Windows 11-bug kan ongemerkt honderden gigabytes aan opslagruimte opslokken: zo controleer je of jouw pc getroffen is

Heb je de laatste tijd gemerkt dat de vrije opslagruimte op je Windows 11-computer steeds kleiner wordt, terwijl je nauwelijks nieuwe bestanden of programma's hebt geïnstalleerd? Dan is het mogelijk dat niet jouw eigen bestanden de oorzaak zijn, maar een bug in Windows 11 die in uitzonderlijke gevallen tot wel 500 GB aan schijfruimte kan innemen.

Microsoft heeft het probleem inmiddels erkend en werkt aan een definitieve oplossing. Tot die tijd is het verstandig om te controleren of jouw systeem door deze fout wordt getroffen.

Wat is er precies aan de hand?

In de documentatie van de Windows 11-update KB5095093 staat een ogenschijnlijk onopvallende wijziging vermeld:

"This update improves disk space usage for the CapabilityAccessManager.db-wal file."

Hoewel deze opmerking weinig aandacht trekt, blijkt hierachter een serieus probleem te schuilen. Door een fout in Windows kan het bestand CapabilityAccessManager.db-wal ongecontroleerd blijven groeien.

Normaal gesproken is dit bestand slechts enkele megabytes groot. Op sommige systemen groeit het echter door tot tientallen, honderden of zelfs ongeveer 500 GB. In extreme gevallen raakt de systeemschijf volledig vol.

Wat is Capability Access Manager?

De Capability Access Manager is een onderdeel van Windows dat verantwoordelijk is voor het beheren van app-machtigingen. Denk daarbij aan toestemming voor toegang tot bijvoorbeeld:

• de camera;
• de microfoon;
• de locatie;
• contacten;
• agenda's;
• meldingen;
• andere privacygevoelige systeemfuncties.

Windows houdt wijzigingen en activiteiten van deze machtigingen bij in een database. Daarbij hoort ook het bestand CapabilityAccessManager.db-wal.

De extensie .wal staat voor Write-Ahead Log. Dit logbestand dient als tijdelijke opslag waarin wijzigingen worden bijgehouden voordat ze definitief in de database worden verwerkt. Onder normale omstandigheden blijft dit bestand klein en wordt het regelmatig opgeschoond.

Door een bug gebeurt dat op sommige Windows 11-systemen niet meer correct, waardoor het logbestand onbeperkt kan blijven groeien.

Welke problemen veroorzaakt dit?

Naarmate het bestand groter wordt, neemt de beschikbare opslagruimte steeds verder af. Dat kan leiden tot uiteenlopende problemen, waaronder:

• een bijna of volledig volle SSD of harde schijf;
• merkbaar tragere systeemprestaties;
• onvoldoende ruimte voor Windows-updates;
• foutmeldingen tijdens het installeren van software;
• problemen met tijdelijke bestanden;
• een tragere werking van programma's;
• verminderde algemene stabiliteit van Windows.

Omdat de opslagruimte langzaam wordt opgeslokt, merken veel gebruikers pas laat dat er iets mis is.

Waarom zie je de oorzaak niet in Windows?

Wie via Instellingen > Systeem > Opslag bekijkt hoeveel ruimte apps gebruiken, zal deze bug meestal niet ontdekken.

Windows laat namelijk wel zien hoeveel opslagruimte categorieën zoals Apps, Documenten of Afbeeldingen innemen, maar geeft geen volledig overzicht van individuele systeembestanden die diep in de Windows-mappen zijn opgeslagen.

Je ziet hooguit dat de schijf steeds voller raakt, zonder dat duidelijk wordt waardoor dit wordt veroorzaakt.

Zo controleer je of jouw computer is getroffen

De eenvoudigste manier is het gebruik van een schijfruimte-analyseprogramma. Goede hulpmiddelen zijn onder andere:

• TreeSize;
• WinDirStat;
• WizTree.

Deze programma's scannen de volledige schijf en tonen precies welke bestanden en mappen de meeste opslagruimte gebruiken.

Controleer vervolgens of het bestand:

CapabilityAccessManager.db-wal

ongewoon groot is.

Een normale grootte bedraagt slechts enkele megabytes. Is het bestand meerdere gigabytes groot of zelfs tientallen tot honderden gigabytes, dan is jouw systeem vrijwel zeker getroffen door deze Windows-bug.

Controleren via de Opdrachtprompt

Ervaren gebruikers kunnen ook de Opdrachtprompt met administratorrechten gebruiken.

Voer vervolgens onderstaande opdracht uit:

robocopy "C:\ProgramData\Microsoft\Windows\CapabilityAccessManager" "%TEMP%\CAMCheck" /L /B /R:0 /W:0 /BYTES /NP

Met deze opdracht worden de bestanden gecontroleerd zonder ze daadwerkelijk te kopiëren. Zo kun je nagaan of het betreffende logbestand een abnormale omvang heeft.

Sinds wanneer bestaat dit probleem?

De eerste meldingen van gebruikers verschenen al ongeveer een jaar geleden. Dat betekent dat de fout waarschijnlijk langere tijd in Windows 11 aanwezig is geweest voordat Microsoft deze officieel heeft aangepakt.

Omdat de groei van het bestand meestal geleidelijk verloopt, blijft het probleem vaak lange tijd onopgemerkt.

Microsoft heeft een oplossing beschikbaar

Microsoft heeft inmiddels een correctie ontwikkeld.

De oplossing is opgenomen in de optionele Windows 11-update KB5095093, die sinds juni 2026 beschikbaar is.

Gebruikers die niet handmatig voor de optionele update kiezen, ontvangen de oplossing automatisch via de reguliere beveiligingsupdates tijdens de eerstvolgende Patch Tuesday in juli 2026.

De update handmatig installeren

Je kunt de oplossing alvast installeren door naar:

Instellingen > Windows Update > Geavanceerde opties > Optionele updates

te gaan en daar update KB5095093 te installeren, indien deze beschikbaar is.

Verwijder het bestand niet zelf

Hoewel het verleidelijk kan zijn om het grote bestand handmatig te verwijderen, wordt dit sterk afgeraden.

Ook het uitschakelen of verwijderen van de Capability Access Manager kan nieuwe problemen veroorzaken binnen Windows, omdat dit onderdeel verantwoordelijk is voor belangrijke systeemfuncties rondom app-machtigingen en privacybeheer.

Het veiligste is daarom de officiële Windows-update te installeren en het probleem door Microsoft te laten verhelpen.

Door: Drifter