Windows 11 KB5120998 brengt 35 verbeteringen en wijzigingen naar versie 24H2 en 25H2

Microsoft heeft de optionele cumulatieve preview-update KB5120998 uitgebracht voor Windows 11 versie 24H2 en 25H2. De update bevat in totaal 35 verbeteringen, wijzigingen en oplossingen. Een aanzienlijk deel daarvan heeft betrekking op de Startmenu-, taakbalk- en zoekfuncties, maar Microsoft voert daarnaast ook wijzigingen door op het gebied van beheer, beveiliging, updates en systeemherstel.

Omdat KB5120998 een preview-update is, gaat het niet om een reguliere beveiligingsupdate. Dergelijke optionele updates worden doorgaans aan het einde van de maand uitgebracht, zodat gebruikers en vooral IT-beheerders nieuwe oplossingen en verbeteringen kunnen testen voordat deze in de daaropvolgende maandelijkse beveiligingsupdate voor een groter publiek beschikbaar komen.

Nieuwe mogelijkheden voor de taakbalk

Een van de opvallendste wijzigingen in KB5120998 is dat gebruikers opnieuw aanzienlijk meer vrijheid krijgen bij de plaatsing van de Windows-taakbalk.

Na installatie van de update kan de taakbalk via Instellingen > Persoonlijke instellingen > Taakbalk > Taakbalkgedrag > Positie van de taakbalk aan verschillende zijden van het scherm worden geplaatst. Afhankelijk van de configuratie kan de taakbalk onderaan, bovenaan, links of rechts worden weergegeven.

Ook verschillende andere aanpassingsmogelijkheden blijven beschikbaar wanneer de taakbalk niet onderaan het scherm staat. Microsoft probeert hiermee tegemoet te komen aan gebruikers die een andere indeling prefereren of Windows 11 op een specifieke manier gebruiken.

Compactere taakbalk voor kleinere schermen

KB5120998 introduceert daarnaast een nieuwe, kleinere taakbalkweergave. Hierbij worden zowel de hoogte van de taakbalk als de afmetingen van de taakbalkpictogrammen verkleind.

Dat kan vooral nuttig zijn op apparaten met een klein scherm. Door minder verticale ruimte voor de taakbalk te reserveren, blijft er meer bruikbare schermruimte over voor programma's, documenten en andere vensters.

De wijziging is met name interessant voor laptops en andere compacte Windows-apparaten waarop iedere beschikbare pixel telt.

Meer controle over het Startmenu

Ook het Startmenu krijgt met deze update extra instelmogelijkheden.

Gebruikers kunnen verschillende onderdelen van het Startmenu afzonderlijk beheren. Zo wordt het mogelijk om de secties Vastgemaakt, Aanbevolen en Alle apps onafhankelijk van elkaar weer te geven of te verbergen.

Daarmee wordt het Startmenu flexibeler voor mensen die bijvoorbeeld helemaal geen aanbevolen bestanden of apps willen zien en liever een zo eenvoudig mogelijk menu gebruiken.

Daarnaast kan de gebruiker ervoor kiezen om de accountnaam en profielfoto in het Startmenu te verbergen.

Microsoft voegt bovendien opties toe voor verschillende Startmenuformaten. Gebruikers kunnen kiezen tussen een kleinere en grotere weergave, waardoor het Startmenu beter kan worden afgestemd op de beschikbare schermruimte en persoonlijke voorkeur.

Windows Search wordt slimmer

Een andere belangrijke verbetering betreft Windows Search.

Windows kan vanaf deze update automatisch bepalen welke mappen een gebruiker het vaakst gebruikt en deze locaties automatisch indexeren. Bestanden uit dergelijke veelgebruikte mappen kunnen daardoor sneller en consistenter terugkomen in toekomstige zoekresultaten.

Gebruikers houden daarbij controle over deze functie. De betreffende instelling is te vinden via:

Instellingen > Privacy en beveiliging > Zoeken > Automatisch aanvullende relevante locaties zoeken

Dit moet ervoor zorgen dat Windows beter begrijpt waar een gebruiker zijn bestanden daadwerkelijk bewaart, zonder dat de gebruiker iedere locatie handmatig hoeft toe te voegen.

Verbeterd gedrag na updates en opnieuw opstarten

Microsoft heeft ook wijzigingen aangebracht in het gedrag van Windows nadat een update is geïnstalleerd.

Wanneer een pc handmatig in de slaapstand is gezet voordat een update wordt uitgevoerd, moet het systeem na het voltooien van de update beter terugkeren naar de slaapstand. Dit geldt zelfs wanneer de automatische slaapstand in Windows is ingesteld op Nooit.

Hiermee probeert Microsoft te voorkomen dat een computer na een update onverwacht actief blijft terwijl de gebruiker het apparaat juist handmatig in de slaapstand had gezet.

Windows Update krijgt meer mogelijkheden

KB5120998 introduceert tevens ondersteuning waarmee bepaalde apps hun eigen updates beter kunnen afstemmen op Windows Update.

Ondersteunde toepassingen kunnen hierdoor hun updateproces laten coördineren met het Windows Update-mechanisme. Het doel daarvan is om updates beter te plannen en de totale update-ervaring overzichtelijker te maken.

Microsoft verwijst hiervoor naar het Windows Update Orchestration Platform (UOP). De functie is vooral relevant voor ontwikkelaars en organisaties die meerdere softwarecomponenten gecontroleerd willen laten samenwerken tijdens onderhoud en updates.

Verbeteringen voor VPN-problemen

De update bevat verder verbeteringen voor de betrouwbaarheid van Windows bij bepaalde VPN-gerelateerde problemen.

Microsoft heeft de veerkracht en herstelmogelijkheden verbeterd voor situaties waarin achtergrondprocessen die met VPN-functionaliteit verband houden problemen veroorzaken. In dergelijke gevallen konden processen eerder mogelijk niet meer reageren.

De wijzigingen moeten ervoor zorgen dat Windows zich in dergelijke situaties beter herstelt en minder snel last krijgt van vastlopende processen.

Administrator Protection wordt uitgerold

Een belangrijkere wijziging vanuit beveiligingsperspectief is de verdere introductie van Administrator Protection.

Deze functie is bedoeld om het risico van aanvallen waarbij aanvallers proberen extra rechten te verkrijgen, te verkleinen. Het uitgangspunt is dat administratieve rechten niet permanent beschikbaar hoeven te zijn, maar indien nodig tijdelijk kunnen worden toegekend.

Het gaat daarbij om een zogenoemd just-in-time-mechanisme. Een gebruiker kan voor een specifieke administratieve handeling tijdelijke verhoogde rechten krijgen, waarna deze privileges weer verdwijnen.

Microsoft benadrukt dat Administrator Protection niet moet worden beschouwd als een formele beveiligingsgrens. De functie is bedoeld als aanvullende beveiligingsmaatregel die de bescherming tegen aanvallen waarbij rechten worden verhoogd verder moet versterken.

Een belangrijk detail is dat Administrator Protection standaard uitgeschakeld is. Organisaties kunnen de functie activeren via Microsoft Intune met OMA-URI of via Groepsbeleid.

Voor thuisgebruikers zal deze wijziging daarom waarschijnlijk minder direct merkbaar zijn dan de nieuwe taakbalk- en Startmenu-opties.

WMIC verdwijnt definitief

Een andere belangrijke systeemwijziging betreft Windows Management Instrumentation Command-line, beter bekend als WMIC.

Vanaf augustus 2026 wordt WMIC niet langer meegeleverd met Windows 11 versie 24H2 en 25H2.

Microsoft had WMIC al eerder standaard verwijderd uit nieuwe installaties van deze Windows-versies. Het hulpprogramma kon in sommige gevallen nog als afzonderlijke Feature on Demand worden toegevoegd, maar ook die mogelijkheid komt nu te vervallen.

Dit kan gevolgen hebben voor oudere scripts, beheertools en applicaties die rechtstreeks afhankelijk zijn van het WMIC-programma.

Organisaties die nog gebruikmaken van commando's zoals wmic zullen hun beheer- en automatiseringsscripts daarom moeten controleren en waar nodig overstappen op modernere methoden voor het benaderen van WMI-functionaliteit.

Windows 11 wordt bijgewerkt naar nieuwe buildnummers

Na installatie van KB5120998 worden de volgende buildnummers gebruikt:

• Windows 11 versie 25H2: build 26200.9278
• Windows 11 versie 24H2: build 26100.9278

De update bevat geen nieuwe maandelijkse beveiligingspatches. Het gaat om een optionele preview van kwaliteitsverbeteringen en oplossingen die Microsoft later breder wil uitrollen.

Een extra herstart kan noodzakelijk zijn

Microsoft heeft daarnaast gewaarschuwd dat sommige systemen tijdens het installeren van deze en toekomstige Windows-updates één extra keer kunnen worden herstart.

Dit houdt verband met wijzigingen rond de Secure Boot-certificaten.

Op een beperkt aantal consumenten- en zakelijke apparaten kan het toepassen van een Secure Boot-certificaatupdate ertoe leiden dat Windows tijdens het updateproces nog een keer opnieuw wordt opgestart.

Een dergelijke extra herstart hoeft dus niet te betekenen dat er iets mis is gegaan met de installatie. Het kan onderdeel zijn van het normale updateproces wanneer de betreffende Secure Boot-componenten op het apparaat worden bijgewerkt.

Microsoft verwacht dat dit verschijnsel ook bij enkele Windows-updates in de komende maanden kan voorkomen.

Hoe installeer je KB5120998?

Omdat KB5120998 een optionele preview-update is, wordt deze niet op dezelfde manier als een verplichte maandelijkse beveiligingsupdate aan iedere gebruiker opgedrongen.

Wie de update wil testen, kan in Windows 11 naar:

Instellingen > Windows Update

Daar kan vervolgens op Naar updates zoeken worden geklikt.

Wanneer KB5120998 voor het betreffende apparaat beschikbaar is, verschijnt de optie Downloaden en installeren. De update moet in de normale situatie dus handmatig worden geselecteerd.

Gebruikers die in Windows hebben ingesteld dat zij de nieuwste updates ontvangen zodra deze beschikbaar zijn, kunnen de preview-update eerder aangeboden krijgen.

De update kan daarnaast handmatig worden gedownload via de Microsoft Update Catalogus wanneer een beheerder een specifieke installatie nodig heeft.

Moet je KB5120998 installeren?

Voor de gemiddelde gebruiker is het belangrijk om te beseffen dat dit een optionele preview-update is. Er is daarom geen algemene noodzaak om deze onmiddellijk te installeren.

Wie vooral geïnteresseerd is in de nieuwe taakbalk- en Startmenu-opties, of problemen probeert op te lossen die in deze update worden aangepakt, kan ervoor kiezen de update nu al te installeren.

Voor computers die vooral belangrijk zijn voor dagelijks werk, kan het verstandiger zijn om te wachten totdat de verbeteringen als onderdeel van de reguliere maandelijkse update worden verspreid. Preview-updates zijn immers bedoeld om nieuwe wijzigingen eerder beschikbaar te maken voor testen en feedback.

Voor IT-afdelingen kan KB5120998 juist interessant zijn omdat organisaties hiermee kunnen controleren of hun applicaties, scripts, beleid en hardware correct blijven functioneren voordat dezelfde wijzigingen breder worden uitgerold.

Einde ondersteuning voor Windows 11 24H2 Home en Pro komt dichterbij

Naast de nieuwe preview-update heeft Microsoft gebruikers er opnieuw aan herinnerd dat de ondersteuning voor bepaalde Windows 11 24H2-installaties binnenkort eindigt.

Voor Windows 11 24H2 Home en Pro loopt de ondersteuning over ongeveer twee maanden af. Apparaten met deze edities zullen daarna niet langer op de normale manier nieuwe updates voor die versie ontvangen.

Dat geldt niet voor alle 24H2-edities. Windows 11 24H2 Enterprise en Education blijven volgens Microsoft langer ondersteund en vallen onder een langere ondersteuningsperiode.

Gebruikers van Windows 11 24H2 Home of Pro doen er daarom verstandig aan om niet alleen naar KB5120998 te kijken, maar ook naar de langere termijn. Wanneer het apparaat geschikt is voor een nieuwere Windows-versie, ligt een overstap naar Windows 11 25H2 voor de hand.

Door: Drifter