Speelt je kind Fortnite? Dan kan het in aanraking komen met gokelementen met echt geld

Fortnite staat bekend als een populaire, kleurrijke en laagdrempelige game die vooral door kinderen en jongeren wordt gespeeld. Wat veel ouders niet weten, is dat er sinds eind 2024 nieuwe betaalmogelijkheden zijn toegevoegd aan Fortnite die risico’s met zich meebrengen. In door spelers gemaakte spelwerelden, de zogenoemde Creator Islands, zijn inmiddels gokelementen opgedoken waarbij gebruik wordt gemaakt van V-Bucks – een digitale munteenheid die meestal met echt geld wordt gekocht.

Hoewel gokken met echt geld in Nederland streng gereguleerd is, en al helemaal niet is toegestaan in games die zich (mede) op minderjarigen richten, lijken deze gokelementen in Fortnite toch hun weg te hebben gevonden naar de game. Dat roept vragen op over de wettelijkheid, de verantwoordelijkheid van de ontwikkelaar en de bescherming van jonge spelers.

Wat zijn Creator Islands en wat is er veranderd?

Fortnite biedt spelers al geruime tijd de mogelijkheid om zelf complete spelwerelden te bouwen. Deze Creator Islands zijn gratis toegankelijk voor andere spelers en variëren van simpele minigames tot uitgebreide avonturen. Tot voor kort konden makers hiermee geen directe inkomsten genereren via in-game aankopen binnen hun eigen eiland.

Sinds eind november is dat veranderd. Makers van eilanden mogen nu digitale voorwerpen, upgrades en bonussen aanbieden die spelers kunnen kopen met V-Bucks. Hierdoor is een economisch systeem ontstaan binnen deze eilanden, waarbij spelers worden verleid om geld uit te geven voor voordelen in het spel.

Waar zit het probleem?

Het probleem ontstaat doordat sommige makers deze nieuwe betaalmogelijkheden combineren met kans mechanismen. In verschillende eilanden zijn systemen aangetroffen waarbij spelers V-Bucks moeten betalen voor een willekeurige uitkomst. Denk bijvoorbeeld aan:

• Een draai aan een rad voor 100 V-Bucks
• Een loot-achtig systeem waarbij je niet weet wat je krijgt
• Tijdelijke bonussen, zoals dubbele inkomsten voor slechts 30 minuten

De beloning is onvoorspelbaar en vaak van beperkte of tijdelijke waarde. Dit lijkt sterk op gokken: je betaalt iets met waarde in de hoop iets beters terug te krijgen, maar zonder garantie.

V-Bucks: digitaal, maar niet waardeloos

V-Bucks zijn geen abstract puntensysteem. Ze vertegenwoordigen een duidelijke geldwaarde:

• 1.000 V-Bucks kosten ongeveer 9 euro
• Een maandelijks abonnement van circa 12 euro levert onder andere 1.000 V-Bucks op
• Sommige in-game items kosten 5.000 V-Bucks, wat neerkomt op ongeveer 40 euro

Hoewel spelers kleine hoeveelheden V-Bucks kunnen verdienen door te spelen, komt het grootste deel van de V-Bucks in omloop voort uit aankopen met echt geld. Daarmee is de inzet feitelijk financieel, zeker voor kinderen die vaak minder goed onderscheid maken tussen digitaal en echt geld.

Is dit volgens de Nederlandse wet toegestaan?

Volgens de Nederlandse wet is er sprake van een kansspel wanneer aan drie voorwaarden wordt voldaan:

1. Er is een inzet met economische waarde
2. De uitkomst wordt (grotendeels) door toeval bepaald
3. Er is sprake van een prijs of voordeel met economische waarde

In het geval van Fortnite zijn de eerste twee voorwaarden duidelijk aanwezig: spelers zetten V-Bucks in en de uitkomst is willekeurig. De derde voorwaarde ligt juridisch ingewikkelder. Digitale voorwerpen die niet verhandelbaar zijn, vallen in een grijs gebied. Omdat Fortnite-items niet buiten het spel kunnen worden verkocht of omgezet in geld, is het juridisch niet automatisch verboden.

Dat betekent echter niet dat het probleem daarmee is opgelost. De wet en toezichthouders kijken ook naar bescherming van kwetsbare groepen, zoals minderjarigen, en naar de mate waarin een systeem kan leiden tot problematisch gedrag.

Extra zorgelijk vanwege de jonge doelgroep

Fortnite richt zich expliciet ook op kinderen en tieners. Juist bij deze groep is de kans op impulsief gedrag groot en is het risico op het ontwikkelen van gokachtige patronen aanzienlijk. Het combineren van:

• Echt geld
• Willekeurige beloningen
• Tijdelijke voordelen
• Felle kleuren en spelelementen

maakt deze systemen extra verleidelijk. Dat is precies de reden waarom Nederland streng optreedt tegen vergelijkbare mechanismen in andere games.

Wat doet Epic Games?

Ontwikkelaar Epic Games heeft inmiddels een maatregel toegevoegd aan het ouderlijk toezicht. Ouders kunnen aankopen binnen Creator Islands uitschakelen. In theorie biedt dit bescherming, maar in de praktijk werkt dit alleen als ouders:

• Weten dat deze gokelementen bestaan
• Actief ouderlijk toezicht hebben ingesteld
• Begrijpen hoe Fortnite en V-Bucks werken

Voor veel ouders is dat helaas niet vanzelfsprekend. De systemen zijn complex, snel veranderd en vaak niet duidelijk zichtbaar voor buitenstaanders.

Conclusie

Hoewel Fortnite juridisch mogelijk binnen de mazen van de wet opereert, is de situatie zorgwekkend. Het toestaan van gokelementen met een geldwaarde in een game die vooral door kinderen wordt gespeeld, schuurt sterk met de intentie van de Nederlandse gokwetgeving. De verantwoordelijkheid wordt grotendeels bij ouders gelegd, terwijl zij vaak onvoldoende inzicht hebben in wat er binnen de game gebeurt.

De vraag is dan ook niet alleen of dit strikt genomen mag, maar vooral of dit wenselijk en verantwoord is in een spel met zo’n jonge en beïnvloedbare doelgroep.

Door: Drifter