Huwelijk in Zwolle ongeldig verklaard na gebruik van ChatGPT door trouwambtenaar

De rechtbank in Zwolle heeft een huwelijk dat in april van dit jaar werd voltrokken ongeldig verklaard vanwege een opmerkelijke en uitzonderlijke reden. Tijdens de huwelijksceremonie heeft de buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand (babs) gebruikgemaakt van een door ChatGPT gegenereerde toespraak, waarin essentiële wettelijk verplichte formuleringen ontbraken. Hierdoor is volgens de rechter juridisch gezien nooit sprake geweest van een rechtsgeldig huwelijk.

Volgens het Burgerlijk Wetboek moet een huwelijksvoltrekking aan duidelijke wettelijke voorwaarden voldoen. Een van de kernvereisten is dat beide partners, in aanwezigheid van een (buitengewoon) ambtenaar van de burgerlijke stand, expliciet verklaren dat zij elkaar aannemen als echtgenoten en dat zij de plichten die bij het huwelijk horen zullen vervullen. Deze verklaring moet ondubbelzinnig worden uitgesproken en mag niet vrijblijvend of symbolisch van aard zijn.

In dit geval heeft de babs deze wettelijk voorgeschreven vraag niet gesteld. De ambtenaar, een persoonlijke kennis van het bruidspaar die speciaal voor één dag was benoemd tot buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand, had de ceremonietekst opgesteld met behulp van ChatGPT. In die tekst was gekozen voor een persoonlijke en luchtige benadering, geheel in lijn met de wens van het bruidspaar om de ceremonie informeel en modern te houden. Daarbij werd echter nagelaten de wettelijk verplichte bewoordingen op te nemen.

Tijdens de ceremonie stelde de babs aan de bruidegom de volgende vraag:

“Daan*, beloof jij dat je vandaag, morgen en alle dagen die nog komen, naast Sanne* wilt staan? Om samen te lachen, samen te groeien en elkaar lief te hebben – wat het leven ook brengt? Wat is daarop jouw antwoord?”

Aan de bruid werd een andere, eveneens persoonlijk geformuleerde vraag gesteld:

“Sanne*, kies jij vandaag opnieuw voor Daan*? Om elkaar te blijven steunen, te blijven plagen, te blijven vasthouden – ook als het leven tegenzit. Wat is daarop jouw antwoord?”

Hoewel beide partners hier bevestigend op antwoordden, oordeelde de rechtbank dat deze formuleringen onvoldoende zijn om te voldoen aan de wettelijke eisen. De kernverklaring – het elkaar aannemen als echtgenoten en het aanvaarden van de wettelijke huwelijksverplichtingen – ontbrak volledig.

Bij huwelijken waarbij een eendags-babs optreedt, is een officiële trouwambtenaar van de gemeente verplicht aanwezig om toezicht te houden en zo nodig in te grijpen. In dit geval was een ambtenaar van de gemeente Zwolle aanwezig, maar deze greep tijdens de ceremonie niet in. Ook dit punt werd door het bruidspaar naar voren gebracht in de procedure.

De officier van justitie verzocht de rechtbank vervolgens het huwelijk ongeldig te verklaren, omdat niet aan de wettelijke voorwaarden was voldaan. De rechtbank ging hierin mee en concludeerde dat er juridisch gezien geen huwelijk tot stand is gekomen. Daarom heeft de rechter de trouwambtenaar van de gemeente Zwolle opgedragen een streep door de huwelijksakte te halen.

Het bruidspaar verzette zich tegen dit besluit en benadrukte dat zij te goeder trouw handelden. Zij erkenden dat de tekst niet voldeed aan het Burgerlijk Wetboek, maar stelden dat dit buiten hun schuld lag. Volgens hen had de officiële gemeentelijke ambtenaar moeten ingrijpen en corrigeren. Daarnaast wezen zij op de grote emotionele waarde van de trouwdatum, die voor hen een bijzondere betekenis had. Het ongeldig verklaren van het huwelijk en het verlies van die datum had volgens het koppel een grote emotionele impact.

Zij vroegen de rechtbank daarom om, ondanks de gemaakte fouten, de huwelijksdatum alsnog te erkennen. De rechter toonde begrip voor de emotionele gevolgen en erkende het belang dat het bruidspaar aan de datum hechtte. Toch oordeelde de rechtbank dat zij niet voorbij kon gaan aan de duidelijke wettelijke voorschriften. De wet laat volgens de rechter geen ruimte voor een uitzonderingspositie, hoe begrijpelijk de situatie ook is.

Daarmee blijft de conclusie staan dat het huwelijk juridisch ongeldig is, uitsluitend vanwege het ontbreken van de wettelijk verplichte huwelijksverklaring tijdens de ceremonie.

Door: Drifter