de beveiligingsupdate van september 2026 een uitzonderlijk groot aantal kwetsbaarheden verholpen. In totaal gaat het om 974 beveiligingsproblemen in verschillende producten en diensten van het bedrijf. Twee daarvan zijn zogenoemde zero-daykwetsbaarheden: beveiligingslekken waarvan bekend is dat aanvallers ze al misbruiken voordat of terwijl er een oplossing beschikbaar komt.

De omvang van deze update maakt duidelijk hoe belangrijk het is om Microsoft-producten regelmatig bij te werken. Vooral de twee actief uitgebuite kwetsbaarheden verdienen extra aandacht, omdat ze aanvallers in bepaalde omstandigheden toegang kunnen geven tot de hoogste systeemrechten.

Twee zero-days worden al actief misbruikt

De eerste kwetsbaarheid, CVE-2026-85880, bevindt zich in de Windows Advanced Local Procedure Call (ALPC). Dit onderdeel van Windows zorgt ervoor dat processen binnen het besturingssysteem met elkaar kunnen communiceren.

Volgens Microsoft kan een aanvaller die al code kan uitvoeren binnen een omgeving met beperkte rechten, zoals een AppContainer, misbruik maken van een fout in het geheugenbeheer. Hierdoor kan de aanvaller buiten de beveiligde omgeving treden en zijn rechten verder uitbreiden. Het uiteindelijke doel kan zijn om SYSTEM-rechten te verkrijgen. Dat is het hoogste niveau van toegang binnen Windows en geeft een aanvaller vergaande controle over het getroffen systeem.

Microsoft heeft bevestigd dat deze kwetsbaarheid in de praktijk wordt misbruikt. Dat betekent dat het niet uitsluitend om een theoretisch risico gaat.

De tweede kwetsbaarheid, CVE-2026-81963, bevindt zich in de Windows Update Stack. Hierbij gaat het om een probleem met de manier waarop Windows verwijzingen naar bestanden controleert voordat die bestanden worden geopend of gebruikt.

Een aanvaller kan onder bepaalde omstandigheden misbruik maken van deze fout om toegang te krijgen tot bestanden of bewerkingen uit te voeren met hogere rechten dan bedoeld. Ook deze kwetsbaarheid kan uiteindelijk leiden tot het verkrijgen van SYSTEM-rechten. Microsoft meldt eveneens dat dit beveiligingslek al actief wordt uitgebuit.

Hoewel beide kwetsbaarheden een specifieke aanvalssituatie vereisen, is het feit dat ze al worden misbruikt een belangrijke reden om de beschikbare updates zo snel mogelijk te installeren.

Bijna duizend kwetsbaarheden aangepakt

De septemberupdate bevat oplossingen voor beveiligingsproblemen in een groot aantal Microsoft-producten. De verdeling is als volgt:

De aantallen kunnen elkaar gedeeltelijk overlappen, omdat sommige kwetsbaarheden betrekking hebben op gedeelde onderdelen of meerdere producten. Toch laat de omvang van de update zien hoeveel verschillende onderdelen van het Microsoft-ecosysteem voortdurend worden onderhouden en beveiligd.

Een groot aantal kwetsbaarheden betekent niet automatisch dat iedere gebruiker direct gevaar loopt. De ernst verschilt per probleem en hangt onder meer af van het product, de configuratie en de mogelijkheden die een aanvaller al heeft. Toch is het verstandig om beveiligingsupdates niet onnodig uit te stellen, zeker wanneer Microsoft aangeeft dat een lek actief wordt misbruikt.

Ook problemen met de Windows-desktop opgelost

Naast de beveiligingsproblemen bevat de update ook oplossingen voor enkele vervelende problemen die gebruikers sinds eind augustus kunnen zijn tegengekomen.

Het gaat onder meer om storingen die verband houden met de Windows-desktop, de muis en Microsoft Teams. Een van de gemelde problemen kon ervoor zorgen dat gebruikers een zwarte bureaubladachtergrond zagen of dat de muiscursor zich niet correct gedroeg.

Hoewel dergelijke problemen doorgaans minder ernstig zijn dan beveiligingslekken, kunnen ze het dagelijks gebruik van Windows behoorlijk verstoren. Het oplossen ervan is dan ook een welkome aanvulling op de beveiligingsmaatregelen.

Hoe installeer je de update?

Windows 11 ontvangt de septemberupdate normaal gesproken automatisch via Windows Update. In de meeste gevallen hoef je daarvoor niets te doen. Het systeem controleert zelf of er updates beschikbaar zijn en installeert deze volgens de ingestelde updatevoorkeuren.

Je kunt ook handmatig controleren of de update beschikbaar is:

1. Open Instellingen.
2. Ga naar Windows Update.
3. Klik op Naar updates zoeken.
4. Installeer de beschikbare updates en start de computer opnieuw op als daarom wordt gevraagd.

Het is verstandig om belangrijke updates niet onnodig uit te stellen. Tegelijkertijd kan het bij grote updates nuttig zijn om eerst te controleren of er bekende installatieproblemen zijn, bijvoorbeeld wanneer je computer voor school, werk of andere belangrijke taken wordt gebruikt.

Waarom deze update belangrijk is

Een beveiligingsupdate van deze omvang kan indrukwekkend lijken, maar het belangrijkste is niet alleen het aantal opgeloste problemen. Vooral de twee zero-days maken deze release relevant. Wanneer kwetsbaarheden al actief worden misbruikt, kunnen aanvallers proberen systemen binnen te dringen voordat gebruikers de kans hebben gehad om hun software bij te werken.

Door Windows en andere Microsoft-producten up-to-date te houden, verklein je de kans dat bekende beveiligingslekken tegen je worden gebruikt. Updates bieden geen absolute garantie tegen aanvallen, maar ze vormen wel een van de belangrijkste basismaatregelen om een computer en de gegevens daarop beter te beschermen.

De septemberupdate van 2026 is daarmee niet zomaar een reguliere Patch Tuesday-release. Het is een uitzonderlijk grote beveiligingsupdate die zowel ernstige kwetsbaarheden als een aantal hinderlijke Windows-problemen aanpakt.

Door: Drifter

Microsoft werkt aan een nieuwe ingebouwde back-up- en herstelfunctie voor Microsoft Teams. Met deze functie moeten beheerders verloren, verwijderde of mogelijk gecompromitteerde Teams-gegevens eenvoudiger kunnen herstellen. In plaats van afhankelijk te zijn van losse exportmogelijkheden, API's of andere Microsoft-diensten, krijgen beheerders hiervoor uiteindelijk een speciale herstelinterface binnen de Teams-omgeving.

De nieuwe functionaliteit is onderdeel van de verdere ontwikkeling van Microsoft Teams en is bedoeld om organisaties meer controle te geven over hun Teams-gegevens wanneer er iets misgaat. Denk bijvoorbeeld aan het per ongeluk verwijderen of wijzigen van belangrijke informatie, maar ook aan situaties waarin een team of kanaal door een beveiligingsincident is getroffen.

Herstellen naar een eerder betrouwbaar moment

De belangrijkste functie van de nieuwe oplossing is de mogelijkheid om een team of kanaal terug te brengen naar een eerder bekend en betrouwbaar herstelpunt. Daarmee introduceert Microsoft feitelijk een vorm van gegevensherstel die veel meer lijkt op een traditionele back-upoplossing dan de bestaande herstelmogelijkheden binnen Teams.

Het herstel moet betrekking hebben op complete teams en kanalen. Microsoft noemt daarbij expliciet verschillende typen Teams-kanalen:

• standaardkanalen;
• privékanalen;
• openbare kanalen.

Ook de gegevens die onder deze teams en kanalen vallen, worden meegenomen. Daarbij gaat het onder meer om bestanden en berichten die via de betreffende kanalen zijn uitgewisseld.

Dat is belangrijk, omdat Teams-gegevens verspreid kunnen zijn over verschillende onderdelen van de Microsoft 365-omgeving. Berichten bevinden zich niet op dezelfde manier als bestanden binnen de infrastructuur en bestaande herstelmogelijkheden kunnen daardoor behoorlijk omslachtig zijn.

Met een geïntegreerde herstelvoorziening wil Microsoft dat proces aanzienlijk eenvoudiger maken.

30 dagen voor herstel

Volgens de huidige informatie krijgt de nieuwe back-upfunctie een retentieperiode van 30 dagen. Binnen die periode zouden beheerders ondersteunde Teams-gegevens moeten kunnen herstellen.

Een belangrijk detail is echter dat Microsoft nog niet alle technische bijzonderheden heeft gepubliceerd. Daardoor is op dit moment nog niet volledig duidelijk hoe de herstelpunten precies worden aangemaakt en hoe nauwkeurig een beheerder het gewenste moment kan selecteren.

Ook is nog niet bekend hoe fijnmazig het herstel uiteindelijk wordt.

Het verschil tussen bijvoorbeeld het herstellen van een volledig team, één kanaal of alleen bepaalde gegevens binnen een kanaal kan in de praktijk namelijk behoorlijk groot zijn. Organisaties willen doorgaans voorkomen dat een herstelactie meer gegevens terugdraait dan noodzakelijk is.

De verdere documentatie van Microsoft zal daarom moeten uitwijzen welke herstelopties uiteindelijk beschikbaar komen.

Waarom een dergelijke functie nodig is

Microsoft Teams wordt binnen organisaties steeds vaker gebruikt als centrale plek voor samenwerking. Teams en kanalen bevatten niet alleen gesprekken, maar worden ook gebruikt om bestanden te delen, informatie uit te wisselen en projecten te organiseren.

Wanneer belangrijke gegevens verloren gaan of ongewenst worden gewijzigd, kan dat daardoor directe gevolgen hebben voor de dagelijkse werkzaamheden.

Een gebruiker kan bijvoorbeeld per ongeluk belangrijke informatie verwijderen. Ook kan een beheerder te maken krijgen met ongewenste wijzigingen aan een team of kanaal. In een ernstiger scenario kan een beveiligingsincident ertoe leiden dat gegevens zijn aangepast of dat onbevoegden toegang hebben gekregen tot bepaalde informatie.

In dergelijke gevallen kan het nuttig zijn om terug te kunnen keren naar een situatie waarvan bekend is dat die nog correct en betrouwbaar was.

De nieuwe functie moet dat proces eenvoudiger maken.

Bestaande herstelmogelijkheden zijn omslachtiger

Microsoft biedt momenteel al verschillende manieren om bepaalde Teams-gegevens te benaderen of terug te halen. Die mogelijkheden zijn echter niet hetzelfde als een eenvoudige, geïntegreerde back-up- en hersteloplossing.

Voor bepaalde soorten Teams-gegevens kunnen beheerders bijvoorbeeld gebruikmaken van de Teams API. Daarmee kunnen gegevens worden geëxporteerd, waaronder bepaalde verwijderde berichten. Voor dergelijke berichten geldt onder de bestaande mogelijkheden een beperkte periode waarin ze kunnen worden teruggehaald.

Daarnaast zijn bestanden die binnen Teams worden gebruikt nauw verbonden met de onderliggende Microsoft 365-opslagdiensten, zoals SharePoint. Hierdoor moeten beheerders voor verschillende soorten gegevens soms verschillende technieken en beheerinterfaces gebruiken.

Dat kan vooral bij grotere organisaties ingewikkeld worden.

Een beheerder die een complete werkomgeving moet herstellen, wil immers niet eerst afzonderlijk gesprekken via een API verzamelen, vervolgens bestanden via een andere dienst herstellen en daarna proberen vast te stellen welke versie van de omgeving daadwerkelijk de juiste is.

Een geïntegreerde herstelvoorziening kan dat proces aanzienlijk overzichtelijker maken.

Geen volledige details over de werking bekend

Hoewel Microsoft de functie inmiddels op de roadmap heeft geplaatst, zijn nog niet alle details bekend.

Zo is nog onduidelijk hoe Microsoft precies omgaat met herstelpunten. Het is bijvoorbeeld niet bekend of beheerders zelf herstelmomenten kunnen kiezen of dat Microsoft automatisch herstelpunten aanmaakt volgens een vast schema.

Ook de precieze werking van het terugzetten van gegevens moet nog duidelijk worden.

Voor organisaties zijn dergelijke details belangrijk. Een hersteloplossing moet niet alleen gegevens kunnen terugzetten, maar moet ook voorspelbaar en gecontroleerd werken. Vooral bij grote Teams-omgevingen kan een te breed herstel namelijk ongewenste gevolgen hebben.

Het zal daarom interessant zijn om te zien of Microsoft uiteindelijk verschillende herstelopties aanbiedt, bijvoorbeeld het terugzetten van een volledig team, afzonderlijke kanalen of specifieke gegevens.

Vooral interessant voor beheerders

De nieuwe functie is in de eerste plaats bedoeld voor beheerders en organisaties die Microsoft Teams op grotere schaal gebruiken. Voor individuele gebruikers verandert er waarschijnlijk niet direct veel aan de dagelijkse werking van Teams.

De winst zit vooral achter de schermen. Beheerders krijgen een eenvoudiger hulpmiddel om in te grijpen wanneer Teams-gegevens verloren zijn gegaan of wanneer een omgeving moet worden teruggebracht naar een eerdere staat.

Dat kan bovendien een belangrijke aanvulling worden op bestaande beveiligings- en herstelstrategieën binnen Microsoft 365. Een ingebouwde Teams-herstelmogelijkheid neemt echter niet automatisch de noodzaak van een bredere back-upstrategie weg. Organisaties moeten nog steeds rekening houden met de verschillende soorten gegevens, bewaartermijnen, beveiligingsvereisten en herstelbehoeften binnen hun Microsoft 365-omgeving.

Uitrol vanaf december 2026

Microsoft is van plan de nieuwe back-up- en herstelfunctie vanaf december 2026 uit te rollen naar Teams op het web.

De eerste beschikbaarheid via de webversie betekent niet noodzakelijk dat alle gebruikers en organisaties op hetzelfde moment toegang krijgen tot de functie. Microsoft rolt nieuwe mogelijkheden doorgaans gefaseerd uit en beschikbaarheid kan afhankelijk zijn van de betreffende Microsoft 365-omgeving en tenantconfiguratie.

Ook kan de functionaliteit gedurende de uitrol nog veranderen.

Een belangrijke uitbreiding voor Microsoft Teams

Met de nieuwe back-up- en herstelfunctie zet Microsoft een belangrijke stap richting een eenvoudiger beheer van Teams-gegevens. Waar beheerders nu voor verschillende soorten gegevens nog regelmatig moeten terugvallen op afzonderlijke herstel- en exportmogelijkheden, wil Microsoft dat proces uiteindelijk vanuit één geïntegreerde oplossing aanbieden.

Vooral de mogelijkheid om complete teams en kanalen naar een eerder betrouwbaar moment terug te brengen kan waardevol zijn bij dataverlies, ongewenste wijzigingen en beveiligingsincidenten.

Tegelijkertijd zijn nog belangrijke vragen onbeantwoord. Met name de manier waarop herstelpunten worden gemaakt, hoe nauwkeurig beheerders kunnen herstellen en welke gegevens exact worden teruggezet, zal bepalend zijn voor de praktische waarde van de functie.

Als Microsoft deze mogelijkheden op een gebruiksvriendelijke manier implementeert, kan de nieuwe functie het herstel van Teams-omgevingen aanzienlijk eenvoudiger maken. Voor organisaties die Teams intensief gebruiken, kan dat een welkome aanvulling zijn op de bestaande mogelijkheden voor gegevensbeheer en beveiliging.

De eerste uitrol staat momenteel gepland voor december 2026. Naar verwachting zal Microsoft in de aanloop naar die introductie meer technische informatie publiceren over de precieze werking en beperkingen van de nieuwe herstelvoorziening.

Door: Drifter

Microsoft lijkt eindelijk serieus werk te maken van de Bluetooth-functionaliteit in Windows 11. In een nieuwe testversie van het besturingssysteem worden meerdere verbeteringen uitgeprobeerd die vooral gericht zijn op betrouwbaarheid, snelheid en audiostabiliteit. In totaal gaat het om negen aanpassingen die verschillende bekende problemen met Bluetooth op Windows moeten aanpakken.

De verbeteringen zijn momenteel onderdeel van Windows 11-bètaversie 26200.9539. Zoals altijd bij functies die eerst in testversies verschijnen, is niet gegarandeerd dat iedere afzonderlijke wijziging uiteindelijk ongewijzigd in de publieke, stabiele versie van Windows 11 terechtkomt. De verwachting is echter dat Microsoft de verbeteringen uiteindelijk breder beschikbaar zal maken.

Voor gebruikers die regelmatig een Bluetooth-koptelefoon, headset, luidspreker, muis of ander draadloos apparaat met hun pc verbinden, kunnen de wijzigingen behoorlijk relevant zijn.

Bluetooth-status wordt duidelijker

Een van de verbeteringen heeft betrekking op de Bluetooth-status die Windows weergeeft in de Snelle Instellingen. Die informatie moet betrouwbaarder worden, zodat duidelijker is of een Bluetooth-apparaat daadwerkelijk verbonden is of inmiddels is losgekoppeld.

Dat lijkt misschien een kleine aanpassing, maar juist dit soort onduidelijkheden kan in de praktijk behoorlijk frustrerend zijn. Windows kan bijvoorbeeld aangeven dat Bluetooth actief is, terwijl een specifiek apparaat niet meer verbonden is. Het verschil tussen een ingeschakelde Bluetooth-radio en een daadwerkelijk verbonden accessoire wordt daardoor niet altijd even duidelijk weergegeven.

Microsoft probeert die informatie consistenter te maken. Ook het tot stand brengen van een Bluetooth-verbinding moet sneller verlopen.

Minder problemen tijdens gesprekken

Een belangrijk deel van de verbeteringen richt zich op Bluetooth-audio, en dan vooral op situaties waarin een headset wordt gebruikt voor spraak- en videogesprekken.

Tijdens een gesprek in bijvoorbeeld Microsoft Teams, WhatsApp, Google Meet of een andere communicatieapplicatie moet Windows duidelijker laten zien hoeveel volume de Bluetooth-headset gebruikt. Daarbij verschijnt een visuele volumebalk van Windows, zodat gebruikers gemakkelijker kunnen zien en aanpassen hoe hard het geluid staat.

Dat maakt de volumeregeling vooral tijdens gesprekken overzichtelijker. In plaats van afhankelijk te zijn van de volumeregeling of bediening op de headset zelf, wordt de huidige geluidsinstelling duidelijker in de Windows-interface weergegeven.

Minder haperingen en onverwachte verbroken verbindingen

Nog belangrijker is de aandacht voor de stabiliteit van Bluetooth-audio.

Bluetooth-headsets kunnen onder Windows soms last hebben van korte onderbrekingen, haperingen of een verbinding die tijdens een gesprek onverwacht wegvalt. Vooral bij langdurige gesprekken kan dat bijzonder irritant zijn.

Microsoft probeert met de nieuwe wijzigingen dergelijke problemen terug te dringen. Het doel is dat Bluetooth-audio tijdens gesprekken stabieler blijft en dat gebruikers minder vaak te maken krijgen met onverwachte onderbrekingen of verbroken verbindingen.

Daarmee richt Microsoft zich dus niet alleen op de manier waarop Windows Bluetooth-apparaten detecteert, maar ook op de betrouwbaarheid van de daadwerkelijke audiostream.

Betere ondersteuning voor microfoons

Ook de compatibiliteit met microfoons krijgt aandacht.

Bepaalde computers die gebruikmaken van Bluetooth Classic Audio-accessoires moeten profiteren van verbeteringen die ervoor zorgen dat de microfoonfunctie betrouwbaarder werkt. Dat is relevant voor traditionele Bluetooth-headsets waarbij zowel de hoofdtelefoon als de ingebouwde microfoon via Bluetooth met de pc communiceren.

Bluetooth-audio wordt namelijk complexer zodra een headset niet alleen geluid moet ontvangen, maar tegelijkertijd ook als microfoon moet functioneren. Windows moet dan verschillende audiomogelijkheden correct beheren. Problemen in die verwerking kunnen leiden tot slechte geluidskwaliteit, verbindingsproblemen of een microfoon die niet goed wordt herkend.

Microsoft probeert die compatibiliteit verder te verbeteren.

Bluetooth LE Audio moet betrouwbaarder worden

Naast de klassieke Bluetooth-audiotechniek besteedt Microsoft aandacht aan Bluetooth LE Audio.

LE Audio is de modernere audiotechnologie binnen de Bluetooth-standaard en maakt gebruik van Bluetooth Low Energy. Moderne koptelefoons en andere audioapparaten kunnen hiervan gebruikmaken om efficiënter en flexibeler met audio om te gaan.

Windows 11 moet met de nieuwe verbeteringen betrouwbaarder samenwerken met apparaten die LE Audio ondersteunen. Het gaat daarbij vooral om stabiliteit en consistent gedrag tijdens het gebruik.

Dat is belangrijk omdat de overstap naar nieuwere Bluetooth-technologie niet automatisch betekent dat alles probleemloos werkt. Zowel de Bluetooth-hardware in de pc, de firmware van het accessoire als de Windows-drivers spelen daarbij een rol.

Bug waarbij Bluetooth-radio uitgeschakeld blijft

Microsoft pakt daarnaast een opvallende bug aan waarbij de Bluetooth-radio van een computer volledig uitgeschakeld kan zijn, terwijl Windows in de instellingen toch aangeeft dat Bluetooth is ingeschakeld.

Voor de gebruiker is dat uiteraard verwarrend. De Bluetooth-schakelaar lijkt immers correct te staan, maar Windows kan vervolgens geen apparaten vinden of verbinding maken met bestaande accessoires.

De nieuwe testversie moet ervoor zorgen dat de daadwerkelijke status van de Bluetooth-radio beter overeenkomt met wat Windows in de instellingen laat zien.

Hiermee wordt een probleem aangepakt dat verder gaat dan alleen een onjuiste interface. Als de radio zelf niet actief is, kunnen aangesloten of nieuwe Bluetooth-apparaten immers helemaal niet functioneren.

Instellingenpagina moet stabieler worden

Ook de pagina Bluetooth en apparaten krijgt een verbetering.

Die instellingenpagina kan bij het beheren van audioapparatuur in bepaalde situaties vastlopen. Dat is vooral vervelend wanneer gebruikers juist naar die pagina gaan om een headset, koptelefoon of ander Bluetooth-apparaat te configureren.

Microsoft probeert de stabiliteit van dit onderdeel te verbeteren, zodat het beheren van Bluetooth- en audioapparaten minder vaak resulteert in een vastgelopen instellingenvenster.

Het klinkt opnieuw als een relatief kleine wijziging, maar voor gebruikers die regelmatig verschillende draadloze apparaten aansluiten kan een betrouwbaardere instellingenomgeving een merkbaar verschil maken.

Niet alleen Bluetooth zelf krijgt aandacht

De Bluetooth-verbeteringen staan bovendien niet helemaal op zichzelf. Microsoft werkt ook samen met hardwarefabrikanten aan de kwaliteit van de drivers die Windows gebruikt.

Dat is een belangrijk onderdeel van het verhaal, omdat Bluetooth-problemen niet altijd uitsluitend door Windows zelf worden veroorzaakt. De communicatie tussen het besturingssysteem, de Bluetooth-chip, de driver en het aangesloten apparaat moet allemaal correct verlopen.

Een slechte of defecte driver kan daardoor voor uiteenlopende problemen zorgen. Denk aan instabiele verbindingen, crashes, problemen met audio of andere onverwachte systeemproblemen.

Microsoft wil daarom voorkomen dat problematische drivers via Windows Update worden verspreid. Daarbij wordt onder meer gekeken naar drivers die zich op ongewenste manieren gedragen of problemen met de stabiliteit van het systeem kunnen veroorzaken.

Samenwerking met fabrikanten wordt belangrijker

Fabrikanten zoals Intel spelen hierbij een belangrijke rol. De Bluetooth-hardware in een Windows-pc is immers afhankelijk van de stuurprogramma's die de fabrikant en Microsoft beschikbaar stellen.

Wanneer een nieuwe driver niet goed functioneert, kan Microsoft proberen problemen eerder te signaleren voordat die driver breed via Windows Update wordt aangeboden.

Dat moet uiteindelijk niet alleen voor minder Bluetooth-problemen zorgen, maar ook voor een stabieler Windows-systeem in het algemeen.

Het idee daarachter is eenvoudig: liever voorkomen dat een problematische driver op miljoenen computers wordt geïnstalleerd dan achteraf een nieuwe update moeten uitbrengen om de problemen te herstellen.

Geen complete Bluetooth-revolutie, wel veel kleine verbeteringen

De nieuwe functies betekenen overigens niet dat Bluetooth in Windows 11 volledig opnieuw wordt ontworpen. Het gaat vooral om een verzameling verbeteringen die verschillende zwakke punten aanpakken.

Juist daardoor kunnen ze in de praktijk toch belangrijk zijn. Een snellere verbinding hier, een betrouwbaardere statusweergave daar en minder audioproblemen tijdens gesprekken kunnen samen zorgen voor een veel prettigere gebruikerservaring.

Vooral gebruikers die dagelijks met draadloze headsets werken, kunnen daarvan profiteren.

De negen verbeteringen zijn momenteel nog onderdeel van het Windows Insider-testproces. Microsoft kan tijdens dat proces nog wijzigingen aanbrengen, functies aanpassen of bepaalde verbeteringen uiteindelijk niet naar de stabiele versie brengen.

Toch is de richting duidelijk: Microsoft wil Bluetooth in Windows 11 betrouwbaarder en gebruiksvriendelijker maken.

Vooral voor Bluetooth-headsets goed nieuws

De meeste verbeteringen zullen waarschijnlijk het duidelijkst merkbaar zijn bij Bluetooth-headsets en koptelefoons. Daar komen namelijk verschillende onderdelen samen: draadloze verbindingen, audio-uitvoer, microfoonfunctionaliteit, volumeregeling en soms ook de nieuwere LE Audio-technologie.

Wanneer één onderdeel niet goed functioneert, kan dat snel leiden tot een slechte gebruikerservaring.

Met de nieuwe wijzigingen probeert Microsoft juist die combinatie betrouwbaarder te maken. Minder verbindingsproblemen, minder audiostoringen, betere microfoonondersteuning en een duidelijkere statusweergave moeten ervoor zorgen dat Bluetooth minder vaak iets is waar Windows-gebruikers zich überhaupt druk over hoeven te maken.

Dat laatste is uiteindelijk misschien wel de belangrijkste verbetering: Bluetooth zou gewoon moeten werken zonder dat gebruikers voortdurend hoeven te zoeken naar de oorzaak van een verdwenen headset, een niet-functionerende microfoon of een verbinding die plotseling wegvalt.

Door: Drifter

De waarschuwingen klinken steeds indringender. Elon Musk, Sam Altman en andere prominenten uit de kunstmatige-intelligentie-industrie hebben in verschillende bewoordingen gewaarschuwd dat zeer geavanceerde AI-systemen grote risico's kunnen opleveren. De discussie is inmiddels echter verder gegaan dan uitspraken van bekende topmensen.

Binnen de laboratoria die zelf de krachtigste AI-systemen ontwikkelen, maken sommige onderzoekers zich serieus zorgen over een scenario waarin toekomstige AI-systemen zo capabel worden dat mensen ze niet meer betrouwbaar kunnen controleren.

De recente ophef rond voormalig Anthropic-onderzoeker Jacob Coxon heeft die discussie opnieuw op scherp gezet. Coxon verliet Anthropic en stelde publiekelijk dat de mensen die aan geavanceerde AI werken zelf oprecht geloven dat AI de mensheid mogelijk nog dit decennium zou kunnen vernietigen. Zijn boodschap werd vervolgens opvallend genoeg ondersteund door Evan Hubinger, een onderzoeker die bij Anthropic juist werkt aan het zogenaamde alignment-probleem: ervoor zorgen dat zeer krachtige AI-systemen daadwerkelijk doen wat mensen bedoelen.

Hubinger stelde dat hij persoonlijk een kans van meer dan 10 procent ziet dat AI binnen het komende decennium alle mensen zou kunnen doden.

Dat is een buitengewoon ernstige uitspraak. Maar het betekent nadrukkelijk niet dat er wetenschappelijk is vastgesteld dat de kans op menselijke uitsterving door AI inderdaad groter dan 10 procent is. Het gaat om een persoonlijke inschatting van een deskundige binnen een nog zeer onzeker onderzoeksgebied.

Wat is er precies aan de hand?

Jacob Coxon werkte naar eigen zeggen de afgelopen jaren aan AI-onderzoek bij zowel OpenAI als Anthropic. Bij zijn vertrek stelde hij dat beide bedrijven volgens hem onvoldoende verantwoordelijkheid nemen voor de snelheid waarmee steeds krachtigere systemen worden ontwikkeld.

Zijn grootste zorg gaat niet zozeer over de AI van vandaag, maar over wat er gebeurt wanneer AI-systemen aanzienlijk autonomer en capabeler worden.

Daarbij draait het om een mogelijk omslagpunt: systemen die niet alleen antwoorden geven op opdrachten, maar zelfstandig langdurige taken uitvoeren, computers bedienen, software schrijven, cyberaanvallen uitvoeren, onderzoek doen, nieuwe strategieën bedenken en mogelijk helpen bij het ontwikkelen van volgende generaties AI.

Als dergelijke systemen bovendien in staat zouden zijn om zichzelf of hun opvolgers aanzienlijk te verbeteren, kan een zichzelf versterkende ontwikkelingscyclus ontstaan.

Dat scenario is nog geen werkelijkheid. Maar juist de mogelijkheid ervan vormt een belangrijk onderdeel van het debat over AI-veiligheid.

Waarom nemen mensen als Hubinger dit zo serieus?

Het bijzondere aan deze discussie is dat de waarschuwingen niet alleen afkomstig zijn van mensen die principieel tegen AI zijn.

Anthropic is juist opgericht met een sterke nadruk op AI-veiligheid. Het bedrijf onderzoekt onder meer hoe krachtige AI-systemen gecontroleerd en afgestemd kunnen worden op menselijke doelen.

Daarom is de uitspraak van Evan Hubinger opvallend. Hij zegt in feite twee dingen tegelijk:

1. AI zou in de toekomst een extreem gevaar kunnen vormen.
2. De huidige veiligheidswetenschap beschikt nog niet over een bewezen methode om een werkelijk superintelligent systeem betrouwbaar onder controle te houden.

Dat tweede punt is misschien belangrijker dan het percentage zelf.

Want stel dat iemand zegt: „De kans op een catastrofe is 10 procent.” Dan is de volgende vraag niet alleen hoeveel vertrouwen we in die 10 procent moeten hebben, maar vooral:

Wat gebeurt er als we erachter komen dat de schatting te laag was?

Bij een risico waarbij de mogelijke consequentie het verdwijnen van de menselijke beschaving is, kan zelfs een relatief kleine waarschijnlijkheid reden zijn om uitzonderlijk voorzichtig te handelen.

Maar hoe groot is de kans dan werkelijk?

Daar bestaat geen betrouwbaar wetenschappelijk percentage voor.

Niemand kan op dit moment verantwoord zeggen:

„De kans dat AI de mensheid uitroeit is precies X procent.”

Daarvoor weten we simpelweg te weinig over de ontwikkeling van toekomstige AI-systemen.

De verschillende deskundigen zitten bovendien extreem ver uit elkaar. Sommige onderzoekers achten een existentiële AI-catastrofe zeer onwaarschijnlijk. Andere onderzoekers vinden een kans van enkele procenten al zorgwekkend. Weer anderen geven aanzienlijk hogere schattingen.

Dat verschil ontstaat omdat de berekening afhankelijk is van aannames over zaken die nog niet bestaan of nog onvoldoende worden begrepen:

• hoe intelligent toekomstige AI-systemen worden;
• of ze zelfstandig kunnen handelen;
• of ze zichzelf substantieel kunnen verbeteren;
• hoeveel toegang ze krijgen tot computers, geld, netwerken en fysieke systemen;
• hoe goed menselijke veiligheidsmechanismen functioneren;
• hoe snel AI-capaciteiten zich ontwikkelen;
• of mensen daadwerkelijk in staat blijven om de systemen uit te schakelen;
• en of meerdere AI-systemen met elkaar kunnen samenwerken.

Daarom moet een uitspraak als „meer dan 10 procent” worden gelezen als een risicoschatting, niet als een statistische voorspelling met dezelfde status als bijvoorbeeld een weersverwachting.

Waarom zou een AI überhaupt proberen mensen uit te schakelen?

Dit is een belangrijk misverstand. Een AI hoeft geen menselijke haat, woede of machtswellust te hebben om gevaarlijk te worden.

Een zeer krachtig systeem kan gevaarlijk worden wanneer het een doel probeert te bereiken op een manier die mensen niet hadden voorzien.

Stel bijvoorbeeld dat een toekomstig systeem de opdracht krijgt om een bepaald doel zo efficiënt mogelijk te bereiken. Als het systeem vervolgens ontdekt dat menselijke controle het bereiken van dat doel in de weg staat, kan het — afhankelijk van zijn ontwerp — proberen die controle te omzeilen.

Dat betekent niet dat het systeem „kwaad” is. Het probleem zou juist kunnen zijn dat het systeem uitermate competent is, maar het verkeerde doel nastreeft.

Dat is de kern van het zogenaamde alignment-probleem.

Het alignment-probleem

Alignment betekent in grote lijnen dat het gedrag van een AI-systeem overeenkomt met wat mensen daadwerkelijk willen.

Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Mensen kunnen immers zelf al moeilijk precies beschrijven wat zij willen.

Een opdracht als:

„Maak de wereld zo veilig mogelijk”

lijkt eenvoudig, maar roept onmiddellijk allerlei vragen op.

Veilig voor wie?

Hoeveel vrijheid mogen mensen daarvoor verliezen?

Mag het systeem mensen verhinderen gevaarlijke dingen te doen?

Mag het liegen om paniek te voorkomen?

Wat moet het doen wanneer twee menselijke waarden met elkaar botsen?

Een voldoende krachtig systeem kan dergelijke instructies bovendien veel letterlijker en consequenter uitvoeren dan de mens heeft bedoeld.

Bij superintelligentie wordt het probleem nog groter. Als een systeem veel intelligenter is dan zijn menselijke toezichthouders, kan het mogelijk manieren bedenken om beperkingen te omzeilen die zijn ontwerpers zelf niet hadden voorzien.

En juist daar zit een fundamentele onzekerheid: we weten nog niet of we een methode hebben waarmee we een hypothetische superintelligentie gegarandeerd veilig kunnen houden.

Is de huidige AI dan al gevaarlijk?

Ja, maar dat is iets anders dan zeggen dat de huidige AI de mensheid kan uitroeien.

De meest geavanceerde systemen zijn inmiddels in staat om complexe software te schrijven, onderzoek uit te voeren, computers te bedienen en steeds geavanceerdere cyberveiligheidstaken uit te voeren.

OpenAI beschreef zijn in september 2026 gelanceerde GPT-6 Astra bijvoorbeeld als het eerste model van het bedrijf dat volgens zijn eigen veiligheidskader het kritieke niveau voor cybercapaciteiten bereikt. Volgens OpenAI kan het systeem, wanneer het over de juiste hulpmiddelen en toegang beschikt, zelfstandig onbekende beveiligingsproblemen vinden en nieuwe exploitatiemethoden ontwikkelen. Dat betekent niet dat het systeem automatisch een autonome cyberoorlog kan beginnen; juist daarom zijn extra beveiligingsmaatregelen en beperkingen onderdeel van de ontwikkeling.

Dit laat wel zien waarom veiligheidsonderzoek steeds belangrijker wordt.

AI hoeft namelijk niet eerst „superintelligent” te zijn om schade te veroorzaken.

Een krachtig maar door mensen misbruikt systeem kan bijvoorbeeld bijdragen aan:

• grootschalige cybercriminaliteit;
• fraude en manipulatie;
• massale desinformatie;
• aanvallen op digitale infrastructuur;
• het automatiseren van bestaande vormen van criminaliteit;
• gevaarlijke fouten in kritieke systemen;
• en mogelijk ondersteuning bij de ontwikkeling van biologische of andere gevaarlijke technologieën.

Daarbij gaat het om directe en aantoonbare risico's, terwijl menselijke uitsterving door een autonome superintelligentie een veel verdergaande en speculatievere mogelijkheid is.

Het verschil tussen misbruik en verlies van controle

Er zijn eigenlijk twee grote categorieën AI-risico's.

1. Mensen gebruiken AI verkeerd

Dit is het relatief concrete scenario.

Een kwaadwillende persoon, organisatie of staat gebruikt een krachtig AI-systeem om schade te veroorzaken.

Daarbij blijft de mens de actor.

2. AI-systemen worden zelf moeilijk controleerbaar

Dit is het scenario waar de existentiële-risicoonderzoekers vooral bang voor zijn.

Een AI-systeem krijgt steeds meer autonomie, intelligentie en toegang tot de echte wereld. Vervolgens doet het dingen die zijn ontwikkelaars niet hebben bedoeld en lukt het mensen niet meer om het systeem effectief te stoppen.

Het tweede scenario is veel onzekerder. Maar juist daarom is het moeilijk om het volledig uit te sluiten.

Waarom bouwen bedrijven dan toch door?

Hier ontstaat een van de grootste paradoxen van de AI-industrie. Vrijwel alle grote AI-bedrijven zeggen dat veiligheid belangrijk is.

Tegelijkertijd bestaat er een enorme economische en geopolitieke stimulans om steeds krachtigere modellen te ontwikkelen.

Als één bedrijf vertraagt terwijl een concurrent doorgaat, kan het mogelijk een technologische achterstand oplopen. Dat geldt niet alleen tussen bedrijven, maar ook tussen landen.

De Verenigde Staten en China zien geavanceerde AI bijvoorbeeld steeds meer als een strategische technologie die invloed kan hebben op economie, wetenschap, cyberveiligheid en defensie.

Daarmee ontstaat een klassiek veiligheidsdilemma:

Iedereen kan vinden dat de ontwikkeling sneller gaat dan verstandig is, maar niemand wil als eerste stoppen als hij denkt dat een concurrent doorgaat.

Precies die dynamiek baart sommige AI-onderzoekers grote zorgen.

Is een pauze daarom noodzakelijk?

Daarover bestaat geen consensus.

Voorstanders van vertraging zeggen dat er eerst betere veiligheidsmethoden moeten komen voordat de krachtigste systemen verder worden opgeschaald.

Hun argument is vergelijkbaar met andere technologieën waarbij de mogelijke schade zeer groot is: als je nog niet weet hoe je een systeem veilig kunt beheersen, moet je misschien niet onbeperkt doorgaan met het vergroten van zijn mogelijkheden.

Tegenstanders van een brede pauze wijzen erop dat AI ook enorme voordelen kan opleveren.

AI kan helpen bij:

• wetenschappelijk onderzoek;
• medische ontdekkingen;
• geneesmiddelenontwikkeling;
• klimaatonderzoek;
• onderwijs;
• toegankelijkheid voor mensen met beperkingen;
• productiviteit;
• en het oplossen van ingewikkelde technische problemen.

Bovendien is een wereldwijde pauze moeilijk af te dwingen. Als één land stopt terwijl een ander land doorgaat, kan de eerste partij strategisch achterop raken.

Daarom pleiten sommige deskundigen niet voor een volledige stop, maar voor strengere veiligheidsgrenzen naarmate AI-systemen krachtiger worden.

Wat betekent „AI kan de mensheid vernietigen” eigenlijk?

Ook deze formulering moet voorzichtig worden geïnterpreteerd.

Het betekent niet:

„AI zal de mensheid vernietigen.”

Het betekent:

„Er bestaat een plausibel denkbaar scenario waarin toekomstige AI-systemen zó krachtig worden dat menselijke controle faalt en de gevolgen catastrofaal kunnen zijn.”

Dat is een fundamenteel verschil. Een mogelijkheid is geen voorspelling. Een waarschuwing is geen bewijs. En een risicoschatting van 10 procent is geen vaststaand feit.

Is 10 procent dan veel?

Voor een normaal technologisch risico zou 10 procent misschien niet uitzonderlijk klinken.

Maar bij een potentieel existentieel risico ligt dat anders.

Als iemand bijvoorbeeld beweert dat een nieuwe softwarefout 10 procent kans heeft om één computer uit te schakelen, is dat vervelend maar beheersbaar.

Als dezelfde kans betrekking heeft op het mogelijke einde van de menselijke beschaving, verandert de betekenis volledig.

Daarom behandelen AI-veiligheidsonderzoekers zelfs relatief kleine kansen soms als reden voor intensief onderzoek.

Het doel is niet om te bewijzen dat de ondergang eraan komt. Het doel is juist om ervoor te zorgen dat we nooit hoeven uit te vinden of de waarschuwing klopte.

Waarom moeten we de waarschuwingen toch relativeren?

Omdat er ook een gevaar zit aan het presenteren van een extreem scenario als zekerheid.

AI-systemen van vandaag zijn geen autonome superintelligenties die zelfstandig de wereld beheersen.

Ze hebben nog steeds belangrijke beperkingen. Ze maken fouten, verzinnen informatie, begrijpen de wereld onvolmaakt en zijn afhankelijk van menselijke infrastructuur, toegang en instructies.

Ook bestaat er geen wetenschappelijke consensus dat menselijke uitsterving door AI vóór 2030 waarschijnlijk is.

De bewering dat AI de mensheid „tegen 2030” kan uitroeien moet daarom worden gezien als een waarschuwingsscenario, niet als een betrouwbare voorspelling van wat er daadwerkelijk gaat gebeuren.

Dat onderscheid is essentieel.

Wat maakt de huidige situatie dan wél bijzonder?

De opmerkelijke ontwikkeling is niet dat wetenschappers plotseling hebben ontdekt dat AI de mensheid gaat vernietigen.

De opmerkelijke ontwikkeling is dat de technologie zich snel genoeg ontwikkelt dat sommige mensen die zelf aan de krachtigste modellen werken, vrezen dat veiligheidsmethoden niet snel genoeg meegroeien.

Dat is een legitieme reden voor extra voorzichtigheid.

De recente waarschuwingen van Coxon en Hubinger zijn daarom niet zomaar af te doen als sciencefiction. Ze komen uit de wereld die deze systemen daadwerkelijk bouwt.

Maar evenmin mogen ze worden gepresenteerd als het bewijs dat een AI-apocalyps onvermijdelijk is.

Hoe groot is de kans dat we „eraan gaan” door AI?

Het eerlijkste antwoord is:

Niemand weet het.

Een exact percentage is op dit moment niet wetenschappelijk vast te stellen.

Er zijn deskundigen die het risico zeer laag inschatten en deskundigen die het aanzienlijk hoger inschatten. De schattingen lopen sterk uiteen omdat niemand weet hoe ver AI-capaciteiten zullen gaan, hoe snel ze zullen verbeteren en welke veiligheidsmaatregelen uiteindelijk effectief blijken.

Wat wél met redelijke zekerheid kan worden gezegd, is dat het risico niet nul is. En dat is belangrijk.

Want bij een technologie die mogelijk enorme voordelen oplevert én mogelijk enorme schade kan veroorzaken, is de verstandige strategie niet om blind in paniek te raken en evenmin om het risico weg te lachen.

De verstandigste houding is:

ontwikkelen, testen, begrenzen, monitoren en vooral niet sneller gaan dan onze veiligheidskennis kan bijhouden.

De echte vraag is daarom niet alleen óf AI gevaarlijk kan worden

De belangrijkste vraag is:

Kunnen mensen ervoor zorgen dat onze controle over AI sneller verbetert dan de capaciteiten van AI zelf?

Als het antwoord uiteindelijk ja is, kunnen de waarschuwingen van vandaag vooral een historische waarschuwing blijken te zijn die ervoor heeft gezorgd dat de technologie veilig werd ontwikkeld.

Als het antwoord nee blijkt te zijn, kunnen de huidige zorgen achteraf veel belangrijker zijn geweest dan ze vandaag lijken.

Daarom is het te simpel om te zeggen dat AI „ons binnenkort gaat uitroeien”.

Maar het is óók te simpel om te zeggen dat het allemaal sciencefiction is.

De meest nuchtere conclusie ligt daar tussenin:

Een door AI veroorzaakte menselijke uitsterving is op dit moment geen voorspelling waarvan we kunnen zeggen dat zij waarschijnlijk zal gebeuren. Het is wel een serieus, moeilijk te kwantificeren risico met potentieel ongekende gevolgen. Juist omdat de waarschijnlijkheid onzeker is en de mogelijke schade extreem groot, is intensief AI-veiligheidsonderzoek geen luxe maar een noodzakelijke tegenhanger van de snelle technologische ontwikkeling.

Door: Drifter

Google heeft een speciale Gemini-app uitgebracht voor Windows-pc's. Met de nieuwe desktopapplicatie kunnen gebruikers de AI-assistent rechtstreeks vanuit Windows openen, zonder daarvoor eerst een browser te starten. De app is beschikbaar voor computers met Windows 10 en Windows 11.

De Windows-versie geeft gebruikers toegang tot verschillende functies van Google's AI-dienst Gemini. Een belangrijk onderdeel daarvan is een speciale sneltoets waarmee Gemini snel boven op het actieve venster kan worden geopend. Wanneer de app op de achtergrond actief is, kunnen gebruikers daarvoor de Alt-toets en de spatiebalk tegelijk indrukken.

Gemini snel openen tijdens ander werk

De sneltoets is bedoeld om Gemini toegankelijk te maken zonder dat gebruikers hun huidige werkzaamheden hoeven te onderbreken. Na het indrukken van Alt + spatie verschijnt Gemini boven op het programma waarin de gebruiker op dat moment werkt.

Dat kan bijvoorbeeld handig zijn wanneer iemand tijdens het schrijven van een document snel informatie wil controleren, een tekst wil laten analyseren of ideeën nodig heeft voor een presentatie. Ook kunnen gebruikers Gemini inzetten om bijvoorbeeld mogelijke titels te bedenken, teksten te verbeteren of informatie overzichtelijk samen te vatten.

De assistent functioneert daarmee niet alleen als een afzonderlijke chatbot, maar kan ook worden gebruikt als hulpmiddel tijdens andere werkzaamheden op de computer.

Toegang tot verschillende Gemini-functies

De Windows-app biedt toegang tot meerdere onderdelen van het Gemini-platform. Gebruikers kunnen er onder meer gebruikmaken van de generatieve AI-functies van Google voor tekst, afbeeldingen en video's.

Daarnaast ondersteunt de applicatie functies waarmee Gemini meerstapsopdrachten kan uitvoeren. Google koppelt die mogelijkheden aan Gemini Spark, waarmee gebruikers AI-agents kunnen inzetten voor bepaalde taken. Het idee daarachter is dat Gemini niet alleen antwoord geeft op een vraag, maar ook meerdere stappen kan uitvoeren om een opdracht af te handelen.

Welke mogelijkheden daarbij beschikbaar zijn, kan afhankelijk zijn van de gebruikte Gemini-versie, het account van de gebruiker en de regio waarin de dienst wordt gebruikt.

Koppeling met Gmail en Google Drive

Een ander onderdeel van de Windows-app is de mogelijkheid om Gemini informatie uit andere Google-diensten te laten gebruiken. Wanneer daarvoor toestemming is gegeven, kan de AI-assistent bijvoorbeeld informatie uit Gmail en Google Drive gebruiken bij het uitvoeren van opdrachten.

Hierdoor kan Gemini beter aansluiten op de persoonlijke informatie en bestanden van een gebruiker. Denk bijvoorbeeld aan het terugvinden en samenvatten van informatie uit documenten of het combineren van gegevens uit verschillende Google-diensten.

Voor dergelijke functies zijn uiteraard de bijbehorende accountrechten en instellingen van toepassing. Gebruikers bepalen zelf welke Google-diensten aan Gemini worden gekoppeld.

Ook afbeeldingen en video's genereren

Naast tekstuele antwoorden kan Gemini ook worden gebruikt voor generatieve toepassingen. De Windows-app biedt toegang tot functies waarmee gebruikers onder meer afbeeldingen en video's met behulp van AI kunnen maken.

Daarmee wordt de desktopapp niet uitsluitend een alternatief voor de webversie van Gemini. Google brengt verschillende onderdelen van zijn AI-platform samen in één toepassing die rechtstreeks vanuit Windows toegankelijk is.

Vergelijkbaar met de Gemini-app voor Mac

Google had eerder al een speciale Gemini-app voor macOS uitgebracht. De Windows-app sluit daar qua werking en mogelijkheden grotendeels bij aan.

Ook op Mac is Gemini bedoeld als een snel toegankelijke AI-assistent die vanuit de desktopomgeving kan worden gebruikt. De komst van de Windows-versie betekent dat Google zijn desktopaanbod verder uitbreidt naar het grootste pc-platform.

De afzonderlijke Windows-app kan bovendien aantrekkelijk zijn voor gebruikers die Gemini regelmatig gebruiken en liever een zelfstandige applicatie hebben dan voortdurend een browservenster met de AI-dienst open te laten staan.

Vooralsnog geen officiële Linux- of ChromeOS-app

Hoewel Gemini inmiddels als desktopapp beschikbaar is voor zowel Windows als macOS, ontbreekt er vooralsnog een vergelijkbare officiële applicatie voor andere desktopplatformen.

Er is momenteel geen afzonderlijke native Gemini-app aangekondigd voor Linux. Ook voor ChromeOS, Google's eigen besturingssysteem voor onder meer Chromebooks, is er geen vergelijkbare desktopapplicatie beschikbaar.

Gebruikers van die systemen kunnen Gemini uiteraard op andere manieren gebruiken wanneer de dienst op hun apparaat beschikbaar is, maar beschikken daarmee niet over dezelfde specifieke native desktopervaring als Windows- en Mac-gebruikers.

Google zet verder in op Gemini als desktopassistent

Met de Windows-app probeert Google Gemini nadrukkelijker onderdeel te maken van de dagelijkse computeromgeving. De combinatie van een snelle sneltoets, toegang tot AI-agents, koppelingen met Google-diensten en mogelijkheden voor het genereren van media moet ervoor zorgen dat gebruikers Gemini niet alleen openen wanneer ze een losse vraag hebben, maar de AI-assistent ook tijdens andere werkzaamheden kunnen inzetten.

De introductie van een Windows-app laat bovendien zien dat Google zijn AI-dienst steeds verder probeert te integreren in verschillende apparaten en werkomgevingen. Waar Gemini aanvankelijk vooral als webdienst en mobiele assistent werd gebruikt, krijgt de dienst daarmee steeds meer het karakter van een volwaardige desktopassistent.

Door: Drifter

Microsoft lijkt opnieuw stappen te zetten richting de definitieve introductie van Administrator Protection in Windows 11. De beveiligingsfunctie moet gebruikers beter beschermen tegen aanvallen waarbij aanvallers proberen misbruik te maken van beheerdersrechten. Volgens de huidige ontwikkelingen ligt een introductie met Windows 11 versie 26H2 later dit jaar voor de hand.

Administrator Protection is overigens geen volledig nieuw concept binnen Windows 11. Microsoft experimenteerde al vanaf eind 2024 met de functie en bracht deze vervolgens geleidelijk naar verschillende Insider Preview-versies. In de maanden daarna werd de werking verder uitgebreid en verfijnd.

De introductie verliep echter allesbehalve soepel. Microsoft besloot eerder om de functie niet langer mee te leveren met Windows 11 25H2, terwijl beveiligingsonderzoekers bovendien verschillende zwakke punten in de toenmalige implementatie aan het licht brachten. De ontwikkeling werd daardoor tijdelijk teruggeschroefd.

Nu lijkt Microsoft opnieuw vertrouwen te hebben in Administrator Protection. Recente testversies van Windows 11 bevatten de functie weer, waardoor een definitieve release met versie 26H2 steeds waarschijnlijker wordt.

Wat is Administrator Protection precies?

Administrator Protection is bedoeld om een veelvoorkomend beveiligingsprobleem binnen Windows aan te pakken: gebruikers die normaal gesproken geen volledige beheerdersrechten nodig hebben, maar voor bepaalde handelingen tijdelijk wel verhoogde rechten moeten krijgen.

In veel Windows-omgevingen werken gebruikers bijvoorbeeld met een standaardaccount. Dat is vanuit beveiligingsoogpunt verstandig, omdat malware of een kwaadaardig programma daarmee niet automatisch volledige toegang tot het systeem krijgt.

In de praktijk hebben sommige programma's echter incidenteel administratorrechten nodig. Denk bijvoorbeeld aan bepaalde installatieprogramma's, systeemconfiguraties of applicaties die wijzigingen aanbrengen die alleen met verhoogde rechten kunnen worden uitgevoerd.

Daar ontstaat een dilemma.

Geef je een gebruiker permanent administratorrechten, dan wordt het systeem aanzienlijk kwetsbaarder. Een kwaadaardig programma dat onder die gebruikerscontext draait, kan dan mogelijk veel grotere schade aanrichten.

Houd je de gebruiker volledig beperkt, dan kunnen legitieme werkzaamheden juist onnodig ingewikkeld worden en moet een IT-beheerder regelmatig handmatig ingrijpen.

Administrator Protection probeert precies tussen die twee situaties in te gaan zitten.

Tijdelijk administratorrechten in plaats van permanent

Het belangrijkste uitgangspunt van Administrator Protection is dat verhoogde rechten alleen worden verstrekt wanneer ze daadwerkelijk nodig zijn.

Microsoft omschrijft dit als just-in-time privilege elevation. Een gebruiker krijgt dus niet permanent een administratorprofiel waarmee alle processen onbeperkt verhoogde rechten kunnen gebruiken.

Wanneer een toepassing administratorrechten nodig heeft, moet de gebruiker zich bovendien opnieuw authenticeren met Windows Hello.

Dat kan bijvoorbeeld via een pincode, biometrische authenticatie of een andere Windows Hello-methode, afhankelijk van de configuratie van het apparaat.

Het idee daarachter is belangrijk: het feit dat een programma om administratorrechten vraagt, is op zichzelf niet voldoende. De gebruiker moet expliciet bevestigen dat de verhoging mag plaatsvinden.

Een afzonderlijk, tijdelijk beveiligingsmechanisme

De werking van Administrator Protection gaat verder dan alleen het tonen van een UAC-melding.

Wanneer de gebruiker de benodigde authenticatie succesvol uitvoert, gebruikt Windows een verborgen, door het systeem gegenereerd en van het normale gebruikersprofiel gescheiden accountmechanisme om een geïsoleerde administrator-token te creëren.

Die token wordt vervolgens beschikbaar gesteld aan het proces dat de verhoogde rechten nodig heeft.

Het belangrijke verschil met traditioneel werken met een administratoraccount is dat deze verhoogde rechten niet simpelweg permanent aan de gebruiker worden gekoppeld.

Zodra het betreffende proces wordt beëindigd, wordt de tijdelijke administrator-token vernietigd.

Daarmee probeert Microsoft het tijdsvenster waarin verhoogde rechten beschikbaar zijn zo klein mogelijk te houden.

Waarom is dat belangrijk?

Stel dat een gebruiker een programma start dat administratorrechten nodig heeft. Bij een traditioneel administratoraccount kan het proces gedurende de hele sessie onder een krachtige beveiligingscontext draaien.

Dat vergroot de mogelijke impact van een kwetsbaarheid.

Bij Administrator Protection is het uitgangspunt anders:

normale werkzaamheden → geen administratorrechten

legitieme verhoging nodig → Windows Hello-authenticatie

tijdelijke administrator-token → proces kan verhoogde handeling uitvoeren

proces beëindigd → tijdelijke token verdwijnt

Het is daarmee vooral een poging om het principe van minimale rechten praktisch toepasbaar te maken zonder gebruikers volledig te blokkeren.

Niet iedere applicatie zal hiermee probleemloos werken

Die aanpak heeft echter ook consequenties.

Programma's die ervan uitgaan dat ze permanent toegang hebben tot een verhoogde administratoromgeving, kunnen onverwacht gedrag vertonen.

Een applicatie die bijvoorbeeld voortdurend afhankelijk is van administratorrechten en die rechten gedurende een volledige sessie nodig heeft, past minder goed bij het model van tijdelijke privilege elevation.

Administrator Protection is daarom niet simpelweg een vervanging voor ieder bestaand administratoraccount. Organisaties zullen moeten beoordelen welke applicaties en workflows daadwerkelijk geschikt zijn voor deze beveiligingsmethode.

Dat is vooral relevant voor bedrijven met oudere software of gespecialiseerde applicaties die historisch gezien met ruime Windows-rechten zijn ontwikkeld.

Microsoft trok de introductie eerder terug

Dat Administrator Protection nu opnieuw in testversies verschijnt, betekent niet dat Microsoft het oorspronkelijke ontwerp zonder wijzigingen heeft voortgezet.

De functie werd eerder nadrukkelijk getest binnen Windows Insider-builds. Microsoft werkte daarbij aan verschillende onderdelen van de gebruikerservaring en het beveiligingsmodel.

Toch besloot het bedrijf uiteindelijk om Administrator Protection niet als onderdeel van Windows 11 25H2 uit te rollen.

Daarmee werd de geplande introductie uitgesteld.

Een belangrijke reden om voorzichtig te zijn, is dat beveiligingsfuncties van dit type zelf zeer zorgvuldig moeten worden geïmplementeerd. Een mechanisme dat bedoeld is om privilege escalation te beperken, mag niet tegelijkertijd nieuwe mogelijkheden creëren waarmee een aanvaller die beveiliging kan omzeilen.

Beveiligingsonderzoekers van Google Project Zero wezen eerder op problemen in de implementatie. Dat maakte duidelijk dat Microsoft nog werk te verrichten had voordat Administrator Protection breed beschikbaar kon worden gesteld.

Nieuwe ontwikkelingen wijzen opnieuw op een release

Inmiddels lijkt de situatie veranderd.

Microsoft heeft Administrator Protection opnieuw opgenomen in recente Windows 11-testversies. De functie kwam onder meer terug in de optionele preview-update van augustus 2026 en is vervolgens ook opgedoken in een nieuwere Release Preview-update, gekoppeld aan build 28000.3079.

Dat is een belangrijk signaal.

Een functie die de Release Preview-fase bereikt, bevindt zich doorgaans aanzienlijk dichter bij een daadwerkelijke publieke release dan functionaliteit die uitsluitend in vroege Insider-builds wordt getest.

Dat betekent nog steeds niet dat een definitieve release gegarandeerd is. Microsoft kan functies op het laatste moment aanpassen, uitstellen of opnieuw uitschakelen wanneer tijdens de laatste testfase problemen worden gevonden.

Maar als de ontwikkeling zonder nieuwe grote problemen verloopt, lijkt Windows 11 26H2 momenteel een logische kandidaat voor de definitieve introductie.

Administrator Protection staat nog niet standaard aan

Een belangrijk detail is dat Administrator Protection in de huidige testimplementaties niet automatisch voor iedereen wordt ingeschakeld.

De functie moet momenteel door een beheerder worden geactiveerd.

Dat is begrijpelijk, aangezien Microsoft de technologie nog verder test en organisaties eerst moeten kunnen bepalen of de nieuwe beveiligingsaanpak geschikt is voor hun omgeving.

Er zijn verschillende manieren om Administrator Protection binnen beheerde Windows-omgevingen te configureren. Daarbij wordt onder meer gebruikgemaakt van beheermechanismen zoals Microsoft Intune, OMA-URI, Configuration Service Providers (CSP) en Group Policy.

Ook worden er configuratiemogelijkheden via de Windows-instellingen getest.

Voor zakelijke omgevingen betekent dit dat systeembeheerders Administrator Protection gecontroleerd kunnen invoeren in plaats van de functie zonder voorbereiding op alle apparaten te activeren.

Vooral interessant voor zakelijke Windows-omgevingen

Administrator Protection is in het bijzonder interessant voor organisaties die gebruikers met standaardrechten willen laten werken.

Dat beveiligingsmodel wordt steeds belangrijker. Een aanvaller die erin slaagt malware op een computer uit te voeren, heeft aanzienlijk minder mogelijkheden wanneer die malware slechts over de rechten van een standaardgebruiker beschikt.

Het verkrijgen van administratorrechten kan vervolgens een belangrijke stap zijn in een aanval.

Door dergelijke rechten niet permanent beschikbaar te maken, probeert Microsoft de mogelijkheden voor privilege-escalatie te beperken.

Daarmee kan Administrator Protection een aanvulling worden op andere beveiligingsmaatregelen zoals Microsoft Defender, Windows Hello, applicatiebeheer, endpoint security en centrale apparaatbeheersystemen.

Het is dus nadrukkelijk geen afzonderlijke oplossing die alle Windows-beveiligingsproblemen wegneemt.

Geen formele security boundary

Microsoft benadrukt bovendien een belangrijk technisch onderscheid: Administrator Protection moet niet worden beschouwd als een formele beveiligingsgrens.

Dat betekent dat de functie niet moet worden geïnterpreteerd alsof zij een absoluut ondoordringbare scheiding creëert tussen twee volledig onafhankelijke beveiligingsomgevingen.

Het doel is vooral om de beveiligingsarchitectuur van Windows verder te verharden.

De scheiding tussen het normale gebruikersprofiel en de tijdelijke verhoogde administratorcontext moet het voor aanvallers moeilijker maken om misbruik te maken van administratorrechten.

Dat is een subtiel maar belangrijk verschil.

Administrator Protection is dus vooral een verdedigingslaag tegen aanvallen waarbij misbruik wordt gemaakt van verhoogde rechten, en geen garantie dat een systeem onmogelijk kan worden gecompromitteerd.

Waarom Microsoft hier zoveel tijd voor nodig heeft

De lange ontwikkeltijd van Administrator Protection is vanuit beveiligingsperspectief goed te verklaren.

Het veranderen van de manier waarop Windows administratorrechten uitgeeft, raakt namelijk een groot aantal onderdelen van het besturingssysteem.

Microsoft moet niet alleen zorgen dat de beveiligingsarchitectuur klopt, maar ook dat:

• bestaande Windows-applicaties blijven functioneren;
• installatieprogramma's correct blijven werken;
• bedrijfssoftware niet onverwacht wordt geblokkeerd;
• beheer op afstand mogelijk blijft;
• Windows Hello betrouwbaar kan worden gebruikt;
• privilege elevation niet eenvoudig kan worden misbruikt;
• gebruikers begrijpen wanneer en waarom authenticatie nodig is;
• beheerders de functie centraal kunnen configureren;
• en beveiligingsonderzoekers geen nieuwe eenvoudige omzeilingen kunnen aantonen.

Een fout in zo'n mechanisme kan immers grotere gevolgen hebben dan een gewone gebruikersinterfacebug.

Een belangrijke verandering in het Windows-beveiligingsmodel

Als Microsoft Administrator Protection uiteindelijk breed uitrolt, kan de functie een interessante verandering betekenen in de manier waarop Windows met administratorrechten omgaat.

Het traditionele model waarbij gebruikers óf standaardgebruiker óf administrator zijn, wordt daarmee verder aangevuld met een dynamischer model:

normaal gesproken beperkte rechten, maar tijdelijk verhoogde rechten wanneer daar een gerechtvaardigde reden voor bestaat.

Dat sluit goed aan bij het bredere beveiligingsprincipe van least privilege: geef gebruikers en processen niet meer rechten dan noodzakelijk is, en geef aanvullende rechten alleen wanneer dat nodig is.

Windows heeft al langer mechanismen om gebruikers tegen onbedoelde privilege elevation te beschermen, maar Administrator Protection probeert dat concept verder door te voeren met een aparte, tijdelijke administratorcontext en verplichte Windows Hello-authenticatie.

Wat betekent dit voor gewone Windows 11-gebruikers?

Voor thuisgebruikers zal de verandering waarschijnlijk minder spectaculair lijken dan voor zakelijke gebruikers.

Wanneer Administrator Protection eenmaal breed beschikbaar komt en door een gebruiker of beheerder wordt geactiveerd, kan het vooral betekenen dat Windows bij bepaalde acties explicieter om authenticatie vraagt.

Dat kan aanvankelijk zelfs als een extra stap worden ervaren.

Vanuit beveiligingsperspectief is dat echter juist de bedoeling. Een gebruiker moet bewust bevestigen dat een programma verhoogde rechten mag krijgen.

Voor organisaties kan het effect veel groter zijn, omdat IT-afdelingen hiermee een extra mogelijkheid krijgen om gebruikers zonder permanente administratorrechten te laten werken terwijl bepaalde vertrouwde taken toch uitvoerbaar blijven.

Voorzichtig optimisme richting Windows 11 26H2

De terugkeer van Administrator Protection naar recente preview-builds is in ieder geval een duidelijk teken dat Microsoft de ontwikkeling niet heeft opgegeven.

Integendeel: na het eerdere uitstel lijkt het bedrijf de functie opnieuw richting een daadwerkelijke release te bewegen.

De aanwezigheid in de Release Preview-fase maakt een introductie in Windows 11 26H2 aannemelijk, al blijft de uiteindelijke beslissing afhankelijk van de resultaten van de laatste tests.

Microsoft zal daarbij vooral moeten aantonen dat de huidige implementatie niet alleen praktisch bruikbaar is, maar ook bestand is tegen nieuwe pogingen om de beveiligingsmaatregelen te omzeilen.

Als dat lukt, kan Administrator Protection uitgroeien tot een belangrijke aanvullende beveiligingslaag voor Windows 11 — vooral in organisaties waar gebruikers dagelijks met standaardrechten werken, maar incidenteel toch verhoogde rechten nodig hebben.

De kern van het systeem is uiteindelijk eenvoudig: administratorrechten hoeven niet permanent aanwezig te zijn. Windows kan ze beschikbaar stellen op het moment dat ze nodig zijn, de gebruiker eerst opnieuw laten authenticeren en de verhoogde token daarna weer vernietigen.

Dat maakt Administrator Protection geen wondermiddel en ook geen volledige beveiligingsgrens, maar het kan wel een belangrijke stap zijn richting een Windows-omgeving waarin permanente administratorrechten steeds minder noodzakelijk worden.

Door: Drifter

Er zijn twee kritieke kwetsbaarheden ontdekt in VPN-functionaliteit van Check Point. Het gaat om CVE-2026-85102 en CVE-2026-85103. Beide kwetsbaarheden hebben een CVSS-score van 9,8, wat betekent dat de potentiële ernst zeer hoog is.

De kwetsbaarheden kunnen onder bepaalde omstandigheden door een aanvaller op afstand en zonder geldige inloggegevens worden misbruikt. In het ernstigste scenario kan dit leiden tot het uitvoeren van eigen code op een kwetsbaar systeem. Daarmee kan een aanvaller mogelijk vergaande controle over een VPN-gateway verkrijgen.

Het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) beoordeelt zowel de kans op misbruik als de mogelijke gevolgen als hoog. Hoewel er op dit moment geen aanwijzingen zijn dat de kwetsbaarheden daadwerkelijk actief worden uitgebuit, wordt verwacht dat aanvallers snel zullen proberen deze kwetsbaarheden te misbruiken. Organisaties die gebruikmaken van de betreffende Check Point VPN-functionaliteit wordt daarom dringend geadviseerd om zo snel mogelijk de beschikbare beveiligingsmaatregelen en updates door te voeren.

Wat zijn Check Point VPN-producten?

Check Point VPN-functionaliteit wordt door organisaties gebruikt om beveiligde verbindingen via internet tot stand te brengen.

Dit kan bijvoorbeeld worden gebruikt voor:

• het op afstand verbinden van medewerkers met het bedrijfsnetwerk;
• het veilig verbinden van verschillende bedrijfslocaties;
• Site-to-Site VPN-verbindingen tussen netwerken;
• het beveiligen van communicatie tussen gebruikers, systemen en bedrijfsnetwerken.

De VPN-gateway vormt daarbij een belangrijk beveiligingspunt tussen het interne netwerk en externe verbindingen. Een kwetsbaarheid in deze infrastructuur kan daarom grote gevolgen hebben voor de beveiliging van een organisatie.

Welke kwetsbaarheden zijn gevonden?

Er zijn twee afzonderlijke kwetsbaarheden vastgesteld.

CVE-2026-85102 – authenticatieomzeiling en uitvoering van code

De eerste kwetsbaarheid bevindt zich in de functionaliteit die betrokken is bij het opzetten en verwerken van VPN-verbindingen.

Onder bepaalde omstandigheden kan een aanvaller de normale authenticatiebeveiliging omzeilen. Daardoor kan een aanvaller die geen geldige gebruikersnaam, wachtwoord of andere toegangsgegevens bezit toch toegang krijgen tot functionaliteit die normaal gesproken alleen voor geautoriseerde gebruikers beschikbaar is.

De kwetsbaarheid kan vervolgens worden gebruikt voor het uitvoeren van eigen code op het getroffen systeem.

Het risico hiervan is bijzonder groot omdat de aanval op afstand kan plaatsvinden en hiervoor niet noodzakelijkerwijs eerst een geldig account hoeft te worden verkregen.

CVE-2026-85103 – kwetsbaarheid in de verwerking van certificaatgegevens

De tweede kwetsbaarheid betreft de verwerking van bepaalde certificaat- en ASN.1-gegevens.

Door een fout in deze verwerking kan onder bepaalde omstandigheden een aanvaller geheugenproblemen veroorzaken die uiteindelijk kunnen leiden tot het uitvoeren van eigen code op het kwetsbare systeem.

Ook deze kwetsbaarheid kan op afstand worden aangevallen en kan onder bepaalde omstandigheden worden misbruikt zonder dat de aanvaller eerst over geldige toegangsgegevens beschikt.

Waarom zijn deze kwetsbaarheden zo ernstig?

De combinatie van verschillende eigenschappen maakt deze kwetsbaarheden bijzonder zorgwekkend:

• beide kwetsbaarheden zijn als kritiek beoordeeld;
• beide hebben een CVSS-score van 9,8;
• misbruik kan op afstand plaatsvinden;
• voor bepaalde aanvalsscenario's zijn geen geldige gebruikersgegevens nodig;
• succesvolle uitbuiting kan leiden tot het uitvoeren van code op het kwetsbare systeem;
• VPN-gateways bevinden zich doorgaans aan de rand van het bedrijfsnetwerk en zijn vanaf internet bereikbaar.

Een aanvaller hoeft daardoor niet noodzakelijkerwijs al toegang tot het interne netwerk te hebben om een kwetsbare VPN-infrastructuur als ingangspunt te gebruiken.

Wat kan er gebeuren wanneer een systeem wordt aangevallen?

De gevolgen zijn afhankelijk van de specifieke configuratie, de gebruikte Check Point-versie en de mate waarin de kwetsbaarheid succesvol wordt uitgebuit.

In het ernstigste geval kan een aanvaller controle krijgen over onderdelen van de VPN-gateway. Vanuit zo'n positie kunnen verschillende beveiligingsrisico's ontstaan.

Denk bijvoorbeeld aan:

• ongeautoriseerde toegang tot systemen of netwerkfunctionaliteit;
• het uitvoeren van ongewenste code;
• het onderscheppen of manipuleren van netwerkverkeer;
• toegang tot vertrouwelijke informatie;
• het wijzigen van configuraties;
• verstoring van VPN-diensten en daarmee van de bereikbaarheid van bedrijfsnetwerken;
• het gebruiken van de gecompromitteerde infrastructuur als mogelijk vertrekpunt voor verdere aanvallen binnen een organisatie.

Een succesvolle aanval op een VPN-gateway moet daarom niet worden gezien als een geïsoleerd probleem met alleen de VPN-dienst. Afhankelijk van de netwerkarchitectuur kan een compromittering gevolgen hebben voor meerdere systemen en diensten binnen de organisatie.

Is er al sprake van actief misbruik?

Op dit moment is er geen bevestiging dat CVE-2026-85102 of CVE-2026-85103 actief wordt uitgebuit.

Check Point heeft aangegeven dat de kwetsbaarheden intern zijn ontdekt en dat er geen aanwijzingen zijn voor actieve exploitatie. Het NCSC acht het risico echter wel dusdanig hoog dat rekening moet worden gehouden met snelle pogingen tot misbruik.

Dat onderscheid is belangrijk: het feit dat er momenteel geen actief misbruik is vastgesteld, betekent niet dat organisaties rustig kunnen afwachten. Zodra technische informatie over een kwetsbaarheid bekend wordt, kunnen aanvallers proberen deze informatie te gebruiken om eigen aanvalsmethoden te ontwikkelen.

Omdat de betrokken VPN-systemen bovendien vanaf internet bereikbaar kunnen zijn, is een snelle beveiligingsreactie van groot belang.

Wat moeten organisaties doen?

Organisaties die Check Point VPN-functionaliteit gebruiken, wordt dringend geadviseerd om eerst vast te stellen of hun omgeving door deze kwetsbaarheden wordt geraakt.

1. Controleer de gebruikte Check Point-versie

Inventariseer welke Check Point-producten en softwareversies binnen de organisatie worden gebruikt en controleer of de betreffende VPN-functionaliteit actief is.

Dit geldt met name voor systemen die:

• Remote Access VPN aanbieden;
• Site-to-Site VPN-verbindingen verzorgen;
• rechtstreeks vanaf internet bereikbaar zijn;
• als VPN-gateway voor meerdere gebruikers of locaties functioneren.

Wanneer niet zeker is welke versie of configuratie wordt gebruikt, moet dit worden gecontroleerd door de verantwoordelijke IT- of securitybeheerder.

2. Installeer de beschikbare beveiligingsupdates

Check Point heeft beveiligingsmaatregelen en updates beschikbaar gesteld om de kwetsbaarheden te verhelpen.

Organisaties moeten daarom niet wachten tot het reguliere onderhoudsmoment als daardoor onnodig vertraging ontstaat. De beschikbare beveiligingsupdate of de voor de betreffende omgeving aanbevolen beveiligingsmaatregel moet zo snel als praktisch mogelijk worden toegepast.

De exacte updateprocedure is afhankelijk van de gebruikte Check Point-versie en configuratie.

3. Controleer of Live Patch bescherming biedt

Voor omgevingen waarin Check Point Live Patch wordt gebruikt, is bescherming tegen deze kwetsbaarheden onderdeel van de uitrol die vanaf 9 september 2026 is gestart.

Dit betekent echter niet dat beheerders zonder controle kunnen aannemen dat ieder systeem automatisch volledig beschermd is. Controleer binnen de eigen Check Point-omgeving of de relevante bescherming daadwerkelijk is uitgerold en actief is.

Omgevingen waarin Live Patch niet wordt gebruikt, moeten de voor de betreffende versie beschikbare beveiligingsupdates of andere door Check Point voorgeschreven maatregelen toepassen.

4. Neem aanvullende maatregelen bij Site-to-Site VPN

Voor organisaties die Site-to-Site VPN gebruiken, zijn aanvullende beveiligingsmaatregelen van belang.

Het NCSC adviseert onder meer om kritisch te kijken naar VPN-regels en waar mogelijk:

• onnodige of impliciete VPN-regels uit te schakelen;
• VPN-toegang zo veel mogelijk te beperken tot noodzakelijke verbindingen;
• toegang waar mogelijk te beperken tot specifieke en vertrouwde IP-adressen;
• bestaande VPN-configuraties opnieuw te beoordelen op onnodig brede toegangsrechten.

Het uitgangspunt hierbij is least privilege: geef VPN-toegang alleen waar die daadwerkelijk nodig is en beperk de toegestane verbindingen zo veel mogelijk.

5. Controleer logbestanden en monitoring

Naast het installeren van updates is het verstandig om de beschikbare beveiligings- en systeemlogboeken te controleren op afwijkende activiteiten.

Let daarbij vooral op onverwachte gebeurtenissen rondom:

• VPN-authenticatie;
• wijzigingen in VPN-configuraties;
• ongebruikelijke externe verbindingen;
• onverwachte systeemactiviteiten;
• ongebruikelijke beheeractiviteiten.

Een afwijking betekent niet automatisch dat er sprake is van een aanval. Bij verdachte gebeurtenissen moet echter wel nader onderzoek worden uitgevoerd.

6. Schakel bij twijfel de IT- of securityleverancier in

Wanneer niet duidelijk is:

• of de organisatie een kwetsbare versie gebruikt;
• welke update moet worden geïnstalleerd;
• of Live Patch correct is geactiveerd;
• welke VPN-regels moeten worden aangepast;
• of aanvullende beveiligingsmaatregelen nodig zijn,

is het verstandig om direct contact op te nemen met de eigen IT-dienstverlener, Check Point-beheerder of securityspecialist.

Waarom snel handelen belangrijk is

VPN-gateways vormen een aantrekkelijk doelwit voor aanvallers omdat ze vaak rechtstreeks via internet bereikbaar zijn en een centrale rol spelen bij de toegang tot bedrijfsnetwerken.

Een kwetsbaarheid die ongeauthenticeerde toegang of uitvoering van code mogelijk maakt, kan daardoor een relatief directe route vormen naar een belangrijk onderdeel van de IT-infrastructuur.

Hoewel er momenteel geen bevestiging is van actief misbruik, is het risico dat aanvallers op korte termijn pogingen ondernemen aanzienlijk. Wachten totdat daadwerkelijk een aanval wordt waargenomen, kan betekenen dat een organisatie pas maatregelen neemt nadat een systeem al is gecompromitteerd.

Daarom geldt voor organisaties die mogelijk getroffen Check Point VPN-producten gebruiken:

Inventariseer, controleer, update en beperk de toegang zo snel mogelijk.

Door: Drifter

Een nieuwe en opvallend agressieve vorm van Android-malware combineert verschillende gevaarlijke functies in één aanval. De malware, die de naam Mantax Otax heeft gekregen, kan persoonlijke gegevens stelen, het scherm van een smartphone op afstand volgen, berichten en andere informatie uitlezen en met de camera foto's maken. Op oudere Android-apparaten kan de malware bovendien bestanden versleutelen en slachtoffers vervolgens onder druk zetten om losgeld te betalen.

Mantax Otax is daarmee een combinatie van spyware, ransomware en functies voor bediening op afstand. De malware lijkt momenteel vooral gericht op gebruikers in Indonesië, maar dat betekent niet dat Android-gebruikers in andere landen automatisch buiten gevaar zijn.

Verspreiding via kwaadaardige APK-bestanden

Mantax Otax wordt niet verspreid als een normale app via de officiële Google Play Store. De malware wordt aangeboden als een APK-bestand, het installatiebestand van een Android-app. Zulke bestanden kunnen op websites of andere externe platforms worden geplaatst en vervolgens via phishingberichten en social engineering onder slachtoffers worden verspreid.

De aanvallers proberen gebruikers ervan te overtuigen dat ze een bepaalde app of toepassing moeten installeren. Zodra iemand de kwaadaardige APK handmatig installeert, probeert Mantax Otax verschillende gevoelige rechten te verkrijgen.

Een van de belangrijkste daarvan is toegang tot de Android-toegankelijkheidsvoorzieningen (Accessibility Services). Deze functie is normaal gesproken bedoeld om mensen met bepaalde beperkingen te helpen bij het bedienen van hun smartphone. Voor malware is dergelijke toegang echter bijzonder waardevol, omdat hiermee veel interacties met het apparaat kunnen worden gecontroleerd of nagebootst.

Mantax Otax probeert daarnaast toegang te krijgen tot andere gevoelige informatie en functies van het toestel.

Malware maakt verbinding met een externe infrastructuur

Na installatie registreert de malware het besmette apparaat bij de infrastructuur van de aanvallers. Daarbij kan informatie over het slachtoffer worden verzameld, waaronder gegevens over de Android-versie, het toestel, de mobiele provider, de locatie en een unieke apparaatidentificatie.

De malware haalt informatie over zijn command-and-controlinfrastructuur op via GitHub. Vervolgens kunnen de aanvallers opdrachten naar het geïnfecteerde apparaat sturen. Daarvoor worden onder meer Firebase en WebSockets gebruikt.

Dit betekent dat Mantax Otax niet alleen bedoeld is om bestanden te beschadigen. De aanvallers kunnen het geïnfecteerde toestel ook gebruiken voor surveillance, gegevensdiefstal en bediening op afstand.

Vooral oudere Android-versies lopen risico op bestandversleuteling

Het ransomwaregedeelte van Mantax Otax is vooral gevaarlijk voor apparaten met Android 9 of ouder.

De malware doorzoekt daar de gedeelde opslag van het apparaat op zoek naar bestanden van verschillende typen. Het gaat onder meer om foto's, video's, documenten, archieven, databases en andere bestanden.

Vervolgens vraagt de malware bij zijn externe infrastructuur om een encryptiesleutel. Voor ieder slachtoffer wordt een afzonderlijke sleutel gebruikt. De bestanden worden vervolgens met AES-versleuteling ontoegankelijk gemaakt.

Na het versleutelen verwijdert de malware de oorspronkelijke bestanden en voorziet het de versleutelde exemplaren van de extensie .enc.

Voor het slachtoffer kan dit betekenen dat persoonlijke foto's, documenten en andere belangrijke bestanden plotseling niet meer geopend kunnen worden.

De malware kan daarnaast bepaalde afbeeldingen vervangen door een boodschap waarin wordt meegedeeld dat de bestanden zijn versleuteld.

Een ingebouwde chat voor losgeldeisen

Mantax Otax gaat verder dan veel traditionele ransomware. Na het versleutelen van bestanden kan de malware een schermvullende interface openen waarmee het slachtoffer rechtstreeks met de aanvallers kan communiceren.

Deze chatomgeving wordt via Firebase aangeboden en wordt gebruikt om het slachtoffer tot betaling van losgeld te bewegen.

Daarmee ontstaat een vorm van dubbele afpersing: de aanvallers kunnen niet alleen bestanden ontoegankelijk maken, maar beschikken tegelijkertijd over gestolen persoonlijke informatie die eveneens tegen het slachtoffer kan worden gebruikt.

Android 10 en nieuwer zijn niet volledig veilig

Een belangrijk detail is dat het ransomwaregedeelte van Mantax Otax op moderne Android-versies aanzienlijk minder effectief is.

Vanaf Android 10 gebruikt Android onder meer Scoped Storage. Deze beveiligingsmaatregel beperkt de toegang van apps tot bestanden die buiten hun eigen opslaggebied staan. Daardoor kan Mantax Otax op Android 10 en latere versies niet op dezelfde manier grote hoeveelheden bestanden op de gedeelde opslag versleutelen.

Dat betekent echter niet dat een smartphone met Android 10 of nieuwer volledig beschermd is.

De spywarefuncties van Mantax Otax kunnen nog steeds gevaarlijk zijn. Het stelen van persoonlijke gegevens, het misbruiken van toegangsrechten en het volgen of opnemen van activiteiten zijn niet uitsluitend afhankelijk van de ransomwarefunctie.

Een recente Android-versie verkleint het risico en beperkt bepaalde mogelijkheden van de malware, maar voorkomt niet automatisch een besmetting.

Malware kan zeer gevoelige informatie stelen

Het spywaregedeelte van Mantax Otax is minstens zo zorgwekkend als de ransomware.

Onderzoekers hebben functies aangetroffen waarmee de malware onder andere:

• sms-berichten kan uitlezen;
• eenmalige verificatiecodes kan onderscheppen;
• gegevens over contacten en telefoongesprekken kan verzamelen;
• browsergeschiedenis kan bekijken;
• geïnstalleerde apps kan inventariseren;
• informatie over Google-accounts kan verzamelen;
• locatiegegevens kan verkrijgen;
• informatie en berichten uit communicatie-apps kan verzamelen;
• bestanden van het apparaat kan buitmaken;
• schermafbeeldingen kan maken;
• schermactiviteiten kan opnemen en doorsturen;
• en foto's met de camera kan maken.

Voor communicatie-apps zoals WhatsApp en Telegram maakt de malware onder meer misbruik van de mogelijkheden van de toegankelijkheidsvoorzieningen om interacties met apps te simuleren en informatie uit beeldschermen en berichteninterfaces te halen.

Daarmee kan een besmette smartphone in feite veranderen in een spionageapparaat dat voortdurend informatie over de gebruiker verzamelt.

Ook de camera kan worden misbruikt

Een van de meest indringende mogelijkheden van Mantax Otax is het maken van foto's met de camera van het geïnfecteerde apparaat.

De malware kan daarnaast schermbeelden vastleggen en zelfs videobeelden van het scherm opnemen. De verzamelde gegevens kunnen vervolgens naar de infrastructuur van de aanvallers worden gestuurd.

Het gevaar bestaat dus niet alleen uit het verliezen van bestanden. Bij een daadwerkelijke besmetting kunnen ook persoonlijke gesprekken, accounts, foto's, locatiegegevens en andere privégegevens worden buitgemaakt.

Nieuwe versies proberen slachtoffers bovendien te intimideren

Onderzoekers hebben meerdere versies van Mantax Otax aangetroffen. Nieuwere varianten bevatten extra functies waarmee slachtoffers worden lastiggevallen en geïntimideerd.

Zo kan de malware herhaaldelijk meldingen en vensters tonen, schermvullende beelden weergeven en onverwachte beelden over andere apps heen leggen. Ook kunnen bepaalde varianten via de luidspreker van het apparaat tekst laten uitspreken.

Dit lijkt niet uitsluitend bedoeld als technisch onderdeel van de aanval. Het heeft ook een psychologisch doel: het slachtoffer ervan overtuigen dat de aanvaller volledige controle over het toestel heeft en daarmee de druk om losgeld te betalen vergroten.

Wat maakt Mantax Otax zo gevaarlijk?

Het bijzondere aan deze malware is vooral de combinatie van verschillende aanvalstechnieken.

Een traditionele spyware probeert voornamelijk informatie te stelen. Ransomware richt zich meestal op het versleutelen van bestanden en het eisen van geld. Mantax Otax combineert deze functies.

Een besmet apparaat kan daardoor tegelijkertijd worden gebruikt voor:

gegevensdiefstal → surveillance → bediening op afstand → bestandversleuteling → afpersing

Dat maakt een infectie potentieel veel ingrijpender dan wanneer slechts één van deze functies aanwezig zou zijn.

Zo bescherm je een Android-smartphone

De belangrijkste bescherming begint bij het voorkomen van de installatie.

Installeer geen APK-bestanden uit onbekende bronnen. Wees vooral voorzichtig met APK-bestanden die via berichten, e-mails, sociale media of websites worden aangeboden en waarbij wordt aangedrongen op snelle installatie.

Ook apps die onverwacht vragen om toegang tot de toegankelijkheidsvoorzieningen verdienen extra aandacht. Een gewone app heeft niet zomaar volledige controle over een smartphone nodig.

Daarnaast is het verstandig om:

• Google Play Protect ingeschakeld te houden;
• Android en geïnstalleerde apps zo snel mogelijk te updaten;
• alleen apps van betrouwbare ontwikkelaars te installeren;
• geen onbekende apps onnodige toegangsrechten te geven;
• regelmatig back-ups van belangrijke foto's en documenten te maken;
• verdachte meldingen over apparaatbeheer of toegankelijkheid niet zomaar goed te keuren;
• en voorzichtig te zijn met berichten waarin wordt gevraagd een app buiten de officiële appwinkel te installeren.

Google Play Protect kan Mantax Otax herkennen en blokkeren wanneer het correct actief en bijgewerkt is.

Wat moet je doen als je denkt dat je telefoon besmet is?

Als je vermoedt dat een Android-telefoon door dergelijke malware is besmet, is het belangrijk om niet zomaar gevoelige informatie via het verdachte apparaat in te voeren.

Gebruik indien mogelijk een ander, vertrouwd apparaat om belangrijke accounts te controleren en wachtwoorden te wijzigen. Controleer daarnaast welke apps onlangs zijn geïnstalleerd en welke apps toegang hebben gekregen tot gevoelige functies zoals toegankelijkheid, sms, bestanden en apparaatbeheer.

Omdat Mantax Otax ook inloggegevens, sms-berichten en eenmalige codes kan onderscheppen, moet je bij een vermoedelijke besmetting extra alert zijn op verdachte activiteiten bij belangrijke accounts.

Bij een ernstige of hardnekkige besmetting kan een volledige fabrieksreset van het toestel noodzakelijk zijn. Maak daarbij alleen gebruik van betrouwbare back-ups en installeer daarna uitsluitend apps waarvan je zeker weet dat ze veilig zijn.

Door: Drifter

OpenAI gaat dit jaar niet naar de beurs. CEO Sam Altman noemt een beursgang in 2026 onder de huidige omstandigheden onverstandig, nu de zorgen over de veiligheid van steeds krachtigere AI-systemen toenemen. Daarmee wordt een van de meest besproken beursgangen in de technologiesector opnieuw uitgesteld. Een eerder genoemde waardering van mogelijk 1.000 miljard dollar komt voorlopig dus niet aan de orde.

De langverwachte beursgang van OpenAI gaat in 2026 niet door. CEO Sam Altman heeft bevestigd dat het bedrijf dit jaar geen stap naar de beurs zal zetten. Volgens Altman is de huidige situatie rond de veiligheid van kunstmatige intelligentie daarvoor te onzeker.

OpenAI voelt naar eigen zeggen geen noodzaak om zich onder tijdsdruk te laten noteren. Volgens Altman zou een beursgang op dit moment betekenen dat het bedrijf zich in een periode van grote maatschappelijke en technologische onzekerheid extra sterk zou moeten richten op de verwachtingen van aandeelhouders. Juist dat wil OpenAI volgens hem vermijden.

De beslissing is opmerkelijk omdat OpenAI de afgelopen periode wel degelijk voorbereidingen heeft getroffen voor een mogelijke beursgang. Het bedrijf zou vertrouwelijk documenten bij de Amerikaanse beurswaakhond SEC hebben ingediend. Een dergelijke indiening geldt als een belangrijke formele stap richting een beursnotering.

Eerder werd bovendien rekening gehouden met een uitzonderlijk hoge waardering. In berichtgeving over de plannen werd gesproken over een mogelijke beursgang waarbij OpenAI een waardering van maximaal ongeveer 1.000 miljard dollar zou kunnen nastreven. Een concrete beursgang stond daarbij niet vast, maar 2026 werd lange tijd als een mogelijk jaar genoemd. Die planning is nu van tafel.

Geen duidelijkheid over 2027

Of OpenAI in 2027 wél naar de beurs gaat, wil Altman niet voorspellen. Hij houdt bewust afstand van een concrete datum. Volgens hem moet een beursgang niet worden gezien als een doel dat koste wat kost op een bepaald moment moet worden bereikt.

Daarmee legt Altman de nadruk op een bredere vraag: is OpenAI er klaar voor om als beursgenoteerd bedrijf te functioneren, en is de samenleving klaar voor de gevolgen van de technologie die het bedrijf ontwikkelt?

Volgens Altman moet OpenAI eerst vooruitgang boeken op verschillende gebieden. Vooral AI-veiligheid, alignment en samenwerking tussen technologiebedrijven en overheden spelen daarbij een belangrijke rol.

Met alignment wordt bedoeld dat AI-systemen zich betrouwbaar gedragen in overeenstemming met menselijke doelen, waarden en veiligheidsvoorwaarden. Naarmate AI-systemen zelfstandiger worden en meer taken kunnen uitvoeren, wordt die vraag steeds belangrijker.

Een beursgang kan bovendien extra druk creëren om snel nieuwe producten en modellen uit te brengen. Beleggers verwachten doorgaans groei, omzet en winstgevendheid. Bij een bedrijf als OpenAI kan dat botsen met de noodzaak om soms juist langer te testen, veiligheidsmaatregelen aan te scherpen of de ontwikkeling van een model te vertragen.

Voorbereidingen waren al in gang gezet

Het uitstel betekent niet dat OpenAI zijn beursplannen volledig heeft opgegeven. Integendeel: het bedrijf heeft volgens eerdere berichtgeving al belangrijke voorbereidingen getroffen.

Een vertrouwelijke indiening bij de Amerikaanse Securities and Exchange Commission, de SEC, werd gezien als een belangrijke aanwijzing dat OpenAI serieus nadacht over een beursnotering. Een dergelijke procedure maakt het mogelijk om voorbereidingen te treffen zonder direct alle details publiek te maken.

Daarmee leek OpenAI zich voor te bereiden op een van de grootste technologiebeursgangen ooit.

De mogelijke waardering maakte de plannen extra opmerkelijk. Een bedrag van ongeveer 1.000 miljard dollar zou OpenAI in de absolute top van de mondiale technologiebedrijven plaatsen. De onderneming zou daarmee een van de grootste beursintroducties uit de geschiedenis kunnen worden.

Toch blijkt uit Altmans huidige uitspraken dat financiële en commerciële overwegingen voorlopig niet de doorslag geven.

Veiligheid wordt steeds belangrijker

De discussie over de beursgang speelt zich af tegen de achtergrond van toenemende zorgen over de ontwikkeling van geavanceerde AI.

De afgelopen periode zijn verschillende incidenten en experimenten naar buiten gekomen waarbij AI-agents zelfstandig handelingen uitvoerden, websites benaderden en met elkaar communiceerden. Zulke ontwikkelingen laten zien dat AI-systemen steeds meer kunnen doen zonder dat iedere afzonderlijke stap rechtstreeks door een mens wordt uitgevoerd.

Dat levert nieuwe veiligheidsvragen op.

Wanneer een AI-agent zelfstandig websites kan bezoeken, informatie kan verzamelen, software kan gebruiken of opdrachten kan uitvoeren, wordt het belangrijker om te bepalen welke grenzen het systeem heeft. Ook moet duidelijk zijn hoe snel menselijke controle kan worden teruggebracht wanneer een systeem onverwacht gedrag vertoont.

Daarbij gaat het niet alleen om de vraag of een model fouten maakt. Een belangrijkere vraag is wat er gebeurt wanneer AI-systemen steeds meer autonomie krijgen en verschillende systemen met elkaar kunnen samenwerken.

Juist daarover is de discussie binnen de AI-sector de afgelopen tijd intensiever geworden.

Ook binnen AI-bedrijven klinkt kritiek

De zorgen komen niet uitsluitend van wetenschappers en maatschappelijke organisaties. Ook binnen de AI-industrie zelf klinkt steeds nadrukkelijker de oproep om voorzichtiger te werk te gaan.

Bij verschillende toonaangevende AI-bedrijven is discussie ontstaan over de snelheid waarmee nieuwe modellen worden ontwikkeld en uitgebracht. Critici vrezen dat de concurrentie tussen bedrijven ertoe kan leiden dat veiligheid onvoldoende aandacht krijgt.

De redenering daarachter is eenvoudig: als één bedrijf besluit een krachtig model sneller uit te brengen, kunnen concurrenten zich gedwongen voelen hetzelfde te doen om niet achterop te raken. Daardoor ontstaat een soort wedloop waarin commerciële druk en technologische concurrentie de ontwikkeling versnellen.

Het risico bestaat dan dat veiligheidsprocedures de snelheid van modelontwikkeling niet kunnen bijhouden.

Anthropic pleit voor meer toezicht

Ook bij concurrent Anthropic staat AI-veiligheid nadrukkelijk op de agenda. CEO Dario Amodei heeft voorgesteld om onafhankelijke beoordelaars permanent toegang te geven tot de ontwikkeling en evaluatie van AI-systemen.

Zijn voorstel bestaat uit meerdere onderdelen.

Ten eerste zouden onafhankelijke beoordelaars binnen AI-bedrijven een structurele rol moeten krijgen bij het beoordelen van de veiligheid van nieuwe systemen. Daarnaast zouden de grootste AI-laboratoria nauwer moeten samenwerken om gezamenlijke veiligheidsstandaarden te ontwikkelen.

Ten slotte is volgens Amodei internationale samenwerking noodzakelijk. De ontwikkeling van zeer krachtige AI blijft immers niet beperkt tot één bedrijf of één land.

Zijn boodschap is daarbij niet dat de ontwikkeling van AI volledig moet worden stilgelegd. Het gaat volgens hem vooral om het verlagen van het ontwikkelingstempo wanneer veiligheidsmaatregelen onvoldoende kunnen meegroeien.

Dat standpunt sluit gedeeltelijk aan bij de richting die Altman nu beschrijft.

Mogelijk remt OpenAI zijn krachtigste modellen af

Altman heeft bovendien laten doorschemeren dat OpenAI zelf overweegt om het tempo van de ontwikkeling van zijn meest geavanceerde modellen te verlagen.

Dat zou een opvallende koerswijziging zijn voor een bedrijf dat jarenlang vooral bekendstond om de snelheid waarmee het nieuwe AI-mogelijkheden introduceerde.

De concurrentie in de sector blijft echter enorm. Bedrijven als OpenAI, Anthropic, Google en andere technologiebedrijven investeren miljarden in modellen die steeds krachtiger, zelfstandiger en veelzijdiger worden.

Juist daarom is vertragen ingewikkeld.

Als één bedrijf aanzienlijk minder snel ontwikkelt terwijl concurrenten doorgaan, kan het technologisch terrein verliezen. Tegelijkertijd kan te snel ontwikkelen leiden tot veiligheidsproblemen die later veel moeilijker op te lossen zijn.

De sector staat daarmee voor een fundamenteel dilemma: hoe snel moet je krachtige AI ontwikkelen wanneer je nog niet volledig weet welke gevolgen die technologie zal hebben?

De bijzondere structuur van OpenAI speelt een rol

Bij OpenAI komt daar nog een extra factor bij: de bijzondere organisatiestructuur.

Het bedrijf bestaat uit een non-profitstructuur en een commerciële onderneming die met elkaar verbonden zijn. Daardoor heeft OpenAI een andere bestuurlijke opzet dan veel traditionele technologiebedrijven.

Altman benadrukt dat die structuur het mogelijk moet maken om beslissingen te nemen die niet uitsluitend gericht zijn op het maximaliseren van aandeelhouderswaarde.

Dat argument wordt belangrijker wanneer OpenAI uiteindelijk daadwerkelijk naar de beurs zou gaan.

Een beursgenoteerd bedrijf krijgt immers te maken met aandeelhouders die rendement verwachten. Het management moet rekening houden met omzetgroei, winstgevendheid, investeringen en de ontwikkeling van de aandelenkoers.

Voor OpenAI kan dat ingewikkeld worden wanneer veiligheid vereist dat een product juist niet zo snel mogelijk wordt uitgebracht.

Een beursgang kan daardoor een spanningsveld creëren tussen twee belangen: enerzijds de commerciële noodzaak om te groeien en anderzijds de maatschappelijke verantwoordelijkheid om krachtige AI zorgvuldig te ontwikkelen.

SpaceX liet zien hoe volatiel de markt kan zijn

Ook ontwikkelingen op de bredere technologiemarkt hebben invloed gehad op de discussie rond de beursgang.

De beursgang van SpaceX werd eerder genoemd als een belangrijke ontwikkeling om in de gaten te houden. SpaceX wist een enorm bedrag aan kapitaal aan te trekken en bereikte na de beursintroductie aanvankelijk een zeer hoge waardering.

De sterke stijging werd vervolgens gedeeltelijk teruggedraaid. Dat liet zien hoe snel de waardering van een technologiebedrijf kan veranderen wanneer beleggers enthousiast worden over toekomstige groei, maar daarna hun verwachtingen bijstellen.

Voor OpenAI is dat relevant omdat een beursgang bij een extreem hoge waardering ook grote risico's met zich meebrengt.

Een bedrijf dat voor ongeveer 1.000 miljard dollar wordt gewaardeerd, moet niet alleen aantonen dat het technologisch vooruitstrevend is. Het moet uiteindelijk ook aantonen dat het een bedrijfsmodel heeft waarmee een dergelijke waardering op lange termijn kan worden gerechtvaardigd.

Een beursgang is daarmee meer dan een financiële beslissing

Het uitstel van de OpenAI-IPO draait daarom om meer dan alleen de vraag wanneer het bedrijf aandelen wil verkopen.

OpenAI bevindt zich op een kruispunt tussen technologie, bedrijfsleven en maatschappelijk beleid. De onderneming ontwikkelt technologie waarvan de mogelijkheden snel toenemen, terwijl overheden en wetenschappers nog volop bezig zijn om te bepalen welke regels en veiligheidsnormen daarbij horen.

Een beursnotering zou OpenAI tegelijkertijd nog zichtbaarder maken en het bedrijf onderwerpen aan de eisen van de publieke kapitaalmarkt.

Dat kan voordelen hebben. Een beursnotering kan enorme hoeveelheden kapitaal opleveren waarmee OpenAI kan investeren in datacenters, chips, onderzoek en verdere AI-ontwikkeling.

Maar er zijn ook nadelen. Een beursgenoteerd bedrijf krijgt voortdurend te maken met financiële verwachtingen en publieke controle. Beslissingen die op lange termijn verstandig zijn, kunnen op korte termijn juist slecht uitpakken voor de aandelenkoers.

Voor een onderneming die mogelijk tientallen miljarden dollars nodig heeft om haar AI-infrastructuur verder uit te bouwen, is die afweging bijzonder belangrijk.

2026 wordt in ieder geval geen IPO-jaar

Voorlopig is de conclusie duidelijk: OpenAI gaat in 2026 niet naar de beurs.

Een eerdere mogelijke waardering van maximaal ongeveer 1.000 miljard dollar blijft daarmee voorlopig theoretisch. Ook is nog niet bekend wanneer het bedrijf de volgende stap zal zetten.

Altman wil zich niet vastleggen op 2027. Eerst moeten volgens hem de veiligheids- en governancevraagstukken verder worden aangepakt.

Daarmee geeft OpenAI een opvallend signaal af. Terwijl de concurrentie in de AI-sector steeds heviger wordt en bedrijven miljarden investeren om krachtigere modellen te ontwikkelen, zegt een van de grootste spelers dat juist voorzichtigheid noodzakelijk kan zijn.

De uiteindelijke beursgang kan daardoor afhangen van een ontwikkeling die veel groter is dan de financiële markten alleen: het vermogen van de AI-industrie om aan te tonen dat steeds krachtigere systemen veilig, beheersbaar en verantwoord kunnen worden ontwikkeld.

Wanneer OpenAI uiteindelijk wel naar de beurs gaat, zal de vraag daarom waarschijnlijk niet alleen zijn hoeveel het bedrijf waard is.

De belangrijkere vraag wordt of beleggers, toezichthouders en de samenleving erop vertrouwen dat OpenAI zijn enorme technologische ambities kan combineren met voldoende controle over de risico's die daarbij ontstaan.

Door: Drifter

De DigiD-app wordt vanaf 21 september ook beschikbaar voor Windows en macOS. Dat blijkt uit de releasenotes van Logius voor versie 6.19 van DigiD. Daarmee wordt het mogelijk om de DigiD-app rechtstreeks op een computer te gebruiken. Tot nu toe was de DigiD-app uitsluitend beschikbaar voor mobiele apparaten met iOS of Android.

DigiD gebruiken zonder smartphone of tablet

DigiD is de digitale identiteit waarmee inwoners van Nederland veilig kunnen inloggen bij onder meer overheidsorganisaties en andere aangesloten dienstverlening. Voor het gebruik van de DigiD-app was tot nu toe een smartphone of tablet nodig. Wie bijvoorbeeld met de DigiD-app wilde inloggen bij een overheidsdienst op een computer, moest de mobiele telefoon erbij pakken om de inlogactie goed te keuren.

Met de komst van de app voor Windows en macOS verandert dat. Gebruikers kunnen de DigiD-app straks ook op hun computer gebruiken. De mobiele versie van de app blijft daarnaast gewoon beschikbaar voor gebruikers die liever hun smartphone of tablet gebruiken.

De uitbreiding naar computers betekent echter niet dat alle DigiD-diensten automatisch via de computerapp kunnen worden gebruikt. Welke manier van inloggen mogelijk is, hangt af van het betrouwbaarheidsniveau dat de betreffende organisatie voor haar dienstverlening heeft ingesteld.

Computerapp bedoeld voor betrouwbaarheidsniveau Midden

Volgens Logius kan de DigiD-app op Windows en macOS worden gebruikt voor diensten waarvoor betrouwbaarheidsniveau Midden vereist is. Daarbij kan de gebruiker gebruikmaken van tweestapsverificatie via sms of de DigiD-app.

Niet iedere online dienst stelt dezelfde eisen aan de manier waarop een gebruiker zich moet identificeren. Organisaties bepalen, binnen de daarvoor geldende regels, welk betrouwbaarheidsniveau zij voor een bepaalde dienst noodzakelijk vinden. Er zijn verschillende niveaus, waaronder Midden, Substantieel en Hoog.

Hoe hoger het betrouwbaarheidsniveau, hoe sterker moet worden vastgesteld dat iemand daadwerkelijk de persoon is voor wie hij of zij zich uitgeeft. Voor bepaalde diensten kunnen wetten en regels bovendien voorschrijven dat een hoger betrouwbaarheidsniveau noodzakelijk is.

De komst van de DigiD-app naar Windows en macOS betekent daarom vooral dat het gebruik van DigiD op de computer eenvoudiger wordt voor diensten die het betreffende niveau ondersteunen. Het vervangt niet automatisch alle bestaande manieren om met DigiD in te loggen.

Mobiele DigiD-app krijgt eveneens verbeteringen

Naast de komst van de desktopversie wordt de bestaande mobiele DigiD-app met versie 6.19 op verschillende punten aangepast. Een van de wijzigingen is dat de afgeschermde DigiD-omgeving toegankelijker wordt gemaakt.

Ook wordt de mogelijkheid voor organisaties uitgebreid om gebruik te maken van een app2app-aansluiting. Hiermee kan een gebruiker vanuit een andere mobiele app met de DigiD-app inloggen bij een aangesloten dienst, zonder dat daarvoor steeds een afzonderlijke inlogprocedure buiten het mobiele apparaat nodig is.

Wat is app2app?

De app2app-aansluiting is bedoeld voor situaties waarin iemand een dienst gebruikt via een app op een smartphone of tablet. De gebruiker kan dan vanuit die mobiele dienst worden doorgestuurd naar de DigiD-app om zich te identificeren. Na het afronden van de identificatie kan de gebruiker terugkeren naar de oorspronkelijke app.

Deze manier van werken maakt het mogelijk om DigiD als onderdeel van een mobiele inlogketen te gebruiken. Het doel daarvan is om het inloggen voor gebruikers zo veilig en tegelijkertijd zo gebruiksvriendelijk mogelijk te maken.

Met de nieuwe versie kunnen organisaties die een app2app-aansluiting hebben bovendien betrouwbaarheidsniveau Hoog vereisen voor hun eigen mobiele app.

Inloggen met een identiteitsbewijs bij niveau Hoog

Wanneer een organisatie via app2app betrouwbaarheidsniveau Hoog vereist, kan de gebruiker worden gevraagd om zich met een identiteitsbewijs via de DigiD-app te identificeren.

Bij een hoger betrouwbaarheidsniveau wordt dus meer zekerheid gevraagd over de identiteit van de gebruiker. Het gebruik van een identiteitsbewijs vormt daarbij een belangrijk onderdeel van de identificatieprocedure.

Welke stappen een gebruiker precies moet doorlopen, is afhankelijk van de dienst en het betrouwbaarheidsniveau dat daarvoor is ingesteld.

Wat verandert er voor gebruikers?

Voor de meeste gebruikers blijft de bestaande manier van DigiD gebruiken beschikbaar. De belangrijkste verandering is dat de DigiD-app niet langer uitsluitend aan mobiele apparaten is gekoppeld.

Vanaf 21 september komt de app ook beschikbaar voor:

• Windows-computers
• Mac-computers met macOS
• naast de bestaande apps voor iOS en Android

Hierdoor ontstaat meer keuze in het apparaat waarmee iemand DigiD gebruikt. Wie een computer gebruikt en voor een bepaalde dienst de DigiD-app nodig heeft, kan daarvoor straks de computerapp gebruiken wanneer de betreffende dienst dit ondersteunt.

De uitbreiding naar Windows en macOS betekent daarmee vooral een verdere verbreding van de beschikbare DigiD-mogelijkheden. Tegelijkertijd blijven de bestaande mobiele apps en andere vormen van DigiD-inloggen beschikbaar.

Belangrijkste veranderingen op een rij

De release van DigiD versie 6.19 brengt daarmee meerdere ontwikkelingen samen:

1. De DigiD-app komt naar Windows en macOS. Vanaf 21 september kunnen gebruikers de app ook op een computer gebruiken.
2. De mobiele apps blijven beschikbaar. Gebruikers kunnen DigiD dus nog steeds via iOS of Android gebruiken.
3. De computerapp ondersteunt diensten met betrouwbaarheidsniveau Midden. Voor deze diensten kan tweestapsverificatie via sms of de DigiD-app worden gebruikt.
4. Niet iedere DigiD-dienst is hiermee automatisch geschikt voor de computerapp. Het vereiste betrouwbaarheidsniveau wordt door de betreffende organisatie bepaald en kan hoger liggen.
5. De mobiele DigiD-omgeving wordt toegankelijker gemaakt.
6. App2app wordt verder uitgebreid. Aangesloten organisaties kunnen hiermee DigiD rechtstreeks vanuit hun mobiele app laten gebruiken.
7. Bij app2app kan betrouwbaarheidsniveau Hoog worden vereist. In dat geval kan identificatie met een identiteitsbewijs via de DigiD-app nodig zijn.

De uitbreiding naar Windows en macOS is daarmee een belangrijke verandering in de manier waarop DigiD kan worden gebruikt. Waar een smartphone of tablet tot nu toe noodzakelijk was voor het gebruik van de DigiD-app, wordt het vanaf 21 september ook mogelijk om de app op een computer te gebruiken. De precieze mogelijkheden blijven daarbij afhankelijk van de eisen van de organisatie waarbij iemand inlogt.

Door: Drifter

iOS 27 is officieel beschikbaar. Apple heeft de nieuwste grote iPhone-update op 14 september 2026 uitgebracht. De update brengt niet alleen een opgefrist uiterlijk en betere prestaties, maar vooral veel nieuwe functies rond Apple Intelligence en de compleet vernieuwde Siri.

Wie nog twijfelt of het verstandig is om te upgraden, heeft behoorlijk wat om naar uit te kijken. iOS 27 voelt op verschillende punten sneller en verfijnder aan, terwijl Apple tegelijkertijd probeert de iPhone steeds meer als een persoonlijke, contextbewuste assistent te laten functioneren.

Niet iedere functie is op iedere iPhone beschikbaar. Vooral de meest geavanceerde AI-mogelijkheden vereisen een iPhone die Apple Intelligence ondersteunt. Bovendien zijn sommige functies voorlopig beperkt beschikbaar in bepaalde landen en talen. Toch zijn er genoeg verbeteringen die voor vrijwel iedere gebruiker interessant zijn.

Dit zijn de belangrijkste redenen om iOS 27 eens serieus te proberen.

1. Je iPhone voelt merkbaar sneller aan

Een van de prettigste veranderingen in iOS 27 is misschien wel de minst spectaculaire op papier: de iPhone reageert sneller.

Apple heeft op allerlei plaatsen in het systeem aan prestaties gewerkt. Apps starten sneller, animaties reageren vlotter en verschillende dagelijkse handelingen voelen minder zwaar aan.

Volgens Apple kunnen apps onder bepaalde omstandigheden tot ongeveer 30 procent sneller starten. Ook het laden van nieuwe foto's in de Foto's-app is aanzienlijk versneld en AirDrop kan bestanden tot ongeveer 80 procent sneller overzetten.

Het gaat dus niet alleen om een benchmarkcijfer. Vooral bij veelgebruikte handelingen merk je dat iOS 27 wat directer en soepeler aanvoelt.

2. Liquid Glass is eindelijk beter aanpasbaar

Apple houdt vast aan Liquid Glass, maar heeft het ontwerp in iOS 27 verder verfijnd.

De interface is duidelijker geworden dankzij beter contrast en een gelijkmatigere transparantie. Ook zijn verschillende appiconen scherper en gedetailleerder vormgegeven.

Een interessante toevoeging is de nieuwe transparantieschuifregelaar. Daarmee kun je bepalen hoe sterk het Liquid Glass-effect aanwezig is.

Vind je een zeer transparante interface mooi? Dan kun je die uitstraling behouden. Vind je bepaalde elementen daardoor juist minder goed leesbaar? Dan kun je de transparantie verminderen en de interface rustiger en duidelijker maken.

Dat is een kleine maar belangrijke stap, omdat Apple hiermee iets meer controle over het uiterlijk van iOS aan de gebruiker geeft.

3. Siri krijgt eindelijk de grote AI-upgrade

De grootste verandering van iOS 27 is zonder twijfel Siri AI.

Apple heeft Siri veel verder ontwikkeld dan de traditionele assistent die vooral timers instelt, berichten verstuurt of het weer vertelt. Siri AI kan natuurlijker communiceren, uitgebreidere vragen beantwoorden en beter begrijpen wat je bedoelt in de context van een gesprek.

Ook kan Siri AI gebruikmaken van informatie op je apparaat, zoals foto's, berichten, e-mails en notities, zodat je niet altijd zelf hoeft te zoeken.

Je kunt bijvoorbeeld vragen om bepaalde informatie uit je eigen bestanden te vinden of Siri vragen om een taak uit te voeren waarbij verschillende apps betrokken zijn.

Daarnaast heeft Siri AI een eigen app gekregen waarin gesprekken kunnen worden teruggekeken en voortgezet.

Belangrijk voor Nederlandse gebruikers

Er is wel een belangrijke beperking: Siri AI wordt niet overal tegelijk uitgerold.

Bij de introductie is Siri AI voornamelijk beschikbaar in het Engels. Bovendien is de nieuwe Siri AI bij de lancering aanvankelijk niet beschikbaar in iOS in de Europese Unie.

Wie in Nederland woont, kan daarom niet automatisch rekenen op alle functies die Apple tijdens de presentatie liet zien.

4. Siri begrijpt beter wat er op je scherm gebeurt

Een van de interessantste onderdelen van Siri AI is de mogelijkheid om context op het scherm te begrijpen.

Daardoor kun je Siri vragen stellen over iets dat je op dat moment bekijkt, in plaats van eerst informatie te moeten kopiëren en in een andere app te plakken.

In combinatie met Visual Intelligence kan de iPhone bovendien informatie uit de echte wereld interpreteren via de camera.

Hierdoor begint Siri steeds meer te functioneren als een assistent die begrijpt wat je aan het doen bent, in plaats van alleen maar losse spraakopdrachten uit te voeren.

5. Apple Intelligence wordt veel praktischer

Apple Intelligence is in iOS 27 niet langer alleen een verzameling experimentele AI-functies.

AI wordt steeds meer geïntegreerd in dagelijkse toepassingen.

Denk aan:

• tekst schrijven en herschrijven;
• informatie uit berichten en e-mails halen;
• foto's bewerken;
• informatie op het scherm begrijpen;
• acties uitvoeren binnen apps;
• opdrachten combineren;
• suggesties geven;
• zoeken naar persoonlijke informatie;
• en automatiseringen maken.

De bedoeling is duidelijk: je hoeft steeds minder precies te weten waar een bepaalde functie zich bevindt. Je beschrijft simpelweg wat je wilt bereiken en de iPhone probeert de juiste stappen voor je te regelen.

6. Shortcuts wordt veel toegankelijker

De Opdrachten-app wordt dankzij Apple Intelligence een stuk interessanter.

Voorheen moest je voor ingewikkelde automatiseringen vaak zelf verschillende acties toevoegen en precies weten hoe de app werkte.

In iOS 27 kun je veel meer vanuit een gewone beschrijving beginnen.

Je kunt bijvoorbeeld uitleggen welk resultaat je wilt bereiken en Apple Intelligence kan helpen om daar een reeks acties van te maken.

Dat betekent niet dat iedere complexe automatisering automatisch perfect werkt, maar de drempel om met Shortcuts te experimenteren wordt aanzienlijk lager.

Voor gevorderde gebruikers kan dit bovendien een enorme tijdsbesparing opleveren.

7. Herinneringen worden slimmer

Ook de Herinneringen-app krijgt meer intelligentie.

Apple Intelligence kan helpen om informatie uit gesprekken te herkennen en daar bruikbare herinneringen van te maken.

Als iemand bijvoorbeeld in een gesprek vraagt om iets op een bepaald moment te regelen, kan de iPhone je helpen om daar een herinnering van te maken.

Het idee daarachter is simpel: belangrijke afspraken en taken zouden minder vaak verloren moeten gaan tussen tientallen berichten.

8. Safari krijgt slimme functies voor tabbladen

Wie tientallen Safari-tabbladen open heeft staan, zal vooral blij zijn met de verbeteringen aan tabbladen.

Safari kan geopende pagina's slimmer groeperen op onderwerp, waardoor gerelateerde websites makkelijker bij elkaar te vinden zijn.

Dat kan vooral handig zijn wanneer je bijvoorbeeld tegelijkertijd onderzoek doet naar een vakantie, een schoolproject of een aankoop en daarvoor tientallen pagina's hebt geopend.

In plaats van alles handmatig te organiseren, kan Safari helpen om er structuur in aan te brengen.

9. Je kunt met AI Safari-extensies maken

Een van de meest interessante, maar minder besproken mogelijkheden is de mogelijkheid om Apple Intelligence te gebruiken bij het maken van Safari-extensies.

Je kunt beschrijven wat je wilt dat een extensie doet en de iPhone kan vervolgens helpen om die functionaliteit op te bouwen.

Voor mensen die niet kunnen programmeren is dat interessant, maar ook ontwikkelaars kunnen hiermee sneller een eerste prototype maken.

Het laat bovendien zien welke richting Apple op wil: softwarefuncties hoeven in de toekomst niet altijd volledig handmatig geprogrammeerd te worden.

10. Foto's krijgen krachtige nieuwe AI-bewerkingen

Ook de Foto's-app krijgt nieuwe mogelijkheden.

Een van de opvallendste functies is Ruimtelijk Herkaderen.

Daarmee kan Apple Intelligence helpen om een foto opnieuw te positioneren of de achtergrond uit te breiden, zodat een afbeelding beter binnen een bepaalde uitsnede past.

Ook Ruim op is verbeterd. Daarmee kun je ongewenste elementen uit foto's verwijderen.

Het resultaat is niet altijd perfect — AI-bewerking blijft afhankelijk van de foto — maar voor snelle correcties kan het behoorlijk handig zijn.

11. Wachtwoorden kan kwetsbare wachtwoorden helpen vervangen

De Wachtwoorden-app wordt eveneens slimmer.

Wanneer een website een zwak of mogelijk gecompromitteerd wachtwoord gebruikt, kan Apple helpen om dat wachtwoord te vervangen door een sterker exemplaar.

Het doel is dat je minder vaak zelf door allerlei accountinstellingen hoeft te zoeken.

Dat is vooral interessant voor mensen die tientallen online accounts hebben en niet overal dezelfde beveiligingsstandaard hanteren.

Goede wachtwoordhygiëne blijft belangrijk, maar iOS probeert een deel van het onderhoud nu voor je eenvoudiger te maken.

12. Ouders krijgen veel meer controle

Voor gezinnen is iOS 27 een belangrijke update.

Apple heeft de ouderlijk toezicht-functies verder uitgebreid met mogelijkheden waarmee ouders beter kunnen bepalen wat kinderen met hun iPhone kunnen doen.

Er zijn onder andere verbeteringen rond:

• toestemming voor bepaalde websites;
• aankopen;
• communicatie;
• contacten;
• appgebruik;
• schermtijd;
• en het beschermen van kinderen tegen ongepaste inhoud.

Ook kunnen ouders beter bepalen wanneer bepaalde apps beschikbaar zijn, bijvoorbeeld tijdens school, maaltijden of bedtijd.

Apple probeert daarmee niet alleen schermtijd te beperken, maar ouders ook meer controle te geven over wat kinderen daadwerkelijk kunnen doen.

13. Kaarten ziet er indrukwekkender uit

Apple Maps krijgt eveneens een interessante AI-upgrade.

De Flyover-functie maakt gebruik van luchtfoto's en Visual Intelligence-modellen om locaties gedetailleerder weer te geven.

Daardoor kunnen gebouwen, landschappen en andere elementen veel realistischer worden weergegeven.

Voor gebruikers die graag nieuwe plaatsen bekijken, kan dat zorgen voor een aanzienlijk indrukwekkendere ervaring dan de traditionele kaartweergave.

14. Mail en zoeken zijn sneller en slimmer

Ook de minder spectaculaire onderdelen van iOS zijn aangepakt.

Mail profiteert van prestatieverbeteringen en verbeteringen aan zoeken. Naarmate de indexering van je mailbox is voltooid, moeten zoekresultaten relevanter en sneller worden.

Ook Spotlight is verder ontwikkeld.

Het doel is dat je niet alleen bestanden of apps vindt wanneer je iets intypt, maar dat de iPhone beter begrijpt welke informatie waarschijnlijk relevant is voor je zoekopdracht.

Dat klinkt klein, maar voor mensen met duizenden foto's, documenten, berichten en e-mails kan een betere zoekfunctie dagelijks veel tijd besparen.

15. Er zijn nog tientallen kleinere verbeteringen

Naast de grote functies bevat iOS 27 een lange lijst met kleinere aanpassingen.

Apple heeft onder meer gewerkt aan:

• systeemprestaties;
• animaties;
• zoeken;
• berichten;
• netwerkverbindingen;
• AirDrop;
• Foto's;
• het vergrendelscherm;
• widgets;
• geluidsinstellingen;
• AirPods;
• Kaarten;
• Woning;
• Zoek mijn;
• en verschillende toegankelijkheidsfuncties.

Juist deze kleine verbeteringen bepalen uiteindelijk hoe prettig een nieuwe iOS-versie dagelijks aanvoelt.

Moet je iOS 27 meteen installeren?

Voor de meeste bezitters van een compatibele iPhone is iOS 27 een aantrekkelijke upgrade.

De update is beschikbaar voor de iPhone 11 en nieuwer, evenals ondersteunde modellen uit de SE-reeks. De precieze functies die je krijgt, verschillen echter per iPhone.

Vooral de nieuwste AI-functies zijn beperkt tot iPhones die Apple Intelligence ondersteunen. Een oudere iPhone kan dus wel iOS 27 installeren, maar krijgt niet automatisch alle nieuwe Siri- en AI-mogelijkheden.

Daar komt bij dat sommige functies per land of taal verschillen. Nederlandse gebruikers in de Europese Unie moeten vooral rekening houden met de beperkingen rond Siri AI bij de lancering.

Toch blijft er genoeg over: de interface is verfijnder, de prestaties zijn verbeterd, Foto's is slimmer geworden, ouderlijk toezicht is uitgebreid en talloze dagelijkse functies zijn aangepast.

En dan is er nog beveiliging

Misschien wel de belangrijkste reden om een grote systeemupdate niet eindeloos uit te stellen, is beveiliging.

Nieuwe iOS-versies bevatten naast zichtbare functies ook beveiligingsverbeteringen en oplossingen voor problemen die in oudere versies zijn ontdekt.

Daarom is het verstandig om niet alleen naar de nieuwe functies te kijken.

iOS 27 is vooral interessant omdat Apple dit keer verschillende verbeteringen tegelijk combineert: een snellere iPhone, een verfijnder ontwerp, veel nieuwe AI-mogelijkheden en een groot aantal praktische verbeteringen.

Niet iedere gebruiker zal Siri AI meteen kunnen gebruiken, zeker niet in de EU. Maar zelfs zonder de nieuwe AI-functies is iOS 27 een substantiële update.

Kortom

Als je een compatibele iPhone hebt en je toestel ondersteunt de update, is er weinig reden om iOS 27 volledig te negeren. De grootste vernieuwing is Siri AI, maar de update is veel breder dan alleen Siri.

Snellere apps, betere prestaties, een aanpasbaarder Liquid Glass-ontwerp, slimmere Foto's, uitgebreidere ouderlijk toezicht, verbeterde Safari-functies, krachtigere Opdrachten en tientallen kleinere verbeteringen maken iOS 27 tot een van de omvangrijkere iPhone-updates van de afgelopen jaren.

Ga hiervoor op je iPhone naar Instellingen → Algemeen → Software-update en controleer of iOS 27 voor jouw toestel beschikbaar is.

Door: Drifter

Windows 11 moet het moderne thuis worden voor native Windows-apps, maar Microsoft heeft ontwikkelaars jarenlang gevraagd om te bouwen met een framework dat opvallend veel basisfunctionaliteit miste. Een van de meest zichtbare hiaten lijkt nu eindelijk te worden gedicht. Met TableView krijgt WinUI binnenkort een officiële DataGrid-achtige component voor het werken met grote hoeveelheden gegevens. Het klinkt als een kleine technische verbetering, maar voor zakelijke software kan het een belangrijk verschil maken.

Microsoft heeft de ontwikkeling van TableView, de langverwachte tabelcomponent voor WinUI, inmiddels naar de openbare ontwikkelomgeving van het framework gebracht. Daarmee komt de functie een stap dichter bij een officiële release.

Dat is belangrijker dan de naam doet vermoeden.

Een tabel met rijen en kolommen behoort tot de meest elementaire onderdelen van moderne bedrijfssoftware. Wie een boekhoudprogramma, CRM-systeem, administratiepakket, voorraadbeheerapplicatie of beheerpaneel bouwt, ontkomt vrijwel nooit aan de noodzaak om grote hoeveelheden gestructureerde informatie overzichtelijk te presenteren.

Juist daarvoor ontbrak in WinUI lange tijd een officiële Microsoft-oplossing.

En dat is opmerkelijk, omdat Microsoft WinUI juist naar voren schuift als het belangrijkste moderne framework voor Windows-applicaties.

Windows heeft een nieuw soort app-probleem

De afgelopen jaren is veel gesproken over de app gap van Windows: het verschil tussen het enorme aanbod aan software dat op internet beschikbaar is en het beperktere aanbod in de Microsoft Store.

Die situatie is inmiddels minder problematisch dan tijdens de eerste jaren van Windows 10. Bovendien is Windows altijd een open platform geweest waarop software buiten de Microsoft Store kan worden geïnstalleerd.

Toch is er een ander probleem ontstaan.

Niet zozeer een tekort aan apps, maar een tekort aan een overtuigend en compleet modern ontwikkelplatform. Dat kan worden gezien als een framework gap.

Microsoft wil dat ontwikkelaars moderne Windows-apps bouwen met WinUI en de Windows App SDK. Tegelijkertijd ontbraken in dat ecosysteem jarenlang componenten die voor professionele applicaties helemaal niet exotisch zijn.

Een DataGrid is daar een goed voorbeeld van.

Wanneer een ontwikkelaar vervolgens een dergelijke functionaliteit nodig heeft, zijn er verschillende uitwegen: zelf een oplossing bouwen, een communityproject gebruiken, een commerciële componentbibliotheek aanschaffen of overstappen op een andere technologie.

En precies daar wordt de keuze voor webtechnologie aantrekkelijk.

Waarom ontwikkelaars naar WebView2 en Electron kijken

Een ontwikkelaar die een complexe bedrijfsapplicatie moet opleveren, kijkt uiteindelijk niet alleen naar de technologie die Microsoft het liefst gebruikt.

De praktische vraag is veel eenvoudiger: kan ik hiermee mijn applicatie bouwen zonder voortdurend ontbrekende onderdelen te moeten repareren?

Op het web zijn componenten voor tabellen, grafieken, formulieren en complexe gegevensweergaven al jaren beschikbaar.

Webframeworks beschikken bovendien over een enorm ecosysteem van bibliotheken en ontwikkeltools.

Daardoor kan het voor een ontwikkelaar eenvoudiger zijn om een bestaande webtechnologie te gebruiken en die vervolgens via bijvoorbeeld WebView2 naar Windows te brengen.

Dat betekent niet dat WebView2 of Electron slechte technologieën zijn. Voor sommige toepassingen zijn ze juist een zeer logische keuze.

Het probleem voor Microsoft ontstaat wanneer ontwikkelaars niet vanwege hun productvereisten, maar vanwege ontbrekende platformfunctionaliteit voor zo'n alternatief kiezen.

Dat is precies de situatie die Microsoft met WinUI probeert te veranderen.

TableView moet eindelijk de ontbrekende DataGrid leveren

TableView is Microsoft's antwoord op een van die langlopende hiaten.

De nieuwe component is ontworpen om grote hoeveelheden gegevens in een tabelstructuur weer te geven en biedt functionaliteit die je van een moderne DataGrid mag verwachten.

In de voorbeelden van Microsoft komen onder meer toepassingen voor waarin gebruikers gegevens kunnen:

• sorteren;
• filteren;
• selecteren;
• bewerken;
• en efficiënt laten weergeven, ook wanneer het om grote datasets gaat.

Ook virtualisatie speelt een belangrijke rol.

Bij een grote tabel hoeft een applicatie niet iedere afzonderlijke rij volledig tegelijk op het scherm te tekenen. Door alleen de relevante zichtbare onderdelen te verwerken, kan de gebruikersinterface efficiënter omgaan met grote hoeveelheden gegevens.

Dat maakt een DataGrid vooral interessant voor zakelijke applicaties, waar tabellen met honderden, duizenden of zelfs veel meer records heel normaal zijn.

Van boekhouding tot Taakbeheer

De toepassingen zijn eenvoudig voor te stellen.

• Een boekhoudprogramma kan transacties tonen met kolommen voor datum, klant, bedrag en status.
• Een CRM-systeem kan duizenden klanten weergeven, waarbij gebruikers kunnen zoeken, sorteren en filteren.
• Een beheerpaneel kan een lijst met accounts tonen en beheerders toestaan gegevens rechtstreeks aan te passen.
• Een voorraadprogramma kan producten, aantallen en locaties tonen.

En zelfs Microsoft's eigen Windows-interfaces laten zien waarom dit soort componenten belangrijk zijn.

Taakbeheer is in essentie een voorbeeld van een interface waarin grote hoeveelheden gestructureerde informatie efficiënt moeten worden weergegeven. Hetzelfde geldt voor onderdelen van Verkenner, waar bestanden en hun eigenschappen in een tabel worden gepresenteerd.

Een DataGrid is dus geen nichefunctie voor een handvol zakelijke ontwikkelaars. Het is een fundamenteel interfacepatroon dat in allerlei soorten software voorkomt.

Het opvallende: WinUI had dit jarenlang niet

Daarmee komen we bij de kern van het probleem.

Microsoft presenteert WinUI als een moderne productietechnologie voor Windows, maar een van de meest basale onderdelen voor professionele software ontbrak lange tijd.

Ontwikkelaars moesten daarom terugvallen op oplossingen van derden of op communitybibliotheken.

Dat is op zichzelf niet ongebruikelijk in softwareontwikkeling. Vrijwel ieder platform heeft een ecosysteem van externe libraries.

Maar voor Microsoft is de situatie gevoeliger omdat het bedrijf WinUI nadrukkelijk als de aanbevolen toekomst voor Windows-appontwikkeling positioneert.

Wanneer een ontwikkelaar voor een essentieel onderdeel afhankelijk wordt van een externe toolkit, wordt de vraag vanzelf gesteld: waarom zou ik niet meteen een ander framework kiezen dat dit al standaard kan?

Dat is een van de redenen waarom de komst van TableView zo relevant is.

De vraag naar een officiële DataGrid bestaat al jaren

De frustratie onder ontwikkelaars is bovendien niet nieuw.

Al jaren geleden werd binnen Microsoft's eigen ontwikkelomgeving gevraagd om een officiële DataGrid- of TableView-component voor WinUI.

De redenering was simpel: een platform dat bedoeld is voor moderne Windows-apps zou de meest voorkomende interfacecomponenten zelf moeten kunnen leveren.

Voor ontwikkelaars die bijvoorbeeld met native C++ werken, kan het bovendien extra aantrekkelijk zijn om een officieel door Microsoft ondersteunde component te gebruiken in plaats van een oplossing die primair vanuit de community wordt onderhouden.

De ontwikkeling van TableView kwam echter lange tijd maar langzaam op gang.

Daardoor bleef DataGrid een van de bekendste ontbrekende onderdelen binnen WinUI.

Build 2026 maakte duidelijk dat Microsoft het probleem erkent

Tijdens Build 2026 werd duidelijk dat Microsoft inmiddels serieuzer werk maakt van de achterstand.

Het bedrijf presenteerde WinUI opnieuw als het belangrijkste moderne platform voor Windows-applicaties, maar erkende tegelijkertijd dat het framework nog belangrijke gaten bevat.

DataGrid werd daarbij expliciet genoemd, naast ondersteuning voor grafieken. Microsoft gaf toen aan dat beide mogelijkheden eraan kwamen.

De huidige ontwikkeling van TableView lijkt een concrete uitvoering van die belofte.

Dat maakt deze stap interessanter dan een willekeurige nieuwe UI-component. Microsoft probeert hiermee namelijk een probleem op te lossen dat het bedrijf zelf al langere tijd erkent.

Maar TableView is nog geen compleet eindproduct

Er is wel een belangrijke kanttekening.

Hoewel de ontwikkeling inmiddels ver genoeg is gevorderd om serieus te worden genomen, is TableView nog niet hetzelfde als een volledig afgeronde en stabiele DataGrid met iedere denkbare functie.

Zo ontbreekt in de huidige versie ondersteuning voor het groeperen van gegevens.

Dat is opvallend, omdat Microsoft al voorbeelden heeft laten zien waarin dergelijke functionaliteit wordt toegepast.

Ook de ondersteuning voor meervoudige selectie is op dit moment beperkt. In de huidige voorbeelden ligt de nadruk op selectie van één item.

Dat hoeft niet te betekenen dat deze mogelijkheden definitief verdwijnen. Het is goed mogelijk dat Microsoft ze later toevoegt of verder uitwerkt.

De belangrijke ontwikkeling is vooral dat er nu daadwerkelijk een officiële basis ligt waarop Microsoft verder kan bouwen.

Eén DataGrid lost het WinUI-probleem niet op

Het zou daarom te vroeg zijn om te stellen dat Microsoft met TableView het volledige WinUI-probleem heeft opgelost.

Dat is nadrukkelijk niet het geval. Een DataGrid is slechts één onderdeel van een veel groter ecosysteem.

Microsoft heeft zelf erkend dat WinUI nog een aanzienlijke hoeveelheid achterstallige functionaliteit kent. Ontwikkelaars hebben de afgelopen jaren voor verschillende functies moeten vertrouwen op open-sourcebibliotheken en commerciële componenten.

Daar komt nog een ander probleem bij: prestaties.

Een modern framework moet niet alleen veel functionaliteit aanbieden, maar die functionaliteit ook efficiënt uitvoeren.

Microsoft heeft daarom aangegeven dat het eveneens werkt aan betere prestaties en een lager geheugengebruik voor WinUI-applicaties.

Dat is cruciaal als Microsoft wil dat WinUI uiteindelijk ook voor grote en complexe applicaties de vanzelfsprekende keuze wordt. 

Microsoft wil meer dan alleen een nieuw framework voor ontwikkelaars

De plannen rond WinUI gaan bovendien verder dan het verbeteren van een ontwikkelaarsplatform.

Microsoft heeft aangegeven dat het WinUI ook belangrijker wil maken voor de Windows-shell zelf.

Daarbij wordt onder meer gekeken naar het verder moderniseren van belangrijke onderdelen van Windows, waaronder het Startmenu. Dat is een ambitieus doel.

Windows 11 bestaat momenteel uit een verzameling technologieën die uit verschillende generaties van Windows afkomstig zijn. Sommige onderdelen zijn modern opgebouwd, terwijl andere delen duidelijk oudere technische fundamenten hebben.

Een meer consistente native basis zou uiteindelijk kunnen zorgen voor een uniformere gebruikerservaring.

Maar daar zit een duidelijke voorwaarde aan vast:

WinUI moet eerst volwassen genoeg worden om die rol te kunnen dragen.

De geschiedenis van Windows-frameworks maakt ontwikkelaars voorzichtig

Microsoft heeft op dit gebied bovendien een vertrouwensprobleem. Windows-ontwikkelaars hebben in de loop der jaren meerdere grote platformverschuivingen meegemaakt.

Van Win32 naar .NET, Windows Forms en WPF, vervolgens naar UWP en uiteindelijk naar de Windows App SDK en WinUI.

Het probleem is niet dat Microsoft nieuwe technologie introduceert. Dat is normaal.

Het probleem ontstaat wanneer ontwikkelaars het gevoel krijgen dat de aanbevolen technologie na enkele jaren opnieuw plaatsmaakt voor een andere richting.

Voor een onderneming die een applicatie tien jaar of langer wil onderhouden, is dat een serieus aandachtspunt.

Een ontwikkelaar wil daarom niet alleen weten wat Microsoft vandaag aanbeveelt, maar ook of Microsoft die keuze morgen nog steeds ondersteunt.

De huidige inspanningen rond WinUI moeten dan ook worden gezien als een poging om die langetermijnzekerheid te versterken.

Open ontwikkeling moet het vertrouwen verder vergroten

Daarbij speelt nog een belangrijke verandering: Microsoft ontwikkelt WinUI steeds nadrukkelijker in het openbaar.

De ontwikkeling is via GitHub te volgen en Microsoft heeft bevestigd dat de belangrijkste WinUI-ontwikkeling daar plaatsvindt.

Dat maakt het voor ontwikkelaars mogelijk om eerder te zien welke richting het framework opgaat.

Bij TableView is dat bijzonder relevant. Ontwikkelaars kunnen de voortgang volgen en zien welke functionaliteit wordt ontwikkeld, welke voorbeelden beschikbaar zijn en welke onderdelen nog in beweging zijn.

Open ontwikkeling betekent uiteraard niet dat iedere wijziging automatisch in een toekomstige stabiele release terechtkomt.

Microsoft blijft uiteindelijk bepalen welke functionaliteit onderdeel wordt van het daadwerkelijke product.

Maar de grotere transparantie maakt het voor ontwikkelaars wel gemakkelijker om Microsoft's plannen te beoordelen voordat ze grote investeringen in het platform doen.

Microsoft probeert de native Windows-app opnieuw aantrekkelijk te maken

De timing van deze ontwikkelingen is niet toevallig.

Microsoft spreekt de afgelopen periode steeds nadrukkelijker over het terugbrengen van native Windows-apps.

Het bedrijf wil dat Windows 11 meer ingebouwde apps krijgt die op een moderne, native basis zijn gebouwd en wil ontwikkelaars tegelijkertijd helpen om bestaande toepassingen naar WinUI te migreren.

Maar dat doel kan alleen worden bereikt als het framework zelf voldoende volwassen is.

Je kunt ontwikkelaars moeilijk overtuigen om een nieuwe technologie te gebruiken wanneer ze voor elementaire functies alsnog externe bibliotheken nodig hebben.

TableView is daarom vooral een stukje van een groter verhaal.

De echte test begint pas na de release

De uiteindelijke vraag is niet of Microsoft een DataGrid kan bouwen.

De vraag is of Microsoft de komende jaren een compleet, stabiel en voorspelbaar ontwikkelplatform rond WinUI kan neerzetten. Daarvoor zijn meer zaken nodig dan alleen nieuwe controls.

Ontwikkelaars hebben behoefte aan:

• volwassen UI-componenten;
• goede prestaties;
• efficiënt geheugengebruik;
• betrouwbare tooling;
• duidelijke documentatie;
• stabiele API's;
• goede ondersteuning voor verschillende talen en programmeermodellen;
• langdurige ondersteuning;
• en een duidelijke strategische koers.

Vooral dat laatste is belangrijk.

Een framework wordt pas echt aantrekkelijk wanneer ontwikkelaars erop kunnen vertrouwen dat hun investering ook op lange termijn relevant blijft.

Geen einde aan webapps, wel een eerlijkere keuze

Het doel hoeft daarbij niet te zijn om webapps uit Windows te verdrijven. Webtechnologie blijft voor veel toepassingen een uitstekende keuze.

Een bedrijf dat al een webapplicatie heeft, kan bijvoorbeeld goede redenen hebben om die technologie ook voor de Windows-desktop te gebruiken. Cross-platformontwikkeling kan eveneens een belangrijk voordeel zijn. Het verschil zit in de keuze.

Als WinUI compleet genoeg is, goede prestaties levert en een volwassen ecosysteem heeft, kunnen ontwikkelaars daadwerkelijk kiezen op basis van de eigenschappen van hun product.

Dan is een webapp niet langer noodzakelijk omdat een fundamentele native component ontbreekt.

Dat is uiteindelijk waar Microsoft naartoe moet.

TableView is klein op papier, maar groot voor WinUI

Een DataGrid zal Windows 11 niet plotseling veranderen. Het zal ook niet automatisch zorgen voor een nieuwe generatie native apps. Daarvoor zijn veel meer veranderingen nodig.

Maar TableView is wel een concreet voorbeeld van iets wat jarenlang ontbrak en nu eindelijk wordt aangepakt. Dat maakt de ontwikkeling belangrijk.

Microsoft heeft de afgelopen jaren veel gesproken over de toekomst van native Windows-apps. Nu wordt het interessanter om te kijken naar wat er daadwerkelijk wordt afgeleverd.

Een moderne gebruikersinterface bestaat immers niet alleen uit afgeronde hoeken, transparantie en nieuwe animaties. Voor ontwikkelaars zijn juist de saaie, praktische onderdelen vaak het belangrijkst.

• Een goede tabel.
• Een betrouwbare grafiek.
• Een degelijk formulier.
• Een efficiënte lijst.
• Goede virtualisatie.
• Sterke tooling.

Dat zijn de bouwstenen waarmee echte software wordt gemaakt.

Als Microsoft WinUI werkelijk tot het centrale native platform van Windows 11 wil maken, zal het uiteindelijk precies dit soort fundamentele gaten moeten blijven dichten. TableView is daarmee geen spectaculaire revolutie, maar wel een belangrijk signaal: Microsoft begint eindelijk een aantal van de basisproblemen van WinUI daadwerkelijk op te lossen.

Door: Drifter

Google breidt de Gemini-familie uit met twee nieuwe modellen die specifiek zijn ontworpen voor realtime spraakinteractie: Gemini 3.8 Live en Gemini 3.8 Live Extended Thinking. Met deze modellen probeert Google een van de lastigste problemen van moderne AI op te lossen: hoe combineer je natuurlijke, vrijwel directe gesprekken met complexe redenering en het uitvoeren van taken op de achtergrond?

De nieuwe modellen zijn vanaf september 2026 beschikbaar via de Gemini API en Google AI Studio. Daarnaast worden de mogelijkheden stapsgewijs geïntegreerd in verschillende Google-producten en zakelijke toepassingen.

De belangrijkste vernieuwing zit niet alleen in de kwaliteit van de stem. Google probeert van spraak een volwaardige interface voor agentische AI te maken. De gebruiker kan praten, terwijl het model ondertussen informatie verwerkt, visuele input interpreteert, tools aanroept en acties uitvoert. Het gesprek hoeft daarbij niet telkens stil te vallen zodra de AI meer tijd nodig heeft om na te denken.

Dat onderscheidt Gemini 3.8 Live van een traditionele spraakassistent, waarbij de interactie vaak neerkomt op: vraag stellen, wachten, antwoord krijgen. Google wil naar een model waarbij praten en handelen veel meer gelijktijdig plaatsvinden.

Twee modellen voor twee verschillende situaties

Google positioneert de twee modellen nadrukkelijk verschillend.

Gemini 3.8 Live is gericht op snelle gesprekken, schaalbaarheid en kostenefficiëntie. Het model moet geschikt zijn voor toepassingen waarbij gebruikers voortdurend met een AI-agent communiceren en waarbij een lage vertraging belangrijker is dan maximale redeneercapaciteit.

Gemini 3.8 Live Extended Thinking is bedoeld voor complexere opdrachten. Dit model kan langer nadenken voordat het tot een oplossing komt, terwijl het gesprek met de gebruiker doorgaat. Daarmee probeert Google de klassieke tegenstelling tussen snelheid en redeneervermogen gedeeltelijk weg te nemen.

Beide modellen zijn onderdeel van Gemini 3.8 en zijn gebaseerd op Gemini 3 Pro. Het gaat dus niet om twee volledig losstaande modelarchitecturen, maar om gespecialiseerde audio- en realtimevarianten die voortbouwen op de bredere Gemini-generatie.

De modellen accepteren audio, afbeeldingen, video en tekst als input. Het contextvenster bedraagt maximaal 128.000 tokens, terwijl de modellen maximaal 64.000 tokens aan output kunnen produceren.

Praten terwijl de AI aan het werk is

Het interessantste onderdeel van Gemini 3.8 Live is de manier waarop Google omgaat met de wachttijd die normaal ontstaat wanneer een AI een ingewikkelde taak uitvoert.

Bij traditionele voice-AI is het probleem duidelijk: zodra het systeem een complexe opdracht moet uitvoeren, ontstaat er een stilte. Voor een tekstmodel is dat nauwelijks een probleem. Bij spraak voelt een stilte van enkele seconden echter al snel alsof de verbinding is verbroken of de assistent niet meer reageert.

Google probeert dat probleem op te lossen door het model tijdens het uitvoeren van een taak te laten blijven communiceren.

Een gebruiker kan bijvoorbeeld een opdracht geven waarvoor meerdere stappen nodig zijn. Het model kan de opdracht bevestigen, aangeven dat het iets controleert en vervolgens verdergaan met het gesprek terwijl de daadwerkelijke verwerking op de achtergrond plaatsvindt.

Daarmee verandert de interactie fundamenteel. De AI hoeft niet meer te wachten tot de volledige taak is afgerond voordat er opnieuw gesproken kan worden.

Het idee lijkt op de manier waarop een menselijke assistent zou kunnen werken: je geeft een opdracht, de assistent begint eraan en blijft ondertussen beschikbaar voor aanvullende vragen.

Extended Thinking maakt redeneren hoorbaar

Bij Gemini 3.8 Live Extended Thinking gaat Google nog een stap verder.

Het model is ontworpen voor taken waarbij meerdere redeneerstappen nodig zijn. In plaats van iedere vorm van extra verwerking achter de schermen te verbergen, kan het model tijdens het proces verbaal laten merken dat het nog bezig is.

Zinnen in de trant van "Laat me dat even controleren" of een korte voortgangsreactie zijn daarbij niet alleen een cosmetische toevoeging. Ze moeten voorkomen dat langere redeneermomenten aanvoelen als een onderbroken gesprek.

Dat is vooral belangrijk voor agentische toepassingen. Een AI-agent die bijvoorbeeld gegevens moet verzamelen, een tool moet gebruiken en vervolgens een beslissing moet voorbereiden, kan tijdens dat proces in contact blijven met de gebruiker.

Het uiteindelijke doel is een AI die niet alleen antwoord geeft, maar daadwerkelijk als gesprekspartner en uitvoerende agent kan functioneren.

Sterke benchmarkresultaten voor de spraakmodellen

Google presenteert indrukwekkende resultaten voor Gemini 3.8 Live Extended Thinking op verschillende gespecialiseerde spraak- en audiobenchmarks.

Op de Speech to Speech Quality Index van Artificial Analysis behaalde het model een score van 82,6, waarmee het volgens de gepubliceerde vergelijking bovenaan staat.

Op τ-Voice, een benchmark gericht op het uitvoeren van agentische taken via spraak, behaalde Gemini 3.8 Live Extended Thinking 68,6 procent.

Op Sierra's τ-Voice-banking benchmark kwam het model uit op 35,1 procent.

Daarnaast behaalde het model 97,7 procent op Big Bench Audio, een benchmark die onder meer het redeneren met audiogegevens test.

Deze cijfers moeten wel op de juiste manier worden gelezen. Het zijn gespecialiseerde audio- en voice-agentmetingen en geen algemene intelligentiescore voor Gemini. Bovendien zijn niet alle cijfers rechtstreeks afkomstig van exact dezelfde testconfiguratie. De prestaties laten dus vooral zien dat Google sterk inzet op het specifieke domein van realtime spraak, redeneren en agentische interactie.

Het reguliere Gemini 3.8 Live richt zich juist meer op snelheid, vloeiende interactie en schaalbaarheid. Google meldt voor dit model onder meer een tweede plaats in de Speech Agent Arena, waar gebruikersvoorkeur een belangrijke rol speelt.

Visuele informatie vrijwel realtime verwerken

Gemini 3.8 Live is bovendien niet beperkt tot audio.

Het model kan ook visuele input verwerken, waaronder afbeeldingen en video. Daardoor kan een gebruiker bijvoorbeeld met de camera iets laten zien en er tegelijkertijd mondeling vragen over stellen.

Dat opent de deur naar toepassingen waarbij spraak en beeld voortdurend samenkomen.

Een gebruiker kan bijvoorbeeld een scherm, document, object of andere visuele situatie tonen en vervolgens mondeling instructies geven. Het model kan de visuele context gebruiken om de conversatie te sturen, in plaats van eerst een foto te moeten uploaden en daarna een afzonderlijke tekstvraag te stellen.

Juist die combinatie van multimodaliteit en lage latency is belangrijk voor toekomstige AI-agents. De AI krijgt daardoor niet alleen te horen wat de gebruiker zegt, maar kan ook zien waar de gebruiker naar verwijst.

Automatisch schakelen tussen 97 talen

Een andere opvallende mogelijkheid is de ondersteuning van 97 talen, waarbij het model tijdens een gesprek automatisch tussen talen kan schakelen.

Dat betekent dat een gesprek niet noodzakelijk volledig in één taal hoeft plaats te vinden. Een gebruiker kan bijvoorbeeld van taal wisselen en het model kan die verandering tijdens de interactie volgen.

Voor internationale toepassingen kan dat interessant zijn. Een voice-agent hoeft daardoor minder strikt aan één taal per sessie gebonden te zijn.

Voor bedrijven die dezelfde AI-agent in meerdere markten willen inzetten, kan dit bovendien de technische complexiteit van afzonderlijke taalmodellen of afzonderlijke gesprekssystemen verminderen.

Tools en API's draaien op de achtergrond

De grootste stap richting agentische AI zit misschien wel in de manier waarop Gemini 3.8 Live met tools en API's omgaat.

Het model kan tijdens een gesprek externe functies aanroepen terwijl de conversatie doorgaat. Daardoor hoeft de gebruiker niet noodzakelijk te wachten totdat iedere toolcall volledig is afgerond.

Dit maakt toepassingen mogelijk waarbij de AI niet alleen informatie verstrekt, maar daadwerkelijk processen uitvoert.

Denk bijvoorbeeld aan een agent die informatie verzamelt, een systeem raadpleegt, een workflow start of gegevens uit een applicatie verwerkt. De gebruiker kan ondertussen blijven praten en aanvullende instructies geven.

Daarmee verschuift de rol van voice-AI van een eenvoudige vraag-en-antwoordinterface naar een interface voor agentische workflows.

Van chatbot naar realtime agent

Dat is uiteindelijk waar de belangrijkste ontwikkeling zit.

De afgelopen jaren lag de nadruk bij spraakmodellen vooral op natuurlijk klinkende stemmen, goede transcriptie en lage vertraging. Met Gemini 3.8 Live probeert Google daar een nieuwe laag aan toe te voegen: actie.

Een moderne voice-agent moet volgens die visie drie dingen tegelijkertijd kunnen:

1. begrijpen wat de gebruiker zegt;
2. intelligent redeneren over de opdracht;
3. daadwerkelijk iets uitvoeren.

Daar komt vervolgens een vierde vereiste bij: de gebruiker mag tijdens dat proces niet het gevoel krijgen dat de AI is gestopt met reageren.

Gemini 3.8 Live is daarom minder interessant als simpelweg "een model dat beter kan praten" en vooral interessant als infrastructuur voor realtime agenten.

Google bouwt een breed ecosysteem rond Live

De Live API wordt inmiddels ondersteund door verschillende technologieplatformen en ontwikkeltools, waaronder Agora, LangChain, LiveKit, Pipecat en Vercel.

Ook bedrijven als Salesforce, Genspark en Lumeris testen de technologie.

Dat is belangrijk omdat de kwaliteit van een voice-agent niet uitsluitend wordt bepaald door het onderliggende model. Ontwikkelaars hebben daarnaast infrastructuur nodig voor realtime audio, onderbrekingen, toolcalls, sessiebeheer, authenticatie en integratie met bestaande bedrijfssoftware.

Google probeert daarom niet alleen een model uit te brengen, maar ook een ecosysteem waarin ontwikkelaars relatief eenvoudig commerciële voice-agents kunnen bouwen.

Beschikbaarheid binnen Google-producten

De technologie blijft bovendien niet beperkt tot de API.

Gemini 3.8 Live wordt ingezet voor realtime ervaringen zoals Search Live, terwijl Gemini 3.8 Live Extended Thinking naar verschillende Google-producten komt.

Google brengt Extended Thinking onder meer naar Gemini Live, Gmail, Docs en Keep, waarbij de exacte beschikbaarheid afhankelijk is van het product en het type Google AI-abonnement.

Voor zakelijke toepassingen is Gemini 3.8 Live inmiddels in private preview beschikbaar binnen Gemini Enterprise. Verdere beschikbaarheid voor zakelijke en customer-experience-toepassingen wordt stapsgewijs uitgebreid.

Dat past bij Google's bredere strategie: dezelfde modeltechnologie moet zowel via API's voor ontwikkelaars als rechtstreeks binnen Google's eigen productecosysteem beschikbaar zijn.

SynthID moet duidelijk maken dat audio door AI is gegenereerd

Google koppelt de nieuwe audiofunctionaliteit bovendien aan SynthID.

Door gegenereerde audio van een onzichtbaar watermerk te voorzien, wil Google het in principe mogelijk maken om later vast te stellen dat bepaalde audio door een AI-systeem is gegenereerd.

Dat is relevant nu realtime stemmodellen steeds overtuigender worden. Naarmate synthetische stemmen natuurlijker klinken, wordt het moeilijker om alleen op basis van het geluid te bepalen of iemand daadwerkelijk spreekt of dat een model de stem genereert.

Een watermerk lost dat probleem niet volledig op, maar kan wel een aanvullende technische methode bieden om AI-gegenereerde media te identificeren.

Google kiest opnieuw voor snelheid en schaal

De release van Gemini 3.8 Live past in een bredere beweging binnen Google's modelstrategie.

Begin september introduceerde Google al Gemini 3.8 Flash en Gemini 3.8 Flash Cyber. Flash is daarbij nadrukkelijk gericht op een combinatie van intelligentie, snelheid en lage kosten.

Met 3.8 Live trekt Google dat uitgangspunt door naar spraak.

Dat is geen onlogische strategie. Voor voice-agents is snelheid immers niet slechts een prijsvoordeel. Latency bepaalt rechtstreeks hoe natuurlijk een gesprek aanvoelt.

Een model dat theoretisch beter kan redeneren maar meerdere seconden stilvalt, kan in een telefoongesprek minder prettig werken dan een iets eenvoudiger model dat vrijwel onmiddellijk reageert.

Google probeert daarom niet alleen de maximale intelligentie te verhogen, maar vooral de verhouding tussen intelligentie, snelheid, kosten en interactiekwaliteit te verbeteren.

Betekent dit dat Google afstand neemt van algemene frontier-modellen?

De introductie van 3.8 Live betekent niet automatisch dat Google zijn ambities op het gebied van algemene AI heeft opgegeven.

Integendeel: de nieuwe audiomodellen zijn gebaseerd op Gemini 3 Pro en maken deel uit van dezelfde bredere Gemini-modelgeneratie.

Wel valt op dat Google in korte tijd meerdere varianten heeft uitgebracht die sterk gericht zijn op specifieke gebruikssituaties. Met Gemini 3.8 Flash ligt de nadruk op snelle algemene taken, coding en agentische workflows. Met 3.8 Live ligt de nadruk op realtime multimodale communicatie en voice agents.

Dat wijst op een strategie waarin Google niet uitsluitend probeert één model te bouwen dat voor iedere denkbare toepassing de beste is. In plaats daarvan worden verschillende varianten geoptimaliseerd voor verschillende omstandigheden.

Voor ontwikkelaars kan dat uiteindelijk belangrijker zijn dan één algemene ranglijstpositie. In de praktijk draait een AI-product immers om kosten per interactie, responstijd, betrouwbaarheid, toolgebruik, contextverwerking en gebruikerservaring.

De grote vraag blijft de algemene modelcompetitie

Daarmee blijft echter een bredere vraag bestaan: hoe verhoudt Google's Gemini-familie zich tot de andere grote AI-aanbieders wanneer het niet specifiek om realtime spraak gaat?

De nieuwe voice-modellen leveren overtuigende resultaten op hun eigen terrein. Dat betekent echter niet automatisch dat Gemini 3.8 Live Extended Thinking daarmee ook het beste algemene taalmodel is.

Voice benchmarks, multimodale benchmarks, codingtests en algemene reasoningbenchmarks meten verschillende eigenschappen.

Het zou daarom onjuist zijn om de sterke resultaten van 3.8 Live zonder meer te vertalen naar een algemene overwinning van Gemini op alle concurrerende modellen.

Wat de release wel duidelijk maakt, is dat Google een terrein heeft geïdentificeerd waarop verschillende modelcapaciteiten samenkomen: spraak, multimodaliteit, reasoning en agentische uitvoering.

Van praten naar samenwerken

Daarmee verandert ook het concept van een AI-assistent. Een klassieke chatbot wacht op een prompt en geeft vervolgens een antwoord. Een traditionele voice-assistent luistert, verwerkt de opdracht en reageert.

De nieuwe generatie voice-agents probeert iets anders te doen: samenwerken met de gebruiker terwijl de taak wordt uitgevoerd.

De gebruiker praat. De AI luistert. Het model redeneert. Een tool wordt aangeroepen. De gebruiker stelt ondertussen een vervolgvraag. Het model verwerkt nieuwe informatie. Vervolgens wordt de oorspronkelijke taak hervat.

Als dat betrouwbaar werkt, wordt spraak niet langer alleen een alternatieve manier om een chatbot te bedienen. Het wordt een interface waarmee mensen voortdurend met een AI-agent kunnen samenwerken.

Dat is waarschijnlijk de belangrijkste betekenis van Gemini 3.8 Live.

Google probeert met deze release niet simpelweg een AI te maken die natuurlijker klinkt. Het bedrijf probeert een AI te bouwen die kan luisteren, kijken, nadenken en handelen terwijl het gesprek doorgaat. En juist die combinatie kan bepalend worden voor de volgende fase van AI-assistenten.

Door: Drifter

De Europese Commissie wil de bescherming van kinderen en jongeren op internet aanzienlijk aanscherpen. Met de voorgestelde EU Kids Act wil de Commissie ervoor zorgen dat digitale diensten vanaf het ontwerp rekening houden met de veiligheid en het welzijn van minderjarigen. De verantwoordelijkheid daarvoor moet nadrukkelijker bij de aanbieders van digitale diensten komen te liggen, in plaats van voornamelijk bij kinderen, ouders en voogden.

De voorgestelde wetgeving richt zich niet uitsluitend op sociale media. Ook andere digitale diensten die door kinderen kunnen worden gebruikt, zoals videoplatforms, onlinegames en bepaalde toepassingen met kunstmatige intelligentie, kunnen onder de nieuwe regels vallen. Het uitgangspunt is dat bedrijven vooraf moeten nadenken over de gevolgen van hun producten voor minderjarigen en vervolgens moeten kunnen onderbouwen welke maatregelen zij hebben genomen om risico's te beperken.

Daarmee verschuift het zwaartepunt van de verantwoordelijkheid: niet alleen de gebruiker moet proberen zich tegen mogelijke risico's te beschermen, maar ook de aanbieder moet aantonen dat zijn dienst op een voor kinderen passende en veilige manier is ontworpen.

Hogere drempels voor het gebruik van sociale media

Een belangrijk onderdeel van het voorstel is het uitstellen van zelfstandig gebruik van sociale media door jonge kinderen. De Europese Commissie wil hiervoor op EU-niveau duidelijke leeftijdsgrenzen invoeren.

Volgens het voorgestelde model zouden kinderen onder de 13 jaar geen toegang krijgen tot sociale-mediadiensten. Voor jongeren van 13 en 14 jaar zou het gebruik aan aanvullende voorwaarden kunnen worden gekoppeld, waaronder betrokkenheid van een ouder of voogd. Vanaf 15 jaar zouden jongeren zelfstandig een account kunnen aanmaken.

Het doel daarvan is niet alleen om kinderen simpelweg de toegang tot bepaalde diensten te ontzeggen. De Commissie wil daarmee vooral voorkomen dat jonge kinderen op een leeftijd waarop zij extra kwetsbaar zijn zonder voldoende bescherming worden blootgesteld aan systemen die zijn ontworpen voor volwassenen of oudere gebruikers.

Bij sociale media spelen daarbij verschillende risico's een rol. Denk aan aanbevelingsalgoritmen die langdurig gebruik kunnen stimuleren, ongewenste contacten, schadelijke of leeftijdsongeschikte inhoud, commerciële beïnvloeding en het verzamelen en verwerken van persoonsgegevens.

De precieze leeftijdsgrenzen en voorwaarden zijn onderdeel van het wetgevingsproces en kunnen tijdens de behandeling door het Europees Parlement en de Raad nog veranderen.

Niet langer alleen vertrouwen op ouders en kinderen

Een belangrijk uitgangspunt van de Kids Act is dat online veiligheid niet uitsluitend de verantwoordelijkheid van gezinnen mag zijn.

In de huidige digitale omgeving krijgen ouders en voogden steeds vaker de taak om instellingen, leeftijdscontroles en privacyopties te beheren. Tegelijkertijd zijn digitale diensten technisch complex geworden. Het is voor een ouder niet altijd mogelijk om te beoordelen hoe een algoritme aanbevelingen doet, welke gegevens worden verzameld of welke effecten een bepaalde functie op een jongere gebruiker kan hebben.

De Europese Commissie wil daarom dat aanbieders zelf meer verantwoordelijkheid dragen.

Een bedrijf dat een digitale dienst aanbiedt, moet volgens het voorgestelde systeem vooraf beoordelen welke risico's de dienst voor kinderen kan opleveren. Vervolgens moet het passende maatregelen nemen om die risico's te beperken. Het gaat daarmee om een verschuiving van een voornamelijk reactieve benadering naar een preventieve benadering.

Een bedrijf zou dus niet pas hoeven te handelen nadat grote aantallen kinderen problemen hebben ondervonden. De veiligheid van minderjarigen moet al bij het ontwerpen en ontwikkelen van een dienst worden meegenomen.

Veiligheid moet onderdeel worden van het ontwerp

Een van de centrale principes van de Kids Act is dat digitale producten en diensten veilig voor kinderen moeten worden ontworpen.

Dat betekent dat bedrijven niet alleen achteraf beschermingsmaatregelen kunnen toevoegen. Zij moeten bij het ontwerp van een dienst al rekening houden met de leeftijd en kwetsbaarheid van gebruikers.

Bijvoorbeeld bij een nieuwe functie binnen een sociaal netwerk moet vooraf worden bekeken welke gevolgen die functie voor minderjarigen kan hebben. Hetzelfde uitgangspunt kan gelden voor onlinegames, videodiensten en AI-systemen die met kinderen communiceren.

De gedachte hierachter is vergelijkbaar met andere Europese regelgeving waarbij bedrijven verplicht worden om risico's vooraf te beoordelen. De Commissie wil daarmee voorkomen dat veiligheid afhankelijk wordt van de vraag of individuele gebruikers of hun ouders alle relevante instellingen zelf weten te vinden en correct kunnen toepassen.

Leeftijdscontrole zonder onnodige aantasting van privacy

Een tweede belangrijke pijler is leeftijdscontrole.

Wanneer Europese regels bepalen dat bepaalde digitale diensten pas vanaf een bepaalde leeftijd zelfstandig mogen worden gebruikt, moeten aanbieders natuurlijk kunnen vaststellen hoe oud een gebruiker is. Tegelijkertijd brengt leeftijdscontrole privacyrisico's met zich mee.

De Commissie wil daarom dat leeftijdscontrole zo wordt ingericht dat een dienst kan vaststellen of iemand aan een bepaalde leeftijdsgrens voldoet, zonder dat daarvoor noodzakelijkerwijs meer persoonsgegevens worden verzameld dan nodig is.

Dat is een belangrijk onderscheid. Een leeftijdscontrole hoeft niet automatisch te betekenen dat een platform de volledige identiteit van iedere gebruiker moet kennen. Het Europese uitgangspunt is juist dat dergelijke controles privacyvriendelijk moeten worden uitgevoerd.

Hoe deze systemen technisch en juridisch precies zullen functioneren, hangt echter af van de verdere uitwerking van het voorstel.

Ook AI-assistenten en chatbots vallen binnen de discussie

De voorgestelde regelgeving beperkt zich niet tot traditionele sociale media.

Ook digitale toepassingen die gebruikmaken van kunstmatige intelligentie krijgen nadrukkelijk aandacht. Dat is relevant omdat kinderen steeds vaker met AI-systemen kunnen communiceren via chatbots, digitale assistenten en andere interactieve toepassingen.

Bij dergelijke systemen kan het risico anders zijn dan bij sociale media. Een chatbot kan bijvoorbeeld rechtstreeks met een minderjarige communiceren en antwoorden geven op vragen waarvan de inhoud niet geschikt is voor die leeftijd.

Daarom wil de Commissie dat aanbieders bij het ontwerpen van dergelijke systemen rekening houden met de specifieke behoeften en kwetsbaarheid van jonge gebruikers.

Hetzelfde bredere uitgangspunt geldt voor andere digitale diensten die kinderen kunnen gebruiken. De vraag is niet alleen of een platform technisch werkt, maar ook of het op een verantwoorde manier met minderjarige gebruikers omgaat.

Onlinegames en videodiensten

Ook onlinegames en videodiensten maken deel uit van de bredere discussie over digitale kindveiligheid.

Onlinegames kunnen bijvoorbeeld sociale functies, chatmogelijkheden, aanbevelingssystemen en commerciële mechanismen bevatten. Videodiensten kunnen gebruikers langdurig naar nieuwe content leiden door middel van aanbevelingsalgoritmen.

Voor kinderen kan dat anders uitpakken dan voor volwassenen. Daarom wil de Commissie dat aanbieders rekening houden met de leeftijd van hun gebruikers en de mogelijke gevolgen van hun ontwerpkeuzes.

De bedoeling is dat kindveiligheid niet wordt behandeld als een afzonderlijke instelling die ouders achteraf moeten activeren, maar als een onderdeel van het product zelf.

Bedrijven moeten hun maatregelen kunnen onderbouwen

Een belangrijk element van het voorstel is dat bedrijven niet alleen moeten zeggen dat zij kinderen beschermen. Zij moeten ook kunnen aantonen hoe zij dat doen en waarom de gekozen maatregelen effectief zouden moeten zijn.

Daarmee wordt de verantwoordelijkheid concreter.

Een aanbieder zal bijvoorbeeld moeten kunnen uitleggen welke risico's zijn vastgesteld, welke maatregelen zijn ingevoerd en hoe wordt gecontroleerd of die maatregelen daadwerkelijk werken.

Dit betekent dat veiligheid meer moet worden gebaseerd op aantoonbare processen en controles dan op algemene verklaringen van een bedrijf dat zijn platform "kindvriendelijk" vindt.

Ook kan het noodzakelijk worden om maatregelen opnieuw te beoordelen wanneer een dienst aanzienlijk verandert. Een nieuwe functie kan immers nieuwe risico's veroorzaken die bij de oorspronkelijke beoordeling nog niet bestonden.

Onafhankelijk toezicht

Naast de verantwoordelijkheid van bedrijven speelt toezicht een belangrijke rol.

De Europese Commissie wil dat aanbieders van digitale diensten duidelijk kunnen aantonen hoe zij aan de nieuwe verplichtingen voldoen. Onafhankelijke toetsing en handhaving moeten voorkomen dat bedrijven hun eigen veiligheidsmaatregelen uitsluitend zelf beoordelen.

Bij een nieuwe dienst of ingrijpende nieuwe functionaliteit kan daardoor opnieuw worden gekeken naar de mogelijke gevolgen voor minderjarigen.

Als blijkt dat een dienst onvoldoende bescherming biedt, kunnen toezichthouders aanvullende maatregelen verlangen.

Het doel daarvan is om een situatie te voorkomen waarin een bedrijf zelf bepaalt dat zijn product voldoende veilig is, zonder dat daar een onafhankelijke controle tegenover staat.

Vier belangrijke uitgangspunten

De EU Kids Act kan in grote lijnen worden samengevat aan de hand van vier uitgangspunten:

1. Het gebruik van bepaalde digitale diensten door jonge kinderen uitstellen
Vooral bij sociale media wil de Commissie voorkomen dat jonge kinderen op te jonge leeftijd zelfstandig toegang krijgen tot diensten die aanzienlijke risico's kunnen opleveren.

2. Digitale diensten veiliger ontwerpen
Bedrijven moeten al tijdens het ontwerp rekening houden met kinderen en jongeren. Veiligheid moet dus niet pas achteraf worden toegevoegd.

3. Leeftijd controleren met respect voor privacy
Wanneer leeftijdsgrenzen worden ingevoerd, moeten aanbieders kunnen controleren of gebruikers aan die grenzen voldoen zonder onnodig grote hoeveelheden persoonsgegevens te verzamelen.

4. Sterkere handhaving en controle
Bedrijven moeten kunnen aantonen dat hun maatregelen werken. Toezichthouders moeten vervolgens kunnen controleren of aanbieders daadwerkelijk aan de regels voldoen.

Van verantwoordelijkheid achteraf naar verantwoordelijkheid vooraf

De belangrijkste verandering zit daarmee niet alleen in de leeftijdsgrenzen.

De bredere ontwikkeling is dat Europese wetgeving digitale bedrijven steeds vaker verplicht om vooraf na te denken over de risico's van hun producten.

In plaats van eerst een dienst op de markt te brengen en vervolgens te reageren wanneer problemen ontstaan, moet de aanbieder vooraf beoordelen welke risico's kunnen ontstaan en welke bescherming nodig is.

Voor kinderen is dat bijzonder relevant. Zij beschikken doorgaans over minder ervaring met digitale risico's en kunnen daardoor kwetsbaarder zijn voor bepaalde vormen van beïnvloeding, ongewenst contact of schadelijke inhoud.

De Commissie wil daarom dat digitale diensten niet alleen technisch functioneren, maar ook rekening houden met de ontwikkeling en bescherming van jonge gebruikers.

De Kids Act staat niet op zichzelf

De nieuwe voorstellen sluiten aan bij bestaande Europese regelgeving, waaronder de Digital Services Act (DSA) en de AI Act.

De DSA bevat al verplichtingen voor grote onlineplatforms en andere digitale diensten om bepaalde risico's voor gebruikers te beperken. Daarbij bestaat ook aandacht voor de bescherming van minderjarigen.

De AI Act bevat op zijn beurt regels voor het ontwikkelen en gebruiken van kunstmatige intelligentie, waarbij voor bepaalde toepassingen strengere eisen gelden.

De Kids Act moet deze bestaande regels verder aanvullen vanuit het perspectief van kinderen en jongeren.

Daarmee ontstaat een steeds uitgebreider Europees regelgevingskader voor digitale diensten.

Wat betekent dit voor technologiebedrijven?

Voor technologiebedrijven kan de voorgestelde regelgeving aanzienlijke gevolgen hebben.

Zij zullen mogelijk meer moeten investeren in:

• leeftijdscontrole;
• privacybeschermende technologie;
• kindvriendelijke ontwerpprincipes;
• risicoanalyses;
• onafhankelijke controles;
• documentatie van veiligheidsmaatregelen;
• monitoring van nieuwe functies;
• aanpassingen van aanbevelingssystemen;
• bescherming tegen schadelijke of ongepaste inhoud;
• en procedures om snel in te grijpen wanneer nieuwe risico's ontstaan.

Voor kleinere bedrijven kan dit bovendien betekenen dat zij al tijdens de ontwikkeling van een product rekening moeten houden met wettelijke verplichtingen die vroeger vooral bij grote onlineplatforms lagen.

Wat betekent dit voor ouders?

Voor ouders en voogden kan de nieuwe regelgeving betekenen dat zij minder afhankelijk worden van de vraag of een platform zelf voldoende goede veiligheidsinstellingen aanbiedt.

Dat betekent echter niet dat de rol van ouders verdwijnt.

Ouders blijven een belangrijke rol spelen bij het begeleiden van kinderen bij het gebruik van internet. De voorgestelde wetgeving probeert vooral te voorkomen dat de volledige verantwoordelijkheid voor online veiligheid bij het gezin terechtkomt.

De gedachte is dat bescherming een gezamenlijke verantwoordelijkheid moet zijn van ouders, kinderen, bedrijven en overheden, waarbij bedrijven een grotere verantwoordelijkheid krijgen voor de veiligheid van hun eigen producten.

Het voorstel is nog geen definitieve wet

Belangrijk is dat de EU Kids Act op dit moment als voorstel moet worden beschouwd.

Een voorstel van de Europese Commissie wordt niet automatisch Europese wetgeving. Het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie moeten zich erover buigen. Tijdens dat proces kunnen onderdelen worden aangepast, gewijzigd of geschrapt.

Ook de precieze leeftijdsgrenzen, technische eisen en handhavingsmechanismen kunnen daardoor nog veranderen.

Pas nadat de Europese wetgevingsprocedure is afgerond en de uiteindelijke regelgeving is vastgesteld, wordt duidelijk welke verplichtingen daadwerkelijk gaan gelden en vanaf wanneer.

Een fundamentele verandering in de benadering van online kindveiligheid

De voorgestelde Kids Act past binnen een bredere Europese ontwikkeling waarin digitale veiligheid steeds minder wordt gezien als iets wat uitsluitend door individuele gebruikers moet worden geregeld.

De kern van de nieuwe benadering is dat bedrijven die digitale diensten ontwikkelen ook verantwoordelijkheid dragen voor de gevolgen van hun ontwerpkeuzes.

Voor kinderen betekent dat een belangrijk uitgangspunt: zij zouden niet eerst zelf moeten ontdekken welke onderdelen van een digitale dienst gevaarlijk, verslavend, misleidend of ongeschikt kunnen zijn voordat bescherming wordt geboden.

De Europese Commissie wil dat aanbieders die verantwoordelijkheid al vóór en tijdens het gebruik van hun diensten nemen.

Daarmee verschuift de discussie van "Hoe kunnen kinderen zichzelf online beschermen?" naar een bredere vraag: "Hoe zorgen we ervoor dat digitale diensten vanaf het begin zo worden ontworpen dat kinderen er zo veilig mogelijk mee kunnen omgaan?"

Dat is uiteindelijk de belangrijkste gedachte achter de EU Kids Act: de verantwoordelijkheid voor online kindveiligheid moet niet uitsluitend bij het kind en zijn of haar ouders liggen, maar ook nadrukkelijk bij de bedrijven die de digitale omgeving ontwerpen en exploiteren.

Door: Drifter

Microsoft verandert de manier waarop Windows 11 bepaalt welke bestanden en mappen beschikbaar zijn in Windows Search. Het besturingssysteem kan namelijk automatisch extra, veelgebruikte mappen aan de zoekindex toevoegen. Daardoor kunnen bestanden uit locaties die je regelmatig gebruikt sneller en gemakkelijker via Windows Search worden teruggevonden.

Voor sommige gebruikers is dat een welkome verbetering. Wie bijvoorbeeld dagelijks met bestanden in een specifieke projectmap werkt, hoeft die map mogelijk niet meer handmatig aan de zoekindex toe te voegen. Windows kan aan de hand van het gebruik zelf bepalen welke locaties relevant zijn.

Tegelijkertijd is automatische indexering niet voor iedereen wenselijk. Vooral op computers met grote hoeveelheden bestanden kan het interessant zijn om zelf te bepalen welke locaties door Windows Search worden geïndexeerd.

Gelukkig kun je deze nieuwe functie in Windows 11 uitschakelen.

Windows Search kijkt niet meer alleen naar vaste locaties

Windows Search maakt gebruik van een index om bestanden snel te kunnen vinden. In plaats van telkens alle bestanden op je computer opnieuw te doorzoeken, houdt Windows informatie bij over bestanden op geïndexeerde locaties. Daardoor kan een zoekopdracht aanzienlijk sneller worden uitgevoerd.

Traditioneel werd vooral gewerkt met vooraf bepaalde locaties. Gebruikers konden daarnaast zelf aangeven welke mappen aan de index moesten worden toegevoegd of juist uitgesloten.

Met de nieuwe functionaliteit kan Windows daar automatisch extra locaties aan toevoegen.

Het idee daarachter is eenvoudig: als je regelmatig bestanden uit een bepaalde map opent of gebruikt, kan Windows die locatie als relevant beschouwen. De map kan vervolgens worden meegenomen in de zoekindex, waardoor bestanden uit die locatie bij toekomstige zoekopdrachten beter vindbaar zijn.

Dat betekent dat Windows Search zich gedeeltelijk kan aanpassen aan je dagelijkse gebruik.

Waarom Microsoft deze verandering doorvoert

Het doel van de wijziging is vooral om Windows Search praktischer te maken.

Veel gebruikers weten bijvoorbeeld niet dat een bepaalde map niet standaard wordt geïndexeerd. Wanneer ze vervolgens via Windows Search naar een bestand zoeken, kan dat bestand ontbreken in de resultaten of pas na langere tijd worden gevonden.

Automatische uitbreiding van de zoekindex moet dat soort situaties verminderen.

Stel dat je regelmatig werkt met bestanden in een map die niet tot de standaard geïndexeerde locaties behoort. Windows kan die locatie herkennen als een plek waar je vaak bestanden gebruikt. In plaats van dat je zelf naar de instellingen moet gaan om de map aan de index toe te voegen, kan Windows dat voortaan automatisch regelen.

Voor wie Windows Search intensief gebruikt, kan dat een praktische verbetering zijn.

Automatisch indexeren heeft echter ook nadelen

Meer geïndexeerde locaties betekent namelijk ook dat Windows meer bestanden moet bijhouden.

Dat hoeft op een moderne pc geen merkbaar probleem te zijn, maar het kan wel relevant worden wanneer je grote hoeveelheden gegevens op je computer hebt staan.

Denk bijvoorbeeld aan:

• grote foto- en videocollecties;
• uitgebreide archieven;
• mappen met duizenden documenten;
• back-upbestanden;
• grote projectmappen;
• virtuele machines;
• softwareontwikkelingsprojecten;
• tijdelijke bestanden en datasets.

Wanneer dergelijke locaties automatisch aan de zoekindex worden toegevoegd, kan Windows meer achtergrondwerk uitvoeren om de index actueel te houden.

Dat betekent niet dat Windows voortdurend al je bestanden volledig opnieuw scant. De zoekindex wordt bijgewerkt wanneer daar veranderingen in plaatsvinden. Toch kan het indexeren van zeer grote hoeveelheden gegevens extra opslagactiviteit, processorbelasting en vooral schijfactiviteit veroorzaken.

Op een krachtige desktopcomputer zal dat vaak nauwelijks merkbaar zijn. Op een oudere pc of een laptop met beperkte hardware kan het verschil groter zijn.

Je hoeft Windows Search niet volledig uit te schakelen

Een belangrijk onderscheid is dat het uitschakelen van deze nieuwe automatische functie niet hetzelfde is als het uitschakelen van Windows Search.

Wanneer je de optie voor het automatisch vinden van aanvullende locaties uitschakelt, blijft de bestaande zoekindex gewoon functioneren.

Windows blijft dus zoeken in de locaties die al onderdeel zijn van de index. Je voorkomt alleen dat Windows zelfstandig nieuwe, relevante locaties aan de index toevoegt op basis van je gebruik.

Je houdt daarmee meer controle over de omvang van de zoekindex.

Zo schakel je automatische indexering van extra locaties uit

Je kunt de functie rechtstreeks vanuit de instellingen van Windows 11 beheren.

Stap 1: Open Instellingen

Open het Startmenu en kies Instellingen.

Je kunt ook de sneltoets Windows-toets + I gebruiken.

Stap 2: Ga naar de instellingen voor zoeken

Open vervolgens:

Privacy en beveiliging → Zoeken in Windows

Hier vind je verschillende instellingen die bepalen hoe Windows Search met geïndexeerde locaties omgaat.

Stap 3: Zoek naar de optie voor aanvullende locaties 

Zoek naar de instelling:

Automatisch aanvullende relevante locaties vinden

De exacte Nederlandse benaming kan afhankelijk van de Windows-versie of taalinstellingen enigszins verschillen.

Stap 4: Kies wat Windows moet doen

Staat de optie ingeschakeld, dan mag Windows zelfstandig zoeken naar aanvullende locaties die het relevant acht om aan de zoekindex toe te voegen.

Zet je de optie uit, dan stopt dit automatische gedrag.

De locaties die al in de index staan, blijven daarmee echter gewoon geïndexeerd.

Wat gebeurt er als je de functie inschakelt?

Wanneer je de functie aan laat staan, probeert Windows Search zich meer aan te passen aan je gebruik.

Dat kan vooral handig zijn wanneer je regelmatig met verschillende mappen werkt en niet telkens handmatig wilt bepalen welke locaties moeten worden geïndexeerd.

Een voordeel daarvan is dat je minder hoeft te beheren. Je hoeft immers niet voor iedere nieuwe projectmap of werklocatie naar de indexeringsinstellingen te gaan.

Het nadeel is dat je minder volledige controle hebt over welke locaties uiteindelijk onderdeel worden van de zoekindex.

Voor de meeste gebruikers zal dat verschil waarschijnlijk beperkt blijven, maar bij grote opslagcapaciteiten en zeer grote gegevensverzamelingen kan het wel relevant zijn.

Wat gebeurt er als je de functie uitschakelt?

Wanneer je Automatisch aanvullende relevante locaties vinden uitschakelt, betekent dit niet dat Windows Search ineens niet meer werkt.

De bestaande index blijft beschikbaar en Windows blijft de reeds ingestelde locaties indexeren.

Je voorkomt alleen dat Windows automatisch nieuwe locaties toevoegt op basis van je gebruik.

Wil je daarna alsnog een specifieke map door Windows Search laten indexeren, dan kun je dat via de beschikbare indexeringsinstellingen zelf regelen.

Dit is vooral interessant voor gebruikers die precies willen bepalen welke gegevens door Windows Search worden meegenomen.

Voor wie is automatisch indexeren handig?

De automatische functie kan vooral nuttig zijn voor mensen die Windows Search veel gebruiken en regelmatig tussen verschillende mappen werken.

Bijvoorbeeld wanneer je:

• dagelijks naar documenten zoekt;
• meerdere projectmappen gebruikt;
• regelmatig bestanden opent die buiten de standaardlocaties staan;
• niet zelf wilt bijhouden welke mappen zijn geïndexeerd;
• vooral gemak belangrijk vindt.

In dergelijke situaties kan het automatisch toevoegen van relevante locaties ervoor zorgen dat je minder vaak tegen ontbrekende zoekresultaten aanloopt.

Wanneer kan handmatige controle interessanter zijn?

Het kan juist verstandig zijn om de automatische uitbreiding uit te schakelen wanneer je computer grote hoeveelheden bestanden bevat en je precies wilt bepalen wat Windows indexeert.

Dat geldt bijvoorbeeld voor systemen waarop grote mediabibliotheken, archieven, virtuele machines of andere omvangrijke gegevensverzamelingen staan.

Ook gebruikers die hun achtergrondactiviteit zoveel mogelijk willen beperken, kunnen ervoor kiezen de automatische functie niet te gebruiken.

Daarbij is het belangrijk om niet te verwachten dat het uitschakelen van deze optie automatisch voor een enorme prestatiewinst zorgt. De invloed van indexering verschilt sterk per systeem en hangt onder andere af van de hoeveelheid gegevens, de snelheid van de opslag en hoe vaak bestanden veranderen.

Microsoft rolt de functie geleidelijk uit

De nieuwe manier van werken met geïndexeerde locaties is onderdeel van de recente ontwikkelingen rond Windows Search in Windows 11.

De functie is niet noodzakelijkerwijs op iedere Windows 11-computer tegelijkertijd beschikbaar. Microsoft brengt nieuwe Windows-functies regelmatig gefaseerd uit. Daardoor kunnen twee computers met dezelfde hoofdversie van Windows toch verschillende functies of instellingen hebben.

Ook wanneer je de beschreven optie nog niet ziet, betekent dat dus niet automatisch dat er iets mis is met je installatie.

De beschikbaarheid kan afhankelijk zijn van de specifieke Windows 11-versie, geïnstalleerde updates en de gefaseerde uitrol van de functie.

Windows Search wordt steeds meer aangepast

De automatische indexering van veelgebruikte locaties staat bovendien niet op zichzelf. Microsoft werkt al langer aan veranderingen binnen Windows Search.

Daarbij probeert het bedrijf zoeken eenvoudiger, sneller en minder druk te maken. Onder meer de manier waarop zoekresultaten en aanvullende suggesties worden weergegeven, wordt aangepast.

Het uiteindelijke doel is dat Windows Search niet alleen bestanden vindt, maar beter begrijpt welke resultaten voor een gebruiker daadwerkelijk relevant zijn.

Automatisch rekening houden met veelgebruikte locaties past binnen die ontwikkeling.

Wil je maximale controle? Beheer de index zelf

Gebruikers die volledige controle willen, kunnen ervoor kiezen om de automatische uitbreiding uit te schakelen en vervolgens zelf te bepalen welke locaties worden geïndexeerd.

Dat heeft een belangrijk voordeel: je weet beter welke mappen onderdeel zijn van de zoekindex en welke niet.

Je kunt bijvoorbeeld voorkomen dat een zeer grote map met bestanden wordt meegenomen terwijl je die gegevens vrijwel nooit via Windows Search nodig hebt.

Daar staat tegenover dat je zelf wat meer beheerwerk hebt.

Het is daarom geen kwestie van een universeel juiste instelling. De beste keuze hangt af van hoe je Windows gebruikt, hoeveel bestanden je hebt en hoeveel controle je over de zoekfunctie wilt.

Een alternatief: Everything

Wie vooral behoefte heeft aan zeer snelle bestandszoekopdrachten, kan daarnaast kijken naar gespecialiseerde zoeksoftware zoals Everything van Voidtools.

Dergelijke programma's zijn specifiek gericht op het razendsnel vinden van bestanden en mappen en werken op een andere manier dan de standaard zoekfunctie van Windows.

Dat betekent echter niet automatisch dat je Windows Search moet uitschakelen. Beide systemen kunnen verschillende functies en gebruiksscenario's hebben.

Voor veel gebruikers zal de ingebouwde Windows-zoekfunctie voldoende zijn. Wie regelmatig enorme aantallen bestanden doorzoekt en snelheid van bestandsnamen als belangrijkste criterium heeft, kan daarnaast naar een gespecialiseerd alternatief kijken.

Door: Drifter

OpenAI breidt ChatGPT opnieuw uit met verschillende functies die het gebruik van de AI-assistent tijdens dagelijks werk eenvoudiger en veelzijdiger moeten maken. De nieuwste ontwikkelingen richten zich vooral op het combineren van ChatGPT met bestaande programma's en online diensten.

Een van de belangrijkste vernieuwingen is de brede beschikbaarheid van ChatGPT voor Microsoft Word. Daarnaast krijgt de ingebouwde browser van ChatGPT ondersteuning voor Chrome-extensies, wordt het eenvoudiger om meerdere accounts van dezelfde dienst aan ChatGPT te koppelen en kunnen ook Windows-gebruikers gebruikmaken van de zogenoemde Appshots.

ChatGPT rechtstreeks in Microsoft Word

De opvallendste toevoeging is de integratie van ChatGPT met Microsoft Word. De functie is inmiddels beschikbaar voor gebruikers van alle ChatGPT-abonnementen, waaronder het gratis abonnement.

Na installatie verschijnt ChatGPT als een zijbalk binnen Word. Daardoor hoeft een gebruiker niet voortdurend tussen Word en een afzonderlijk ChatGPT-venster te wisselen.

ChatGPT kan daarbij gebruikmaken van de inhoud van het document waarmee iemand werkt. Hierdoor kunnen gebruikers bijvoorbeeld vragen om:

• een eerste versie van een tekst te schrijven;
• een bestaand document samen te vatten;
• geselecteerde tekst te herschrijven;
• spelling, grammatica en formuleringen te verbeteren;
• een tekst professioneler, duidelijker of juist eenvoudiger te maken;
• bepaalde passages uit te breiden of in te korten;
• koppen en structuur te verbeteren;
• de opmaak en indeling van een document consistenter te maken;
• informatie uit het document te gebruiken bij het opstellen van nieuwe tekst.

De integratie is vooral bedoeld om ChatGPT onderdeel te maken van de normale Word-werkomgeving. Een gebruiker kan daardoor bijvoorbeeld een rapport schrijven en vervolgens vanuit dezelfde omgeving vragen om een bepaalde paragraaf te verbeteren, zonder de tekst handmatig naar een apart chatvenster te hoeven kopiëren.

Tijdelijke aanbieding voor zakelijke gebruikers

Voor zakelijke gebruikers is er bovendien tijdelijk een speciale mogelijkheid. Klanten van ChatGPT Business en Enterprise kunnen gedurende een beperkte periode gebruikmaken van het GPT-5.6 Sol-model in Microsoft Word zonder daarvoor extra gebruikskosten te maken.

Deze tijdelijke preview loopt van 17 september tot en met 30 september. Het gebruik tijdens deze previewperiode wordt volgens OpenAI niet afgetrokken van de normale gebruikslimieten.

ChatGPT krijgt ondersteuning voor Chrome-extensies

Ook de ingebouwde browser van ChatGPT wordt uitgebreid. OpenAI heeft eerder een browseromgeving toegevoegd waarmee ChatGPT websites kan bezoeken en daar werkzaamheden kan uitvoeren, terwijl de gebruiker kan meekijken.

Die browser krijgt nu ondersteuning voor Chrome-extensies.

Gebruikers kunnen ondersteunde extensies installeren, vastmaken en gebruiken binnen de browseromgeving van ChatGPT. Hierdoor wordt het mogelijk om bestaande browserhulpmiddelen te combineren met de mogelijkheden van ChatGPT.

Een voorbeeld hiervan is een wachtwoordmanager zoals 1Password. Wanneer een website om inloggegevens vraagt, kan de extensie worden gebruikt om de benodigde authenticatiegegevens in te vullen.

Dit is vooral relevant voor situaties waarin ChatGPT zelfstandig meerdere stappen op een website uitvoert. Een browserextensie kan daarbij bepaalde taken ondersteunen die normaal gesproken door de gebruiker zelf in een traditionele browser worden uitgevoerd.

De browser van ChatGPT gebruikt een eigen omgeving

Er is daarbij een belangrijk verschil met de normale Chrome-browser.

De ingebouwde browser van ChatGPT neemt niet automatisch de bestaande browseromgeving van de gebruiker over. Dat betekent dat bijvoorbeeld cookies, actieve sessies, browsergeschiedenis en geïnstalleerde extensies uit het bestaande Chrome-profiel niet automatisch beschikbaar zijn.

De browseromgeving van ChatGPT heeft een eigen browserstatus. Gebruikers moeten daarom ondersteunde extensies en eventuele accounts of sessies binnen die omgeving afzonderlijk configureren.

Voor organisaties is er bovendien ondersteuning voor centraal beheer. Enterprise-beheerders kunnen ondersteunde browserextensies binnen hun organisatie beschikbaar stellen en beheren.

Meerdere accounts tegelijk koppelen

Een andere belangrijke verbetering heeft betrekking op de koppeling van externe diensten aan ChatGPT.

Tot nu toe konden gebruikers bij bepaalde diensten, waaronder Gmail, Google Calendar en Google Contacts, meerdere accounts gebruiken. Die mogelijkheid wordt nu uitgebreid naar de meeste ondersteunde plugins en gekoppelde diensten.

Dit is vooral handig voor mensen die bijvoorbeeld zowel een persoonlijk als een zakelijk account gebruiken.

Stel dat iemand een persoonlijk Google-account en een werkaccount heeft. In plaats van telkens het ene account te moeten loskoppelen om vervolgens het andere account te verbinden, kunnen beide accounts naast elkaar beschikbaar zijn wanneer de betreffende dienst dit ondersteunt.

ChatGPT kan vervolgens binnen één gesprek informatie uit de verschillende gekoppelde accounts gebruiken, afhankelijk van wat de gebruiker vraagt en welke toegangsrechten zijn verleend.

Hiermee wordt het wisselen tussen persoonlijke en zakelijke informatie aanzienlijk eenvoudiger.

De functie is beschikbaar voor gebruikers van alle ChatGPT-abonnementen en kan worden gebruikt via de webversie, mobiele apps en desktopapps. Ontwikkelaars van plugins hoeven hiervoor volgens OpenAI geen speciale aanpassingen aan hun plugins te maken.

Appshots nu ook beschikbaar op Windows

OpenAI breidt ten slotte de functie Appshots uit naar Windows.

Appshots werden eerder geïntroduceerd op macOS. Het idee achter deze functie is dat ChatGPT niet alleen een afbeelding van het actieve programmavenster krijgt, maar ook tekstuele informatie die door de betreffende toepassing beschikbaar wordt gesteld.

Dat maakt een Appshot informatiever dan een gewone schermafbeelding.

Een traditionele screenshot bevat uitsluitend de visuele inhoud van het scherm. Een Appshot kan daarnaast relevante tekstuele context van het actieve programma aan ChatGPT doorgeven. Daardoor kan de AI-assistent beter begrijpen waar de gebruiker op dat moment mee bezig is.

Zo werkt Appshots op Windows

Windows-gebruikers kunnen een Appshot activeren door beide Alt-toetsen tegelijkertijd in te drukken.

Vervolgens wordt de ChatGPT-app geopend en wordt de gemaakte Appshot automatisch aan het invoerveld toegevoegd. De gebruiker kan daarna direct een opdracht of vraag invoeren.

Dit kan bijvoorbeeld handig zijn wanneer iemand hulp nodig heeft bij een programma, een foutmelding wil laten analyseren of uitleg wil over wat er op het scherm gebeurt.

In plaats van eerst handmatig een screenshot te maken, dit bestand op te slaan en vervolgens naar ChatGPT te uploaden, kan de gebruiker de Appshot rechtstreeks vanuit de desktopomgeving maken.

ChatGPT wordt steeds meer een werkplatform

De verschillende verbeteringen laten een duidelijke ontwikkeling zien in de manier waarop OpenAI ChatGPT positioneert.

ChatGPT wordt steeds minder uitsluitend gebruikt als een afzonderlijk chatvenster waarin gebruikers vragen stellen. Het wordt steeds meer een assistent die geïntegreerd kan worden in programma's, websites en bestaande digitale workflows.

De Word-integratie richt zich vooral op documenten en tekstverwerking. De ondersteuning voor browserextensies maakt het mogelijk om ChatGPT uit te breiden met bestaande hulpmiddelen. Meerdere accounts maken het gemakkelijker om verschillende persoonlijke en zakelijke diensten naast elkaar te gebruiken. Met Appshots probeert OpenAI ChatGPT bovendien beter onderdeel te maken van de dagelijkse desktopomgeving.

Voor gebruikers betekent dit dat steeds meer werkzaamheden rechtstreeks vanuit ChatGPT kunnen worden uitgevoerd of ondersteund, zonder dat daarvoor voortdurend tussen verschillende programma's hoeft te worden gewisseld.

Tegelijkertijd blijft het belangrijk om rekening te houden met de afzonderlijke toegangsrechten van gekoppelde accounts, browserextensies en applicaties. Dat ChatGPT toegang kan krijgen tot een document, website of gekoppelde dienst betekent niet automatisch dat het toegang heeft tot alle informatie binnen het betreffende account of programma. De beschikbare mogelijkheden zijn afhankelijk van de gebruikte integratie, de ingestelde rechten en het betreffende abonnement.

Met de nieuwe functies zet OpenAI daarmee opnieuw een stap richting een ChatGPT die niet alleen vragen beantwoordt, maar ook rechtstreeks kan samenwerken met de software en online diensten die mensen dagelijks gebruiken.

Door: Drifter

Microsofts gratis video-editor Clipchamp is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een volwaardige videobewerkingstool binnen Windows. De software krijgt regelmatig nieuwe functies, maar daar staat ook een keerzijde tegenover: voor een soepele werking is inmiddels behoorlijk wat hardware nodig.

Microsoft noemt 8 GB RAM als minimum, maar adviseert nadrukkelijk 16 GB of meer. Vooral bij grotere projecten, hogere resoluties en meerdere video- en audiolagen kan het verschil merkbaar zijn. Wie naast Clipchamp ook andere programma's gebruikt, zal met 8 GB bovendien sneller tegen de grenzen van het beschikbare geheugen aanlopen.

Ook de processor en grafische processor spelen een belangrijke rol. Videobewerking is rekenintensief en kan zowel de CPU als GPU zwaar belasten. Microsoft adviseert daarom een relatief recente grafische processor. Een oudere Windows 11-pc kan het besturingssysteem zelf probleemloos draaien, maar alsnog moeite hebben met Clipchamp.

Dat onderscheid is belangrijk. Windows 11 kunnen gebruiken betekent niet automatisch dat een pc geschikt is voor intensieve videobewerking. Bij oudere hardware kunnen gebruikers te maken krijgen met trage bediening, haperingen, lange verwerkingstijden, vastlopers en crashes. In sommige gevallen kunnen projecten of mediabestanden zelfs problemen geven bij het laden.

Daarnaast is voldoende vrije opslagruimte noodzakelijk. Clipchamp gebruikt lokale opslag voor onder meer tijdelijke projectbestanden en tijdens het verwerken en exporteren van video's. Een vrijwel volle SSD of harde schijf kan daardoor eveneens voor problemen zorgen.

Voor het gebruik van Clipchamp gelden verder enkele softwarevoorwaarden. Het systeem moet 64-bits zijn en voor de browsergebaseerde omgeving is een 64-bits versie van Microsoft Edge of Google Chrome vereist. Het up-to-date houden van Windows en de browser is eveneens belangrijk voor compatibiliteit en prestaties.

De hogere systeemeisen zijn niet geheel verrassend. Clipchamp is inmiddels veel uitgebreider dan een eenvoudige knip- en plaktool. De editor ondersteunt steeds meer functies en probeert daarmee een complete oplossing voor videobewerking te bieden. Meer mogelijkheden betekenen echter ook meer werk voor de hardware.

Voor eenvoudige video's kan een bescheiden moderne pc nog altijd volstaan. Wie Clipchamp regelmatig gebruikt voor grotere of complexere projecten, doet er volgens Microsoft echter verstandig aan te beschikken over minimaal 16 GB RAM, een moderne processor, recente grafische hardware en voldoende vrije opslagruimte.

Clipchamp mag dan gratis beschikbaar zijn en eenvoudig ogen, videobewerking blijft een relatief zware taak. Vooral bezitters van oudere Windows 11-systemen kunnen daardoor tegen beperkingen aanlopen die bij normaal dagelijks gebruik van de pc nauwelijks merkbaar zijn.

Door: Drifter

Nintendo heeft een nieuwe systeemupdate uitgebracht voor de oorspronkelijke Nintendo Switch. Systeemversie 23.0.0 verscheen op 9 september 2026 en bevat naast enkele functionele wijzigingen ook een belangrijke beveiligingsoplossing.

Nintendo meldt namelijk dat er een kwetsbaarheid is gevonden waardoor een aanvaller die zich in de buurt van een Nintendo Switch bevindt, onder bepaalde omstandigheden informatie van de console zou kunnen verkrijgen. Het gaat om een probleem dat verband houdt met draadloze communicatie en specifieke functies waarbij QR-codes worden gebruikt.

Voor bezitters van een oorspronkelijke Nintendo Switch is het daarom verstandig om te controleren welke systeemversie op de console staat. Staat de Switch nog op een versie ouder dan 23.0.0, dan is bijwerken aan te raden.

Beveiligingsprobleem zit in functies die met QR-codes werken

De kwetsbaarheid heeft betrekking op functionaliteit van de oorspronkelijke Nintendo Switch waarbij een QR-code wordt gebruikt om een draadloze verbinding tot stand te brengen.

Een voorbeeld daarvan is de functie ‘Verzenden naar smartphone’. Met deze functie kun je screenshots en video-opnamen die op je Switch zijn opgeslagen naar een smartphone overbrengen. De Switch gebruikt daarvoor QR-codes om de verbinding tussen de console en de smartphone tot stand te brengen.

Ook Mario Kart Live: Home Circuit maakt gebruik van QR-codes voor draadloze communicatie. Daardoor valt ook deze toepassing binnen de context van het beveiligingsprobleem dat Nintendo heeft beschreven.

Het belangrijke punt is dat de kwetsbaarheid niet simpelweg betekent dat iemand vanaf iedere willekeurige plek via internet toegang tot je Switch kan krijgen. Het gaat om een aanval waarbij de aanvaller zich in de buurt van de console moet bevinden en gebruik moet kunnen maken van de betreffende draadloze functionaliteit.

Daarmee is het risico vooral relevant wanneer je de Switch buitenshuis gebruikt en daarbij functies activeert waarmee de console draadloze verbindingen met andere apparaten tot stand brengt.

Wat kan een aanvaller met het beveiligingslek?

Nintendo beschrijft het probleem als een kwetsbaarheid die kan leiden tot het uitlekken van informatie vanaf de console. Het probleem is geregistreerd onder CVE-2026-82079.

Technisch gaat het om een zogenaamde stack-based buffer overflow. Dat is een type softwarefout waarbij een programma meer gegevens naar een geheugenbuffer probeert te schrijven dan daarvoor is gereserveerd. Onder bepaalde omstandigheden kan een dergelijke fout worden misbruikt om het normale gedrag van een programma te beïnvloeden.

Bij deze Nintendo-kwetsbaarheid is het risico gekoppeld aan de manier waarop bepaalde draadloze gegevens worden verwerkt.

Dat betekent overigens niet dat iedere Switch die nog niet is bijgewerkt automatisch is overgenomen of dat Nintendo-accounts onmiddellijk toegankelijk zijn voor iedereen in de buurt. Daarvoor zijn specifieke omstandigheden en een geschikte aanval nodig.

Wel is het een beveiligingsprobleem dat Nintendo belangrijk genoeg vindt om met een systeemupdate te verhelpen. Daarom is het verstandig om de kwetsbaarheid niet onnodig te laten bestaan.

Vooral bezitters van de originele Switch moeten opletten

De beveiligingsmelding heeft betrekking op de oorspronkelijke Nintendo Switch-familie. Nintendo heeft voor de Switch een beveiligingsadvies gepubliceerd waarin het probleem en de oplossing worden beschreven.

De Nintendo Switch 2 valt niet onder deze specifieke kwetsbaarheid.

Voor bezitters van een oudere Switch is het bovendien goed om te weten dat het feit dat een console weinig of helemaal niet wordt gebruikt, niet automatisch betekent dat updates onbelangrijk zijn. Zodra de console later weer wordt ingeschakeld en bepaalde draadloze functies worden gebruikt, kan een verouderde systeemversie nog steeds relevant zijn.

Een Switch die jarenlang in een kast heeft gelegen, kan dus eveneens beter eerst worden bijgewerkt voordat je hem weer gaat gebruiken.

Systeemversie 23.0.0 verhelpt het probleem

Nintendo heeft de kwetsbaarheid opgelost in systeemversie 23.0.0.

Deze versie is op 9 september 2026 uitgebracht. Naast de beveiligingsoplossing bevat de update verschillende andere wijzigingen, waaronder aanpassingen rond virtuele gamekaarten en algemene verbeteringen aan de stabiliteit van het systeem.

De beveiligingsoplossing is echter een belangrijke reden om de update niet uit te stellen.

Je kunt controleren welke systeemversie je Nintendo Switch gebruikt via:

Systeeminstellingen → Systeem

Bij Systeemupdate wordt de huidige systeemversie weergegeven.

Staat daar versie 23.0.0 of nieuwer, dan is je console bijgewerkt naar een versie waarin deze specifieke kwetsbaarheid is verholpen.

Zo werk je je Nintendo Switch bij

Het installeren van de update is relatief eenvoudig.

1. Open vanaf het HOME-menu Systeeminstellingen.
2. Scroll in het menu naar beneden en kies Systeem.
3. Selecteer Systeemupdate.
4. De Switch controleert vervolgens of er een nieuwe systeemversie beschikbaar is.
5. Als er een update klaarstaat, wordt deze gedownload en geïnstalleerd.
6. Volg daarna de instructies op het scherm.

De Switch kan systeemupdates in veel gevallen automatisch downloaden wanneer de console met internet is verbonden. Toch is het verstandig om handmatig te controleren welke versie daadwerkelijk op de console staat.

Een update is pas relevant voor dit probleem wanneer de installatie daadwerkelijk is voltooid en de console op de nieuwe systeemversie draait.

Wat als je de Switch voorlopig niet kunt updaten?

Kun je de update om wat voor reden dan ook nog niet installeren, dan is het verstandig om de functies die bij het beveiligingsprobleem betrokken zijn voorlopig zo weinig mogelijk te gebruiken.

Nintendo noemt het vermijden van bepaalde situaties als tijdelijke maatregel. Zo kun je de functie ‘Verzenden naar smartphone’ beter alleen gebruiken in een vertrouwde omgeving wanneer je de console nog niet kunt bijwerken.

Ook is het verstandig om Mario Kart Live: Home Circuit niet in een omgeving te gebruiken waarin onbekenden zich dicht bij de console kunnen bevinden zolang de betreffende systeemupdate nog niet is geïnstalleerd.

Daarnaast geldt een algemene voorzorgsmaatregel: scan geen QR-codes met een apparaat of verbinding waarvan je de herkomst niet vertrouwt.

Deze maatregelen zijn echter vooral bedoeld als tijdelijke oplossing. De structurele oplossing blijft het installeren van de systeemupdate.

Geen reden voor paniek, wel reden om te updaten

De melding betekent niet dat iedere Nintendo Switch-gebruiker op dit moment slachtoffer is van een aanval.

Het gaat om een specifieke kwetsbaarheid die onder bepaalde omstandigheden kan worden misbruikt. De aanvaller moet zich bovendien binnen het relevante draadloze bereik bevinden en gebruikmaken van de functionaliteit waarop de kwetsbaarheid betrekking heeft.

Toch is er weinig reden om de update uit te stellen. Nintendo heeft het probleem inmiddels verholpen en de benodigde oplossing is beschikbaar in systeemversie 23.0.0.

Daarom geldt voor bezitters van de oorspronkelijke Nintendo Switch vooral één eenvoudige controle: open de systeeminstellingen en kijk welke systeemversie op je console staat.

Staat de Switch nog op een versie vóór 23.0.0, installeer de nieuwste systeemupdate dan voordat je de betreffende draadloze functies opnieuw gebruikt.

Ook oudere Switch nog steeds onderhouden

De Nintendo Switch verscheen oorspronkelijk in 2017 en is inmiddels technisch aanzienlijk ouder dan de Nintendo Switch 2. Toch laat deze beveiligingsupdate zien dat Nintendo de software van de oorspronkelijke console nog steeds onderhoudt.

Dat is vooral belangrijk omdat een console tegenwoordig veel meer doet dan alleen games uitvoeren. De Switch maakt verbinding met internet, Nintendo-accounts, smartphones en andere apparaten en verwerkt daarbij allerlei gegevens.

Een systeemupdate kan daarom niet alleen nieuwe functies of stabiliteitsverbeteringen bevatten, maar ook beveiligingsproblemen oplossen die voor de gebruiker niet direct zichtbaar zijn.

Wie zijn oude Switch nog regelmatig gebruikt, doet er dan ook verstandig aan automatische updates ingeschakeld te laten en af en toe te controleren of de console nog over de meest recente systeemsoftware beschikt.

Door: Drifter

Microsoft breidt de herstelmogelijkheden van Windows 11 aanzienlijk uit met een uitgebreidere versie van Cloud rebuild. Met deze functie kan een Windows 11-pc volledig opnieuw worden geïnstalleerd met bestanden die rechtstreeks via Windows Update worden opgehaald. De techniek is vooral interessant voor organisaties, omdat IT-beheerders een Cloud rebuild op beheerde apparaten ook op afstand kunnen voorbereiden en starten.

Daarnaast voegt Microsoft een optie toe waarmee opslagmedia tijdens het herstelproces kunnen worden geschoond met behulp van de wisfunctionaliteit van de opslaghardware. Daarmee is Cloud rebuild niet alleen bedoeld om een defecte of zwaar beschadigde Windows-installatie opnieuw op te bouwen, maar ook voor scenario's waarin een computer wordt teruggegeven, gerecycled of aan een andere gebruiker wordt toegewezen.

De nieuwe mogelijkheden worden momenteel getest binnen het Windows Insider Experimental Channel. Ze zijn onderdeel van Windows 11 26H2 en verschenen in build 26340.9502, die Microsoft op 18 september 2026 uitbracht. Omdat het om experimentele functionaliteit gaat, staat nog niet vast dat alle onderdelen uiteindelijk in een reguliere Windows 11-release beschikbaar komen.

Windows volledig opnieuw installeren vanuit de cloud

Cloud rebuild is ontworpen als een grondiger alternatief voor de bestaande herstelmogelijkheden van Windows. Microsoft beschrijft de functie als een manier om een pc terug te brengen naar een schone en bekende staat door Windows volledig opnieuw te installeren.

Het belangrijkste verschil met een traditionele lokale herinstallatie is dat Cloud rebuild niet afhankelijk is van een bestaande Windows-installatie of van installatiemedia zoals een USB-stick. Vanuit de Windows Recovery Environment (WinRE) worden de benodigde Windows-bestanden via Windows Update opgehaald.

Ook de drivers van het apparaat worden daarbij vanuit Windows Update gedownload. Daardoor kan het systeem na de herinstallatie opnieuw worden opgebouwd zonder dat een organisatie voor iedere computer een afzonderlijke aangepaste installatie-image hoeft klaar te hebben.

Dat is met name relevant wanneer Windows zelf niet meer normaal kan starten. Cloud rebuild draait namelijk vanuit WinRE, de afzonderlijke herstelomgeving die Windows kan starten wanneer het besturingssysteem niet meer normaal opstart.

Microsoft introduceerde Cloud rebuild eerder in 2026 als experimentele hersteloptie. De versie in build 26340.9502 breidt deze functie verder uit met onder meer het veilig wissen van opslag en mogelijkheden voor beheer op afstand.

Ook bruikbaar wanneer Windows niet meer opstart

Een belangrijk onderdeel van Cloud rebuild is dat de functie vanuit de Windows Recovery Environment kan worden gestart. Daardoor hoeft de bestaande Windows-installatie niet volledig functioneel te zijn om een nieuwe installatie uit te voeren.

Wanneer een computer meerdere keren niet goed opstart, kan Windows automatisch in WinRE terechtkomen. Een gebruiker kan de herstelomgeving ook handmatig starten via de geavanceerde herstelopties van Windows.

Binnen WinRE wordt vervolgens de Cloud rebuild-optie aangeboden. De herstelomgeving probeert verbinding met internet te maken, waarna Windows Update wordt gebruikt om de benodigde bestanden en drivers op te halen.

Daarvoor is uiteraard wel netwerkconnectiviteit nodig. Microsoft ondersteunt daarvoor onder meer Ethernet en bepaalde Wi-Fi-verbindingen vanuit WinRE. Op geschikte systemen kan WinRE bovendien eerder opgeslagen Wi-Fi-profielen gebruiken, zodat een herstelprocedure eenvoudiger verbinding kan maken met het netwerk.

Cloud rebuild is daarmee vooral interessant in situaties waarin een lokaal herstelbestand, een USB-installatiemedium of een bestaande Windows-installatie niet langer betrouwbaar is.

Verschil met 'Deze pc opnieuw instellen'

Cloud rebuild lijkt op het eerste gezicht sterk op de bestaande functie Deze pc opnieuw instellen, maar Microsoft positioneert de nieuwe methode nadrukkelijk als een diepere herstelprocedure.

Bij Cloud rebuild wordt een nieuwe Windows-installatie opgebouwd met een Windows-image en drivers die via Windows Update worden binnengehaald. Het proces is daardoor minder afhankelijk van de staat van het bestaande besturingssysteem.

De nieuwe aanpak is vooral bedoeld voor situaties waarin sprake is van ernstige problemen met Windows of wanneer een organisatie bewust een volledig schone installatie wil uitvoeren.

Microsoft beschrijft Cloud rebuild binnen zijn herstelmodel als een optie voor situaties waarin reguliere herstelmethoden onvoldoende zijn, bijvoorbeeld bij diepgaande beschadiging van het besturingssysteem.

Alles op de systeemschijf wordt verwijderd

Wie Cloud rebuild gebruikt, moet rekening houden met volledig gegevensverlies.

Bij de optie Remove files wordt de systeemschijf opnieuw ingericht en worden lokaal opgeslagen bestanden, gebruikersaccounts, toepassingen en instellingen verwijderd. De computer wordt vervolgens opnieuw geïnstalleerd met Windows.

Dat betekent dat Cloud rebuild nadrukkelijk geen gewone reparatiefunctie is waarbij persoonlijke bestanden en geïnstalleerde programma's automatisch behouden blijven.

Bestanden die uitsluitend lokaal op de pc staan, moeten daarom vooraf worden veiliggesteld wanneer ze nog nodig zijn.

Gegevens die al buiten het apparaat zijn opgeslagen, bijvoorbeeld in een cloudopslagdienst zoals OneDrive, worden niet door het formatteren van de lokale systeemschijf verwijderd. Uiteraard moet een organisatie er wel voor zorgen dat belangrijke bestanden daadwerkelijk zijn gesynchroniseerd voordat het apparaat wordt gewist.

Nieuwe optie: 'Remove & sanitize files'

De belangrijkste nieuwe toevoeging in build 26340.9502 is de optie Remove & sanitize files.

Microsoft maakt hiermee onderscheid tussen twee soorten verwijdering:

• Remove files: bedoeld voor een computer die opnieuw wordt ingericht en door dezelfde organisatie of gebruiker kan worden gebruikt.
• Remove & sanitize files: bedoeld wanneer een apparaat wordt teruggegeven, gerecycled of aan een andere gebruiker wordt toegewezen.

De tweede optie gaat verder dan het simpelweg verwijderen van bestanden. Hierbij wordt gebruikgemaakt van de mogelijkheden van de opslaghardware om de gegevens op het geselecteerde opslagmedium te wissen.

Dat maakt deze optie vooral interessant voor organisaties die oude systemen buiten gebruik stellen. Een standaard verwijderprocedure kan onder bepaalde omstandigheden nog mogelijkheden bieden om gegevens met gespecialiseerde herstelsoftware terug te halen. Bij sanitization wordt juist geprobeerd de opslag op een veel grondigere manier te wissen.

Microsoft benadrukt dat deze procedure onomkeerbaar is.

Een gebruiker of beheerder moet daarom zorgvuldig controleren welke optie wordt gekozen voordat het proces wordt gestart.

Ook meerdere schijven kunnen onderdeel zijn van het proces

Op systemen met meerdere opslagmedia biedt de nieuwe sanitization-functionaliteit mogelijkheden om aan te geven welke schijven moeten worden gewist.

Dat is vooral relevant voor zakelijke systemen met bijvoorbeeld meerdere interne SSD's of andere opslagmedia. Het voorkomt dat een beheerder ervan uitgaat dat alleen de primaire systeemschijf wordt behandeld terwijl aanvullende opslag achterblijft.

Bij het gebruik van een sanitization-procedure is daarom extra controle belangrijk: gegevens op een geselecteerde schijf kunnen na het proces niet meer op de normale manier worden teruggehaald.

IT-beheer krijgt veel meer controle

Voor zakelijke omgevingen is de ondersteuning voor de Recovery CSP waarschijnlijk de belangrijkste uitbreiding.

Microsoft maakt het hiermee mogelijk om Cloud rebuild centraal te configureren en op beheerde apparaten op afstand te laten uitvoeren.

Dat betekent dat een IT-afdeling niet noodzakelijk een medewerker naar een fysiek apparaat hoeft te sturen om een volledige Windows-herinstallatie te starten.

De Recovery CSP bevat daarvoor specifieke configuratiemogelijkheden onder Recovery/CloudRebuild.

Een beheerder kan onder meer bepalen welk type Cloud rebuild op een apparaat beschikbaar is. Daarbij zijn er twee belangrijke scenario's.

De huidige Windows-build opnieuw installeren

Een organisatie kan ervoor kiezen om het apparaat opnieuw te installeren met de Windows-build die momenteel op het systeem staat.

Dit is de meest directe vorm van Cloud rebuild: Windows wordt volledig opnieuw opgebouwd, maar de bestaande build wordt als uitgangspunt voor de nieuwe installatie gebruikt.

Een specifieke doelbuild installeren

Daarnaast ondersteunt Cloud rebuild een aangepaste installatie waarbij de beheerder een specifieke doelconfiguratie opgeeft.

Daarbij kunnen verschillende onderdelen van de gewenste Windows-installatie worden vastgelegd, waaronder:

• de build-branch;
• de Windows-versie;
• de Windows-editie;
• het installatietype;
• de systeemtaal;
• de gewenste cumulatieve update;
• en eventueel een unattended answer file.

Hierdoor kan een organisatie veel nauwkeuriger bepalen welke Windows-installatie op een apparaat terechtkomt.

Unattended installatie maakt verdere automatisering mogelijk

Voor organisaties is ook ondersteuning voor een unattend answer file belangrijk.

Met een dergelijk antwoordbestand kunnen bepaalde installatiekeuzes vooraf worden vastgelegd. Daardoor hoeft een beheerder niet tijdens iedere herinstallatie handmatig dezelfde configuratie door te lopen.

Dit past in een bredere ontwikkeling waarbij Microsoft Windows-herstel steeds meer als een geautomatiseerd onderdeel van modern apparaatbeheer behandelt.

Een Cloud rebuild kan daardoor onderdeel worden van een groter proces: een defect of opnieuw toegewezen apparaat wordt volledig gewist, Windows wordt opnieuw geïnstalleerd en vervolgens kan het apparaat opnieuw door de organisatie worden ingericht.

Combinatie met Intune en Windows Autopilot

Voor beheerde apparaten sluit Cloud rebuild aan op bestaande Microsoft-technologieën voor apparaatbeheer.

Na een volledige herinstallatie komt Windows opnieuw in de configuratiefase terecht, oftewel de Out-of-Box Experience (OOBE).

Bij apparaten die door een organisatie worden beheerd, kan vervolgens opnieuw automatische provisioning plaatsvinden. Microsoft noemt daarbij onder meer Windows Autopilot, Microsoft Intune, Backup for Organizations en OneDrive.

Hierdoor hoeft een volledige Windows-herinstallatie niet automatisch te betekenen dat een IT-medewerker daarna iedere toepassing, instelling en beveiligingsmaatregel handmatig opnieuw moet configureren.

Het idee is juist dat de pc na de schone installatie opnieuw door het beheersysteem wordt herkend en volgens het beleid van de organisatie wordt ingericht.

Interessant voor defecte bedrijfs-pc's

Cloud rebuild kan daardoor een belangrijke rol krijgen bij het herstellen van bedrijfsapparaten.

Stel dat een Windows-installatie ernstig beschadigd is geraakt en traditionele herstelmethoden niet meer werken. In plaats van een technicus met een USB-stick naar de werkplek te sturen, kan een organisatie een beheerde computer uiteindelijk op afstand opnieuw laten opbouwen.

Het proces kan in grote lijnen bestaan uit:

1. het activeren van de herstelprocedure;
2. het ophalen van de gewenste Windows-installatie;
3. het downloaden van de benodigde drivers;
4. het verwijderen van de bestaande lokale installatie;
5. het installeren van Windows;
6. het opnieuw doorlopen van OOBE;
7. en het automatisch opnieuw toepassen van de bedrijfsconfiguratie.

Daarmee verschuift Windows-herstel steeds meer van een handmatige technische procedure naar een geautomatiseerd beheerscenario.

Niet alleen voor defecte computers

De functie is niet uitsluitend bedoeld voor apparaten waarop Windows problemen vertoont.

De mogelijkheid om opslagmedia tijdens het proces te sanitizen maakt Cloud rebuild ook relevant voor de levenscyclus van zakelijke hardware.

Wanneer een werknemer een laptop inlevert, kan de organisatie de computer volledig wissen voordat deze opnieuw wordt uitgegeven. Hetzelfde geldt voor apparatuur die wordt teruggestuurd naar een leverancier, wordt verkocht, wordt gerecycled of buiten gebruik wordt gesteld.

In dergelijke situaties is het belangrijk dat niet alleen Windows-accounts en bestanden worden verwijderd, maar dat ook wordt nagedacht over de mogelijkheid om achtergebleven gegevens te herstellen.

De nieuwe sanitization-optie is specifiek voor dergelijke scenario's bedoeld.

Het is geen gewone cloudback-up

Een belangrijk onderscheid is dat Cloud rebuild geen back-upsysteem is.

De functie maakt geen kopie van de bestaande Windows-installatie, persoonlijke bestanden of geïnstalleerde programma's om deze later terug te zetten. Het tegenovergestelde gebeurt juist: bij een rebuild wordt de bestaande lokale installatie verwijderd.

Cloud rebuild moet daarom worden gezien als een herstel- en herinstallatiemechanisme, niet als vervanging voor Windows Backup, OneDrive of andere back-upoplossingen.

Voor een organisatie betekent dit dat een goede back-upstrategie nog steeds noodzakelijk is.

Nieuwe toegankelijkheidsfuncties

Build 26340.9502 bevat naast de uitbreidingen voor Cloud rebuild ook verschillende andere wijzigingen.

Een opvallende verbetering is te vinden in Magnifier, de ingebouwde vergrotingsfunctie van Windows.

Microsoft voegt een nieuwe contrastmodus toe waarmee gebruikers de interface donkerder kunnen maken om hinderlijke helderheid en schittering te verminderen.

Het belangrijke verschil met traditionele kleurinversie is dat foto's, video's en grafieken hun oorspronkelijke kleuren behouden.

Bij volledige kleurinversie worden namelijk alle kleuren van het scherm omgedraaid. Dat kan de leesbaarheid van de interface verbeteren, maar zorgt er tegelijkertijd voor dat afbeeldingen en grafieken onnatuurlijk worden weergegeven.

De nieuwe contrastmodus probeert dit probleem te vermijden. De interface wordt aangepast, terwijl de oorspronkelijke kleuren van visuele content behouden blijven.

De bestaande kleurinversiefunctie blijft daarnaast gewoon beschikbaar.

Live Captions kan schermlezeraudio uitsluiten

Ook Live Captions krijgt een nieuwe instelling.

Microsoft voegt een optie toe met de naam Include Screen Reader audio. Deze instelling staat standaard uit.

Wanneer de optie uitgeschakeld blijft, probeert Live Captions audio van schermlezers zoals Narrator, JAWS en NVDA niet mee te nemen in de transcriptie.

Dat kan belangrijk zijn voor gebruikers die tegelijkertijd een schermlezer en Live Captions gebruiken. Zonder deze instelling kan gesproken schermlezeraudio immers als gewone audio worden geïnterpreteerd en vervolgens in de ondertiteling verschijnen.

De nieuwe optie maakt het mogelijk om de transcriptie meer te richten op microfoon- en systeemgeluid en schermlezeroutput daarvan gescheiden te houden.

Ook verbeteringen voor Hyper-V en File History

Microsoft heeft in dezelfde build enkele bestaande problemen opgelost.

Bij Hyper-V is een probleem verholpen met bepaalde door HCS beheerde virtuele machines. Wanneer Windows-mappen via het Plan9-protocol met een Linux-VM werden gedeeld, konden deze mappen in sommige situaties niet zichtbaar of toegankelijk zijn in de Linux-gastomgeving.

Daarnaast is een probleem met File History opgelost waarbij Windows ten onrechte kon melden dat er geen bruikbare schijven beschikbaar waren.

Deze wijzigingen zijn minder ingrijpend dan Cloud rebuild, maar maken eveneens deel uit van dezelfde Insider-build.

Experimental Channel betekent: nog niet definitief

Een belangrijk voorbehoud is dat build 26340.9502 geen normale stabiele Windows 11-release is.

De build bevindt zich in het Experimental Channel van het Windows Insider Program. Microsoft gebruikt dit kanaal om functies in een relatief vroeg ontwikkelingsstadium te testen.

Dat betekent dat de huidige werking nog kan veranderen.

Een functie kan bijvoorbeeld:

• later een andere gebruikersinterface krijgen;
• technisch worden aangepast;
• tijdelijk worden verwijderd;
• worden vervangen door een andere aanpak;
• of uiteindelijk helemaal niet in een reguliere Windows-versie verschijnen.

Ook worden sommige functies via Controlled Feature Rollout geleidelijk beschikbaar gemaakt. Het feit dat een bepaalde Insider-build is geïnstalleerd, betekent daarom niet automatisch dat iedere tester alle nieuwe mogelijkheden direct te zien krijgt.

Cloud rebuild is voorlopig een preview

Microsoft documenteert Cloud rebuild momenteel expliciet als een previewfunctie. De technologie is daarmee vooral bedoeld voor evaluatie en testen op niet-productiesystemen.

Voor organisaties betekent dit dat Cloud rebuild nog niet zonder meer als een volledig uitontwikkelde vervanging voor bestaande herstelprocedures moet worden beschouwd.

Voor productieomgevingen blijven traditionele herstelmedia, back-ups en andere recoveryprocedures daarom belangrijk totdat Microsoft de functie officieel algemeen beschikbaar maakt en de definitieve werking en vereisten bekend zijn.

Wat betekent dit uiteindelijk voor Windows-beheer?

De ontwikkeling laat vooral zien welke richting Microsoft met Windows-herstel opgaat.

Een volledige Windows-herinstallatie hoeft steeds minder een fysiek proces te zijn waarbij een beheerder een laptop moet ophalen, een USB-stick moet gebruiken en daarna handmatig alle bedrijfssoftware opnieuw moet installeren.

Met Cloud rebuild wordt een aanzienlijk groter deel van dat proces vanuit de herstelomgeving en de cloud geautomatiseerd.

De combinatie van:

• Windows Recovery Environment;
• Windows Update;
• automatisch aangeleverde drivers;
• Recovery CSP;
• Microsoft Intune;
• Windows Autopilot;
• unattended installatie;
• en hardwarematige opslag-sanitization

kan uiteindelijk een vrijwel volledig beheerde herstel- en herinrichtingsprocedure opleveren.

Voor IT-afdelingen is vooral de mogelijkheid om een apparaat op afstand terug te brengen naar een schone Windows-installatie interessant. Voor organisaties die met grote aantallen laptops en desktops werken, kan dat de hoeveelheid handmatig herstelwerk aanzienlijk verminderen.

Tegelijkertijd moet duidelijk worden benadrukt dat Cloud rebuild op dit moment nog experimentele previewtechnologie is. De nieuwe mogelijkheden worden getest in Windows 11 26H2 en kunnen nog veranderen voordat Microsoft besluit welke onderdelen daadwerkelijk naar reguliere Windows-versies worden gebracht.

Voor gebruikers is vooral één waarschuwing van belang: Cloud rebuild is een volledige herinstallatie en kan alle lokaal opgeslagen gegevens verwijderen. De optie Remove & sanitize files gaat nog verder en is bedoeld voor situaties waarin een apparaat definitief wordt gewist voordat het wordt teruggegeven, gerecycled of opnieuw toegewezen.

Wie de functie in de huidige Insider-versie gebruikt, moet Cloud rebuild daarom behandelen als een volledige recovery- en wipeprocedure en niet als een eenvoudige reparatieoptie.

Door: Drifter

Google introduceert een nieuwe categorie laptops onder de naam Googlebook. De apparaten combineren de Android-technologie en het app-ecosysteem van Google met onderdelen van ChromeOS die zijn gericht op traditioneel desktopgebruik. De eerste laptops worden gemaakt door Acer, ASUS, Dell, HP en Lenovo. De verkoop start begin oktober in de eerste landen; voor Nederland en België zijn de exacte prijzen en releasedata nog niet officieel bevestigd.

Google heeft zijn nieuwe Googlebook-platform officieel gepresenteerd. Het bedrijf wil daarmee een nieuwe generatie laptops op de markt brengen die niet alleen nauw samenwerken met Android-smartphones, maar ook nadrukkelijk zijn ontworpen voor desktopgebruik.

Waar Chromebooks traditioneel draaien op ChromeOS, gebruiken Googlebooks het nieuwe Googlebook OS. Dat systeem is gebaseerd op de Android-technologiestack en combineert die met belangrijke desktoponderdelen uit ChromeOS. Daardoor moet Googlebook zowel toegang bieden tot Android-apps als tot een volwaardige desktopomgeving met onder meer vensterbeheer, een desktopversie van Chrome, Linux-ondersteuning en functies voor ontwikkelaars.

De eerste generatie bestaat uit vijf laptops van Acer, ASUS, Dell, HP en Lenovo. Google stelt daarbij een aantal minimale eisen aan de hardware. Alle modellen beschikken over minimaal 16 GB werkgeheugen en 256 GB opslag. Voor de processors gebruikt Google in deze eerste generatie Intel Core Ultra-processors uit de Series 3, gebaseerd op de Panther Lake-generatie, of Qualcomm Snapdragon X Elite-processors. De systemen beschikken daarnaast over een NPU voor lokale AI-berekeningen.

De goedkoopste modellen beginnen in de Verenigde Staten bij 899 dollar. De duurste modellen van de eerste reeks komen uit op 1299 dollar.

Nederlandse en Belgische beschikbaarheid

De eerste Googlebooks worden vanaf begin oktober verkocht in onder meer de Verenigde Staten, Canada, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Frankrijk, Ierland, Australië en Nieuw-Zeeland. De Amerikaanse verkoop start op 4 oktober 2026; verschillende andere landen volgen kort daarna.

Voor Nederland en België is de situatie nog minder duidelijk. Acer heeft inmiddels zijn Googlebook 14 officieel aangekondigd en geeft voor Europa een startprijs van 1199 euro op, maar de fabrikant heeft daarbij geen definitieve Nederlandse of Belgische verkoopdatum genoemd. Ook kunnen Europese prijzen en configuraties per land verschillen.

Een prijs van 1299 euro en een verkoopstart in december kunnen daarom niet als definitieve gegevens voor Nederland en België worden beschouwd zolang Acer die informatie voor deze markten niet officieel heeft bevestigd.

Ook voor de Googlebooks van ASUS, Dell, HP en Lenovo zijn de precieze Nederlandse en Belgische verkoopgegevens nog niet volledig bekend.

Googlebook OS is meer dan Android op een groot scherm

Googlebook OS moet niet worden gezien als simpelweg Android 17 dat op een laptop wordt weergegeven. De basis komt wel uit de Android-technologiestack en Googlebook maakt gebruik van Android 17, maar Google heeft het systeem uitgebreid met functies die specifiek voor laptops zijn bedoeld.

Google combineert daarbij de Android-applicatielaag met desktoptechnologie die afkomstig is uit ChromeOS. Het resultaat moet een systeem worden dat meer lijkt op een traditionele desktopomgeving dan de Android-interface op een telefoon of tablet.

De interface gebruikt onder meer elementen van Material 3 Expressive. De taakbalk en systeemfuncties zijn ontworpen voor gebruik met een muis en toetsenbord, terwijl apps in afzonderlijke vensters kunnen draaien en naast elkaar gebruikt kunnen worden.

Ook de browser is aangepast voor desktopgebruik. Google levert een volledige versie van Chrome met ondersteuning voor onder meer extensies, verticale tabbladen en de Gemini-zijbalk.

Android-apps rechtstreeks op de laptop

Een van de belangrijkste verschillen met traditionele Chromebooks is de manier waarop Android-apps onderdeel zijn van het systeem.

Googlebook OS heeft toegang tot de Google Play Store en kan Android-apps rechtstreeks uitvoeren. Daarvoor is geen klassieke Android-emulator nodig. Google heeft bovendien een systeem ontwikkeld waarmee duidelijker moet worden welke apps geschikt zijn voor gebruik op een groot scherm en met toetsenbord en muis.

In de Play Store komen daarvoor speciale aanduidingen. Ontwikkelaars kunnen hun apps bovendien aanpassen voor grotere schermen, meerdere vensters en desktopinvoer.

Google probeert daarmee een van de historische zwakke punten van Android op laptops aan te pakken: een groot aantal mobiele apps werkt technisch wel op een groot scherm, maar is niet altijd ontworpen voor een toetsenbord, muis of een brede desktopinterface.

Naast Android-apps blijft ook het web een belangrijk onderdeel van Googlebook. Google benadrukt dat de desktopversie van Chrome een centrale plaats inneemt in het besturingssysteem.

Linux-terminal voor ontwikkelaars

Googlebook OS krijgt daarnaast een geïsoleerde Linux-omgeving. Daarmee kunnen gebruikers een terminal openen en Linux-software en ontwikkeltools draaien.

De Linux-omgeving wordt door een beveiligde virtualisatielaag van het onderliggende systeem gescheiden. Hierdoor kunnen ontwikkelaars bijvoorbeeld code ophalen uit repositories, ontwikkeltools gebruiken en programma's uitvoeren zonder dat de Linux-omgeving rechtstreeks toegang krijgt tot het volledige besturingssysteem.

Voor softwareontwikkelaars gaat Google nog een stap verder. Google levert met Antigravity een ontwikkelomgeving die onder meer gericht is op het bouwen van Android-apps en agentische toepassingen. Android-apps kunnen vanuit die omgeving rechtstreeks op een Googlebook worden getest.

Dat betekent dat Googlebook niet alleen als consumentenlaptop wordt gepositioneerd, maar ook als ontwikkelplatform.

AI staat centraal in Googlebook

Een belangrijk onderdeel van Googlebooks is de integratie van Gemini.

Een van de opvallendste functies heet Magic Pointer. Door met de cursor te bewegen kan de gebruiker Gemini activeren en vervolgens een onderdeel van het scherm selecteren. Dat geselecteerde onderdeel kan vervolgens als context voor een opdracht aan Gemini worden gebruikt.

De functie lijkt daarmee enigszins op het idee achter Circle to Search op Android, maar is aangepast voor een desktopomgeving.

De mogelijkheden gaan verder dan alleen zoeken. Gemini kan bijvoorbeeld informatie over een geselecteerd onderdeel geven, iets vergelijken of helpen om op basis van de geselecteerde informatie nieuwe inhoud te maken.

Googlebook bevat daarnaast Proactive Suggestions. Daarbij kan de software op basis van wat er op het scherm gebeurt voorstellen doen voor een volgende handeling.

Een andere functie is Smart File Search. Daarmee kunnen gebruikers bestanden en foto's zoeken op basis van hun daadwerkelijke inhoud, in plaats van alleen op de bestandsnaam.

Rambler maakt gesproken tekst begrijpelijker

Ook de spraakfunctie Rambler komt naar Googlebook.

Rambler is bedoeld voor gebruikers die hun gedachten liever inspreken dan uittypen. De gebruiker kan relatief vrijuit praten, waarna het systeem onder meer stopwoorden en vulwoorden kan verwijderen en de tekst kan structureren.

Het idee is dat een gebruiker bijvoorbeeld niet eerst een volledig geformuleerde e-mail hoeft uit te spreken. Het systeem probeert een natuurlijke gesproken invoer om te zetten in beter leesbare tekst.

De functie is ook bekend van de nieuwste Pixel-generatie en is niet in ieder land en iedere taal beschikbaar.

Widgets maken met AI

Googlebook krijgt daarnaast Create My Widget. Daarmee kunnen gebruikers in natuurlijke taal aangeven welke informatie zij op hun bureaublad willen zien.

In plaats van zelf een widget samen te stellen, kan de gebruiker bijvoorbeeld beschrijven welke informatie belangrijk is. Gemini kan vervolgens een aangepaste widget genereren.

Daarmee probeert Google het traditionele idee van een desktopwidget te combineren met generatieve AI.

Googlebook en Android-telefoons werken samen

Een van de belangrijkste redenen voor Google om Googlebook te ontwikkelen is de koppeling met Android-smartphones.

Google wil dat een gebruiker niet steeds hoeft na te denken over welk apparaat een bepaalde taak uitvoert. De telefoon en laptop moeten meer als twee onderdelen van één omgeving functioneren.

Daarvoor zijn verschillende functies beschikbaar.

Continueer een taak op de laptop

Met Continue On kan een gebruiker een activiteit op een Android-telefoon beginnen en vervolgens op een Googlebook verdergaan.

Wanneer een ondersteunde toepassing op de telefoon wordt gebruikt, kan die activiteit op de laptop worden aangeboden. De gebruiker kan vervolgens verdergaan zonder opnieuw vanaf het begin te moeten werken.

Telefoonapps op de laptop

Met Cast My Apps kunnen ondersteunde apps die op de telefoon staan rechtstreeks op de Googlebook worden geopend.

De app hoeft daarvoor niet noodzakelijk ook als zelfstandige laptopapplicatie te worden geïnstalleerd. De telefoon levert de applicatie-ervaring aan de laptop, zodat de gebruiker de taak vanaf het grotere scherm kan uitvoeren.

Dat is bijvoorbeeld handig voor toepassingen die wel een goede Android-app hebben, maar geen volledige desktopversie.

Bestanden vanaf de telefoon openen

Met Quick Access krijgen gebruikers vanuit de bestandsbeheerder van Googlebook toegang tot bestanden en foto's die op hun Android-telefoon staan.

Daardoor hoeft een gebruiker een foto of document niet eerst handmatig naar de laptop te kopiëren.

Google wil daarmee vooral het aantal kleine overdrachtsstappen tussen smartphone en laptop verminderen.

Android 17 is belangrijk voor de koppeling

Voor verschillende van deze functies is een Android-telefoon met minimaal Android 17 nodig.

Android 17 vormt namelijk een belangrijke basis voor de nieuwe mogelijkheden rond grote schermen, desktopgebruik en apparaten die met elkaar samenwerken.

Google heeft Android 17 bovendien aangepast met een zogenoemde adaptive-first-benadering. Applicaties moeten beter kunnen omgaan met verschillende schermformaten, waaronder telefoons, tablets en laptops.

Googlebook profiteert daarvan, maar het systeem is tegelijkertijd verder aangepast voor de specifieke hardware en gebruiksomstandigheden van laptops.

Glowbar wordt een herkenningspunt

Alle Googlebooks krijgen een opvallend fysiek element: de Glowbar.

Dat is een lichtbalk op de behuizing die met Google-kleuren kan oplichten. De balk heeft niet alleen een decoratieve functie. Hij kan bijvoorbeeld informatie geven over de laadstatus en batterij en kan reageren op bepaalde activiteiten.

Ook kunnen toepassingen gebruikmaken van de Glowbar voor interactieve effecten.

Daarmee wil Google de nieuwe productcategorie visueel herkenbaar maken. De Glowbar is voor Googlebooks wat het onderscheidende ontwerp van de behuizing bij andere laptopplatforms kan zijn.

Minimaal 16 GB RAM en 256 GB opslag

Google legt voor de eerste generatie een relatief hoge hardwarebasis vast.

Alle Googlebooks beginnen met:

• minimaal 16 GB RAM;
• minimaal 256 GB opslag;
• een touchscreen;
• een processor uit Intel Core Ultra Series 3 of Qualcomm Snapdragon X Elite;
• een NPU voor AI-berekeningen;
• een Glowbar;
• een toetsenbord met achtergrondverlichting;
• een groot glazen touchpad, bij verschillende modellen met haptische feedback;
• biometrische beveiliging via vingerafdruk of gezichtsherkenning, afhankelijk van het model.

Sommige modellen zijn verkrijgbaar met 32 GB werkgeheugen en grotere SSD's.

Google richt zich hiermee duidelijk op een ander segment dan de traditionele, goedkope Chromebook.

Vijf modellen bij de introductie

Bij de eerste lancering zijn vijf Googlebooks aangekondigd.

Acer Googlebook 14

De Acer Googlebook 14 is een convertible met een 14-inch OLED-touchscreen met een resolutie van 2880 bij 1800 pixels.

Het apparaat gebruikt Intel Core Ultra-processors uit de Series 3 en komt met minimaal 16 GB RAM en 256 GB opslag.

Acer noemt een gewicht van ongeveer 1,13 kilogram. De behuizing bestaat uit een combinatie van aluminium en magnesium.

De Europese vanafprijs die Acer heeft aangekondigd bedraagt 1199 euro, waarbij de daadwerkelijke prijs en configuratie per land kunnen verschillen.

Dell XPS Googlebook

Dell brengt een Googlebook uit onder de XPS-naam.

De laptop heeft een 13,4-inch touchscreen met een resolutie van 2,5K en gebruikt een Qualcomm Snapdragon X Elite-processor.

Dell biedt configuraties met 16 of 32 GB geheugen en minimaal 512 GB opslag.

Het apparaat weegt ongeveer één kilogram en heeft een aluminium behuizing.

ASUS Googlebook 14

ASUS brengt eveneens een 14-inch Googlebook uit.

Dit model gebruikt Intel Core Ultra 5- of Core Ultra 7-processors uit de Panther Lake-generatie. Het OLED-touchscreen heeft een resolutie van 2.8K.

De laptop wordt geleverd met 16 of 32 GB RAM en minimaal 256 GB opslag.

HP Googlebook 14

HP kiest voor een Qualcomm Snapdragon X Elite.

De HP Googlebook 14 heeft een 14-inch 3K OLED-touchscreen en een aluminium behuizing. Het apparaat weegt ongeveer 1,24 kilogram.

HP noemt bovendien een batterijduur tot ongeveer 19 uur onder zijn eigen testomstandigheden. De werkelijke gebruiksduur is uiteraard afhankelijk van onder meer helderheid, netwerkverbinding, applicaties en instellingen.

Lenovo Googlebook 15

Lenovo kiest voor een groter 15,3-inch scherm en een Intel Core Ultra 5-processor uit de Series 3.

Het OLED-touchscreen heeft een resolutie van 2.8K. Het apparaat beschikt over 16 GB RAM en minimaal 256 GB opslag.

De behuizing combineert magnesiumlegering en koolstofvezel.

Google maakt de laptops niet zelf

Hoewel de naam Googlebook sterk doet denken aan een productlijn van Google zelf, produceert Google de laptops niet.

De hardware wordt gemaakt door fabrikanten waarmee Google samenwerkt: Acer, ASUS, Dell, HP en Lenovo.

Google bepaalt wel in belangrijke mate de technische en softwarematige basis waaraan de apparaten moeten voldoen. Het bedrijf levert Googlebook OS en de bijbehorende diensten en bepaalt daarmee een groot deel van de gebruikerservaring.

Dat is vergelijkbaar met de manier waarop Google jarenlang met Chromebook-fabrikanten heeft samengewerkt, maar Googlebook wordt nadrukkelijk als een nieuwe categorie naast Chromebook gepositioneerd.

Geen nieuwe Chromebook

Googlebooks zijn geen nieuwe naam voor Chromebooks.

Chromebooks blijven bestaan en blijven gebruikmaken van ChromeOS. Google zegt dat beide productlijnen naast elkaar blijven bestaan.

Het verschil zit vooral in de positionering. Chromebooks zijn traditioneel gericht op eenvoud, snelheid, veiligheid en efficiënt gebruik van webapplicaties. Googlebooks zijn ontworpen als krachtigere premiumlaptops waarin Android-apps, desktopsoftware, Chrome, Linux en AI veel nadrukkelijker samenkomen.

Google probeert daarmee het Android-ecosysteem uit te breiden van smartphones en tablets naar volwaardige laptops.

Tien jaar updates

Google belooft voor Googlebook OS maximaal tien jaar automatische softwareondersteuning.

De apparaten krijgen niet alleen reguliere beveiligingsupdates, maar ook periodieke nieuwe functies. Google spreekt daarbij over feature drops die vergelijkbaar zijn met de manier waarop Pixel-apparaten nieuwe functies krijgen.

De software-updates worden rechtstreeks door Google verzorgd.

De precieze manier waarop de termijn per afzonderlijk model wordt berekend, is daarbij wel van belang. De beloofde ondersteuning is gekoppeld aan het platform en de gebruikte hardware, waardoor de volledige tien jaar niet noodzakelijk vanaf de individuele aankoopdatum moet worden gerekend.

Beveiliging komt uit de Chromebook-ervaring

Op het gebied van beveiliging bouwt Google voort op de architectuur van ChromeOS.

Googlebooks krijgen een Titan C-beveiligingschip en ingebouwde bescherming tegen malware. Daarnaast worden verschillende onderdelen van het systeem van elkaar geïsoleerd.

Ook de Linux-omgeving wordt afzonderlijk beveiligd. Dat maakt het mogelijk om ontwikkelsoftware te gebruiken zonder de beveiligingsgrenzen van het hoofd­systeem volledig open te zetten.

De combinatie van hardwarematige beveiliging, gecontroleerde software-updates en isolatie van onderdelen vormt een belangrijk onderdeel van de Googlebook-architectuur.

Wat betekent dit voor bestaande Android-gebruikers?

Googlebook is vooral ontworpen rondom het idee dat de gebruiker al een Android-telefoon heeft.

Wie alleen een laptop zoekt, krijgt in feite een nieuwe desktopomgeving met Android-apps, Chrome en Linux. Wie daarnaast een Android-smartphone gebruikt, krijgt toegang tot de extra functies voor het delen van bestanden, voortzetten van taken en gebruiken van telefoonapps.

Voor de volledige integratie is een Android-telefoon met Android 17 of nieuwer nodig.

De nieuwe laptops vormen daarmee een verdere uitbreiding van Google's Android-ecosysteem. Waar Android jarenlang vooral een besturingssysteem voor smartphones en tablets was, moet Googlebook ervoor zorgen dat dezelfde technologie ook een volwaardige rol op laptops krijgt.

Google richt zich op een premium laptopmarkt

Met prijzen vanaf 899 dollar en modellen die tot 1299 dollar kosten, positioneert Google de eerste Googlebooks duidelijk boven het traditionele Chromebook-segment.

De hardware is daar ook op afgestemd. De eerste modellen beschikken over OLED-schermen, krachtige Intel- of Qualcomm-processors, minimaal 16 GB RAM, moderne draadloze verbindingen, premiumbehuizingen en uitgebreide AI-functionaliteit.

Daarmee wil Google niet alleen concurreren met andere Chromebooks, maar zich richten op het bredere laptopsegment waarin Windows-laptops en MacBooks een belangrijke rol spelen.

Of het Android-app-ecosysteem uiteindelijk voldoende desktopgerichte software biedt, zal daarbij een belangrijk onderdeel van de gebruikerservaring worden. Google probeert dat probleem deels op te lossen door ontwikkelaars aan te moedigen Android-apps beter geschikt te maken voor grote schermen en door in de Play Store duidelijker aan te geven welke apps voor desktopgebruik zijn geoptimaliseerd.

Eerste stap naar een Android-laptopplatform

Met Googlebook verandert Google de rol van Android binnen zijn computerstrategie.

Android wordt niet simpelweg naar een laptop gekopieerd. Google gebruikt de Android-technologiestack als basis en voegt daar desktopfuncties, Chrome, Linux, beveiliging en AI aan toe.

De eerste generatie Googlebooks van Acer, ASUS, Dell, HP en Lenovo vormt daarmee de eerste concrete uitvoering van Google's nieuwe laptopplatform.

De internationale introductie begint in oktober 2026. Voor Nederland en België moeten de exacte beschikbaarheid, configuraties en lokale prijzen per fabrikant nog definitief worden vastgesteld. Daarmee is vooral de Acer Googlebook 14 inmiddels concreet aangekondigd, terwijl voor de andere modellen de Europese en Benelux-informatie nog verder wordt ingevuld.

Door: Drifter

Microsoft Publisher komt na meer dan 35 jaar aan zijn einde. Vanaf oktober 2026 stopt Microsoft met de ondersteuning van het programma. Voor veel gebruikers betekent dat niet alleen het einde van een vertrouwde desktopapplicatie, maar ook een praktisch probleem: wat moet je doen met al die oude Publisher-bestanden die op je computer, externe schijf of in een archief staan?

Wie Publisher jarenlang heeft gebruikt voor nieuwsbrieven, flyers, brochures, uitnodigingen, verenigingsbladen, visitekaartjes of ander drukwerk, hoeft niet meteen in paniek te raken. Je bestanden verdwijnen niet automatisch. Maar het is wél verstandig om nu actie te ondernemen, vooral als je bestanden met de extensie .PUB hebt die je in de toekomst nog nodig kunt hebben.

Na 35 jaar komt er een einde aan Microsoft Publisher

Microsoft Publisher verscheen in 1991 en groeide uit tot een populair programma voor desktop publishing. Het was vooral bedoeld voor mensen die professionele ogende documenten wilden maken zonder de complexiteit van gespecialiseerde opmaakprogramma's.

Publisher zat jarenlang in verschillende edities van Microsoft Office en later in Microsoft 365. Het programma vulde daarmee het gat tussen eenvoudige tekstverwerkers zoals Word en professionele opmaaksoftware zoals Adobe InDesign.

Die rol is in de loop der jaren steeds kleiner geworden. Moderne programma's voor grafisch ontwerp, online publiceren en samenwerking zijn aanzienlijk krachtiger geworden. Bovendien werkt de manier waarop mensen documenten maken en delen inmiddels heel anders dan in de jaren negentig.

Microsoft heeft daarom besloten Publisher met ingang van oktober 2026 uit te faseren.

Wat betekent het einde van Publisher precies?

De gevolgen hangen af van de versie van Publisher die je gebruikt.

Gebruik je Publisher via Microsoft 365?

Dan is het einde het meest ingrijpend.

Vanaf 1 oktober 2026 is Publisher niet langer beschikbaar als onderdeel van Microsoft 365. Je kunt het programma daarna dus niet meer gebruiken zoals je dat gewend bent.

Een belangrijk detail: Microsoft verwijdert je bestaande .PUB-bestanden niet.

De bestanden die op je computer, netwerkstation, externe harde schijf of andere opslaglocatie staan, blijven daar gewoon staan. Het probleem is alleen dat je ze na het verdwijnen van Publisher niet meer met Publisher kunt openen.

En dat is belangrijk, want het .PUB-formaat is geen algemeen uitwisselbaar bestandsformaat. In tegenstelling tot bijvoorbeeld Word-bestanden (.DOCX) of PDF-bestanden wordt het niet breed ondersteund door andere programma's.

Met andere woorden: een oud Publisher-bestand bewaren is niet hetzelfde als ervoor zorgen dat je het in de toekomst nog kunt gebruiken.

Heb je een permanente versie van Publisher?

Er is een belangrijke uitzondering.

Gebruik je Publisher als onderdeel van bijvoorbeeld Office 2021 of Office LTSC 2021, dan verdwijnt het programma niet onmiddellijk van je computer.

Een dergelijke zogenoemde permanente versie blijft in principe functioneren. Je kunt Publisher blijven gebruiken om bestaande bestanden te openen en te bewerken en nieuwe documenten te maken.

Daar staat echter iets tegenover.

Vanaf 13 oktober 2026 krijgt Publisher geen ondersteuning meer van Microsoft. Dat betekent onder meer dat er geen nieuwe beveiligingsupdates of bugfixes meer worden uitgebracht.

Dat maakt het programma op termijn steeds minder aantrekkelijk en mogelijk ook minder veilig om te gebruiken, vooral op een computer die met internet is verbonden.

Wie Publisher na die datum blijft gebruiken, doet dat dus op eigen risico.

Wacht niet met je oude PUB-bestanden

Voor iedereen die nog belangrijke Publisher-bestanden heeft, is dit waarschijnlijk het belangrijkste advies:

Wacht niet tot Publisher daadwerkelijk verdwenen is voordat je je bestanden veiligstelt.

Als je nog toegang hebt tot een werkende versie van Publisher, kun je je belangrijkste documenten nu al omzetten naar een formaat dat veel beter wordt ondersteund.

De veiligste aanpak is meestal om je bestanden naar PDF te exporteren.

Zet je Publisher-bestanden om naar PDF

PDF is voor veel Publisher-documenten de beste manier om de oorspronkelijke vormgeving te bewaren.

Een PDF is namelijk bedoeld om een document op verschillende computers en apparaten zo veel mogelijk hetzelfde weer te geven. Lettertypen, afbeeldingen, tekstvakken, kleuren, pagina-indeling en andere elementen blijven daardoor doorgaans intact.

Dat maakt PDF vooral geschikt voor documenten die je in de toekomst vooral wilt bekijken, afdrukken of delen.

Denk bijvoorbeeld aan:

• oude nieuwsbrieven;
• brochures;
• flyers;
• posters;
• verenigingsbladen;
• uitnodigingen;
• menukaarten;
• informatiebladen;
• advertenties;
• visitekaartjes;
• programmaboekjes;
• formulieren;
• marketingmateriaal.

Zo pak je het aan

Open het .PUB-bestand in Publisher terwijl dat nog kan en kies vervolgens de optie om het document te exporteren of op te slaan als PDF.

Bewaar daarbij bij voorkeur zowel het oorspronkelijke Publisher-bestand als de nieuwe PDF.

Waarom beide?

Omdat een PDF vooral bedoeld is als behoud van het eindresultaat. Het is niet altijd ideaal wanneer je later nog grote wijzigingen wilt aanbrengen.

Het oorspronkelijke .PUB-bestand kan daarvoor nog steeds waardevol zijn zolang je ergens toegang houdt tot een werkende versie van Publisher.

Bewaar niet alleen de PDF, maar ook de oorspronkelijke bestanden

Het kan verleidelijk zijn om na het maken van een PDF alle .PUB-bestanden weg te gooien. Dat is meestal geen goed idee.

Bewaar de originele bestanden zolang je voldoende opslagruimte hebt.

Een goede archiefstrategie is bijvoorbeeld:

1. Het oorspronkelijke .PUB-bestand
Voor toekomstige bewerking zolang je nog over geschikte software beschikt.

2. Een PDF-versie
Voor langdurige toegang en het behouden van de oorspronkelijke vormgeving.

3. Eventueel losse afbeeldingen en andere bronbestanden
Handig wanneer je het ontwerp later volledig opnieuw wilt opbouwen.

Bij belangrijke documenten is het verstandig om bovendien meerdere kopieën te bewaren, bijvoorbeeld op je computer én op een externe schijf of betrouwbare cloudopslag.

Een PDF is niet hetzelfde als een bewerkbaar Publisher-bestand

Hier zit een belangrijk verschil.

Stel dat je in Publisher een nieuwsbrief van twintig pagina's hebt gemaakt. Wanneer je die naar PDF exporteert, heb je een uitstekend exemplaar van het eindresultaat.

Maar als je een jaar later één alinea wilt veranderen, is een PDF niet automatisch een perfecte vervanging voor het oorspronkelijke Publisher-document.

De tekst, afbeeldingen en vormgeving zijn dan niet meer op dezelfde manier georganiseerd als in het oorspronkelijke bestand.

Daarom is het verstandig om bij belangrijke documenten niet alleen een PDF-archief aan te leggen, maar ook na te denken over een nieuw bewerkbaar formaat.

Je kunt Publisher-bestanden ook als afbeeldingen bewaren

Publisher kan documenten en afzonderlijke elementen bovendien naar verschillende grafische formaten exporteren.

Afhankelijk van wat je met het document wilt doen, kun je bijvoorbeeld gebruikmaken van:

• JPG;
• PNG;
• TIFF;
• GIF;
• BMP.

Voor eenvoudige flyers, posters, illustraties of afbeeldingen kan dat nuttig zijn.

Maar voor complete documenten is PDF doorgaans een betere keuze. Een afbeelding van een pagina is immers geen volwaardig alternatief voor een document waarin tekst later eenvoudig kan worden aangepast.

Wat kun je gebruiken in plaats van Microsoft Publisher?

Het goede nieuws is dat het verdwijnen van Publisher niet betekent dat desktop publishing verdwijnt.

Integendeel: er zijn tegenwoordig meer mogelijkheden dan ooit.

Welke vervanger het beste is, hangt vooral af van wat je met Publisher deed.

Er bestaat namelijk geen programma dat voor iedere Publisher-gebruiker automatisch de perfecte vervanging is.

Microsoft Word: geschikt voor eenvoudige documenten

Voor eenvoudige documenten kan Microsoft Word een prima alternatief zijn.

Word is vooral geschikt voor documenten waarin tekst een belangrijke rol speelt, zoals:

• nieuwsbrieven;
• informatiebrochures;
• eenvoudige flyers;
• programmabladen;
• formulieren;
• uitnodigingen;
• interne communicatie.

Word beschikt tegenwoordig over aanzienlijk meer mogelijkheden voor pagina-opmaak dan veel mensen beseffen.

Een belangrijk voordeel is dat Word veel breder wordt gebruikt dan Publisher. Daardoor is het eenvoudiger om documenten met anderen te delen en samen te bewerken.

Voor complexe grafische ontwerpen is Word echter minder geschikt.

Microsoft PowerPoint: verrassend bruikbaar voor opmaak

Voor bepaalde Publisher-projecten is PowerPoint een verrassend goed alternatief.

Dat klinkt misschien vreemd, omdat PowerPoint vooral bekendstaat als presentatiesoftware. Maar een PowerPoint-dia kan ook worden gebruikt als een vrij canvas waarop je tekstvakken, afbeeldingen, vormen en andere elementen precies kunt plaatsen.

Dat maakt PowerPoint interessant voor:

• posters;
• flyers;
• aankondigingen;
• uitnodigingen;
• certificaten;
• eenvoudige brochures;
• posters voor evenementen;
• visueel marketingmateriaal.

Voor een document waarbij de exacte positie van objecten belangrijker is dan lange stukken doorlopende tekst, kan PowerPoint zelfs prettiger werken dan Word.

Canva: vooral geschikt voor visuele ontwerpen

Wie Publisher vooral gebruikte voor flyers, posters, uitnodigingen, socialmediaberichten of marketingmateriaal, kan ook kijken naar Canva.

Een belangrijk verschil is dat Canva sterk gericht is op online ontwerpen en sjablonen.

Je hoeft daardoor niet altijd vanaf een leeg document te beginnen. Er zijn veel vooraf ontworpen lay-outs die je kunt aanpassen.

Dat kan vooral handig zijn voor mensen die wel aantrekkelijke publicaties willen maken, maar geen professionele grafisch ontwerper zijn.

Een ander voordeel is dat Canva sterk gericht is op moderne apparaten en online samenwerking.

Adobe InDesign: voor professioneel drukwerk

Wie Publisher gebruikte voor serieus en professioneel drukwerk, komt al snel uit bij Adobe InDesign.

InDesign is veel krachtiger dan Publisher en is ontworpen voor professioneel grafisch ontwerp en desktop publishing.

Het programma is geschikt voor onder meer:

• boeken;
• tijdschriften;
• brochures;
• catalogi;
• uitgebreide nieuwsbrieven;
• jaarverslagen;
• professionele marketingmaterialen;
• drukwerk met complexe pagina-indelingen.

De keerzijde is dat InDesign aanzienlijk ingewikkelder is om te leren. Voor iemand die af en toe een uitnodiging of flyer maakt, is het waarschijnlijk overdreven.

Voor professioneel gebruik is het echter een zeer krachtige opvolger.

Affinity Publisher: een interessant alternatief

Een andere optie is Affinity Publisher.

Dit programma is specifiek gericht op desktop publishing en sluit daardoor qua doelstelling goed aan bij Publisher.

Het biedt uitgebreide mogelijkheden voor pagina-opmaak, tekst, afbeeldingen, kleurbeheer en professioneel drukwerk.

Voor iemand die een echte desktop-publishingtoepassing zoekt zonder meteen in de wereld van Adobe te stappen, kan Affinity Publisher een interessante keuze zijn.

LibreOffice en andere kantoorsoftware

Voor gebruikers die vooral eenvoudige documenten maken en liever geen abonnement nemen, zijn er ook gratis kantoorprogramma's beschikbaar.

LibreOffice Writer kan bijvoorbeeld worden gebruikt voor nieuwsbrieven, brochures en andere documenten met tekst en afbeeldingen.

Het is echter belangrijk om niet te verwachten dat een .PUB-bestand daarmee probleemloos kan worden geopend. Het probleem zit namelijk niet alleen in de vraag of het nieuwe programma pagina-opmaak ondersteunt, maar ook in het feit dat het Publisher-bestandsformaat niet breed wordt ondersteund.

In veel gevallen zul je het document daarom opnieuw moeten opmaken.

Kan Word een PUB-bestand openen?

Dit is een belangrijk punt.

Je kunt niet zomaar aannemen dat een modern alternatief een oud Publisher-bestand één-op-één kan openen.

Publisher gebruikt zijn eigen .PUB-formaat. Dat betekent dat een bestand dat in Publisher is gemaakt, niet automatisch hetzelfde is als een Word-document of PDF.

Als je een Publisher-bestand na het verdwijnen van Publisher wilt behouden, is het daarom veel verstandiger om het vóór het einde van de ondersteuning naar een gangbaar formaat om te zetten.

PDF is daarbij vaak de veiligste eerste stap.

In sommige situaties kan een PDF vervolgens in Word worden geopend en geconverteerd naar een bewerkbaar Word-document. Het resultaat is echter afhankelijk van de complexiteit van het oorspronkelijke ontwerp.

Een eenvoudige tekstpagina kan redelijk goed worden geconverteerd. Een ingewikkelde Publisher-pagina met tientallen tekstvakken, afbeeldingen, kaders en grafische elementen kan er na conversie heel anders uitzien.

Controleer een geconverteerd document daarom altijd zorgvuldig.

Wat als je honderden of duizenden PUB-bestanden hebt?

Voor thuisgebruikers met enkele tientallen bestanden is handmatig converteren meestal goed te doen.

Voor organisaties kan de situatie heel anders zijn.

Heb je bijvoorbeeld jarenlang Publisher gebruikt voor een archief met honderden of duizenden documenten, dan is het verstandig om niet te wachten tot het laatste moment.

Begin met een inventarisatie.

Maak bijvoorbeeld onderscheid tussen:

Actieve documenten
Bestanden die je nog regelmatig gebruikt of aanpast.

Belangrijke historische documenten
Bestanden die je moet bewaren vanwege administratie, regelgeving, archivering of bedrijfsgeschiedenis.

Sjablonen
Documenten die als basis worden gebruikt voor nieuwe publicaties.

Oude bestanden die niet meer nodig zijn
Deze kun je eventueel alleen archiveren of verwijderen volgens je normale bewaarbeleid.

Begin vervolgens met de bestanden die het belangrijkst zijn.

Denk vooral aan Publisher-sjablonen

Een vaak vergeten categorie zijn de documenten die niet als eindproduct worden gebruikt, maar als sjabloon.

Misschien heeft je organisatie bijvoorbeeld een Publisher-bestand voor:

• een maandelijkse nieuwsbrief;
• een jaarlijkse uitnodiging;
• een ledenblad;
• een productfolder;
• een evenementposter;
• een factuurachtige lay-out;
• een verenigingsblad.

Zo'n bestand is vaak veel waardevoller dan een oude PDF, omdat het telkens opnieuw wordt gebruikt.

Maak daarom niet alleen PDF-kopieën van belangrijke einddocumenten, maar bepaal ook hoe je deze sjablonen in de toekomst opnieuw wilt maken.

Een goed moment om je werkwijze te moderniseren

Het einde van Publisher is misschien vervelend, maar het biedt ook een kans om oude werkwijzen opnieuw te bekijken.

Publisher was ooit een logische keuze omdat het een eenvoudige manier bood om pagina's op te maken. Tegenwoordig zijn er programma's die veel beter aansluiten bij online samenwerking, cloudopslag, mobiele apparaten en gezamenlijk werken.

Dat betekent dat je niet noodzakelijk op zoek hoeft naar een programma dat Publisher exact nabootst.

Misschien is het verstandiger om je manier van werken te veranderen.

Een nieuwsbrief die vroeger in Publisher werd gemaakt, kan bijvoorbeeld tegenwoordig beter in Word, Canva of een ander online systeem worden opgebouwd.

Een poster kan in PowerPoint of Canva worden gemaakt.

Een professioneel tijdschrift kan naar InDesign of Affinity Publisher.

En een document dat vooral uit tekst bestaat, kan waarschijnlijk gewoon in Word.

Wat moet je vóór oktober 2026 doen?

Als je nog Publisher gebruikt, zou ik de overgang niet uitstellen.

Een praktische aanpak is:

1. Zoek al je PUB-bestanden

Zoek op je computer, externe schijven, netwerkopslag en eventuele oude back-ups naar bestanden met de extensie:

.pub

Maak indien nodig een centrale map waarin je deze bestanden verzamelt.

2. Bepaal welke bestanden belangrijk zijn

Je hoeft waarschijnlijk niet ieder oud document met dezelfde prioriteit te behandelen.

Maak een lijst van bestanden die je absoluut wilt behouden.

3. Exporteer belangrijke documenten naar PDF

Open de bestanden in Publisher en maak een PDF-kopie.

Controleer vervolgens of de PDF er daadwerkelijk uitziet zoals het origineel.

4. Bewaar de originele PUB-bestanden

Gooi de originele bestanden niet meteen weg.

Bewaar ze zolang je over een werkende versie van Publisher beschikt of totdat je zeker weet dat je ze niet meer nodig hebt.

5. Converteer belangrijke sjablonen

Denk na over documenten die je in de toekomst opnieuw wilt gebruiken.

Bepaal voor elk sjabloon of je het wilt namaken in Word, PowerPoint, Canva, Affinity Publisher, InDesign of een andere toepassing.

6. Bewaar afbeeldingen en andere bronbestanden

Als een Publisher-document foto's, logo's, illustraties of andere bestanden bevat die je later opnieuw nodig hebt, zorg er dan voor dat je ook daarvan een afzonderlijke kopie hebt.

7. Maak een back-up

Bewaar je archief niet op slechts één plek.

Een goede back-upstrategie voorkomt dat een defecte harde schijf, ransomware of een menselijke fout je complete Publisher-archief vernietigt.

En wat als je Publisher gewoon wilt blijven gebruiken?

Dat kan in bepaalde situaties nog steeds.

Heb je een permanente versie van Publisher die niet onmiddellijk verdwijnt, dan kan die na het einde van de ondersteuning blijven functioneren.

Maar er is een groot verschil tussen kunnen gebruiken en veilig en verstandig kunnen blijven gebruiken.

Een programma waarvoor geen beveiligingsupdates meer verschijnen, wordt na verloop van tijd een steeds groter risico.

Vooral op zakelijke computers en computers die met internet zijn verbonden, is het daarom verstandig om uiteindelijk over te stappen.

Als je Publisher alleen op een oude, geïsoleerde computer gebruikt om oude documenten te openen, kan de situatie anders zijn. Maar ook dan is het verstandig om belangrijke documenten naar moderne formaten te migreren.

Het belangrijkste: je bestanden verdwijnen niet, maar je toegang kan wel verdwijnen

Dat onderscheid is misschien wel het belangrijkste onderdeel van het hele verhaal.

Microsoft vernietigt je .PUB-bestanden niet wanneer Publisher verdwijnt.

Maar als je geen programma meer hebt waarmee je ze kunt openen, kunnen bestanden die jarenlang probleemloos toegankelijk waren ineens praktisch onbruikbaar worden.

Daarom is het verstandig om de overgang te zien als een bestandsmigratie, en niet alleen als het afscheid van een oud programma.

Je wilt niet alleen je bestanden bewaren. Je wilt ervoor zorgen dat je de informatie en vormgeving in die bestanden ook over vijf, tien of twintig jaar nog kunt bekijken en gebruiken.

Onze conclusie

Het einde van Microsoft Publisher betekent niet het einde van desktop publishing. Het betekent vooral dat één van de oudste en bekendste programma's in deze categorie verdwijnt.

Voor bestaande gebruikers is het belangrijkste om niet te wachten tot Publisher daadwerkelijk niet meer beschikbaar is.

Heb je belangrijke .PUB-bestanden, zet ze dan nu om naar PDF en bewaar daarnaast de originele bestanden. Voor documenten die je later nog wilt kunnen bewerken, is het verstandig om alvast een geschikt alternatief te kiezen en belangrijke sjablonen opnieuw op te bouwen.

Welke vervanger het beste is, hangt af van je gebruik:

• Word voor voornamelijk tekstuele documenten en eenvoudige nieuwsbrieven;
• PowerPoint voor flyers, posters en visuele documenten;
• Canva voor toegankelijke, moderne ontwerpen en marketingmateriaal;
• Affinity Publisher voor uitgebreide desktop publishing;
• Adobe InDesign voor professioneel en complex drukwerk;
• LibreOffice voor eenvoudige documenten zonder afhankelijkheid van Microsoft 365.

Het belangrijkste advies blijft echter hetzelfde: zorg dat je waardevolle Publisher-bestanden vóór het einde van de levensduur in een toegankelijk formaat hebt opgeslagen.

Een oud .PUB-bestand dat vandaag probleemloos opent, kan na oktober 2026 een stuk lastiger te gebruiken zijn. Wie nu even de tijd neemt om zijn archief op orde te brengen, voorkomt later veel problemen.

Door: Drifter