Gebruiker ontdekt hoe een eenvoudige fout op Windows 11 kan leiden tot enorme prestatieverliezen

Na een upgrade naar Windows 11 kan een ogenschijnlijk kleine fout onverwacht grote gevolgen hebben voor de prestaties van je systeem. Hoewel Microsoft gebruikers sterk aanmoedigt om over te stappen naar Windows 11—zeker omdat oudere versies zonder Extended Security Updates (ESU) geen beveiligingsupdates meer krijgen—kan zo’n upgrade in de praktijk soms minder soepel verlopen dan verwacht.

Microsoft biedt verschillende hulpmiddelen om de overstap te vergemakkelijken, waaronder een relatief compacte update-tool voor nieuwere versies zoals 25H2. Toch blijkt dat een succesvolle installatie niet automatisch betekent dat alles optimaal functioneert.

Een concreet voorbeeld laat zien waar het mis kan gaan. Een gebruiker merkte na een zogenaamde ‘in-place upgrade’ (waarbij Windows 10 wordt bijgewerkt naar Windows 11 zonder een schone installatie) dat de prestaties van zijn opslag aanzienlijk waren verslechterd. Het ging om een NVMe-ssd, specifiek een Samsung 970 Evo—een schijf die normaal gesproken sequentiële leessnelheden tot ongeveer 3400 MB/s en schrijfsnelheden tot circa 2500 MB/s kan halen.

Na de upgrade bleken de gemeten prestaties echter drastisch lager: ongeveer 897 MB/s lezen en 859 MB/s schrijven. Dat is slechts een fractie van wat deze ssd aankan. De gebruiker ontdekte dit door een benchmark uit te voeren met CrystalDiskMark, een veelgebruikte tool om opslagprestaties te meten.

De oorzaak bleek uiteindelijk relatief eenvoudig: een ontbrekende of verouderde driver. Na het installeren van de juiste (nieuwe) driver verbeterden de prestaties aanzienlijk—meer dan vier keer zo snel bij lezen en bijna drie keer zo snel bij schrijven. Dit laat zien hoe cruciaal het is dat drivers goed afgestemd zijn op het besturingssysteem.

Opvallend was dat de willekeurige (random) lees- en schrijfsnelheden nauwelijks veranderden. Dat kan komen doordat dit type prestatie afhankelijk is van andere factoren, zoals de SLC-cache van de ssd. Bij intensiever gebruik kan ook de random performance een grotere rol spelen, en juist die heeft veel invloed op hoe “snel” een systeem aanvoelt in dagelijks gebruik.

Het verschil tussen Windows-versies speelt hier ook een rol. Nieuwere Windows 11-versies zoals 24H2 en 25H2 verschillen intern behoorlijk van Windows 10 22H2, ondanks dat oudere Windows 11-versies (zoals 22H2 en 23H2) nog dichter bij Windows 10 lagen. Dat betekent dat bestaande drivers of firmware niet altijd optimaal samenwerken na een upgrade.

Naast drivers is ook firmware belangrijk. SSD-fabrikanten brengen regelmatig firmware-updates uit die compatibiliteit en prestaties verbeteren. In het geval van Samsung-schijven kan de Magician-software helpen om zowel drivers als firmware up-to-date te houden. Het installeren van de nieuwste versie van dergelijke tools kan bekende problemen oplossen en prestaties herstellen.

Kort samengevat: na een upgrade naar Windows 11 is het verstandig om niet alleen te controleren of alles werkt, maar ook om prestaties te testen. Door benchmarks uit te voeren en drivers en firmware bij te werken, kun je voorkomen dat je systeem ongemerkt veel langzamer werkt dan zou moeten.

Door: Drifter