Gerechtshof Amsterdam beveelt X om Nederlander inzage te geven in data

Het Gerechtshof Amsterdam heeft bepaald dat socialemediaplatform X verplicht is om de Nederlandse ondernemer Danny Mekić volledige inzage te geven in de persoonsgegevens en interne gegevens die het platform over hem heeft verzameld. Dit omvat onder meer informatie over een zogenoemde shadowban—een maatregel waarbij een account minder zichtbaar wordt gemaakt zonder dat de gebruiker daarvan expliciet op de hoogte wordt gesteld.

Achtergrond van de zaak

De juridische strijd tussen X en Mekić loopt al sinds 2023. In dat jaar merkte Mekić dat zijn account plotseling aanzienlijk minder zichtbaar was op het platform. Zijn berichten werden nauwelijks nog getoond of gevonden, wat duidt op een shadowban. Volgens Mekić gebeurde dit kort nadat hij op X een bericht had gedeeld over een opiniestuk dat hij had gepubliceerd in de krant de Volkskrant.

In dat opiniestuk uitte hij kritiek op een voorgesteld EU-wetsvoorstel dat gericht was op het bestrijden van online kindermisbruik. Hij stelde dat de voorgestelde maatregelen in de praktijk zouden kunnen leiden tot grootschalige massasurveillance van burgers. Kort na het delen van deze kritiek zou de zichtbaarheid van zijn account drastisch zijn beperkt.

Standpunten van beide partijen

Mekić stelde dat X hiermee in strijd handelde met Europese regelgeving, met name de Digital Services Act (DSA). Deze wet verplicht grote onlineplatforms om transparant te zijn over moderatiebeslissingen en gebruikers duidelijk te informeren wanneer en waarom maatregelen tegen hun account worden genomen.

Daarnaast beriep hij zich op zijn rechten onder de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), die burgers het recht geeft om inzage te krijgen in hun persoonsgegevens en hoe deze worden verwerkt. X weigerde echter om deze informatie te verstrekken.

X verdedigde zich door te stellen dat het vrijgeven van bepaalde informatie—met name over interne systemen en algoritmes—misbruikt zou kunnen worden door kwaadwillenden. Volgens het bedrijf zou transparantie over moderatieprocessen het platform kwetsbaar maken voor manipulatie.

Oordeel van het gerechtshof

Het Gerechtshof Amsterdam verwierp dit argument. Volgens het hof weegt het recht van de gebruiker op transparantie en inzage zwaarder dan de algemene en niet concreet onderbouwde vrees voor misbruik. Het hof oordeelde dat X verplicht is om Mekić toegang te geven tot:

• Zijn persoonsgegevens
• Informatie over hoe deze gegevens zijn verwerkt
• Interne notities, waaronder zogeheten “Guano Notes” (interne moderatie-aantekeningen)
• Informatie over de redenen en mechanismen achter de opgelegde shadowban

Het hof bevestigde daarmee een eerdere uitspraak van de rechtbank, die al had geoordeeld dat X onrechtmatig handelde door geen uitleg te geven over de maatregel en door inzage te weigeren.

Dwangsom en vervolg

Omdat X niet vrijwillig aan de eerdere uitspraak had voldaan, werd een dwangsom opgelegd van 4.000 euro per dag dat het bedrijf in gebreke blijft. Deze financiële prikkel moet ervoor zorgen dat X alsnog aan de verplichtingen voldoet.

X heeft nog niet officieel gereageerd op deze meest recente uitspraak, maar heeft eerder aangegeven van plan te zijn om in cassatie te gaan bij de Hoge Raad. Daarmee wil het bedrijf de zaak laten toetsen op juridische fouten in de eerdere uitspraken.

Belang van de uitspraak

Deze zaak wordt gezien als een belangrijke test voor de handhaving van Europese digitale regelgeving. De uitspraak onderstreept dat grote technologiebedrijven zich moeten houden aan transparantieverplichtingen en dat gebruikers het recht hebben om te weten hoe en waarom hun online zichtbaarheid wordt beïnvloed. Het kan bovendien gevolgen hebben voor hoe platforms in de toekomst omgaan met moderatie, algoritmes en gebruikersrechten binnen de Europese Unie.

Door: Drifter