Illegale afslankmiddelen per direct offline: IGJ legt voor het eerst verkoopverbod op aan online aanbieder

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft voor het eerst een directe verkoopstop opgelegd aan een online aanbieder van illegale geneesmiddelen die door consumenten worden gebruikt om af te vallen. De maatregel is gericht tegen De Peptidekoning, een handelaar die via onder meer sociale media en websites als Peptidekoning.to en Puritybase.com geneesmiddelen en experimentele stoffen aan consumenten aanbood.

De IGJ heeft bepaald dat de handelaar drie middelen niet langer mag aanbieden, verkopen of afleveren. Het gaat om semaglutide, tirzepatide en retatrutide. Vooral de handel in retatrutide baart deskundigen grote zorgen. Dit middel bevindt zich nog in de onderzoeksfase en is nergens ter wereld als geneesmiddel toegelaten.

Volgens de inspectie werden de middelen aangeboden zonder de vereiste vergunning of registratie. Daardoor ontbreekt de noodzakelijke garantie dat de producten voldoen aan de wettelijke eisen voor kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid. Ook over de manier waarop de middelen worden aangeboden en verstrekt, bestaan onvoldoende waarborgen.

De IGJ ziet daarin een risico voor de volksgezondheid.

Geneesmiddelen buiten het reguliere zorgsysteem

Semaglutide en tirzepatide zijn werkzame stoffen die onder meer worden gebruikt in geneesmiddelen voor de behandeling van diabetes type 2 en, afhankelijk van het specifieke geneesmiddel en de indicatie, voor gewichtsbeheersing. Het gaat om geneesmiddelen die niet vrij verkrijgbaar zijn en waarvoor medische beoordeling en voorschrift vereist zijn.

Retatrutide is van een andere orde. Het middel wordt nog onderzocht en is nog geen goedgekeurd geneesmiddel. De werking en mogelijke toepassing worden in klinische onderzoeken bestudeerd, maar het middel heeft geen reguliere toelating voor gebruik door patiënten.

Toch zijn dergelijke stoffen via internet steeds gemakkelijker te vinden. Websites en sociale-mediakanalen richten zich daarbij rechtstreeks op consumenten die snel gewicht willen verliezen. De producten worden soms gepresenteerd als zogenoemde peptides, onderzoeksproducten of afslankmiddelen, terwijl consumenten ze in de praktijk kunnen aanschaffen en gebruiken met het doel af te vallen.

Juist daar zit volgens deskundigen een groot gevaar. Bij een illegaal aangeboden geneesmiddel weet een consument niet zeker wat er daadwerkelijk in het potje of de verpakking zit, in welke concentratie de werkzame stof aanwezig is en onder welke omstandigheden het product is geproduceerd, opgeslagen en vervoerd.

'Je bent je eigen proefkonijn'

Marloes Dankers van het Instituut Verantwoord Medicijngebruik waarschuwt dat consumenten die dergelijke middelen buiten de reguliere gezondheidszorg om gebruiken grote risico's nemen.

Bij een experimenteel middel als retatrutide is volgens haar nog onvoldoende bekend over de risico's en bijwerkingen op langere termijn. Bovendien bestaat bij illegale producten altijd het gevaar dat het middel niet overeenkomt met wat op het etiket staat.

Een consument kan daardoor niet alleen worden blootgesteld aan een geneesmiddel waarvan de werking en risico's nog onvoldoende bekend zijn, maar mogelijk ook aan een verkeerd gedoseerde, verontreinigde of zelfs geheel andere stof.

Daarmee wordt iemand die het middel op eigen initiatief gebruikt feitelijk zijn eigen proefpersoon.

Zwarte markt voor afslankmiddelen groeit

De belangstelling voor afslankmedicatie heeft de afgelopen jaren sterk bijgedragen aan de groei van een illegale markt. Mensen die via een arts geen toegang krijgen tot bepaalde geneesmiddelen, of die niet aan de medische voorwaarden voor behandeling voldoen, kunnen via internet proberen de middelen alsnog te bemachtigen.

Daarbij worden onder meer semaglutide, tirzepatide en retatrutide aangeboden.

Het probleem is dat consumenten bij een legale apotheek te maken hebben met wettelijke kwaliteitscontroles, voorschrijfregels, opslagvoorwaarden en professionele begeleiding. Bij illegale online handel vallen die waarborgen weg.

Een aantrekkelijk ogende verpakking, een professionele website of een actieve aanwezigheid op sociale media zegt op zichzelf niets over de samenstelling of kwaliteit van het product.

Steeds meer meldingen over schadelijke gevolgen

De zorgen over illegale afslankmiddelen worden versterkt door meldingen van gezondheidsproblemen na gebruik van dergelijke producten. Vooral het toenemende aantal meldingen rond retatrutide valt op.

Bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd komen meldingen binnen van artsen en gebruikers over mogelijke schadelijke gevolgen. Ook het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) ziet een duidelijke stijging van meldingen waarbij experimentele afslankmiddelen een rol spelen.

Waar in heel 2025 nog zes meldingen over retatrutide binnenkwamen, waren dat er tot en met juli 2026 al 27.

Dat betekent niet dat iedere melding automatisch bewijst dat retatrutide de oorzaak van een gezondheidsprobleem is. Wel laat de stijging volgens deskundigen zien dat het gebruik van een middel dat nog niet is toegelaten en buiten de gecontroleerde medische context wordt verkregen, niet zonder risico is.

Ook fabrikant Eli Lilly waarschuwt

Ook de Amerikaanse farmaceut Eli Lilly, die retatrutide ontwikkelt, maakt zich grote zorgen over de illegale verkoop van het experimentele middel.

Het bedrijf stelt dat het inmiddels duizenden websites, advertenties en berichten op sociale media heeft gemeld waarop retatrutide onrechtmatig wordt aangeboden. Volgens de fabrikant kan niet worden vastgesteld dat producten die buiten het officiële onderzoek of de reguliere medische kanalen worden verkocht daadwerkelijk retatrutide bevatten of aan de vereiste kwaliteitsnormen voldoen.

Eli Lilly heeft bovendien juridische stappen gezet tegen verschillende aanbieders die volgens het bedrijf betrokken zijn bij de illegale verkoop of promotie van retatrutide.

De waarschuwing van de fabrikant onderstreept daarmee een belangrijk onderscheid: een product dat op internet wordt verkocht onder de naam van een geneesmiddel of experimentele stof, is daarmee nog geen gecontroleerd of betrouwbaar geneesmiddel.

IGJ grijpt nu rechtstreeks in

Met het bevel tegen De Peptidekoning kiest de IGJ voor een directe aanpak. De handelaar moet onmiddellijk stoppen met het aanbieden, verkopen en afleveren van de drie betrokken middelen.

Daarnaast mag de handel niet eenvoudig worden voortgezet via een andere website, een nieuw verkoopkanaal of een ander online platform. Het verbod is er juist op gericht te voorkomen dat dezelfde handel na een eenvoudige verschuiving naar een andere webshop of een ander kanaal opnieuw wordt gestart.

De middelen zijn inmiddels in ieder geval niet meer zichtbaar in de betreffende webshops.

Wanneer de handelaar het verbod toch negeert, kan de inspectie verdere handhavingsmaatregelen nemen. Daarbij kan onder meer een dwangsom of boete worden opgelegd.

Eerste verkoopverbod voor illegale afslankmiddelen

De maatregel is bijzonder omdat dit volgens de IGJ de eerste keer is dat een verkoopverbod wordt opgelegd aan een aanbieder die illegale middelen verkoopt die consumenten gebruiken om af te vallen.

Dat betekent echter niet dat De Peptidekoning de enige aanbieder is.

Op internet zijn nog steeds verschillende aanbieders actief die vergelijkbare stoffen aanbieden. De IGJ onderzoekt daarom samen met de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) de bredere illegale markt.

De aanpak richt zich daarmee niet alleen op één webshop, maar op een groter probleem: de groeiende beschikbaarheid van geneesmiddelen en experimentele stoffen buiten het reguliere zorg- en geneesmiddelenstelsel.

Waarom illegale afslankmiddelen extra riskant zijn

Bij afslankmedicatie is het verschil tussen een legaal geneesmiddel en een illegaal internetproduct essentieel.

Bij een legaal geneesmiddel zijn onder meer de samenstelling, dosering, productiewijze en kwaliteitscontrole wettelijk geregeld. Ook zijn er regels voor opslag, distributie, voorschrijven en gebruik.

Bij een illegaal product kan die zekerheid ontbreken.

Een consument kan daardoor te maken krijgen met:

• een verkeerde hoeveelheid werkzame stof;
• een product dat een andere stof bevat dan op het etiket staat;
• verontreinigingen;
• een verkeerde of onbetrouwbare dosering;
• onvoldoende informatie over bijwerkingen en wisselwerkingen;
• onjuiste bewaaromstandigheden;
• een product waarvan de veiligheid en werkzaamheid niet zijn vastgesteld.

Bij een experimenteel geneesmiddel komt daar nog een extra onzekerheid bij: het onderzoek naar de werking, veiligheid en mogelijke risico's is nog niet afgerond.

Internet maakt de zwarte markt toegankelijk

Een belangrijk probleem voor toezichthouders is dat illegale geneesmiddelen tegenwoordig relatief eenvoudig onder de aandacht van consumenten kunnen worden gebracht.

Een aanbieder hoeft daarvoor niet noodzakelijk een traditionele winkel te hebben. Websites, sociale media, berichtenapps en online advertenties kunnen worden gebruikt om potentiële klanten rechtstreeks te bereiken.

Daarbij kunnen termen worden gebruikt die voor consumenten betrouwbaar of medisch klinken. Dat kan de indruk wekken dat het om een regulier geneesmiddel gaat, terwijl het product buiten de wettelijke geneesmiddelenketen wordt verkocht.

Voor consumenten is daardoor niet altijd direct duidelijk of een product daadwerkelijk legaal verkrijgbaar is, of dat het afkomstig is uit een illegale handelsketen.

De boodschap van de toezichthouder is duidelijk

De kern van de waarschuwingen van deskundigen en toezichthouders is dat consumenten niet zelf moeten gaan experimenteren met geneesmiddelen die via onbetrouwbare of illegale kanalen worden aangeboden.

Dat geldt in het bijzonder voor retatrutide. Het middel is nog niet toegelaten als geneesmiddel en bevindt zich nog in ontwikkeling. Wie het buiten gecontroleerde onderzoeken of reguliere medische zorg om koopt, neemt daardoor risico's waarvan de omvang nog niet volledig bekend is.

De aantrekkingskracht van een snelle manier om gewicht te verliezen kan groot zijn, maar een lage prijs, snelle levering of veelbelovende claims op internet vormen geen garantie voor de veiligheid van het product.

De ingreep tegen De Peptidekoning laat zien dat de Nederlandse toezichthouder de illegale verkoop van dergelijke middelen steeds nadrukkelijker aanpakt. Tegelijkertijd maakt het bredere onderzoek van de IGJ en de NVWA duidelijk dat één verkoopverbod het probleem niet oplost.

Zolang er vraag blijft naar afslankmiddelen buiten de reguliere zorg, zullen nieuwe aanbieders proberen die vraag via internet te bedienen. Voor consumenten betekent dat vooral dat voorzichtigheid noodzakelijk blijft: een middel dat online wordt aangeboden als afslankmedicatie is niet automatisch een veilig, gecontroleerd of legaal geneesmiddel.

Door: Drifter