OpenAI stelt beursgang uit: zorgen over AI-veiligheid wegen zwaarder

OpenAI gaat dit jaar niet naar de beurs. CEO Sam Altman noemt een beursgang in 2026 onder de huidige omstandigheden onverstandig, nu de zorgen over de veiligheid van steeds krachtigere AI-systemen toenemen. Daarmee wordt een van de meest besproken beursgangen in de technologiesector opnieuw uitgesteld. Een eerder genoemde waardering van mogelijk 1.000 miljard dollar komt voorlopig dus niet aan de orde.

De langverwachte beursgang van OpenAI gaat in 2026 niet door. CEO Sam Altman heeft bevestigd dat het bedrijf dit jaar geen stap naar de beurs zal zetten. Volgens Altman is de huidige situatie rond de veiligheid van kunstmatige intelligentie daarvoor te onzeker.

OpenAI voelt naar eigen zeggen geen noodzaak om zich onder tijdsdruk te laten noteren. Volgens Altman zou een beursgang op dit moment betekenen dat het bedrijf zich in een periode van grote maatschappelijke en technologische onzekerheid extra sterk zou moeten richten op de verwachtingen van aandeelhouders. Juist dat wil OpenAI volgens hem vermijden.

De beslissing is opmerkelijk omdat OpenAI de afgelopen periode wel degelijk voorbereidingen heeft getroffen voor een mogelijke beursgang. Het bedrijf zou vertrouwelijk documenten bij de Amerikaanse beurswaakhond SEC hebben ingediend. Een dergelijke indiening geldt als een belangrijke formele stap richting een beursnotering.

Eerder werd bovendien rekening gehouden met een uitzonderlijk hoge waardering. In berichtgeving over de plannen werd gesproken over een mogelijke beursgang waarbij OpenAI een waardering van maximaal ongeveer 1.000 miljard dollar zou kunnen nastreven. Een concrete beursgang stond daarbij niet vast, maar 2026 werd lange tijd als een mogelijk jaar genoemd. Die planning is nu van tafel.

Geen duidelijkheid over 2027

Of OpenAI in 2027 wél naar de beurs gaat, wil Altman niet voorspellen. Hij houdt bewust afstand van een concrete datum. Volgens hem moet een beursgang niet worden gezien als een doel dat koste wat kost op een bepaald moment moet worden bereikt.

Daarmee legt Altman de nadruk op een bredere vraag: is OpenAI er klaar voor om als beursgenoteerd bedrijf te functioneren, en is de samenleving klaar voor de gevolgen van de technologie die het bedrijf ontwikkelt?

Volgens Altman moet OpenAI eerst vooruitgang boeken op verschillende gebieden. Vooral AI-veiligheid, alignment en samenwerking tussen technologiebedrijven en overheden spelen daarbij een belangrijke rol.

Met alignment wordt bedoeld dat AI-systemen zich betrouwbaar gedragen in overeenstemming met menselijke doelen, waarden en veiligheidsvoorwaarden. Naarmate AI-systemen zelfstandiger worden en meer taken kunnen uitvoeren, wordt die vraag steeds belangrijker.

Een beursgang kan bovendien extra druk creëren om snel nieuwe producten en modellen uit te brengen. Beleggers verwachten doorgaans groei, omzet en winstgevendheid. Bij een bedrijf als OpenAI kan dat botsen met de noodzaak om soms juist langer te testen, veiligheidsmaatregelen aan te scherpen of de ontwikkeling van een model te vertragen.

Voorbereidingen waren al in gang gezet

Het uitstel betekent niet dat OpenAI zijn beursplannen volledig heeft opgegeven. Integendeel: het bedrijf heeft volgens eerdere berichtgeving al belangrijke voorbereidingen getroffen.

Een vertrouwelijke indiening bij de Amerikaanse Securities and Exchange Commission, de SEC, werd gezien als een belangrijke aanwijzing dat OpenAI serieus nadacht over een beursnotering. Een dergelijke procedure maakt het mogelijk om voorbereidingen te treffen zonder direct alle details publiek te maken.

Daarmee leek OpenAI zich voor te bereiden op een van de grootste technologiebeursgangen ooit.

De mogelijke waardering maakte de plannen extra opmerkelijk. Een bedrag van ongeveer 1.000 miljard dollar zou OpenAI in de absolute top van de mondiale technologiebedrijven plaatsen. De onderneming zou daarmee een van de grootste beursintroducties uit de geschiedenis kunnen worden.

Toch blijkt uit Altmans huidige uitspraken dat financiële en commerciële overwegingen voorlopig niet de doorslag geven.

Veiligheid wordt steeds belangrijker

De discussie over de beursgang speelt zich af tegen de achtergrond van toenemende zorgen over de ontwikkeling van geavanceerde AI.

De afgelopen periode zijn verschillende incidenten en experimenten naar buiten gekomen waarbij AI-agents zelfstandig handelingen uitvoerden, websites benaderden en met elkaar communiceerden. Zulke ontwikkelingen laten zien dat AI-systemen steeds meer kunnen doen zonder dat iedere afzonderlijke stap rechtstreeks door een mens wordt uitgevoerd.

Dat levert nieuwe veiligheidsvragen op.

Wanneer een AI-agent zelfstandig websites kan bezoeken, informatie kan verzamelen, software kan gebruiken of opdrachten kan uitvoeren, wordt het belangrijker om te bepalen welke grenzen het systeem heeft. Ook moet duidelijk zijn hoe snel menselijke controle kan worden teruggebracht wanneer een systeem onverwacht gedrag vertoont.

Daarbij gaat het niet alleen om de vraag of een model fouten maakt. Een belangrijkere vraag is wat er gebeurt wanneer AI-systemen steeds meer autonomie krijgen en verschillende systemen met elkaar kunnen samenwerken.

Juist daarover is de discussie binnen de AI-sector de afgelopen tijd intensiever geworden.

Ook binnen AI-bedrijven klinkt kritiek

De zorgen komen niet uitsluitend van wetenschappers en maatschappelijke organisaties. Ook binnen de AI-industrie zelf klinkt steeds nadrukkelijker de oproep om voorzichtiger te werk te gaan.

Bij verschillende toonaangevende AI-bedrijven is discussie ontstaan over de snelheid waarmee nieuwe modellen worden ontwikkeld en uitgebracht. Critici vrezen dat de concurrentie tussen bedrijven ertoe kan leiden dat veiligheid onvoldoende aandacht krijgt.

De redenering daarachter is eenvoudig: als één bedrijf besluit een krachtig model sneller uit te brengen, kunnen concurrenten zich gedwongen voelen hetzelfde te doen om niet achterop te raken. Daardoor ontstaat een soort wedloop waarin commerciële druk en technologische concurrentie de ontwikkeling versnellen.

Het risico bestaat dan dat veiligheidsprocedures de snelheid van modelontwikkeling niet kunnen bijhouden.

Anthropic pleit voor meer toezicht

Ook bij concurrent Anthropic staat AI-veiligheid nadrukkelijk op de agenda. CEO Dario Amodei heeft voorgesteld om onafhankelijke beoordelaars permanent toegang te geven tot de ontwikkeling en evaluatie van AI-systemen.

Zijn voorstel bestaat uit meerdere onderdelen.

Ten eerste zouden onafhankelijke beoordelaars binnen AI-bedrijven een structurele rol moeten krijgen bij het beoordelen van de veiligheid van nieuwe systemen. Daarnaast zouden de grootste AI-laboratoria nauwer moeten samenwerken om gezamenlijke veiligheidsstandaarden te ontwikkelen.

Ten slotte is volgens Amodei internationale samenwerking noodzakelijk. De ontwikkeling van zeer krachtige AI blijft immers niet beperkt tot één bedrijf of één land.

Zijn boodschap is daarbij niet dat de ontwikkeling van AI volledig moet worden stilgelegd. Het gaat volgens hem vooral om het verlagen van het ontwikkelingstempo wanneer veiligheidsmaatregelen onvoldoende kunnen meegroeien.

Dat standpunt sluit gedeeltelijk aan bij de richting die Altman nu beschrijft.

Mogelijk remt OpenAI zijn krachtigste modellen af

Altman heeft bovendien laten doorschemeren dat OpenAI zelf overweegt om het tempo van de ontwikkeling van zijn meest geavanceerde modellen te verlagen.

Dat zou een opvallende koerswijziging zijn voor een bedrijf dat jarenlang vooral bekendstond om de snelheid waarmee het nieuwe AI-mogelijkheden introduceerde.

De concurrentie in de sector blijft echter enorm. Bedrijven als OpenAI, Anthropic, Google en andere technologiebedrijven investeren miljarden in modellen die steeds krachtiger, zelfstandiger en veelzijdiger worden.

Juist daarom is vertragen ingewikkeld.

Als één bedrijf aanzienlijk minder snel ontwikkelt terwijl concurrenten doorgaan, kan het technologisch terrein verliezen. Tegelijkertijd kan te snel ontwikkelen leiden tot veiligheidsproblemen die later veel moeilijker op te lossen zijn.

De sector staat daarmee voor een fundamenteel dilemma: hoe snel moet je krachtige AI ontwikkelen wanneer je nog niet volledig weet welke gevolgen die technologie zal hebben?

De bijzondere structuur van OpenAI speelt een rol

Bij OpenAI komt daar nog een extra factor bij: de bijzondere organisatiestructuur.

Het bedrijf bestaat uit een non-profitstructuur en een commerciële onderneming die met elkaar verbonden zijn. Daardoor heeft OpenAI een andere bestuurlijke opzet dan veel traditionele technologiebedrijven.

Altman benadrukt dat die structuur het mogelijk moet maken om beslissingen te nemen die niet uitsluitend gericht zijn op het maximaliseren van aandeelhouderswaarde.

Dat argument wordt belangrijker wanneer OpenAI uiteindelijk daadwerkelijk naar de beurs zou gaan.

Een beursgenoteerd bedrijf krijgt immers te maken met aandeelhouders die rendement verwachten. Het management moet rekening houden met omzetgroei, winstgevendheid, investeringen en de ontwikkeling van de aandelenkoers.

Voor OpenAI kan dat ingewikkeld worden wanneer veiligheid vereist dat een product juist niet zo snel mogelijk wordt uitgebracht.

Een beursgang kan daardoor een spanningsveld creëren tussen twee belangen: enerzijds de commerciële noodzaak om te groeien en anderzijds de maatschappelijke verantwoordelijkheid om krachtige AI zorgvuldig te ontwikkelen.

SpaceX liet zien hoe volatiel de markt kan zijn

Ook ontwikkelingen op de bredere technologiemarkt hebben invloed gehad op de discussie rond de beursgang.

De beursgang van SpaceX werd eerder genoemd als een belangrijke ontwikkeling om in de gaten te houden. SpaceX wist een enorm bedrag aan kapitaal aan te trekken en bereikte na de beursintroductie aanvankelijk een zeer hoge waardering.

De sterke stijging werd vervolgens gedeeltelijk teruggedraaid. Dat liet zien hoe snel de waardering van een technologiebedrijf kan veranderen wanneer beleggers enthousiast worden over toekomstige groei, maar daarna hun verwachtingen bijstellen.

Voor OpenAI is dat relevant omdat een beursgang bij een extreem hoge waardering ook grote risico's met zich meebrengt.

Een bedrijf dat voor ongeveer 1.000 miljard dollar wordt gewaardeerd, moet niet alleen aantonen dat het technologisch vooruitstrevend is. Het moet uiteindelijk ook aantonen dat het een bedrijfsmodel heeft waarmee een dergelijke waardering op lange termijn kan worden gerechtvaardigd.

Een beursgang is daarmee meer dan een financiële beslissing

Het uitstel van de OpenAI-IPO draait daarom om meer dan alleen de vraag wanneer het bedrijf aandelen wil verkopen.

OpenAI bevindt zich op een kruispunt tussen technologie, bedrijfsleven en maatschappelijk beleid. De onderneming ontwikkelt technologie waarvan de mogelijkheden snel toenemen, terwijl overheden en wetenschappers nog volop bezig zijn om te bepalen welke regels en veiligheidsnormen daarbij horen.

Een beursnotering zou OpenAI tegelijkertijd nog zichtbaarder maken en het bedrijf onderwerpen aan de eisen van de publieke kapitaalmarkt.

Dat kan voordelen hebben. Een beursnotering kan enorme hoeveelheden kapitaal opleveren waarmee OpenAI kan investeren in datacenters, chips, onderzoek en verdere AI-ontwikkeling.

Maar er zijn ook nadelen. Een beursgenoteerd bedrijf krijgt voortdurend te maken met financiële verwachtingen en publieke controle. Beslissingen die op lange termijn verstandig zijn, kunnen op korte termijn juist slecht uitpakken voor de aandelenkoers.

Voor een onderneming die mogelijk tientallen miljarden dollars nodig heeft om haar AI-infrastructuur verder uit te bouwen, is die afweging bijzonder belangrijk.

2026 wordt in ieder geval geen IPO-jaar

Voorlopig is de conclusie duidelijk: OpenAI gaat in 2026 niet naar de beurs.

Een eerdere mogelijke waardering van maximaal ongeveer 1.000 miljard dollar blijft daarmee voorlopig theoretisch. Ook is nog niet bekend wanneer het bedrijf de volgende stap zal zetten.

Altman wil zich niet vastleggen op 2027. Eerst moeten volgens hem de veiligheids- en governancevraagstukken verder worden aangepakt.

Daarmee geeft OpenAI een opvallend signaal af. Terwijl de concurrentie in de AI-sector steeds heviger wordt en bedrijven miljarden investeren om krachtigere modellen te ontwikkelen, zegt een van de grootste spelers dat juist voorzichtigheid noodzakelijk kan zijn.

De uiteindelijke beursgang kan daardoor afhangen van een ontwikkeling die veel groter is dan de financiële markten alleen: het vermogen van de AI-industrie om aan te tonen dat steeds krachtigere systemen veilig, beheersbaar en verantwoord kunnen worden ontwikkeld.

Wanneer OpenAI uiteindelijk wel naar de beurs gaat, zal de vraag daarom waarschijnlijk niet alleen zijn hoeveel het bedrijf waard is.

De belangrijkere vraag wordt of beleggers, toezichthouders en de samenleving erop vertrouwen dat OpenAI zijn enorme technologische ambities kan combineren met voldoende controle over de risico's die daarbij ontstaan.

Door: Drifter