Ontwikkelaar bouwt met AI twaalf open-sourcealternatieven voor Adobe- en Microsoft Office-software

De Amerikaanse ontwikkelaar Brandon Thomas heeft met behulp van kunstmatige intelligentie (AI) een softwarepakket ontwikkeld met gratis te gebruiken, open-sourcealternatieven voor bekende programma’s van Adobe en Microsoft. De suite, die de naam Artcraft draagt, bestaat inmiddels uit twaalf applicaties voor onder meer beeldbewerking, grafisch ontwerp, videomontage, documentverwerking, spreadsheets en presentaties. De software is bedoeld voor gebruik op Windows, macOS en Linux. Daarnaast zijn er versies beschikbaar die rechtstreeks in een webbrowser draaien.

Thomas ontwikkelde de applicaties met behulp van Claude, een AI-model van het bedrijf Anthropic dat onder meer kan worden ingezet voor het schrijven en aanpassen van programmeercode. Met die ondersteuning wil hij bestaande commerciële software nabouwen met open-sourceprogramma’s die gebruikers gratis kunnen gebruiken en waarvan de broncode beschikbaar is. De ontwikkeling van Artcraft laat zien hoe AI kan worden ingezet om complexe software sneller te bouwen, al bevinden de meeste toepassingen zich nog in een vroege ontwikkelingsfase.

Zeven alternatieven voor Adobe-programma’s

Thomas presenteerde Artcraft aanvankelijk met zeven applicaties die qua functionaliteit en gebruikersinterface zijn geïnspireerd op bekende programma’s uit het Adobe-pakket. Het gaat om alternatieven voor Photoshop, Illustrator, Premiere Pro, Lightroom, After Effects, InDesign en Acrobat Pro.

De toepassingen richten zich op verschillende onderdelen van het creatieve proces. Zo zijn er programma’s voor het bewerken van foto’s, het maken van vectorillustraties, het monteren van video’s, het aanpassen van foto’s, het creëren van visuele effecten en animaties, het opmaken van documenten en het werken met pdf-bestanden.

De bedoeling is dat gebruikers met deze toepassingen vergelijkbare werkzaamheden kunnen uitvoeren als met de bekende Adobe-programma’s, zonder daarvoor afhankelijk te zijn van de bijbehorende commerciële software. De mate waarin de afzonderlijke applicaties de mogelijkheden van hun commerciële tegenhangers daadwerkelijk evenaren, verschilt echter. Artcraft bevindt zich nog in een experimenteel stadium en kan daarom niet zonder meer worden beschouwd als een volwaardig alternatief voor alle professionele functies van Adobe-software.

De programma’s zijn geschreven in Rust, een programmeertaal die onder meer bekendstaat om de nadruk op geheugenveiligheid en prestaties. Voor gebruik via een browser zijn daarnaast versies beschikbaar die gebruikmaken van WebAssembly. Met die technologie kan software die oorspronkelijk voor een andere uitvoeringsomgeving is ontwikkeld, ook in een geschikte browser draaien.

AI speelt een centrale rol bij de ontwikkeling

Voor het bouwen van de applicaties maakte Thomas gebruik van Claude Opus 5.5, een AI-model van Anthropic. Het model hielp hem bij het schrijven van de code waarmee de programma’s en hun functionaliteiten worden gerealiseerd.

De inzet van AI is een belangrijk onderdeel van het project. Het ontwikkelen van software die qua bediening en mogelijkheden overeenkomt met omvangrijke commerciële toepassingen vraagt normaal gesproken veel programmeerwerk. Door een AI-model in te zetten bij het schrijven en aanpassen van code probeert Thomas dat proces te versnellen.

Dat betekent niet dat de AI zelfstandig een volledig afgewerkt softwarepakket heeft opgeleverd. De applicaties worden door Thomas ontwikkeld en bevinden zich nog in verschillende stadia van ontwikkeling. Bovendien vereist het nabouwen van complexe software meer dan alleen het genereren van code. Ook de werking van afzonderlijke functies, de samenhang tussen verschillende onderdelen, de prestaties en de betrouwbaarheid moeten worden getest en verbeterd.

Thomas presenteerde de eerste applicaties dan ook nadrukkelijk als zeer vroege alfaversies. Hij verwacht dat de programma’s zich de komende maanden verder zullen ontwikkelen en heeft de ambitie uitgesproken om ze op termijn qua mogelijkheden op het niveau van de Adobe-programma’s te brengen. Dat is een doelstelling van de ontwikkelaar en geen bevestiging dat de huidige software die kwaliteit al heeft bereikt.

Ook alternatieven voor Word, Excel en PowerPoint

Na de eerste zeven applicaties heeft Thomas de suite uitgebreid met vijf nieuwe programma’s. Drie daarvan zijn bedoeld als alternatief voor de bekende Microsoft Office-toepassingen Word, Excel en PowerPoint.

Daarmee richt Artcraft zich niet langer uitsluitend op creatieve professionals, maar ook op gebruikers die software nodig hebben voor tekstverwerking, spreadsheets en presentaties.

De drie nieuwe toepassingen zijn bedoeld om werkzaamheden over te nemen die normaal gesproken worden uitgevoerd met Microsoft Word, Excel en PowerPoint. Het gaat daarbij respectievelijk om het schrijven en opmaken van documenten, het verwerken van gegevens in spreadsheets en het samenstellen van presentaties.

Ook deze programma’s zijn nog volop in ontwikkeling. Vooral bij WordCraft, het alternatief voor Microsoft Word, is duidelijk dat nog niet alle functionaliteiten beschikbaar zijn. Volgens Thomas ondersteunt de applicatie momenteel ongeveer 62 procent van de functies van Word. WordCraft bevindt zich daarmee nog in de prealfase, een ontwikkelingsstadium dat voorafgaat aan een volwaardige alfaversie.

Het genoemde percentage betekent bovendien niet automatisch dat WordCraft voor 62 procent dezelfde gebruikservaring biedt als Microsoft Word. Het geeft aan in welke mate functies zijn geïmplementeerd volgens de door Thomas gehanteerde beoordeling. De praktische bruikbaarheid hangt ook af van de kwaliteit, betrouwbaarheid en onderlinge samenhang van die functies.

Voor gebruikers die voornamelijk eenvoudige documenten maken, kan een beperkt alternatief mogelijk al interessant zijn. Wie afhankelijk is van geavanceerde opmaak, complexe documenten, macro’s, samenwerkingsfuncties of volledige compatibiliteit met bestaande Office-bestanden, zal echter moeten nagaan in hoeverre de nieuwe applicaties aan die eisen voldoen.

Een CAD-programma en software voor audio

Naast de alternatieven voor Adobe- en Office-software omvat Artcraft nog twee andere toepassingen. Een daarvan is bedoeld voor CAD, oftewel computer-aided design. CAD-software wordt gebruikt om technische tekeningen en digitale modellen van fysieke objecten te maken. De toepassingen lopen uiteen van het ontwerpen van onderdelen en producten tot het uitwerken van constructies en architectonische ontwerpen.

Het andere programma is gericht op audio. Daarmee kunnen gebruikers geluid opnemen en audiomateriaal mixen. De applicatie is daarmee bedoeld voor werkzaamheden zoals het vastleggen van geluidsopnamen en het combineren of aanpassen van verschillende audiotracks.

Met deze toevoegingen bestrijkt Artcraft een breder terrein dan alleen kantoorsoftware en creatieve toepassingen. De suite richt zich op meerdere soorten werkzaamheden waarvoor gebruikers doorgaans gespecialiseerde programma’s nodig hebben.

Dat brede aanbod is opvallend, maar betekent niet dat alle applicaties even ver ontwikkeld zijn. De mogelijkheden, stabiliteit en geschiktheid voor professioneel gebruik zullen per programma verschillen.

Gratis en open source, maar nog geen volwaardige vervanging

Een belangrijk kenmerk van Artcraft is dat de applicaties open source zijn en gratis kunnen worden gebruikt. De broncode is via GitHub beschikbaar, terwijl gebruikers de toepassingen ook via de website van het project kunnen bekijken en downloaden.

Open source betekent dat de broncode beschikbaar wordt gesteld onder een bepaalde licentie, zodat anderen deze kunnen inzien en, afhankelijk van de licentievoorwaarden, aanpassen en verder verspreiden. Dat kan gebruikers en ontwikkelaars meer vrijheid bieden dan bij software waarvan de broncode gesloten blijft.

Wel is het belangrijk onderscheid te maken tussen gratis gebruik en open source. Gratis software hoeft niet automatisch open source te zijn, en bij open-sourcesoftware bepalen de licentievoorwaarden welke rechten gebruikers precies hebben. Ook zegt het open karakter van een project op zichzelf niets over de volledigheid, veiligheid of kwaliteit van de software.

Voor gebruikers die minder afhankelijk willen zijn van commerciële softwareabonnementen, kan Artcraft op termijn een interessant project worden. De suite biedt een mogelijke basis voor mensen die op zoek zijn naar alternatieven voor Adobe Creative Cloud of Microsoft Office. Of de applicaties daadwerkelijk geschikt zijn om die pakketten te vervangen, hangt af van de verdere ontwikkeling en de functies die uiteindelijk beschikbaar komen.

Voorlopig moeten geïnteresseerden rekening houden met beperkingen die horen bij vroege ontwikkelingsversies. Functies kunnen ontbreken of onvolledig werken, de compatibiliteit met bestaande bestanden kan beperkt zijn en de stabiliteit kan nog achterblijven bij die van volwassen commerciële programma’s.

De betekenis van AI voor softwareontwikkeling

Artcraft illustreert hoe AI de ontwikkeling van software kan veranderen. Een ontwikkelaar kan AI-modellen gebruiken om programmeercode te genereren, bestaande onderdelen aan te passen en nieuwe functies stapsgewijs te implementeren. Daardoor kunnen bepaalde ontwikkeltrajecten sneller verlopen dan wanneer alle code uitsluitend handmatig wordt geschreven.

Tegelijkertijd blijven menselijke controle, testen en onderhoud essentieel. Het produceren van grote hoeveelheden code is niet hetzelfde als het bouwen van betrouwbare software. Naarmate een applicatie complexer wordt, nemen ook de uitdagingen rond foutopsporing, beveiliging, prestaties, gebruiksvriendelijkheid en compatibiliteit toe.

Voor een project als Artcraft ligt de grootste uitdaging daarom niet alleen in het nabouwen van de zichtbare interface van bestaande programma’s, maar vooral in het realiseren van de achterliggende functionaliteit. Professionele toepassingen als Photoshop, Excel en Word bevatten immers een groot aantal functies die zich in de loop van jaren hebben ontwikkeld.

Als Thomas erin slaagt de applicaties verder uit te bouwen en voldoende stabiel te maken, kan Artcraft uitgroeien tot een veelzijdig pakket met open-sourcealternatieven voor uiteenlopende commerciële programma’s. Voorlopig gaat het echter om een ambitieus project in een vroeg stadium, waarvan de uiteindelijke mogelijkheden nog moeten blijken.

De twaalf applicaties laten vooral zien hoeveel software met ondersteuning van AI in relatief korte tijd kan worden opgezet. Of ze op termijn daadwerkelijk kunnen concurreren met de gevestigde programma’s van Adobe en Microsoft, zal afhangen van de kwaliteit van de implementatie, het ontwikkelingstempo en de mate waarin gebruikers de software in de praktijk kunnen inzetten.

Door: Drifter