Copilot krijgt PC Insights: AI kan straks vragen beantwoorden over de hardware en prestaties van je Windows 11-pc

Microsoft werkt aan een nieuwe functie voor Copilot in Windows 11 waarmee gebruikers vragen kunnen stellen over de hardware, prestaties en systeemstatus van hun computer. Deze nieuwe mogelijkheid, die de naam PC Insights draagt, moet het eenvoudiger maken om informatie over een pc op te vragen zonder handmatig door de verschillende instellingen, systeemvensters en diagnostische hulpmiddelen van Windows te hoeven navigeren.

De functie bevindt zich momenteel nog in een experimentele testfase en wordt voorlopig alleen beschikbaar gesteld aan een beperkte groep gebruikers. Op dit moment is PC Insights uitsluitend beschikbaar voor testers in de Verenigde Staten. Microsoft rolt de functie gefaseerd uit, waardoor zelfs niet alle testgebruikers er direct toegang toe hebben. Of en wanneer de functie wereldwijd beschikbaar komt, heeft het bedrijf nog niet bekendgemaakt.

AI als persoonlijke systeemassistent

Het idee achter PC Insights is eenvoudig: in plaats van zelf op zoek te gaan naar technische informatie over de computer, kan een gebruiker deze informatie gewoon in natuurlijke taal aan Copilot vragen. De AI vertaalt de vraag vervolgens naar een systeemopdracht, haalt de benodigde gegevens uit Windows op en presenteert het antwoord in begrijpelijke taal.

Zo kunnen gebruikers onder meer vragen stellen als:

• Hoeveel werkgeheugen (RAM) heeft mijn computer?
• Hoeveel vrije opslagruimte is nog beschikbaar?
• Welke processor zit in mijn pc?
• Welke grafische kaart wordt gebruikt?
• Hoe zwaar wordt de processor momenteel belast?
• Hoeveel geheugen gebruikt Windows op dit moment?
• Hoe gezond is de accu van mijn laptop?
• Is antivirussoftware actief?
• Hoeveel opslagruimte neemt een bepaalde schijf in beslag?

In plaats van zelf Taakbeheer, Apparaatbeheer, Systeeminformatie, Windows-beveiliging of de opslaginstellingen te openen, verzamelt Copilot deze gegevens automatisch en geeft het een samenvatting die ook voor minder ervaren gebruikers eenvoudig te begrijpen is.

Gebruik van Windows-systeeminformatie

Om deze vragen te kunnen beantwoorden maakt Copilot gebruik van bestaande Windows-API's die toegang geven tot systeeminformatie. De AI leest daarbij gegevens uit die Windows normaal gesproken ook beschikbaar stelt aan ingebouwde onderdelen zoals Taakbeheer of Instellingen.

Microsoft benadrukt dat Copilot niet zomaar toegang krijgt tot deze gegevens. Wanneer een gebruiker PC Insights voor het eerst gebruikt, vraagt de applicatie expliciet toestemming om de systeeminformatie te analyseren.

Daarbij kunnen gebruikers kiezen uit twee mogelijkheden:

• Eenmalige toestemming, waarbij Copilot uitsluitend tijdens de huidige sessie toegang krijgt tot de gevraagde systeeminformatie.
• Altijd toestaan, waardoor Copilot ook bij toekomstige sessies zonder nieuwe toestemming de hardwaregegevens mag uitlezen.

De functie is volledig optioneel. Wie geen gebruik wil maken van PC Insights, hoeft de toestemming niet te geven en kan Copilot blijven gebruiken zonder toegang tot deze systeeminformatie.

Privacy blijft een belangrijk aandachtspunt

Hoewel Microsoft aangeeft zorgvuldig met privacy om te gaan, zal de introductie van PC Insights ongetwijfeld opnieuw discussie oproepen over hoeveel informatie AI-assistenten mogen verzamelen.

Volgens Microsoft beperkt de functie zich tot technische systeemgegevens. Copilot krijgt geen automatische toegang tot de inhoud van documenten, foto's of andere persoonlijke bestanden. De AI kan bijvoorbeeld wel zien hoeveel opslagruimte bestanden gezamenlijk innemen of hoeveel vrije ruimte nog beschikbaar is, maar niet de inhoud van individuele bestanden lezen uitsluitend voor het beantwoorden van vragen over de systeemstatus.

Toch zullen sommige gebruikers het een ongemakkelijk idee vinden dat een AI-assistent inzicht krijgt in onderdelen van hun systeem, ook al gebeurt dat alleen na expliciete toestemming. Privacy blijft daarom een belangrijk aandachtspunt, zeker nu AI steeds dieper wordt geïntegreerd in Windows.

Niet alle antwoorden zijn gegarandeerd correct

Microsoft waarschuwt gebruikers nadrukkelijk dat PC Insights zich nog in een testfase bevindt. De antwoorden van Copilot kunnen daarom onvolledig, onnauwkeurig of zelfs onjuist zijn.

Dat is een bekend aandachtspunt bij generatieve AI. Hoewel de feitelijke systeeminformatie rechtstreeks uit Windows afkomstig is, kan de AI deze gegevens verkeerd interpreteren of onjuist samenvatten. Daarom adviseert Microsoft om belangrijke informatie altijd te controleren wanneer daar twijfel over bestaat.

Voor ervaren gebruikers blijft het raadplegen van hulpmiddelen zoals Taakbeheer, Systeeminformatie of Apparaatbeheer voorlopig de meest betrouwbare manier om technische gegevens te controleren.

Kritiek op het geheugengebruik van Copilot

De introductie van PC Insights heeft ook kritiek opgeroepen. Verschillende gebruikers wijzen erop dat Copilot zelf relatief veel systeembronnen gebruikt.

Met name het geheugengebruik van de applicatie wordt genoemd. Omdat Microsoft de huidige Copilot-app heeft opgebouwd als een zelfstandige toepassing die grotendeels gebruikmaakt van webtechnologie en onderdelen van Microsoft Edge, kan de app aanzienlijk meer werkgeheugen gebruiken dan traditionele Windows-programma's.

Sommige gebruikers merken op dat Copilot in rusttoestand al honderden megabytes tot ongeveer één gigabyte RAM kan gebruiken, afhankelijk van de configuratie, actieve functies en de gebruikte versie van de applicatie.

Dat leidt volgens critici tot een ironische situatie: een gebruiker die wil weten waarom de computer weinig geheugen over heeft, vraagt dit aan een AI-assistent die zelf een relatief groot deel van het beschikbare werkgeheugen gebruikt.

Op sociale media en internetfora wordt PC Insights daarom door sommige gebruikers omschreven als "Taakbeheer, maar dan zwaarder en minder betrouwbaar". Volgens deze critici blijft Taakbeheer sneller, overzichtelijker en nauwkeuriger voor iedereen die al bekend is met de werking van Windows.

Gericht op minder technische gebruikers

Microsoft lijkt zich met PC Insights vooral te richten op gebruikers die minder ervaring hebben met computers.

Voor veel mensen zijn onderdelen zoals Taakbeheer, Systeeminformatie, Windows-beveiliging en Prestatiecontrole ingewikkeld of moeilijk te vinden. Door vragen in gewone spreektaal te kunnen stellen, verlaagt Microsoft de drempel om inzicht te krijgen in de gezondheid en prestaties van een computer.

Een gebruiker hoeft bijvoorbeeld niet meer te weten waar de accugezondheid staat of hoe de processorbelasting wordt weergegeven. Een eenvoudige vraag aan Copilot volstaat om deze informatie overzichtelijk te laten presenteren.

Voor ervaren gebruikers zal de meerwaarde waarschijnlijk beperkter zijn, omdat zij de bestaande Windows-hulpmiddelen vaak sneller kunnen raadplegen.

Eerste stap richting geautomatiseerde probleemoplossing

Op dit moment beperkt PC Insights zich voornamelijk tot het verstrekken van informatie en het geven van eenvoudige uitleg over mogelijke oorzaken van problemen.

Wanneer een gebruiker bijvoorbeeld vraagt waarom de computer traag is, kan Copilot aangeven dat het werkgeheugen bijna vol is, de processor zwaar wordt belast of dat de opslagruimte bijna is uitgeput. De AI kan suggesties doen om het probleem verder te onderzoeken, maar voert geen wijzigingen aan het systeem uit.

Toch lijkt de functie een eerste stap te zijn richting een veel verdergaande integratie van AI in Windows.

Mogelijke toekomst met AI-agents

Steeds meer signalen wijzen erop dat Microsoft werkt aan zogenaamde AI-agents binnen Windows. Dat zijn AI-systemen die niet alleen informatie verstrekken, maar ook daadwerkelijk acties kunnen uitvoeren namens de gebruiker.

Wanneer deze technologie verder wordt ontwikkeld, zou een toekomstige versie van Copilot bijvoorbeeld automatisch instellingen kunnen aanpassen, ongebruikte bestanden opruimen, opslagruimte vrijmaken, energiebeheer optimaliseren of bepaalde systeemproblemen oplossen na toestemming van de gebruiker.

Dat zou Windows gebruiksvriendelijker kunnen maken, vooral voor mensen die minder technisch zijn.

Daar staat echter een belangrijk risico tegenover. AI-systemen kunnen nog steeds fouten maken of informatie verkeerd interpreteren. Wanneer een AI niet alleen advies geeft maar ook zelfstandig wijzigingen aan het systeem uitvoert, kunnen onjuiste beslissingen grotere gevolgen hebben dan een verkeerd antwoord op een vraag. Juist daarom zal Microsoft waarschijnlijk veel aandacht moeten besteden aan beveiliging, transparantie en gebruikers controle voordat dergelijke functies op grote schaal worden uitgerold.

Door Drifter